Navigation path

Left navigation

Additional tools

MEMO/10/683

Bruksela, dnia 15 grudnia 2010 r.

Europejska inicjatywa obywatelska

I. Ogólne pytania i odpowiedzi dotyczące europejskiej inicjatywy obywatelskiej

1. Co o europejskiej inicjatywie obywatelskiej mówi traktat lizboński?

2. Czy wystąpienie z europejską inicjatywą obywatelską jest już możliwe? Kiedy będzie można wystąpić z pierwszą tego rodzaju inicjatywą?

3. Co stanie się w przypadku takich spraw, jak petycja wystosowana niedawno przez organizację Greenpeace? Czy może zostać ona złożona ponownie po tym, jak rozporządzenie w sprawie europejskiej inicjatywy obywatelskiej stanie się skuteczne?

4. Na czym polega wartość dodana europejskiej inicjatywy obywatelskiej?

5. Jaka jest różnica między europejską inicjatywą obywatelską a petycją?

6. Czy w państwach członkowskich UE funkcjonuje instytucja inicjatywy obywatelskiej?

7. Czy przedmiotem europejskiej inicjatywy obywatelskiej mogłaby być kwestia siedziby Parlamentu Europejskiego w Strasburgu??

8. Czy obywatele będą mogli w drodze inicjatywy obywatelskiej wszcząć procedurę zmiany traktatów?

9. Czy obywatele państw trzecich zamieszkali na terytorium UE mogą podpisać się pod europejską inicjatywą obywatelską?

II. Pytania i odpowiedzi dotyczące rozporządzenia: jaki jest mechanizm europejskiej inicjatywy obywatelskiej?

1. Kto może zorganizować taką inicjatywę?

2. Czy organizatorem inicjatywy obywatelskiej może być organizacja?

3. Czy rozporządzenie będzie zawierało przepisy o przejrzystości w zakresie finansowania?

4. Czy organizatorzy europejskich inicjatyw obywatelskich będą otrzymywali jakiekolwiek środki finansowe z Unii Europejskiej?

5. W jaki sposób obywatele będą mogli dowiedzieć się o realizowanych w danym momencie inicjatywach obywatelskich?

6. W jaki sposób Komisja będzie weryfikować, czy inicjatywy zgłoszone przez poszczególne grupy mają poważny charakter?

7. W jaki sposób Komisja będzie zapobiegać wykorzystywaniu tego mechanizmu przez osoby o poglądach radykalnych do głoszenia swych opinii?

8. Jakie wymogi trzeba będzie spełnić w celu zarejestrowania proponowanej inicjatywy?

9. W jakim języku będzie musiał być sporządzony wniosek organizatorów o zarejestrowanie proponowanej inicjatywy?

10. Czy Komisja będzie tłumaczyć proponowane inicjatywy na inne języki?

11. W jaki sposób potencjalni organizatorzy mogą się upewnić, czy ich inicjatywa leży w granicach kompetencji Komisji?

12. Przedstawiciele Komisji powtarzali wielokrotnie, że Komisja chciałaby, aby rejestracja inicjatyw oraz badanie ich dopuszczalności odbywały się dopiero na późniejszym etapie procedury. Dlaczego zrezygnowano z tego zamiaru?

13. Dlaczego sygnatariusze inicjatywy muszą reprezentować jedną czwartą państw członkowskich? Dlaczego nie wystarczy jedno państwo?

14. Dlaczego konieczne jest zastosowanie wielokrotności liczby członków Parlamentu Europejskiego jako próg dla minimalnej liczby deklaracji poparcia przypadającej na państwo członkowskie?

15. Co dzieje się z deklaracjami poparcia zgromadzonymi w państwach członkowskich, w których nie osiągnięto minimalnego progu?

16. Ile lat muszą mieć obywatele, aby móc złożyć podpis pod inicjatywą?

17. Czy obywatele muszą być wpisani na listy wyborców, aby móc podpisać się pod inicjatywą?

18. Jeżeli mieszkaniec jest obywatelem jednego państwa członkowskiego, a mieszka w innym państwie członkowskim, w którym państwie członkowskich zostanie zaliczony jego głos?

19. Czy obywatele Unii mieszkający poza UE będą mogli składać podpisy pod inicjatywami? W którym państwie członkowskim uwzględniona zostanie ich deklaracja poparcia?

20. Czy będzie możliwe złożenie podpisu pod europejską inicjatywą obywatelską w trybie on-line?

21. Skąd obywatele mogą mieć pewność, że składanie podpisu pod inicjatywą w trybie on-line jest bezpieczne?

22. Skąd obywatele, którzy popierają inicjatywę, mogą mieć pewność, że ich dane osobowe nie zostaną wykorzystane do żadnych innych celów?

23. W jaki sposób weryfikowane będą deklaracje poparcia?

24. Jakie działania podejmie Komisja w odniesieniu do inicjatyw, które pozytywnie przejdą proces weryfikacji?

25. Co w przypadku, gdy Komisja zdecyduje o niepodejmowaniu żadnych działań w odpowiedzi na inicjatywę obywatelską? Jakimi środkami odwoławczymi dysponują obywatele?

26. Czy możliwe jest złożenie inicjatywy, która jest sprzeczna z inną, realizowaną w tym samym czasie inicjatywą? Czy możliwe będzie wielokrotne składanie tej samej inicjatywy?

27. Dlaczego państwa członkowskie potrzebują aż jednego roku, aby wdrożyć instytucję europejskiej inicjatywy obywatelskiej?

28. Czy uzgodnienia Parlamentu Europejskiego i Rady nie spowodują, że europejska inicjatywa obywatelska stanie się zbyt zbiurokratyzowana?

I. Ogólne pytania i odpowiedzi dotyczące europejskiej inicjatywy obywatelskiej

1. Co o europejskiej inicjatywie obywatelskiej mówi traktat lizboński?

Traktat lizboński jest aktem prawnym, który wprowadził instytucję europejskiej inicjatywy obywatelskiej. Stanowi on, iż: „Obywatele Unii w liczbie nie mniejszej niż milion, mający obywatelstwo znacznej liczby Państw Członkowskich, mogą podjąć inicjatywę zwrócenia się do Komisji Europejskiej o przedłożenie, w ramach jej uprawnień, odpowiedniego wniosku w sprawach, w odniesieniu do których, zdaniem obywateli, stosowanie Traktatów wymaga aktu prawnego Unii.” (art. 11 ust. 4 Traktatu o Unii Europejskiej).

W traktacie przewidziano ponadto, iż procedury i warunki wymagane do przedstawienia takiej inicjatywy, w tym minimalna liczba państw członkowskich, z których muszą pochodzić obywatele występujący z taką inicjatywą, są określane w drodze rozporządzenia przyjmowanego przez Parlament Europejski i Radę na wniosek Komisji Europejskiej (art. 11 ust. 4 Traktatu o Unii Europejskiej i art. 24 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej). Komisja przyjęła taki wniosek w dniu 31 marca 2010 r. Obecnie Parlament Europejski i Rada doszły do ostatecznego porozumienia w sprawie przyjęcia rozporządzenia.

2. Czy wystąpienie z europejską inicjatywą obywatelską jest już możliwe? Kiedy będzie można wystąpić z pierwszą tego rodzaju inicjatywą?

Zasady regulujące europejską inicjatywę obywatelską są już uzgodnione, jednak zgodnie z przepisami rozporządzenia pierwsza taka inicjatywa będzie mogła zostać złożona dopiero po roku od daty wejścia w życie rozporządzenia. Państwa członkowskie potrzebują czasu na odpowiednie dostosowanie swego prawa krajowego przed złożeniem pierwszej europejskiej inicjatywy obywatelskiej.

3. Co stanie się w przypadku takich spraw, jak petycja wystosowana niedawno przez organizację Greenpeace? Czy może zostać ona złożona ponownie po tym, jak rozporządzenie w sprawie europejskiej inicjatywy obywatelskiej stanie się skuteczne?

Petycje takie, jak ta złożona niedawno przez organizację Greenpeace, nie mogą być uznane za inicjatywę obywatelską. Traktat stanowi, iż procedury i warunki wymagane do złożenia inicjatywy obywatelskiej są określane w drodze rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady, a zatem żadna inicjatywa złożona zanim rozporządzenie zostanie przyjęte i stanie się skuteczne nie może zostać uznana za „inicjatywę obywatelską” w rozumieniu traktatu, z uwagi na brak obowiązujących zasad i procedur. Podpisy zebrane przed dniem, z którym rozporządzenie stanie się skuteczne, nie mogą być wykorzystane później; zgodnie z literą rozporządzenia deklaracje poparcia mogą być zbierane dopiero po zarejestrowaniu proponowanej inicjatywy przez Komisję, co z kolei będzie możliwe dopiero wtedy, gdy rozporządzenie stanie się skuteczne. Oczywiście w międzyczasie Komisja uważnie zbada opinie wyrażone w petycji Greenpeace.

4. Na czym polega wartość dodana europejskiej inicjatywy obywatelskiej?

Zgodnie z postanowieniami traktatu lizbońskiego podstawą funkcjonowania Unii Europejskiej jest w dalszym ciągu „demokracja przedstawicielska”, a obywatele UE są bezpośrednio reprezentowani na poziomie Unii w Parlamencie Europejskim. Te podstawowe zasady są wyraźnie przewidziane w postanowieniach traktatu lizbońskiego.

Jednakże dzięki wprowadzeniu instytucji europejskiej inicjatywy obywatelskiej nowy traktat poszerza zakres debaty publicznej, umożliwiając obywatelom Unii aktywniejszy udział w jej życiu demokratycznym – właśnie za sprawą tego nowego mechanizmu „demokracji uczestniczącej”.

Komisja jako organ posiadający prawo inicjatywy ustawodawczej nie ma obowiązku występowania z wnioskiem ustawodawczym w odpowiedzi na inicjatywę obywatelską, jest jednak zobowiązana do gruntownego rozpatrzenia wszelkich inicjatyw dotyczących kwestii wchodzących w zakres jej kompetencji oraz rozważenia, czy w określonej sprawie należy przedstawić wniosek ustawodawczy zawierający nowe rozwiązania w danej dziedzinie polityki.

Komisja jest zatem przekonana, że ten nowy mechanizm wniesie bardzo pozytywny wkład nie tylko w europejską demokrację, ale również w proces kształtowania polityki w UE.

5. Jaka jest różnica między europejską inicjatywą obywatelską a petycją?

Prawo do składania petycji do Parlamentu Europejskiego, funkcjonujące już pod rządami poprzednich traktatów, różni się znacząco od nowego mechanizmu inicjatywy obywatelskiej, wprowadzonego przez traktat lizboński. Petycje mogą składać, indywidualnie lub wspólnie z innymi obywatelami lub osobami, obywatele Unii oraz osoby fizyczne lub prawne mające miejsce zamieszkania lub siedzibę w państwie członkowskim, przy czym muszą one odnosić się do spraw objętych zakresem działalności Unii i bezpośrednich ich dotyczących. Dlatego też petycje niekoniecznie muszą dotyczyć nowych wniosków ustawodawczych. Petycje są kierowane do Parlamentu Europejskiego, jako bezpośredniego przedstawiciela obywateli na szczeblu Unii Europejskiej.

Z kolei inicjatywa europejska daje grupie obywateli liczącej co najmniej milion osób prawo do bezpośredniego zwrócenia się do Komisji z wnioskiem o wystąpienie z nowymi inicjatywami politycznymi.

6. Czy w państwach członkowskich UE funkcjonuje instytucja inicjatywy obywatelskiej?

Instytucja inicjatywy obywatelskiej funkcjonuje w większości państw członkowskich na różnych szczeblach: krajowym, regionalnym czy też lokalnym. Państwami, które wprowadziły mechanizm inicjatywy obywatelskiej na szczeblu krajowym, są: Austria, Węgry, Włochy, Łotwa, Litwa, Polska, Portugalia, Rumunia, Słowacja, Słowenia, Hiszpania i Niderlandy. Na szczeblu regionalnym prawo inicjatywy przysługuje obywatelom Austrii, Niemiec, Hiszpanii, Szwecji i Niderlandów. Instytucja lokalnej inicjatywy obywatelskiej funkcjonuje w Belgii, Niemczech, na Węgrzech, we Włoszech, w Luksemburgu, Słowenii, Hiszpanii i Szwecji. Tego rodzaju mechanizmy istnieją także w państwach nienależących do UE (np. w Szwajcarii czy USA). Wspomniane mechanizmy różnią się jednak znacząco pod względem zakresu i funkcjonują w oparciu o zupełnie inne procedury.

7. Czy przedmiotem europejskiej inicjatywy obywatelskiej mogłaby być kwestia siedziby Parlamentu Europejskiego w Strasburgu?

Nie, ponieważ Komisja nie jest uprawniona do składania jakichkolwiek wniosków w tej sprawie. Rozporządzenie przewiduje, że inicjatywa obywatelska, która dotyczy kwestii wyraźnie wykraczających poza zakres uprawnień Komisji Europejskiej odnośnie do składania wniosku dotyczącego aktu prawnego Unii w celu stosowania traktatów, nie zostanie zarejestrowana. Siedzibę instytucji Unii określa wspólne porozumienie rządów państw członkowskich.

8. Czy obywatele będą mogli w drodze inicjatywy obywatelskiej wszcząć procedurę zmiany traktatów?

Nie. Zgodnie z postanowieniami traktatowymi oraz przepisami rozporządzenia inicjatywa obywatelska może dotyczyć wyłącznie wniosków w sprawach, w odniesieniu do których, zdaniem obywateli, stosowanie traktatów wymaga aktu prawnego Unii.

9. Czy obywatele państw trzecich zamieszkali na terytorium UE mogą podpisać się pod europejską inicjatywą obywatelską?

Nie. Zgodnie z literą traktatu obywatele państw trzecich nie mogą podpisywać się pod europejską inicjatywą obywatelską. Traktat w sposób wyraźny stanowi, iż w takich inicjatywach mogą brać udział wyłącznie obywatele państw członkowskich.

II. Pytania i odpowiedzi dotyczące rozporządzenia: jaki jest mechanizm europejskiej inicjatywy obywatelskiej?

1. Kto może zorganizować taką inicjatywę?

Obywatele, którzy chcą zorganizować tego rodzaju inicjatywę muszą zawiązać komitet obywatelski liczący co najmniej siedmiu obywateli zamieszkałych w siedmiu różnych państwach członkowskich. Do komitetów obywatelskich mogą należeć wyłącznie obywatele Unii, którzy osiągnęli wiek uprawniający do głosowania w wyborach do Parlamentu Europejskiego (18 lat w przypadku wszystkich państw członkowskich z wyjątkiem Austrii, gdzie wystarczy mieć ukończony 16 rok życia). Członkowie komitetu muszą wybrać spośród siebie swojego przedstawiciela i jego zastępcę, którzy będą upoważnieni do składania oświadczeń i działania w imieniu komitetu obywatelskiego w toku całej procedury. Przy obliczaniu minimalnej liczby osób niezbędnej do zawiązania komitetu obywatelskiego nie uwzględnia się posłów do Parlamentu Europejskiego.

2. Czy organizatorem inicjatywy obywatelskiej może być organizacja?

Organizacje nie mogą być organizatorami inicjatywy obywatelskiej. Mogą one jednak promować lub wspierać złożone inicjatywy obywatelskie, pod warunkiem zachowania pełnej przejrzystości działań.

3. Czy rozporządzenie będzie zawierało przepisy o przejrzystości w zakresie finansowania?

W interesie przejrzystości i demokratycznej odpowiedzialności organizatorzy inicjatyw będą musieli składać w toku całej procedury aktualizowane na bieżąco informacje dotyczące organizacji wspierających inicjatywę oraz sposobu finansowania danej inicjatywy. Rozwiązanie takie jest podyktowane dobrem obywateli rozważających możliwość przyłączenia się do danej inicjatywy. Jest ono również zgodne z „Europejską inicjatywą na rzecz przejrzystości”, zapoczątkowaną przez Komisję Europejską.

4. Czy organizatorzy europejskich inicjatyw obywatelskich będą otrzymywali jakiekolwiek środki finansowe z Unii Europejskiej?

Na ten cel nie przewiduje się żadnych środków finansowych z Unii Europejskiej.

5. W jaki sposób obywatele będą mogli dowiedzieć się o realizowanych w danym momencie inicjatywach obywatelskich?

Wszystkie trwające inicjatywy obywatelskie będą rejestrowane i podawane do publicznej wiadomości na stronie internetowej Komisji Europejskiej. Pozwoli to na śledzenie danej inicjatywy oraz zapewni odpowiednią komunikację i przejrzystość.

6. W jaki sposób Komisja będzie weryfikować, czy inicjatywy zgłoszone przez poszczególne grupy mają poważny charakter ?

Rozporządzenie przewiduje, że zgłoszone inicjatywy, które w sposób oczywisty można uznać za niepoważne (np. inicjatywy o charakterze żartobliwym, obraźliwym lub złośliwym), nie będą rejestrowane. Ponieważ jednak organizatorem inicjatywy obywatelskiej muszą być komitety obywatelskie, liczba zgłaszanych inicjatyw o charakterze niepoważnym będzie raczej ograniczona.

7. W jaki sposób Komisja będzie zapobiegać wykorzystywaniu tego mechanizmu przez osoby o poglądach radykalnych do głoszenia swych opinii?

Rozporządzenie przewiduje, że Komisja ma obowiązek odmówić rejestracji zaproponowanej inicjatywy obywatelskiej, która stoi w wyraźnej sprzeczności z wartościami UE, zapobiegając w ten sposób wykorzystywaniu strony internetowej Komisji do głoszenia poglądów o charakterze radykalnym.

8. Jakie wymogi trzeba będzie spełnić w celu zarejestrowania proponowanej inicjatywy?

Organizatorzy inicjatywy będą musieli zwrócić się do Komisji o zarejestrowanie swej propozycji. Ponadto, będą zobowiązani do podania w rejestrze elektronicznym udostępnionym w tym celu przez Komisję następujących informacji w jednym z języków urzędowych Unii:

  • tytuł proponowanej inicjatywy obywatelskiej;

  • jej przedmiot;

  • opis celów propozycji, w odniesieniu do której Komisja miałaby podjąć działania;

  • postanowienia traktatowe, które, zdaniem organizatorów, mają zastosowanie do proponowanego działania;

  • pełna nazwa, adres pocztowy, obywatelstwo i data urodzenia siedmiu członków komitetu obywatelskiego, ze wskazaniem osoby przedstawiciela i jego zastępcy oraz ich adresów e-mail;

  • wszelkie źródła finansowania i pomocy.

Organizatorzy będą również mieli możliwość podania w załączniku bardziej szczegółowych informacji, w tym również projektów ustawodawczych.

Na podstawie tych informacji Komisja dokona rejestracji proponowanej inicjatywy pod warunkiem, iż spełnia ona wymogi przewidziane w rozporządzeniu, w szczególności nie wykracza poza zakres uprawnień Komisji odnośnie do składania wniosku dotyczącego aktu prawnego Unii w celu wykonania traktatów.

9. W jakim języku będzie musiał być sporządzony wniosek organizatorów o zarejestrowanie proponowanej inicjatywy?

Organizatorzy mogą sporządzić wniosek o zarejestrowanie inicjatywy w dowolnym języku urzędowym Unii Europejskiej.

10. Czy Komisja będzie tłumaczyć proponowane inicjatywy na inne języki?

Nie. W gestii organizatorów będzie leżało przetłumaczenie swych inicjatyw na wybrane przez nich języki. Po potwierdzeniu rejestracji w jednym z języków urzędowych UE, organizatorzy będą mieli możliwość zwrócenia się o dodanie do rejestru informacji również w innych językach urzędowych. Przed umieszczeniem w rejestrze Komisja sprawdzi, czy nie ma oczywistych i istotnych rozbieżności między tekstem w innym języku a oryginalną wersją tytułu, opisu przedmiotu i celów.

11. W jaki sposób potencjalni organizatorzy mogą się upewnić, czy ich inicjatywa leży w granicach kompetencji Komisji?

Komisja zamieści informacje o swych kompetencjach na stronie internetowej poświęconej europejskiej inicjatywie europejskiej. Informacje te powinny pomóc potencjalnym organizatorom w ustaleniu, czy postanowienia traktatowe uprawniają Komisję do podjęcia działań w danej kwestii.

12. Przedstawiciele Komisji powtarzali wielokrotnie, że Komisja chciałaby, aby rejestracja inicjatyw oraz badanie ich dopuszczalności odbywały się dopiero na późniejszym etapie procedury. Dlaczego zrezygnowano z tego zamiaru?

Komisja chciała, aby badanie dopuszczalności odbywało się po zgromadzeniu znaczącej liczby deklaracji poparcia, dzięki czemu istniałaby pewność, że organizatorzy są poważnie przekonani o swojej gotowości do gromadzenia deklaracji poparcia, oraz że zgromadzili już znaczące poparcie dla proponowanej przez nich inicjatywy. W ten sposób wyeliminowane zostanie niebezpieczeństwo nadużycia.

W trakcie dyskusji Parlament zaproponował powołanie komitetów obywatelskich, które miały być rozwiązaniem powyższego problemu. W rezultacie takie komitety, składające się z co najmniej siedmiu obywateli reprezentujących co najmniej siedem państw członkowskich, będą stanowić gwarancję, iż wspomniane inicjatywy są poważne i mają – od samego początku – prawdziwie europejski charakter.

Ponadto Komisja nie będzie podejmować formalnych decyzji w sprawie dopuszczalności, jak przewidziano we wniosku, lecz będzie rejestrować proponowane inicjatywy jedynie wtedy, gdy spełnione będą warunki określone w rozporządzeniu, w szczególności gdy proponowane inicjatywy nie będą w oczywisty sposób wykraczać poza zasięg przysługujących Komisji na mocy traktatów uprawnień w zakresie przedstawiania wniosków dotyczących proponowanych aktów prawnych.

13. Dlaczego sygnatariusze inicjatywy muszą reprezentować jedną czwartą państw członkowskich? Dlaczego nie wystarczy jedno państwo?

Konieczne jest określenie minimalnej liczby państw członkowskich, z których pochodzą obywatele; dzięki temu będziemy mieć pewność, że inicjatywa obywatelska jest reprezentatywna pod kątem interesu Unii. Ponadto w Traktacie zapisano, że obywatele muszą pochodzić ze „znacznej liczby Państw Członkowskich”.

Parlament i Rada wspólnie uzgodniły, że wspomniana minimalna liczba będzie wynosić jedną czwartą państw członkowskich, czyli obecnie siedem państw członkowskich.

14. Dlaczego konieczne jest zastosowanie wielokrotności liczby członków Parlamentu Europejskiego jako próg dla minimalnej liczby deklaracji poparcia przypadającej na państwo członkowskie?

W swojej zielonej księdze Komisja zasugerowała określenie progu na poziomie 0,2 % mieszkańców poszczególnych państw członkowskich. Jednak wiele podmiotów, które przekazywały swoje opinie w sprawie zielonej księgi, uznało, że 0,2 % mieszkańców to zbyt wysoki próg, aby osiągnąć cel w postaci zapewnienia reprezentatywności pod kątem interesu europejskiego. Inne podmioty były zdania, że taki próg nie byłby sprawiedliwy, ponieważ o wiele łatwiej jest zgromadzić deklaracje poparcia od – przykładowo – 1 000 obywateli (reprezentujących 0,2 % społeczeństwa) w Luksemburgu niż od 160 000 w Niemczech, a tym samym łatwiej osiągnąć wymaganą minimalną liczbę deklaracji poparcia w mniejszych państwach członkowskich, niż w większych.

Wybrane podejście jest więc odpowiedzią na powyższe obawy. Rozporządzenie ustanawia dla każdego państwa członkowskiego stały próg, który jest degresywnie proporcjonalny w stosunku do liczby ludności każdego państwa, przy czym ustalono minimalne i maksymalne wartości progowe.

Aby zapewnić, że powyższe progi opierają się na kryteriach obiektywnych, jako ich podstawę przewidziano wielokrotność liczby członków Parlamentu Europejskiego dla każdego z państw członkowskich. Wybrano wielokrotność wynoszącą 750 – z jednej strony w celu odzwierciedlenia postulatów wielu zainteresowanych stron, aby ustalić próg na poziomie poniżej 0,2 % liczby ludności, a z drugiej strony, w celu uwzględnienia zastrzeżeń, że w małych państwach członkowskich próg ten nie powinien być zbyt niski.

Powyższy system zapewni zatem proporcjonalnie mniejszą liczbę sygnatariuszy w przypadku dużych państw i proporcjonalnie większą liczbę sygnatariuszy w przypadku małych państw.

Minimalna liczba sygnatariuszy przypadających na każde państwo członkowskie jest określona w załączniku I do rozporządzenia.

15. Co dzieje się z deklaracjami poparcia zgromadzonymi w państwach członkowskich, w których nie osiągnięto minimalnego progu?

Oczywiście deklaracje te będą dodane do łącznej liczby podpisów, jednak dane państwo członkowskie nie zostanie uwzględnione w wymaganej liczbie jednej czwartej państw członkowskich.

16. Ile lat muszą mieć obywatele, aby móc złożyć podpis pod inicjatywą?

Wszyscy obywatele Unii, którzy są w wieku uprawniającym do głosowania w wyborach do Parlamentu Europejskiego, mogą oddać głos na inicjatywę. Oznacza to wiek co najmniej 18 lat we wszystkich państwach członkowskich, z wyjątkiem Austrii (16 lat).

17. Czy obywatele muszą być wpisani na listy wyborców, aby móc podpisać się pod inicjatywą?

Nie. Obywatele Unii muszą jedynie być w wieku uprawniającym do głosowania w wyborach do Parlamentu Europejskiego.

18. Jeżeli mieszkaniec jest obywatelem jednego państwa członkowskiego, a mieszka w innym państwie członkowskim, w którym państwie członkowskich zostanie zaliczony jego głos?

Zależy to od danych, które zostaną udostępnione przez sygnatariusza, a tym samym od państwa członkowskiego, które będzie weryfikować jego deklarację poparcia. Jeżeli sygnatariusz dostarczy dane wymagane przez państwo członkowskie zamieszkania, jego głos zostanie zaliczony w tym państwie. I podobnie: jeżeli dostarczy on dane wymagane przez państwo członkowskie, którego jest obywatelem, jego głos zostanie zaliczony w tym państwie. Na przykład obywatel Austrii mieszkający w Estonii może albo wypełnić formularz, który będzie weryfikowany i tym samym zaliczony w Estonii, podając swoje imiona, nazwisko, adres, datę i miejsce urodzenia, obywatelstwo, albo wypełnić formularz, który będzie weryfikowany i zaliczony w Austrii, podając oprócz powyższych danych również swój osobisty numer identyfikacyjny akceptowany przez Austrię i dostępny w części C załącznika III do rozporządzenia.

W każdym przypadku obywatel może się podpisać pod daną inicjatywą tylko jeden raz.

19. Czy obywatele Unii mieszkający poza UE będą mogli składać podpisy pod inicjatywami? W którym państwie członkowskim uwzględniona zostanie ich deklaracja poparcia?

Możliwość złożenia podpisu przez obywateli Unii mieszkających poza UE będzie zależeć od państwa członkowskiego, którego obywatelstwo posiadają. Niektóre państwa członkowskie nie są w stanie zweryfikować deklaracji poparcia pochodzących od obywateli mieszkających poza UE. We wniosku Komisji zapewniono możliwość złożenia podpisu wszystkim obywatelom Unii mieszkającym poza UE. Biorąc pod uwagę nowe wymogi, określone przez poszczególne państwa członkowskie, może zdarzyć się, że niektórzy obywatele nie będą mogli złożyć podpisu. Głos obywateli, którzy taką możliwość będą mieli, zostanie zaliczony w państwie, którego obywatelstwo posiadają.

20. Czy będzie możliwe złożenie podpisu pod europejską inicjatywą obywatelską w trybie on-line?

Obywatele będą mieli możliwość złożenia podpisu w trybie on-line. Organizatorzy będą mieli obowiązek uruchomienia elektronicznego systemu składania podpisów, zgodnego z technicznymi wymogami oraz wymogami dotyczącymi bezpieczeństwa, które zostały określone w rozporządzeniu. Komisja opracuje normy techniczne i udostępni otwarte oprogramowanie, aby pomóc organizatorom w tworzeniu ich systemów.

21. Skąd obywatele mogą mieć pewność, że składanie podpisu pod inicjatywą w trybie on-line jest bezpieczne?

W każdym przypadku (również wtedy, gdy organizatorzy korzystają z otwartego oprogramowania udostępnionego przez Komisję) przed rozpoczęciem gromadzenia podpisów w trybie on-line organizatorzy będą musieli zwrócić się do właściwego organu krajowego, w którym dane będą przechowywane, o certyfikat zgodności ich systemu gromadzenia podpisów w trybie on-line. Organ krajowy sprawdzi, czy właściwości techniczne oraz dotyczące bezpieczeństwa systemu gromadzenia podpisów w trybie on-line są zgodne z minimalnymi wymogami określonymi w rozporządzeniu. Dzięki temu składanie podpisów będzie bezpieczne.

22. Skąd obywatele, którzy popierają inicjatywę, mogą mieć pewność, że ich dane osobowe nie zostaną wykorzystane do żadnych innych celów?

Rozporządzenie ma na celu zapewnienie pełnej ochrony danych w ramach procesu organizacji i działań następczych związanych z inicjatywą obywatelską przez wszystkie zaangażowane podmioty – organizatora, państwa członkowskie i Komisję. W przypadku przetwarzania danych osobowych, realizowanego na potrzeby inicjatywy obywatelskiej, zastosowanie będzie miało ustawodawstwo obowiązujące w zakresie ochrony danych osobowych. Organizatorzy inicjatywy obywatelskiej, jak również kontrolerzy danych, będą odpowiadali za wyrządzone przez nich szkody na zasadach przewidzianych w prawie krajowym oraz będą podlegali odpowiednim sankcjom za naruszenie przepisów rozporządzenia.

23. W jaki sposób weryfikowane będą deklaracje poparcia?

W swoich deklaracjach poparcia obywatele będą musieli wypełnić dane wymagane przez państwo członkowskie, z którego pochodzą (państwo członkowskie zamieszkania lub państwo członkowskie, którego obywatelstwo posiadają); dane te mogą obejmować takie informacje, jak: imiona, nazwiska, adres, data i miejsce urodzenia, obywatelstwo, a także – w przypadku szeregu państw członkowskich – osobisty numer identyfikacyjny. Niektóre państwa członkowskie zrezygnowały z części informacji (jak np. pełen adres, miejsce lub data urodzenia). Szczegóły dotyczące wymaganych danych są dostępne w dwóch wzorach formularza deklaracji poparcia zawartych w załączniku III (część A I B) do rozporządzenia. Jeżeli chodzi o państwa członkowskie, które wymagają podania osobistego numeru identyfikacyjnego, lista dokumentów/numerów akceptowanych przez te państwa znajduje się w części C załącznika III.

Organizatorzy będą musieli zgromadzić na tych samych formularzach jedynie podpisy sygnatariuszy, które będą weryfikowane przez dane państwo członkowskie. Następnie prześlą deklaracje poparcia do organu krajowego danego państwa członkowskiego. Organ krajowy dokona wówczas odpowiedniej weryfikacji w celu poświadczenia liczby ważnych deklaracji poparcia, które zostały zgromadzone.

24. Jakie działania podejmie Komisja w odniesieniu do inicjatyw, które pozytywnie przejdą proces weryfikacji?

W porozumieniu postanowiono, że Komisja będzie miała trzymiesięczny termin na sprawdzenie inicjatywy obywatelskiej, pod którą, zgodnie z rozporządzeniem, zgromadzono niezbędną ilość deklaracji poparcia, i która została jej przekazana. Przed sformułowaniem swoich wniosków w komunikacie Komisja w odpowiednim momencie spotka się z organizatorami, aby szczegółowo mogli oni wyjaśnić kwestie podniesione w inicjatywie. Ponadto zorganizowane zostanie posiedzenie jawne w Parlamencie Europejskim.

25. Co w przypadku, gdy Komisja zdecyduje o niepodejmowaniu żadnych działań w odpowiedzi na inicjatywę obywatelską? Jakimi środkami odwoławczymi dysponują obywatele?

Inicjatywa obywatelska jest inicjatywą dotyczącą ustalania programu działań i dlatego nie wpływa ona na przysługujące Komisji prawo inicjatywy ustawodawczej. Zobowiązuje natomiast Komisję, jako kolegium, do poważnego rozważania wniosków złożonych w ramach inicjatywy obywatelskiej. W przypadku decyzji o niepodejmowaniu działań w odpowiedzi na inicjatywę obywatelską, Komisja dokładnie uzasadni swoje powody. Ponieważ czynności te mają charakter politycznej analizy treści inicjatywy przez Komisję, nie mogą być one przedmiotem procedury odwoławczej.

Z kolei decyzja o zarejestrowaniu wnioskowanych inicjatyw, jako czynność oparta na podstawach prawych, może zostać zaskarżona. W przypadku odmowy rejestracji Komisja przekaże organizatorom uzasadnienie swojej decyzji oraz informacje o wszelkich możliwych sądowych i pozasądowych środkach odwoławczych, które im przysługują.

26. Czy możliwe jest złożenie inicjatywy, która jest sprzeczna z inną, realizowaną w tym samym czasie inicjatywą? Czy możliwe będzie wielokrotne składanie tej samej inicjatywy?

Rozporządzenie nie narzuca żadnych przepisów w odniesieniu do kolejnego przedstawiania tych samych lub podobnych inicjatyw obywatelskich. Nie zabrania ono również składania sprzecznych ze sobą inicjatyw.

27. Dlaczego państwa członkowskie potrzebują aż jednego roku, aby wdrożyć instytucję europejskiej inicjatywy obywatelskiej?

Wiele państw członkowskich musi dostosować swoje prawo krajowe, aby być w stanie przeprowadzić weryfikację deklaracji poparcia lub wprowadzić odpowiednie sankcje dla organizatorów, którzy dokonali naruszenia przepisów rozporządzenia.

28. Czy uzgodnienia Parlamentu Europejskiego i Rady nie spowodują, że europejska inicjatywa obywatelska stanie się zbyt zbiurokratyzowana?

Inicjatywa obywatelska nie będzie zbiurokratyzowana. Uzgodnione przepisy prowadzą do osiągnięcia właściwej równowagi między potrzebą zapewnienia wiarygodności tego instrumentu oraz możliwością jego łatwego wykorzystania przez obywateli.

Ponadto Komisja zamierza przygotować obszerny i przyjazny dla użytkownika poradnik, który ułatwi zrozumienie poszczególnych etapów procedury i w razie potrzeby posłuży organizatorom wsparciem.


Side Bar

My account

Manage your searches and email notifications


Help us improve our website