Navigation path

Left navigation

Additional tools

Zmiana dyrektywy w sprawie opodatkowania energii – pytania i odpowiedzi

European Commission - MEMO/11/238   13/04/2011

Other available languages: EN FR DE DA ES NL IT SV PT FI EL CS ET HU LT LV MT SK SL BG RO

MEMO/11/238

Bruksela, dnia 13 kwietnia 2011 r.

Zmiana dyrektywy w sprawie opodatkowania energii – pytania i odpowiedzi

Czym jest dyrektywa w sprawie opodatkowania energii?

Opodatkowanie energii istnieje już we wszystkich państwach członkowskich UE i do pewnego stopnia jest ono zharmonizowane na szczeblu unijnym. Obowiązująca dyrektywa w sprawie opodatkowania energii, przyjęta w 2003 r., początkowo miała zapobiegać zakłóceniom konkurencji w branży energetycznej na rynku wewnętrznym. Ustanawia ona wspólne zasady dotyczące przedmiotu i momentu opodatkowania oraz dopuszczalnych zwolnień z podatku. Minimalne stawki, oparte głównie na ilości zużytej energii, są określone dla produktów wykorzystywanych do ogrzewania, energii elektrycznej i paliw silnikowych. Państwa członkowskie mają swobodę w ustalaniu własnych stawek krajowych na poziomie, jaki uznają za stosowny, pod warunkiem, że nie są one niższe niż stawki minimalne.

Dlaczego Komisja chce zmienić te zasady?

Obecna dyrektywa w sprawie opodatkowania energii jest nieaktualna w tym sensie, że nie pozwala na realizację zwiększonych ambicji UE w zakresie polityki energetycznej oraz polityki przeciwdziałania zmianie klimatu. Zmiany są konieczne również po to, aby można było rozwiązać problemy, które pojawiły się na rynku wewnętrznym. Ponadto obecny zakres dyrektywy nie jest spójny z zakresem europejskiego systemu handlu uprawnieniami do emisji (ETS), który jest największym międzynarodowym systemem handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych.

Po pierwsze obowiązujące minimalne stawki dla produktów energetycznych opierają się głównie na ilości (EUR/1000l) i są ustalane na podstawie historycznych stawek obowiązujących w państwach członkowskich. Prowadzi to do nieuczciwej konkurencji między źródłami paliw oraz nieuzasadnionych korzyści podatkowych w przypadku niektórych rodzajów paliw w porównaniu z innymi. Na przykład zgodnie z obowiązującymi stawkami minimalnymi węgiel jest opodatkowany najniżej, a etanol – najwyżej. Za sprawą obowiązującej dyrektywy w sprawie opodatkowania energii szczególnie dyskryminowane są źródła odnawialne, ponieważ są one opodatkowane według tej samej stawki co źródła energii, które mają za zadanie zastępować (np. biodiesel jest opodatkowany tak samo jak tradycyjny olej napędowy itp.). Ponieważ stawka ta zależy raczej od ilości paliwa niż od zawartości energii, produkty o niskiej zawartości energii, takie jak źródła odnawialne, podlegają większym obciążeniom podatkowym w porównaniu z paliwami, z którymi konkurują. Ta kwestia zostanie poruszona w dyrektywie zmienionej przez Komisję, ponieważ opodatkowanie energii będzie uzależnione od z jej zawartości.

Po drugie z punktu widzenia zmiany klimatu obecna dyrektywa w sprawie opodatkowania energii w żaden sposób nie uwzględnia potrzeby zmniejszenia emisji CO2. Tak naprawdę, jak wspomniano powyżej, niektóre paliwa kopalne są opodatkowane korzystniej niż ich bardziej ekologiczni konkurenci. Ramy unijne umożliwiłyby państwom członkowskim zastosowanie podatku od emisji CO2 i osiągnięcie w ten sposób wspólnych celów w zakresie redukcji emisji, bez ryzyka obniżenia ich konkurencyjności na obszarze UE.

Wreszcie dzięki zmienionej dyrektywie w sprawie opodatkowania energii, zawierającej element opodatkowania oparty na emisji CO2, mozaika krajowych polityk nie powodowałaby przeszkód ani zaburzeń na rynku wewnętrznym. Państwa członkowskie już rozpoczęły wprowadzanie własnych krajowych podatków od emisji CO2, ale różniące się od siebie interpretacje mogą prowadzić do podwójnego opodatkowania i wysokich kosztów przestrzegania przepisów w przypadku zakładów prowadzących działalność transgraniczną. Unijne podejście do opodatkowania emisji CO2 stworzyłoby równe reguły gry dla przemysłu w całej UE oraz ułatwiłoby działalność transgraniczną. Opodatkowanie emisji CO2 nie miałoby zastosowania w przypadku źródeł odnawialnych, zapewniając im dodatkową przewagę nad konkurencyjnymi paliwami tradycyjnymi.

Jakie są główne cele proponowanej nowej dyrektywy w sprawie opodatkowania energii?

Zmieniona dyrektywa ma na celu reorganizację sposobu opodatkowania energii, aby wspomagać realizację celu zakładającego przejście w kierunku niskoemisyjnej gospodarki o wysokiej efektywności energetycznej oraz aby zapobiegać problemom na rynku wewnętrznym.

  • Zmiana klimatu: poprzez wprowadzenie do systemu opodatkowania energii elementu opartego na emisji CO2 wniosek ma na celu dostosowanie opodatkowania energii do unijnych zobowiązań w zakresie zmiany klimatu. Na emisje CO2 pochodzące z sektorów nieobjętych unijnym systemem ETS zostanie nałożona określona opłata: im wyższe emisje, których źródłem jest dane paliwo, tym wyższy będzie podatek od emisji CO2. W ten sposób premiowane będą bardziej ekologiczne źródła energii i zwiększone zostaną starania na rzecz realizacji unijnych celów dotyczących zmniejszenia emisji CO2, efektywności energetycznej i energii odnawialnej.

  • Efektywność energetyczna: energia jest dobrem rzadkim i opodatkowanie powinno odzwierciedlać ten fakt. Powiązanie poziomu podatków z wartością energetyczną paliw stworzyłoby silną zachętę dla wszystkich sektorów do poprawy efektywności pod względem zużycia energii.

  • Rynek wewnętrzny: poprzez stworzenie unijnych ram dla opodatkowania emisji CO2 można uniknąć mozaiki przyjaznych dla środowiska kierunków polityki podatkowej w poszczególnych państwach członkowskich, zapewniając przedsiębiorstwom większą pewność prawa i zmniejszając koszty przestrzegania przepisów. Wniosek zawierałby również rozróżnienie między sektorami objętymi unijnym systemem ETS oraz sektorami spoza tego systemu, co pomogłoby zapobiegać podwójnemu opodatkowaniu.

  • Zwiększenie wzrostu i zatrudnienia: państwa członkowskie mogłyby podjąć decyzję o przejściu na opodatkowanie sprzyjające wzrostowi gospodarczemu, zwiększając poziom opodatkowania produktów energetycznych w celu zmniejszenia obciążeń podatkowych związanych z zatrudnieniem zgodnie ze strategią „Europa 2020”.

Jakie zmiany zawiera nowy wniosek?

Podatki od energii składałyby się z dwóch elementów: jednego opartego na zawartości CO2 i drugiego opartego na zawartości energii.

CO2: Dla wszystkich sektorów nieobjętych unijnym systemem ETS zostanie wprowadzona jedna stawka minimalna dla emisji CO2 (20 euro/t CO2). Stanowiłaby ona koszt emisji dwutlenku węgla dla tych sektorów gospodarki, tj. gospodarstw domowych, firm transportowych, mniejszych przedsiębiorstw i rolnictwa, które nie są objęte unijnym systemem ETS. Odnawialne źródła energii nie podlegałyby opodatkowaniu tym elementem opartym na emisji CO2.

ENERGIA: Minimalne stawki podatkowe dla energii opierałyby się raczej na wartości energetycznej paliwa (EUR/GJ) niż na ilości energii. Oznacza to, że paliwo byłoby opodatkowane na podstawie ilości wytwarzanej energii, przy czym wyższa efektywność energetyczna byłaby automatycznie premiowana. Element energetyczny podatku pomoże wyeliminować bieżące zakłócenia w przypadku konkurencyjnych źródeł energii (np. benzyny i oleju napędowego) i dzięki niemu opodatkowanie będzie sprawiedliwsze dla odbiorców, gdyż jeśli chodzi o zużycie energii, zawartość energii w paliwie jest ważniejsza niż jego ilość. Jeden GJ byłby opodatkowany w taki sam sposób, niezależnie od produktu, z jakiego powstaje.

Zarówno element oparty na emisji CO2, jak i element dotyczący zawartości energii podlegałyby scaleniu w jedną ogólną stawkę, według której dany produkt byłby opodatkowany. Państwa członkowskie mogłyby dowolnie ustalić własne stawki powyżej minimalnego unijnego poziomu oraz stworzyć własną strukturę tych podatków: na przykład mogłyby podjąć decyzję o zwiększeniu tylko elementu opartego na zawartości energii powyżej poziomu minimalnego, ale nie elementu opartego na emisji CO2 lub odwrotnie). Wówczas jednak musiałyby stosować te same stawki i strukturę do wszystkich paliw wykorzystywanych do tych samych celów (paliwa silnikowe lub pozostałe paliwa).

Wprowadzenie długich okresów przejściowych w celu pełnego ujednolicenia opodatkowania produktów energetycznych w oparciu o ich wartość energetyczną, do 2023 r., zapewni branży wystarczająco dużo czasu na dostosowanie się do nowej struktury opodatkowania.

Jaki jest zakres proponowanych zmian?

Element podatku związany z zawartością energii miałby zastosowanie do wszystkich paliw wykorzystywanych do transportu i ogrzewania. Wykorzystanie produktów energetycznych niezwiązane z paliwami (np. w procesach metalurgicznych) pozostanie poza zakresem opodatkowania energii, tak jak ma to miejsce obecnie.

Element podatku oparty na emisji CO2 będzie uzupełnieniem systemu handlu uprawnieniami do emisji: będzie miał zastosowanie do sektorów nieobjętych tych systemem (transport, gospodarstwa domowe, rolnictwo i małe przedsiębiorstwa przemysłowe). W ten sposób wszystkie emisje pochodzące z instalacji przemysłowych będą podlegały jednemu sygnałowi cenowemu dotyczącemu emisji dwutlenku węgla.

Dlaczego teraz?

ZIstnieje wiele powodów, dla których to właśnie teraz jest odpowiedni moment, aby Komisja przedstawiła ten wniosek. Po pierwsze, podczas gdy państwa członkowskie opracowują i wdrażają swoje strategie na rzecz realizacji celów UE na lata 2013-20 w zakresie energii i zmian klimatu, wniosek ten dostarczyłby jasnej odpowiedzi w kwestii roli, jaką mogłyby odegrać podatki. Po drugie, zmieniona dyrektywa w sprawie opodatkowania energii ma za zadanie uzupełnić trzeci etap systemu ETS (2013-2020) – ustanawiający wspólny unijny limit uprawnień i zapewniający przejście od uprawnień do systemu aukcyjnego. Istotne jest więc przedstawienie wniosku właśnie teraz, aby dać czas Parlamentowi i Radzie na zatwierdzenie go.

Z punktu widzenia rynku wewnętrznego ważne jest również ustanowienie teraz wspólnych ram dla opodatkowania emisji CO2. Państwa członkowskie zaczynają wprowadzać własne podatki od emisji CO2 i ich podejścia mogą się różnić. Mozaika krajowych polityk może powodować w UE trudności dla przedsiębiorstw prowadzących działalność transgraniczną oraz zakłócenia konkurencji. Lepiej jest więc wprowadzić nowe unijne podejście teraz niż w terminie późniejszym, kiedy mogą okazać się konieczne skomplikowane zmiany w przepisach krajowych.

Wreszcie zmiana dyrektywy w sprawie opodatkowania energii stanowi także element strategii „Europa 2020” oraz odpowiedź na wniosek Rady Europejskiej z marca 2008 r. Jest też odzwierciedleniem zaleceń konferencji klimatycznej Narodów Zjednoczonych, która odbyła się w Cancún, w Meksyku, w listopadzie i grudniu 2010 r. W tym sensie przyczyniłaby się do trwałego wzrostu gospodarczego oraz wspierania gospodarki bardziej efektywnej energetycznie, bardziej ekologicznej i bardziej konkurencyjnej. Z uwagi na fakt, że w chwili obecnej wiele państw członkowskich formułuje swoje strategie polityczne na rzecz wyjścia z kryzysu gospodarczo-finansowego, zmieniona dyrektywa w sprawie opodatkowania energii zapewnia też możliwości skoordynowanej realizacji celów środowiskowych i gospodarczych. Umożliwiłaby im (jeśli wybiorą to rozwiązanie) przeniesienie części obciążeń podatkowych z obszaru zatrudnienia bądź kapitału na opodatkowanie promujące zachowania ekologiczne i efektywne pod względem zużycia energii. Liczne zainteresowane strony, Parlament Europejski oraz niektóre państwa członkowskie, organizacje pozarządowe i część środowiska biznesu wzywają Komisję do przedstawienia wniosku najwcześniej jak to możliwe.

W jaki sposób wniosek będzie wspierał efektywność energetyczną?

Komisja zobowiązała się do wspierania efektywności energetycznej w celu zwiększenia konkurencyjności UE i bezpieczeństwa dostaw przy jednoczesnym osiąganiu ambitnych celów związanych z redukcją emisji gazów cieplarnianych. Opodatkowanie jest skutecznym narzędziem mobilizującym konsumentów do przejścia w kierunku bardziej zasobooszczędnego wykorzystania energii. Opodatkowanie produktów energetycznych na podstawie ich wartości energetycznej jest najbardziej efektywnym podejściem w zachęcaniu do bardziej racjonalnego wykorzystania energii, ponieważ daje użytkownikowi jasny sygnał cenowy związany z rzeczywistą „wartością energetyczną” wykorzystywanych przez niego produktów.

Jeśli chodzi o element podatku związany z zawartością energii, wniosek zwiększy też znaczenie minimalnych stawek, wykluczając możliwość obniżek podatku dla przedsiębiorstw poniżej poziomów minimalnych . Ponadto możliwość ustanowienia obniżonych stawek podatkowych, które musiałyby być jednak ustalone powyżej poziomów minimalnych, będzie musiała być jasno uzależniona od realizacji celów w zakresie efektywności energetycznej, tj. w drodze umów branżowych, przy określeniu możliwych do zweryfikowania celów w zakresie oszczędności.

W jaki sposób nowy wniosek będzie uwzględniał kwestię zanieczyszczenia?

Wniosek będzie uwzględniał w systemie podatkowym emisje CO2 pochodzące z paliw poprzez zastosowanie elementu podatku opartego na emisji CO2 w odniesieniu do paliw, które nie są objęte unijnym systemem ETS. Ponieważ emisje CO2 nie znają granic i mają charakter transgraniczny, rozsądne jest uwzględnienie tej kwestii we wspólnych unijnych ramach opodatkowania energii. Z drugiej strony jeśli chodzi o lokalne zanieczyszczenie powietrza, bardziej odpowiednim rozwiązaniem jest pozostawienie przez Komisję możliwości wyboru instrumentu państwom członkowskim. W celu rozwiązania tych problemów mogą być wykorzystane w sposób bardziej ukierunkowany inne instrumenty, takie jak opłaty drogowe lub opłaty za wjazd do centrum miasta mające na celu ograniczenie ruchu.

Dlaczego Komisja proponuje minimalne stawki zamiast pełnej harmonizacji podatków od energii?

Podejście oparte na minimalnych stawkach wybrano w 1993 r. jako rozwiązanie kompromisowe w celu ograniczenia zakłóceń na rynku wewnętrznym oraz aby dać państwom członkowskim możliwość pewnej elastyczności przy zaspokajaniu ich potrzeb budżetowych. Choć podejście ogólne nadal obowiązuje, istotne jest, aby minimalne stawki określone w prawodawstwie unijnym zachowały istotne znaczenie i aby były regularnie aktualizowane celem uwzględnienia zmian gospodarczych, politycznych i międzynarodowych.

Jakie są skutki zmienionej dyrektywy w sprawie opodatkowania energii dla paliw silnikowych?

Skutki te będą zależały od kilku czynników, w tym obecnych stawek podatków oraz sposobu, w jaki państwa członkowskie ustalą strukturę swoich podatków w odniesieniu do nowych stawek minimalnych. Najważniejszym skutkiem dla wszystkich państw członkowskich będzie konieczność zniesienia obecnego sposobu opodatkowania benzyny i oleju napędowego, który powoduje zakłócenia. Olej napędowy jest obecnie opodatkowany według niższej stawki za litr niż benzyna we wszystkich państwach członkowskich oprócz jednego (Wlk. Brytania), pomimo większej zawartości energii i CO2 w stosunku do objętości. To doprowadziło to sytuacji, w której sygnały cenowe na rynku nie mogą już spełniać swojej funkcji: podczas gdy cena netto oleju opałowego jest wyższa od ceny benzyny (z uwagi na zwiększone zapotrzebowanie na olej napędowy w UE), przy dystrybutorze ten stosunek ulega odwróceniu z uwagi na system podatkowy. To z kolei prowadzi do jeszcze większego popytu na olej napędowy mimo iż w UE go brakuje. Wniosek wyeliminuje to zakłócenie poprzez zastosowanie neutralnego opodatkowania benzyny, oleju napędowego oraz innych paliw silnikowych po upływie 10-letniego okresu przejściowego, co pozwoli uczestnikom rynku na odpowiednie dostosowanie swoich procesów przemysłowych. Większość państw członkowskich będzie mogła to osiągnąć poprzez podniesienie stawek opodatkowania oleju napędowego lub obniżenie stawek opodatkowania benzyny.

Jak będą traktowane alternatywne paliwa silnikowe takie jak gaz płynny (LPG) i sprężony gaz ziemny (CNG)?

Państwa członkowskie promujące wykorzystanie CNG i LPG często stosują bardzo niskie opodatkowanie tych produktów. Mimo to ogólny poziom popytu był do tej pory raczej ograniczony. W celu zapewnienia większej spójności należałoby zastosować te same stawki podatkowe dla wszystkich paliw silnikowych, w tym CNG i LPG, w zależności od zawartości energii i CO2. Oznacza to, że względne zalety poszczególnych paliw pod względem emisji CO2 będą automatycznie premiowane przez system podatkowy; system podatkowy nie będzie jednak zapewniał dodatkowej przewagi konkurencyjnej w żaden inny sposób. Ponieważ jednak obecne stawki podatkowe dla tych produktów są często dość niskie i musiałoby upłynąć jeszcze trochę czasu, aby mogły konkurować na równi z tradycyjnymi paliwami silnikowymi, nowa dyrektywa przewiduje długie okresy przejściowe na dostosowanie stawek podatkowych. Państwa członkowskie mogą więc stosować preferencyjne stawki dla CNG i LPG jeszcze przez dwanaście lat.

Jakie będą skutki wniosku dla biopaliw?

Obecnie biopaliwa są opodatkowane na podstawie ilości, według tej samej stawki co paliwa, które mają zastępować, co osłabia ich konkurencyjność . Zgodnie z treścią wniosku biopaliwa byłyby opodatkowane na podstawie ich – zwykle niższej – wartości energetycznej. Byłyby też zwolnione z opodatkowania elementem podatku opartym na emisji CO2, jak wyraz ich niższych emisji CO2. To preferencyjne traktowanie jest jednak zastrzeżone dla biopaliw spełniających odpowiednie kryteria zrównoważonego rozwoju określone w art. 17 dyrektywy w sprawie odnawialnych źródeł energii (2009/28/WE) oraz w art. 7b dyrektywy w sprawie jakości paliwa (2009/30/WE).

Jakie będą skutki dla paliw do ogrzewania?

Również w przypadku paliw do ogrzewania nowa dyrektywa wyeliminuje obecne zakłócające traktowanie produktów energetycznych poprzez nałożenie na państwa członkowskie obowiązku stosowania tej samej stawki podatkowej za t/CO2 oraz za GJ. Oznacza to na przykład, że obecne bardzo niskie stawki podatkowe dla węgla, który jest produktem o najwyższej zawartości CO2, będą musiały zostać podniesione.

Jednocześnie, wraz z wprowadzeniem elementu opartego na emisji CO2, opodatkowanie produktów do ogrzewania po raz pierwszy będzie odzwierciedlało wpływ tych produktów na klimat. Ponieważ wszystkie przedsiębiorstwa objęte systemem ETS będą automatycznie zwolnione z tego elementu podatku, wniosek przyczyni się także do stworzenia równych reguł gry dla instalacji objętych systemem ETS i instalacji nieobjętych tych systemem oraz sprawi, że wszystkie przedsiębiorstwa będące źródłem emisji będą miały swój udział w redukcji emisji gazów cieplarnianych.

Jak jest traktowana energia elektryczna?

Zmieniona dyrektywa w sprawie opodatkowania energii zasadniczo nie zmieni sposobu traktowania energii elektrycznej. Tak jak poprzednio podatek oparty na wartości energetycznej będzie pobierany w miejscu zużycia, a stawka minimalna nie ulegnie zmianie.

W przypadku elementu opartego na emisji CO2 będzie go można pobierać wyłącznie od paliw wykorzystywanych do wytwarzania energii elektrycznej, ponieważ energia elektryczna nie powoduje emisji w miejscu zużycia. Wytwarzanie energii elektrycznej jest jednak objęte systemem ETS, a więc będzie zwolnione z elementu opartego na emisji CO2. Element oparty na emisji CO2 będzie jednak stosowany w odniesieniu do małych instalacji wytwarzających energię elektryczną, nieobjętych systemem ETS z uwagi na ich rozmiary.

Czy wniosek będzie miał jakieś skutki dla energii jądrowej?

Wniosek nie wpłynie na opodatkowanie energii jądrowej. Energia elektryczna ze źródeł energii jądrowej jest opodatkowana w miejscu zużycia, podobnie jak energia elektryczna pochodząca z innych źródeł. Podatki od paliwa jądrowego, takie jak ten wprowadzony niedawno w Niemczech, nie są objęte zakresem stosowania dyrektywy w sprawie opodatkowania energii, a więc ta zmiana nie ma na nie wpływu.

W jaki sposób nowy wniosek wpłynie na gospodarstwa domowe?

Gospodarstwa domowe odpowiadają za 10% emisji CO2 więc państwa członkowskie będą musiały uwzględnić ten sektor w swoich strategiach, niezależnie od środków, jakie mają zamiar wykorzystać (np. podatek od emisji CO2 lub wymóg wymiany instalacji grzewczych). Polityka ochrony środowiska czasami wpływa na budżety gospodarstw domowych, szczególnie tych o niskich dochodach. W związku z tym uznaje się, że ambitna polityka ochrony środowiska powinna zapewniać solidną „siatkę bezpieczeństwa” i powinny jej towarzyszyć środki socjalne. Skutki proponowanego nowego podatku od energii/CO2 zależeć będą w dużej mierze od sposobu, w jaki państwa członkowskie postanowią reinwestować przychody z tego podatku. Na przykład mogłyby wykorzystać część tych przychodów w celu zrekompensowania gospodarstwom domowym wyższych kosztów energii (zwłaszcza tym o niskich dochodach) wypłacając ryczałtowe kwoty . Możliwa też jest redystrybucja części przychodów z tytułu podatku od energii w celu znacznego zminimalizowania skutków dla gospodarstw domowych. Bardzo często państwa członkowskie, które już wprowadziły podatek od emisji CO2, uzupełniały te środki skutecznymi środkami socjalnymi.

Ponadto na podstawie zmienionej dyrektywy państwa członkowskie będą nadal mogły wybrać stosowanie obniżonej stawki dla produktów energetycznych wykorzystywanych do ogrzewania na potrzeby gospodarstw domowych. Jednak w odróżnieniu od obecnej dyrektywy, która przewiduje możliwość stosowania obniżonej stawki wyłącznie do gazu ziemnego, węgla i energii elektrycznej, państwa członkowskie będą mogły stosować takie zwolnienie w równym stopniu do wszystkich paliw do ogrzewania na potrzeby gospodarstw domowych (w tym oleju napędowego i węgla). Komisja zbada skutki tego zwolnienia publikując po upływie dwóch lat stosowne sprawozdanie.

Czy zostanie uwzględniona specyfika niektórych sektorów?

Jednym z celów zmienionej dyrektywy w sprawie opodatkowania energii elektrycznej jest zagwarantowanie, aby opodatkowanie energii było stosowane w całej Unii Europejskiej w sposób bardziej spójny i efektywny. Nowy system podatkowy uwzględniałby więc jedynie rozróżnienie między sektorami objętymi systemem ETS, w których uwzględniono już koszt emisji dwutlenku węgla, oraz sektorami spoza systemu ETS, które będą musiały uiszczać element podatku oparty na emisji CO2.

Mimo to aby zapobiec niepożądanym skutkom, w odniesieniu do sektorów narażonych na ryzyko ucieczki emisji (tj. przedsiębiorstw z tych gałęzi przemysłu emitujących gazy cieplarniane, w których produkcję przeniesiono poza granice UE w celu utrzymania swego poziomu konkurencyjności) proponuje się pewne zasady szczególne. Sektory te będą korzystały z ulgi podatkowej dotyczącej elementu podatku opartego na emisji CO2, uzależnionej od kształtowania się ich zużycia energii. Do pewnego stopnia w zmienionej dyrektywie będzie nadal odzwierciedlona specyfika rolnictwa, gdyż zostanie zachowana możliwość pełnego zwolnienia z elementu podatku związanego z zawartością energii pod warunkiem podjęcia pewnych zobowiązań na rzecz ochrony środowiska i efektywności energetycznej.

Wreszcie w celu uniknięcia gwałtownych zmian dla odbiorców niektórych produktów energetycznych (takich jak olej napędowy, zob. powyżej) zaproponowano okresy przejściowe.

Co z towarami przywożonymi?

Ustanowienie ceny emisji dwutlenku węgla związanych z produkcją na terenie UE może prowadzić do zakłóceń w stosunku do producentów z krajów trzecich, w których nie wprowadzono podobnych mechanizmów. Większość gałęzi przemysłu emitujących gazy cieplarniane narażonych na ryzyko ucieczki emisji jest objętych systemem ETS. W tym kontekście UE postanowiła stawić czoła problemowi ucieczki emisji poprzez przydzielenie większego udziału bezpłatnych uprawnień sektorom narażonym na to ryzyko, a nie poprzez próbę nałożenia na towary przywożone transgranicznego podatku od emisji dwutlenku węgla. W związku z tym zmieniona dyrektywa w sprawie opodatkowania energii nie przewiduje transgranicznego podatku od emisji CO2 w odniesieniu do produktów przywożonych. Branże nieobjęte systemem ETS, których dotyczyłby element oparty na emisji CO2, są z reguły mniejsze, w mniejszym stopniu odczuwają wpływ międzynarodowej konkurencji i są mniej narażone na ewentualne ryzyko ucieczki emisji. Mimo to jednak wniosek zawiera przepisy dotyczące instalacji w sektorach potencjalnie narażonych na ryzyko ucieczki emisji (np. sektory o wysokim stopniu energochłonności i intensywności handlu, takie jak np. szereg procesów mineralogicznych), analogiczne do przepisów przyjętych dla narażonych branż objętych systemem ETS. Będą one korzystały z ulgi podatkowej w zakresie elementu opartego na emisji CO2, na podstawie historycznego zużycia energii. To rozwiązanie chroni je przed nieuczciwą konkurencją, ale jednocześnie mobilizuje je do obniżenia własnych emisji.

Podsumowując, jakie zwolnienia z podatku przysługują obecnie na podstawie dyrektywy w sprawie opodatkowania energii i jak będą one wyglądały w przyszłości?

Państwa członkowskie w dużym stopniu utrzymają dotychczasową elastyczność, zgodnie z celami polityki w zakresie energii i klimatu.

  • Jeśli chodzi o paliwa silnikowe, celem wniosku jest zapewnienie spójnego traktowania wszystkich produktów pod względem zawartości energii i CO2 po upływie okresu przejściowego. Obecne zwolnienia z podatku w przypadku biopaliw, sprężonego gazu ziemnego (CNG) i gazu płynnego (LPG) będą więc stopniowo wycofywane (do 2023 r.). Oznacza to, że w 2023 r. każdy produkt będzie korzystał ze zwolnienia z podatku tylko w przypadku, gdy będzie to uzasadniał jego bilans CO2.

  • Jeśli chodzi o paliwa do ogrzewania wykorzystywane przez przedsiębiorstwa, obecne zasady umożliwiają państwom członkowskim obniżenie stawek podatkowych do poziomu zerowego dla przedsiębiorstw energochłonnych i do poziomu 50 % unijnych stawek minimalnych dla pozostałych przedsiębiorstw (pod pewnymi warunkami). Aby zmniejszyć zakłócenia konkurencji między państwami członkowskimi i uniknąć problemów związanych z pomocą państwa, zrewidowana dyrektywa będzie umożliwiała państwom członkowskim obniżenie podatków według własnego uznania wyłącznie pod warunkiem, że będą przestrzegane unijne stawki minimalne (zarówno w zakresie elementu podatku opartego na energii, jak i CO2). Z drugiej strony przedsiębiorstwa uczestniczące w systemie ETS będą automatycznie zwolnione z elementu podatku opartego na emisji CO2; ponadto spółkom z sektorów narażonych na ryzyko ucieczki emisji zostanie przyznana obowiązkowa ulga podatkowa dotycząca podatku od emisji CO2. Obie zasady będą obowiązkowo stosowane przez państwa członkowskie jako zasady obowiązkowe, co pozwoli uniknąć zakłóceń.

  • Jeśli chodzi o ogrzewanie na potrzeby gospodarstw domowych, dozwolona obecnie swoboda państw członkowskich w stosowaniu zwolnień z podatku w przypadku niektórych produktów (gazu, węgla, koksu i energii elektrycznej) zostanie rozszerzona na wszystkie paliwa do ogrzewania (w tym oleje mineralne), aby zapewnić spójne opodatkowanie wszystkich produktów energetycznych. Jednocześnie Komisja w swoim okresowym sprawozdaniu zawrze ocenę skutków tego zwolnienia i jego zgodności z celami polityki Komisji w zakresie energii i klimatu.

  • Rolnictwo będzie nadal korzystało z niższych stawek podatkowych choć będą one teraz uzależnione od spełnienia celów środowiskowych, aby zapewnić wkład rolnictwa we wspólne starania na rzecz oszczędności energii.

  • Państwa członkowskie zachowają możliwość preferencyjnego opodatkowania w przypadku, gdy będzie to uzasadnione z punktu widzenia ochrony środowiska, np. w odniesieniu do energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych lub wysoko wydajnej kogeneracji energii cieplnej i elektrycznej.

  • Dzisiejszy wniosek nie przewiduje zmiany aktualnych zwolnień z podatku dla międzynarodowego transportu powietrznego i morskiego ze względu na istniejące międzynarodowe zobowiązania i ryzyko zakłóceń konkurencji w przypadku jednostronnych działań państw członkowskich. Te zwolnienia z podatku zostaną jednak ponownie przeanalizowane w okresowym sprawozdaniu Komisji w sprawie stosowania dyrektywy.

  • Dziewięć nowych państw członkowskich (Bułgaria, Czechy, Estonia, Węgry, Łotwa, Litwa, Polska, Rumunia i Słowacja) będą korzystały z okresu przejściowego do 2020 r., w którym nie będą musiały wprowadzać elementu opartego na emisji CO2. Uzasadnia to ich ogólnie niższy poziom dochodów.

Czy minimalne stawki będą dostosowywane do zmian zewnętrznych takich jak inflacja czy zmiana kosztu emisji CO2?

Tak. Jest to jedna z kluczowych zalet wniosku. Minimalne stawki będą dostosowywane do zmian zewnętrznych takich jak inflacja czy wzrost/spadek kosztu emisji CO2. Zmieniona dyrektywa w sprawie opodatkowania energii będzie więc lepiej odzwierciedlała czynniki zewnętrzne. Minimalna stawka podatku oparta na wartości energetycznej utrzyma swoją wartość rzeczywistą i będzie korygowana co trzy lata, według wskaźnika inflacji bazowej (wskaźnik inflacji dla produktów z wyłączeniem żywności i energii). W przypadku minimalnej stawki opartej na emisji CO2 dyrektywa przewiduje regularną rewizję celem zapewnienia zgodności stawki z ceną emisji CO2 w ramach systemu ETS oraz zminimalizowania w tym zakresie zakłóceń konkurencji między spółkami objętymi systemem ETS i spółkami nieobjętymi tym systemem.

Które kraje wprowadziły już podatek od emisji dwutlenku węgla?

Dziś podatek od emisji dwutlenku węgla istnieje w Danii, Irlandii, Finlandii i Szwecji. Te stawki krajowe są jednak ustalone na bardzo różnych poziomach i nie odzwierciedlają one ceny emisji dwutlenku węgla w ramach systemu ETS.

Kiedy zmieniona dyrektywa w sprawie opodatkowania energii wejdzie w życie?

Zmieniona dyrektywa zacznie obowiązywać od 2013 r. W ten sposób będzie funkcjonowała równolegle z trzecim etapem systemu ETS. Dla państw członkowskich przewiduje się odpowiedni okres przejściowy, który pozwoli im na reorganizację systemu podatkowego oraz umożliwi krajowym organom administracyjnym, przedsiębiorstwom i branży energetycznej na dostosowanie się do nowych warunków. Wprowadzenie długich okresów przejściowych w celu pełnego ujednolicenia opodatkowania produktów energetycznych w oparciu o ich wartość energetyczną, do 2023 r., zapewni branży wystarczająco dużo czasu na dostosowanie się do nowej struktury opodatkowania.

Zob. również IP/11/468


Side Bar

My account

Manage your searches and email notifications


Help us improve our website