Navigation path

Left navigation

Additional tools

MEMO/10/627

Βρυξέλλες, 29 Νοεμβρίου 2010

Κλιματική αλλαγή: Ερωτήσεις και απαντήσεις σχετικά με τη διάσκεψη του ΟΗΕ για το κλίμα που θα πραγματοποιηθεί στην Κανκούν

1. Προς τι άλλη μια διάσκεψη για την κλιματική αλλαγή;

Τα συμβαλλόμενα μέρη της Σύμβασης-πλαισίου των Ηνωμένων Εθνών για την κλιματική αλλαγή (UNFCCC)1 και του πρωτοκόλλου του Κιότο2 συνεδριάζουν μια φορά ετησίως σε υψηλό επίπεδο για να συζητήσουν πώς να προωθήσουν τις διεθνείς δράσεις καταπολέμησης της κλιματικής αλλαγής. Η φετινή διάσκεψη θα φιλοξενηθεί στην Κανκούν, στο Μεξικό, από τις 29 Νοεμβρίου έως τις 10 Δεκεμβρίου. Θα είναι η 16η σύνοδος των συμβαλλομένων μερών της UNFCCC (CoP16) και η 6η διάσκεψη που επέχει θέση συνόδου των συμβαλλομένων μερών του πρωτοκόλλου του Κιότο (CMP 6).

Κατά τη διάσκεψη που πραγματοποιήθηκε στο Μπαλί ξεκίνησαν διαπραγματεύσεις με σκοπό τη διαμόρφωση παγκόσμιου συστήματος για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής μετά το 2012, όταν θα έχει λήξει η πρώτη περίοδος δέσμευσης του Πρωτοκόλλου του Κιότο. Οι διαπραγματεύσεις δεν κατέστη δυνατό να ολοκληρωθούν κατά τη διάσκεψη της Κοπεγχάγης, τον Δεκέμβριο του 2009, όπως προβλεπόταν. Η διάσκεψη της Κοπεγχάγης κατέληξε όμως στη Συμφωνία της Κοπεγχάγης, η οποία έχει εγκριθεί από 140 χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των κρατών μελών της.

Συνεπώς, στην Κανκούν θα συνεχιστούν οι διαπραγματεύσεις για το μετά το 2012 παγκόσμιο καθεστώς για το κλίμα. Χρειάζεται έγκαιρη παγκόσμια δράση προκειμένου η υπερθέρμανση του πλανήτη να συγκρατηθεί σε 2°C πάνω από τη θερμοκρασία της προβιομηχανικής εποχής, όπως συνομολογείται ότι είναι αναγκαίο στη Συμφωνία της Κοπεγχάγης.

2. Τι είναι δυνατόν να επιτευχθεί στη διάσκεψη της Κανκούν; Θα πετύχει η διάσκεψη τη σύναψη παγκόσμιας συμφωνίας για το κλίμα που δεν επιτεύχθηκε στη διάσκεψη της Κοπεγχάγης;

Στην Κοπεγχάγη, η ΕΕ ήταν έτοιμη να συμφωνήσει σε φιλόδοξο, συνολικό και νομικά δεσμευτικό παγκόσμιο πλαίσιο για την κλιματική αλλαγή και παραμένει διατεθειμένη να το πράξει στην Κανκούν. Ωστόσο, είναι σαφές ότι αυτή δεν είναι και η πρόθεση ορισμένων άλλων οικονομικά ισχυρών κρατών.

Ως εκ τούτου, για την ΕΕ είναι σημαντικό να αποτελέσει η διάσκεψη της Κανκούν καθοριστικό ενδιάμεσο βήμα, το οποίο θα καταλήξει σε αποφάσεις για μια σειρά ουσιαστικών θεμάτων που θα οδηγούν σε άμεση δράση και θα συσπειρώσει την υφήλιο με στόχο την καθιέρωση, το συντομότερο δυνατό, παγκόσμιου και συνεκτικού, νομικά δεσμευτικού πλαισίου. Η δέσμη αποφάσεων πρέπει να βασιστεί στο Πρωτόκολλο του Κιότο και να ενσωματώνει τις πολιτικές κατευθύνσεις που περιλήφθηκαν στη συμφωνία της Κοπεγχάγης. Στη δέσμη αποφάσεων πρέπει να αποτυπώνεται η πρόοδος που επιτεύχθηκε στις μέχρι τώρα διαπραγματεύσεις και να καθορίζονται ορισμένα σημαντικά στοιχεία της «αρχιτεκτονικής» του μελλοντικού παγκοσμίου καθεστώτος για το κλίμα

3. Τι σημαίνει «ισορροπημένη» εν προκειμένω;

Οι διαπραγματεύσεις για το καθεστώς που θα ισχύει σε όλο τον πλανήτη μετά το 2012 εξελίσσονται σε δύο παράλληλα επίπεδα. Το ένα αφορά τη μακροπρόθεσμη δράση από όλα τα μέρη της UNFCCC, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ, ενώ το άλλο είναι η συζήτηση σχετικά με τους μελλοντικούς στόχους μείωσης των εκπομπών και τους σχετικούς κανόνες για τις ανεπτυγμένες χώρες που είναι συμβαλλόμενα μέρη του πρωτοκόλλου του Κιότο.

Η ΕΕ θεωρεί ως ισορροπημένη τη δέσμη αποφάσεων στην οποία αποτυπώνεται η πρόοδος επί διαφόρων θεμάτων η οποία σημειώθηκε σε κάθε επίπεδο χωριστά καθώς και στα δύο επίπεδα και η οποία αντιμετωπίζει τις ανησυχίες όλων των μερών.

Ισορροπημένη προσέγγιση σημαίνει επίσης τον ορισμό των δράσεων που θα αναληφθούν από όλες τις χώρες, ιδίως όσον αφορά τη μείωση των εκπομπών, και του τρόπου στήριξης των εν λόγω δράσεων.

4. Ποια θέματα θα πρέπει να καλύψει η δέσμη αποφάσεων της διάσκεψης της Κανκούν;

Το πεδίο εφαρμογής της δέσμης αποφάσεων της Κανκούν δεν έχει ακόμη συμφωνηθεί. Κατά την άποψη της ΕΕ οι αποφάσεις πρέπει να αφορούν συγκεκριμένα ζητήματα και να συμβάλουν στη θέσπιση καθεστώτος για το κλίμα που θα ισχύει σε όλο τον πλανήτη μετά το 2012. Ορισμένες αποφάσεις πρέπει να έχουν ως αποτέλεσμα την ανάληψη άμεσης πρακτικής δράσης για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής, ιδίως στις αναπτυσσόμενες χώρες.

Στα ζητήματα που η ΕΕ επιθυμεί να αποτελέσουν αντικείμενο ισορροπημένης δέσμης αποφάσεων στην Κανκούν συγκαταλέγονται τα ακόλουθα

  • Ένταξη στη διαδικασία των Ηνωμένων Εθνών των δεσμεύσεων σχετικά με τις εκπομπές που ανελήφθησαν με τη Συμφωνία της Κοπεγχάγης

  • Κανόνες διαφάνειας (Μετρήσεις, αναφορές και επαλήθευση – MRV)

  • Μεταρρύθμιση και επέκταση των μηχανισμών της αγοράς εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα

  • Αποψίλωση στις αναπτυσσόμενες χώρες

  • Κανόνες καταχώρησης των εκπομπών από τη διαχείριση των δασών στις ανεπτυγμένες χώρες

  • Προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή

  • Διακυβέρνηση του μελλοντικού Πράσινου Ταμείου για το Κλίμα που προβλέπεται στη συμφωνία της Κοπεγχάγης

  • Τεχνολογική συνεργασία

  • Οικοδόμηση ικανοτήτων στις αναπτυσσόμενες χώρες

  • Εκπομπές από τις διεθνείς αεροπορικές και θαλάσσιες μεταφορές

Πληροφορίες για αυτά τα θέματα παρέχονται στα ακόλουθα σημεία 9 έως 18.

5. Τάσσεται η ΕΕ υπέρ της θέσπισης δεύτερης περιόδου δέσμευσης κατά το Πρωτόκολλο του Κιότο;

Η ΕΕ θα προτιμούσε πλαίσιο για το κλίμα του πλανήτη μετά το 2012 υπό μορφή ενιαίας, νέας, νομικά δεσμευτικής πράξης που θα περιλαμβάνει τα βασικά στοιχεία του Πρωτοκόλλου του Κιότο. Ωστόσο, η ΕΕ είναι διατεθειμένη να δεχτεί χωριστές νομοθετικές πράξεις που θα απορρέουν από τα δύο επίπεδα διαπραγματεύσεων, εφόσον οι πράξεις αυτές περιλαμβάνουν συνεκτικούς, συγκρίσιμους και νομικά δεσμευτικούς κανόνες. Η ΕΕ είναι πρόθυμη να εξετάσει το ενδεχόμενο δεύτερης περιόδου δεσμεύσεων με βάση το Πρωτόκολλο του Κιότο, υπό την προϋπόθεση ότι αυτή θα βασίζεται στην έκβαση των διαπραγματεύσεων των δύο επιπέδων και θα δεσμεύει όλες τις οικονομικά ισχυρές χώρες και ότι θα αντιμετωπιστούν ικανοποιητικά οι αδυναμίες του Πρωτοκόλλου που υπονομεύουν την περιβαλλοντική του ακεραιότητα.

6. Ποιες προϋποθέσεις θέτει η ΕΕ για να συμφωνήσει σε δεύτερη περίοδο δεσμεύσεων κατά το Πρωτόκολλο του Κιότο;

Μια δεύτερη περίοδος δεσμεύσεων κατά το Πρωτόκολλο του Κιότο πρέπει να εντάσσεται σε ευρύ παγκόσμιο πλαίσιο που να δεσμεύει όλες τις οικονομικά ισχυρές χώρες να δραστηριοποιηθούν για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής. Το Πρωτόκολλο του Κυότο από μόνον του δεν θα αποτρέψει την επικίνδυνη κλιματική αλλαγή, δεδομένου ότι καλύπτει μόνο το 30% των παγκόσμιων εκπομπών και το ποσοστό αυτό θα μειωθεί μελλοντικά.

Πρέπει να εξαλειφθούν οι τωρινές αδυναμίες του Πρωτοκόλλου του Κιότο, που υπονομεύουν την περιβαλλοντική του ακεραιότητα. Τα δύο βασικά προβλήματα είναι η δυνατότητα των μερών να μεταφέρουν πλεονάσματα δικαιωμάτων εκπομπής – τις καλούμενες καταλογισμένες ποσοτικές μονάδες (AAU) - από την πρώτη περίοδο δέσμευσης (βλ. σημείο 19 κατωτέρω) και οι κανόνες καταχώρησης των εκπομπών από τη διαχείριση των δασών (βλ. σημείο 13 κατωτέρω.) Εάν δεν αντιμετωπιστούν αυτές οι αδυναμίες, θα περιοριστεί ο αντίκτυπος των σημερινών δεσμεύσεων που έχουν αναλάβει οι ανεπτυγμένες χώρες να μηδενίσουν σχεδόν την αύξηση των εκπομπών ή μπορεί και να επέλθει μικρή αύξηση των εκπομπών.

Πρέπει να προχωρήσει η μεταρρύθμιση του Μηχανισμού Καθαρής Ανάπτυξης και να καθοριστούν νέοι μηχανισμοί για την αγορά εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα (βλ. σημείο 11 κατωτέρω).

7. Τι κάνει η ΕΕ για να μειώσει τις εκπομπές θερμοκηπιακών αερίων

Η ΕΕ αναγνωρίζει ότι οι ανεπτυγμένες χώρες έχουν την ευθύνη να αναλάβουν ηγετικό ρόλο για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής. Είναι αποφασισμένη να μεταμορφωθεί σε οικονομία υψηλής ενεργειακής απόδοσης και χαμηλών εκπομπών θερμοκηπιακών αερίων. Καταβάλλει επιτυχείς προσπάθειες να μειώσει τις δικές της εκπομπές θερμοκηπιακών αερίων, οι οποίες αντιπροσωπεύουν περίπου το 11% των παγκόσμιων εκπομπών (συμπεριλαμβανομένων των εκπομπών από την αποψίλωση).

Χάρη εν μέρει στις πολιτικές και στα μέτρα που εφαρμόζονται σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο την τελευταία δεκαετία, η ΕΕ και τα 27 κράτη μέλη της ακολουθούν την ορθή πορεία για να τηρήσουν ή και να υπερκεράσουν τις δεσμεύσεις για μείωση των εκπομπών τους, που ανέλαβαν με βάση το Πρωτόκολλο του Κυότο.

Οι 15 χώρες της ΕΕ οι οποίες ήταν κράτη μέλη όταν συμφωνήθηκε το Πρωτόκολλο του Κυότο έχουν δεσμευθεί να μειώσουν τις συλλογικές εκπομπές τους την περίοδο 2008-2012 κατά 8% κάτω από το επίπεδο του έτους που έχει επιλεγεί ως έτος αναφοράς (1990 στις περισσότερες περιπτώσεις). Μέχρι το 2009 οι εκπομπές είχαν μειωθεί κατά σχεδόν 13% και, από τις προβλέψεις των μελλοντικών εκπομπών, προκύπτει ότι η μείωση που θα επιτευχθεί τελικώς να ανέλθει ενδεχομένως σε 14,2%. Τα 10 άλλα κράτη μέλη της ΕΕ τα οποία έχουν ατομικούς στόχους μείωσης των εκπομπών κατά το Πρωτόκολλο του Κυότο, με ποσοστά 6 ή 8%, είναι επίσης σε καλή πορεία για την επίτευξή τους.

Για το 2020 η ΕΕ ανέλαβε μονομερώς τη δέσμευση να μειώσει τις εκπομπές θερμοκηπιακών αερίων κατά 20% ως προς τα επίπεδα του 1990 και έθεσε επίσης ως στόχο της να αυξήσει στο 20% την παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές. Είναι η μόνη περιοχή του πλανήτη όπου έχει θεσπιστεί δεσμευτική νομοθεσία για να εξασφαλιστεί η επίτευξη των στόχων για το 2020. Η ΕΕ έχει επίσης προτείνει να κλιμακώσει, υπό ορισμένους όρους, τη μείωση των εκπομπών της έως το 2020 στο 30% ως προς τα επίπεδα του 1990, ως μέρος παγκόσμιας και σφαιρικής συμφωνίας για το κλίμα μετά το 2012 και υπό την προϋπόθεση ότι οι άλλες ισχυρές οικονομικά χώρες θα δεσμευτούν να αναλάβουν το μερίδιο που τους αναλογεί. Η ΕΕ θα επανεξετάσει την κατάσταση μετά τη διάσκεψη της Κανκούν, συμπεριλαμβανομένων εναλλακτικών επιλογών για κλιμάκωση της μείωσης άνω του 20% έως το 2020.

Τα επιστημονικά στοιχεία δείχνουν ότι για να αποφευχθεί υπερθέρμανση του πλανήτη πάνω από 2°C, οι παγκόσμιες εκπομπές πρέπει να μειωθούν έως το 2050 κατά το ήμισυ τουλάχιστον ως προς τα επίπεδα του 1990. Στο πλαίσιο αυτό, και σύμφωνα με την ευθύνη των ανεπτυγμένων χωρών να πρωτοπορήσουν, η ΕΕ έχει θέσει ως στόχο να μειώσει τις εκπομπές της έως το 2050 κατά 80-95% ως προς τα επίπεδα του 1990. Εκπονείται και θα παρουσιαστεί το 2011 χάρτης πορείας όπου θα καθορίζεται η στρατηγική για την επίτευξη αυτού του στόχου και για την ολοκλήρωση της μετάβασης σε κοινωνία χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών.

8. Πόση οικονομική στήριξη παρέχει στις αναπτυσσόμενες χώρες η ΕΕ για να τις βοηθήσει στην καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής;

Η ΕΕ είναι ο μεγαλύτερος παγκοσμίως χορηγός οικονομικής βοήθειας προς τις αναπτυσσόμενες χώρες, στις οποίες παρέχει ετησίως το 60% σχεδόν της παγκόσμιας δημόσιας αναπτυξιακής βοήθειας, ήτοι περίπου 60 δισ. δολάρια ΗΠΑ. Το 2008 από την ΕΕ προήλθε περισσότερο από το 60% του συνόλου της δημόσιας αναπτυξιακής βοήθειας για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.

Εκτός από την παραδοσιακή αναπτυξιακή βοήθεια, η ΕΕ έχει δεσμευτεί για χρηματοδότηση «ταχείας εκκίνησης» ύψους 7,2 δισ. ευρώ κατά την τριετία 2010-2012, για να βοηθήσει τις αναπτυσσόμενες χώρες να προσαρμοστούν στην κλιματική αλλαγή και να περιορίσουν τις εκπομπές τους. Η δέσμευση αυτή αντιπροσωπεύει σχεδόν το ένα τρίτο του συνολικού ποσού των περίπου 30 δισ. δολαρίων ΗΠΑ για χρηματοδοτήσεις ταχείας εκκίνησης, το οποίο δεσμεύτηκαν να διαθέσουν οι ανεπτυγμένες χώρες την περίοδο 2010-2012, με τη συμφωνία της Κοπεγχάγης.

Το 2010 η ΕΕ έχει διαθέσει 2,2 από τα 7,2 δισ. ευρώ της χρηματοδότησης ταχείας εκκίνησης που προβλέπεται έως το τέλος του 2012. Στη διάσκεψη της Κανκούν και κάθε έτος στη συνέχεια, η ΕΕ θα υποβάλει ολοκληρωμένη και διαφανή έκθεση σχετικά με την υλοποίηση της δέσμευσης για χρηματοδότηση ταχείας εκκίνησης.

Εξάλλου, με τη συμφωνία της Κοπεγχάγης, οι ανεπτυγμένες χώρες από κοινού ανέλαβαν τη δέσμευση να διαθέτουν ετησίως στις αναπτυσσόμενες χώρες μέχρι το 2020 100 δισ. δολάρια ΗΠΑ από δημόσιους και ιδιωτικούς πόρους για την προστασία του κλίματος. Η ΕΕ είναι έτοιμη να αναλάβει το μερίδιο που της αναλογεί από αυτό το συνολικό ποσό διεθνούς δημόσιας χρηματοδότησης.

9. Ποιες αποφάσεις προσδοκά η ΕΕ να ληφθούν στην Κανκούν όσον αφορά τη μείωση των παγκόσμιων εκπομπών θερμοκηπιακών αερίων;

Κατά τη συμφωνία της Κοπεγχάγης, πολλές ανεπτυγμένες και αναπτυσσόμενες χώρες, συμπεριλαμβανομένης της ΕΕ (βλ. σημείο 7), έχουν αναλάβει δεσμεύσεις να μειώσουν ή να περιορίσουν τις εκπομπές θερμοκηπιακών αερίων μέχρι το 2020. Αυτές οι υποσχέσεις είναι μια θετική αρχή, αλλά συνολικώς υπολείπονται κατά πολύ της τάξεως μεγέθους των μειώσεων εκπομπών που απαιτείται για να συγκρατηθεί η υπερθέρμανση του πλανήτη κάτω από 2°C.

Δεδομένου του μη δεσμευτικού, πολιτικού χαρακτήρα της συμφωνίας της Κοπεγχάγης, η ΕΕ επιθυμεί να λάβει αποφάσεις η διάσκεψη της Κανκούν που να ενσωματώνουν αυτές τις υποσχέσεις στη διαδικασία των διαπραγματεύσεων της UNFCCC. Στην Κανκούν πρέπει επίσης να αρχίσουν συζητήσεις για να αποσαφηνιστούν οι αβεβαιότητες που περιβάλλουν ορισμένες από τις δεσμεύσεις, να διατεθούν πόροι για τη στήριξη της υλοποίησής τους και να εξεταστούν εναλλακτικές λύσεις για να ενισχυθεί η συλλογική φιλόδοξη προσπάθεια ώστε να τηρηθεί το ανώτατο όριο των 2°C.

Η ΕΕ επιθυμεί επίσης να ληφθούν στην Κανκούν αποφάσεις για διάφορα άλλα θέματα που είναι σημαντικά για τον μετριασμό των εκπομπών, όπου συγκαταλέγονται:

- η μεταρρύθμιση του Μηχανισμού Καθαρής Ανάπτυξης και συμφωνία να δημιουργηθούν νέοι μηχανισμοί αγοράς εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα (βλ. σημείο 11)·

- η θέσπιση της απαραίτητης επιχειρησιακής βάσης για μηχανισμό μείωσης των εκπομπών από την αποψίλωση των τροπικών δασών και την υποβάθμιση των δασών (βλ. σημείο 12)·

- η αναθεώρηση των κανόνων καταχώρησης των εκπομπών από τη διαχείριση των δασών στις ανεπτυγμένες χώρες (βλ. σημείο 13)·

- η καθιέρωση παγκόσμιου πλαισίου πολιτικής για τη μείωση των εκπομπών από τις διεθνείς αεροπορικές και θαλάσσιες μεταφορές (βλ. σημείο 18).

10. Τι χρειάζεται να αποφασιστεί στην Κανκούν σχετικά με τη διαφάνεια της δράσης;

Η ΕΕ προσβλέπει σε απτή πρόοδο στην Κανκούν για την καθιέρωση ισχυρότερου συστήματος παρακολούθησης, υποβολής εκθέσεων και επαλήθευσης (monitoring, reporting and verification, MRV). Το σύστημα αυτό πρέπει να εξασφαλίζει μεγαλύτερη διαφάνεια ως προς το κατά πόσον οι χώρες τηρούν τις υποσχέσεις τους σχετικά με τις εκπομπές και το κατά πόσον οι ανεπτυγμένες χώρες θα εκπληρούν τις δεσμεύσεις τους για παροχή μακροπρόθεσμης χρηματοδοτικής βοήθειας στις αναπτυσσόμενες χώρες. Πρέπει επίσης να καθιστά δυνατή την παρακολούθηση της προόδου σε παγκόσμια κλίμακα όσον αφορά την τήρηση του ανώτατου ορίου των 2°C. Η περισσότερη διαφάνεια που θα είναι αποτέλεσμα ισχυρότερου συστήματος MRV θα συμβάλει στην αύξηση της εμπιστοσύνης μεταξύ των μερών, καθώς και μεταξύ Βορρά και Νότου γενικότερα.

Η συμφωνία της Κοπεγχάγης παρέχει χρήσιμες κατευθύνσεις για την θέσπιση αναβαθμισμένου συστήματος MRV, αλλά το θέμα αυτό πρέπει να μελετηθεί διεξοδικότερα. Στην Κανκούν πρέπει να ληφθούν αποφάσεις οι οποίες να θέσουν το πλαίσιο για συνεκτικό και ισορροπημένο σύστημα MRV και να καταστήσουν δυνατή την ολοκλήρωση των κατευθυντηρίων γραμμών αυτού του συστήματος, το επόμενο έτος. Το σύστημα πρέπει, αφενός, να διασφαλίζει συνεκτική προσέγγιση και, αφετέρου, να λαμβάνει υπόψη τις διαφορές ευθυνών και δυνατοτήτων μεταξύ ανεπτυγμένων και αναπτυσσόμενων χωρών και την τήρηση των διαφορετικού χαρακτήρα δεσμεύσεών τους.

Εν προκειμένω, όλες οι χώρες πρέπει να ενισχύσουν την παροχή των οικείων πληροφοριών, με βάση το υπάρχον σύστημα των περιοδικών «εθνικών ανακοινώσεων», αλλά με διαφορετικό τρόπο. Οι πληροφορίες που παρέχουν οι ανεπτυγμένες χώρες υπόκεινται ήδη σε διεθνή διαδικασία διεξοδικής «επανεξέτασης». Συμπληρωματικά προς τη διαδικασία αυτή, και όπως προβλέπεται στη συμφωνία της Κοπεγχάγης, στην Κανκούν πρέπει να προβλεφθεί η πρακτική λειτουργία απλουστευμένης διαδικασίας «διεθνούς διαβούλευσης και ανάλυσης» των πληροφοριών που θα παρέχονται από τις αναπτυσσόμενες χώρες.

Συνολικά, το σύστημα MRV πρέπει να παρέχει κοινό πλαίσιο για αυστηρή, στιβαρή και διαφανή καταχώρηση εκπομπών, ώστε όλες οι χώρες να ανταλλάσσουν πληροφορίες, γνώσεις και να οικοδομείται αμοιβαία εμπιστοσύνη.

11. Τι πρέπει να αποφασιστεί στην Κανκούν για τους μηχανισμούς της αγοράς εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα;

Οι μηχανισμοί της αγοράς εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα είναι σημαντικά μέσα για τη μείωση των εκπομπών θερμοκηπιακών αερίων με οικονομικά αποδοτικό τρόπο, για την κινητοποίηση της χρηματοδότησης από τον ιδιωτικό τομέα και για την προώθηση των επενδύσεων σε τεχνολογίες χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών.

Η ΕΕ προσβλέπει να υπάρξει πρόοδος στην Κανκούν στο θέμα της μεταρρύθμισης του Μηχανισμού Καθαρής Ανάπτυξης (CDM) του Πρωτοκόλλου του Κιότο, προς βελτίωση της περιβαλλοντικής ακεραιότητας, της αποδοτικότητας και της διαχείρισης του CDM και της περιφερειακής κατανομής των έργων CDM στις αναπτυσσόμενες χώρες.

Στην Κανκούν πρέπει επίσης να καθοριστεί η βάση για τη δημιουργία νέων, αναβαθμισμένων μηχανισμών παρακολούθησης της αγοράς εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα στις πιο προηγμένες αναπτυσσόμενες χώρες και για την αναγνώριση των πιστωτικών μορίων εκπομπών που παράγονται από αυτές. Αυτή η βάση είναι δυνατόν να περιλαμβάνει την προώθηση πιλοτικών προγραμμάτων. Οι νέοι μηχανισμοί είναι δυνατόν να καλύπτουν ολόκληρους τομείς της οικονομίας «τομεακοί μηχανισμοί» ή να είναι άλλοι τύποι μηχανισμών της αγοράς που να μην περιορίζονται στην ανά έργο προσέγγιση του CDM για την αντιστάθμιση των εκπομπών στις ανεπτυγμένες χώρες μέσω εξοικονόμησης εκπομπών σε αναπτυσσόμενες χώρες.

12. Τι πρέπει να γίνει στην Κανκούν σχετικά με την αποψίλωση των τροπικών δασών;

Η αποψίλωση και η υποβάθμιση των δασών στις τροπικές περιοχές ευθύνονται για το 15-20% περίπου των παγκόσμιων εκπομπών θερμοκηπιακών αερίων. Επικρατεί διεθνώς συναίνεση ότι αυτή η κατάσταση πρέπει να αντιμετωπιστεί μέσω προγράμματος για τη «μείωση των εκπομπών από την αποψίλωση και την υποβάθμιση των δασών στις αναπτυσσόμενες χώρες» (Reducing Emissions from Deforestation and Degradation, REDD), ενώ παράλληλα πρέπει να προωθείται η διατήρηση, η αειφόρος διαχείριση των δασών και η ενίσχυση των αποθεμάτων άνθρακα των δασών (REDD +).

Η συμφωνία της Κοπεγχάγης κάλεσε να συγκροτηθεί «μηχανισμός REDD +» για να καταστεί δυνατή η κινητοποίηση της χρηματοδότησης από τις ανεπτυγμένες χώρες. Η ΕΕ προσβλέπει να ληφθεί απόφαση στην Κανκούν για να τεθεί σε λειτουργία μηχανισμός REDD +, ως μέρος ισορροπημένης δέσμης μέτρων. Προς τούτο είναι αναγκαίο να καθοριστούν γρήγορα εύλογοι κανόνες, κατευθυντήριες γραμμές, στόχοι και τρόποι εφαρμογής των δράσεων REDD +, που να εξασφαλίζουν την περιβαλλοντική ακεραιότητα του μηχανισμού.

Ως στόχοι πρέπει να καθοριστούν η μείωση της αποψίλωσης των τροπικών δασών έως το 2020 τουλάχιστον κατά το ήμισυ σε σύγκριση με τα σημερινά επίπεδα και η πλήρης ανάσχεση της παγκόσμιας απώλειας δασικών εκτάσεων το αργότερο έως το 2030. Οι αποφάσεις πρέπει επίσης να διασφαλίζουν τη βιοποικιλότητα των τροπικών δασών και τη δίκαιη κατανομή των οφελών μεταξύ των ενδιαφερόμενων, να αναγνωρίζουν τα δικαιώματα και τις γνώσεις των αυτοχθόνων πληθυσμών και των τοπικών κοινοτήτων και να βελτιώνουν τις δομές διαχείρισης των δασών.

Από τα 2,2 δισ. ευρώ της χρηματοδότησης ταχείας εκκίνησης που έχει διαθέσει η ΕΕ το 2010, τα 362 εκατομμύρια κατευθύνθηκαν στη στήριξη δραστηριοτήτων REDD + στις αναπτυσσόμενες χώρες.

13. Τι αναμένεται για τους κανόνες καταχώρησης των εκπομπών από τη διαχείριση των δασών στις ανεπτυγμένες χώρες;

Τα δάση είναι τεράστια αποθέματα διοξειδίου του άνθρακα. Τα δάση εκ φύσεως εκπέμπουν αλλά και απορροφούν (αφαιρούν) διοξείδιο του άνθρακα (CO2), προς και από την ατμόσφαιρα.

Σύμφωνα με το πρωτόκολλο του Κιότο, οι ανεπτυγμένες χώρες πρέπει να προσμετρούν στους στόχους τους για τις εκπομπές τις ποσότητες εκπομπών και απορροφήσεων CO2 που συνδέονται με δραστηριότητες δάσωσης/αναδάσωσης και αποψίλωσης των δασών. Ωστόσο, επιτρέπεται να επιλέγουν να προσμετρούν ή όχι τις εκπομπές και απορροφήσεις που προκύπτουν από τη «διαχείριση των δασών», δηλαδή από δραστηριότητες διαχείρισης όπως λόγου χάρη η υλοτόμηση ή η αναδάσωση εκτάσεων οι οποίες ήταν δάση πριν από το 1990 και παραμένουν δασικές. Ο προαιρετικός χαρακτήρας αυτών των κανόνων και ο τρόπος προσμέτρησης των εκπομπών συνιστούν αδυναμία του Πρωτοκόλλου, η οποία είναι δυνατόν να μειώσει τον πρακτικό αντίκτυπο των στόχων μείωσης των εκπομπών και δημιουργεί ελάχιστα κίνητρα για να αυξήσουν οι χώρες την απορρόφηση CO2 από τα δάση τους.

Η ΕΕ τάσσεται υπέρ αυστηρότερου τρόπου προσμέτρησης των εκπομπών από τη διαχείριση των δασών, ώστε να βελτιωθεί η περιβαλλοντική ακεραιότητα της καταχώρησης των εκπομπών και να δημιουργηθούν μεγαλύτερα κίνητρα για τον μετριασμό των εκπομπών. Η Ευρώπη επιθυμεί επίσης να καταστήσει υποχρεωτική στο μετά το 2012 καθεστώς η προσμέτρηση των εκπομπών και απορροφήσεων από τη διαχείριση των δασών στις ανεπτυγμένες χώρες, υπό τον όρο ότι θα τους επιτραπεί κάποια ευελιξία του τρόπου εφαρμογής της υποχρέωσης αυτής.

Οι διαπραγματεύσεις στο πλαίσιο του πρωτοκόλλου του Κιότο έχουν προχωρήσει όσον αφορά την αναθεώρηση των κανόνων καταχώρησης των εκπομπών από τις χρήσεις της γης, τις αλλαγές στη χρήση της γης και τις δασοκομικές δραστηριότητες (LULUCF) (land use, land use change and forestry, LULUCF). Η ΕΕ επιθυμεί να συμφωνηθούν στην Κανκούν νέοι κανόνες LULUCF.

14. Τι πρέπει να αποφασιστεί στην Κανκούν σχετικά με την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή;

Κάθε χώρα πρέπει να προσαρμοστεί στην κλιματική αλλαγή, αλλά αυτή είναι μια ιδιαίτερα μεγάλη πρόκληση για τις φτωχότερες και πλέον ευάλωτες αναπτυσσόμενες χώρες. Ως μέρος ισορροπημένης δέσμης μέτρων, στην Κανκούν πρέπει να αποφασιστεί η θέσπιση πλαισίου διεθνούς συνεργασίας για την κλιμάκωση των εθνικών δράσεων σχετικά με την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή. Τον προσδιορισμό των προτεραιοτήτων, των αναγκών και των δράσεων του πλαισίου προσαρμογής πρέπει να αναλαμβάνουν οι ίδιες οι χώρες.

Στην απόφαση της Κανκούν πρέπει να καθορίζονται οι κατευθυντήριες αρχές του πλαισίου. Πρέπει επίσης να εξασφαλίζεται η αναγκαία χρηματοδοτική στήριξη για την προσαρμογή και τα μέσα παρακολούθησης και να αξιολογείται η υλοποίηση της δράσης προσαρμογής. Η απόφαση πρέπει να απηχεί τον επείγοντα χαρακτήρα και τη σπουδαιότητα της στήριξης της προσαρμογής, με προτεραιότητα στις ιδιαίτερα ευάλωτες χώρες, ιδίως στις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες (ΛΑΧ), στα μικρά νησιωτικά αναπτυσσόμενα κράτη (SIDS) και στις χώρες της Αφρικής που πλήττονται συχνά από ξηρασία, απερήμωση και πλημμύρες.

Το 2010 η ΕΕ διέθεσε χρηματοδότηση ταχείας εκκίνησης 735 εκατ. ευρώ για δραστηριότητες προσαρμογής στις αναπτυσσόμενες χώρες.

15. Τι πρέπει να αποφασιστεί στην Κανκούν σχετικά με το Πράσινο Ταμείο της Κοπεγχάγης για το κλίμα;

Με τη συμφωνία της Κοπεγχάγης αποφασίστηκε να συσταθεί το «Πράσινο Ταμείο της Κοπεγχάγης για το κλίμα». Με το Ταμείο θα υποστηρίζονται σχέδια, προγράμματα, πολιτικές και άλλες δραστηριότητες στις αναπτυσσόμενες χώρες για τον μετριασμό των εκπομπών (συμπεριλαμβανομένης της καταπολέμησης της αποψίλωσης των δασών), την προσαρμογή, την οικοδόμηση ικανοτήτων, την ανάπτυξη και τη μεταφορά τεχνολογίας. Το Ταμείο πρέπει να καθιερωθεί ως επιχειρησιακός οργανισμός του χρηματοδοτικού μηχανισμού της UNFCCC.

Η ΕΕ επιθυμεί να επιτευχθεί στην Κανκούν συμφωνία, ως μέρος ισορροπημένης δέσμης μέτρων, σχετικά με τις βασικές αρχές για τη διακυβέρνηση του Ταμείου. Η ΕΕ υποστηρίζει τη δρομολόγηση διαδικασίας για τη σύσταση του Ταμείου, με σκοπό να είναι έτοιμο να λειτουργήσει κατά την προσεχή διάσκεψη του ΟΗΕ για το κλίμα, στα τέλη του 2011.

16. Τι πρέπει να αποφασιστεί στην Κανκούν σχετικά με την τεχνολογία;

Πρέπει να επιταχυνθούν η ανάπτυξη, η διάδοση και η χρήση των τεχνολογιών που θα βοηθήσουν την κοινωνία να προσαρμοστεί στην κλιματική αλλαγή και να μειώσει τις εκπομπές θερμοκηπιακών αερίων. Για τον λόγο αυτό, στη συμφωνία της Κοπεγχάγης προβλέφθηκε η συγκρότηση Μηχανισμού Τεχνολογίας.

Η ΕΕ επιθυμεί να επιτευχθεί στην διάσκεψη της Κανκούν συμφωνία, ως μέρος ισορροπημένης δέσμης μέτρων, για να συγκροτηθεί και να είναι έτοιμος να λειτουργήσει ο μηχανισμός το συντομότερο δυνατόν. Ο μηχανισμός πρέπει να αποτελείται από:

  • Κέντρο και Δίκτυο Τεχνολογίας Κλίματος που να παρέχει βοήθεια στις αναπτυσσόμενες χώρες για την οικοδόμηση των ικανοτήτων τους να καταστρώνουν στρατηγικές και σχέδια και να διευκολύνει την έρευνα και την ανταλλαγή γνώσεων και

  • Εκτελεστική Επιτροπή Τεχνολογίας για την αξιολόγηση των τεχνολογικών προτεραιοτήτων, κενών και αναγκών και για την παροχή συμβουλών και συστάσεων στη διάσκεψη των συμβαλλομένων μερών.

17. Τι πρέπει να γίνει στην Κανκούν όσον αφορά την οικοδόμηση ικανοτήτων;

Η ΕΕ αναγνωρίζει ότι οι αναπτυσσόμενες χώρες, ιδίως οι φτωχότερες, χρειάζονται σε πολλούς τομείς στήριξη προς ενίσχυση των ικανοτήτων τους να προσαρμοστούν στην κλιματική αλλαγή και να περιορίσουν τις εκπομπές τους. Η ΕΕ παρέχει χρηματοδοτική στήριξη για τη οικοδόμηση ικανοτήτων, μέσω της δημόσιας αναπτυξιακής βοήθειας και της χρηματοδότησης ταχείας εκκίνησης (βλ. σημείο 8).

Η ΕΕ επιθυμεί, ως μέρος ισορροπημένης δέσμης μέτρων, να αναγνωριστεί η σπουδαιότητα και ο οριζόντιος χαρακτήρας της οικοδόμησης ικανοτήτων.

18. Τι ως προς τις εκπομπές θερμοκηπιακών αερίων από τις αεροπορικές και θαλάσσιες μεταφορές;

Οι διεθνείς αεροπορικές και θαλάσσιες μεταφορές είναι δύο από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες πηγές εκπομπής θερμοκηπιακών αερίων. Από κοινού ευθύνονται για περισσότερο από το 4% των εκπομπών σε παγκόσμια κλίμακα, αλλά οι εκπομπές από τους τομείς αυτούς δεν έχουν αντιμετωπιστεί επαρκώς μέχρι τώρα.

Οι διεθνείς οργανισμοί που είναι αρμόδιοι για τους δύο αυτούς τομείς είναι η Διεθνής Οργάνωση Πολιτικής Αεροπορίας (ΔΟΠΑ/ICAO) και ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός (ΙΜΟ). Προσδοκία της ΕΕ είναι η διάσκεψη της Κανκούν να στείλει ισχυρό πολιτικό μήνυμα στην ΔΟΠΑ και στον ΙΜΟ να αναπτύξουν παγκόσμιο πλαίσιο πολιτικής για τη μείωση των εκπομπών από τους τομείς αυτούς, το οποίο να συνάδει με τον στόχο να συγκρατηθεί η υπερθέρμανση του πλανήτη κάτω από 2°C.

19. Τι πρέπει να προκύψει από τη διάσκεψη της Κανκούν ως προς το πλεόνασμα δικαιωμάτων εκπομπής από τις ανεπτυγμένες χώρες;

Σύμφωνα με το πρωτόκολλο του Κιότο, σε ορισμένες χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, συγκεκριμένα στη Ρωσία και την Ουκρανία, δόθηκαν περισσότερα δικαιώματα εκπομπής από ό,τι χρειάζονταν. Το Πρωτόκολλο επιτρέπει σήμερα να μεταφέρουν τα πλεονάζοντα δικαιώματά τους, που καλούνται καταλογισμένες ποσοτικές μονάδες (AAU), ώστε να τα αξιοποιήσουν κατά τη δεύτερη περίοδο δέσμευσης, μετά το 2012. Το πλεόνασμα που έχει συσσωρευτεί είναι σημαντικό ― εκτιμάται ότι ισοδυναμεί με 10-11 δισεκατομμύρια τόνους διοξειδίου του άνθρακα (CO2), ήτοι περισσότερο από το διπλάσιο των συνολικών ετήσιων εκπομπών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το πλεόνασμα αυτό αποτελεί μείζονα απειλή για την περιβαλλοντική ακεραιότητα του μετά το 2012 πλαισίου για το κλίμα. Εάν το πλεόνασμα αυτό αξιοποιηθεί, θα ακυρώσει σημαντικό μέρος των μειώσεων εκπομπών που υποσχέθηκαν τα συμβαλλόμενα μέρη.

Στην Κανκούν ενδεχομένως να μην είναι δυνατόν να διευθετηθεί αυτό το ζήτημα, αλλά η ΕΕ επιθυμεί να αναγνωρίσει η διάσκεψη τη σπουδαιότητά του και να σημειωθεί περαιτέρω πρόοδος στη διερεύνηση εναλλακτικών λύσεων για την κατάλληλη διαχείριση του πλεονάσματος. Αυτό πρέπει να γίνει με δίκαιο τρόπο, που δεν θα δημιουργεί διακρίσεις μεταξύ κρατών μελών της ΕΕ και τρίτων χωρών.

20. Ποιος θα διαπραγματευθεί εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην Κανκούν;

Ως οργανισμός περιφερειακής οικονομικής ολοκλήρωσης, η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι συμβαλλόμενο μέρος της UNFCCC και του πρωτοκόλλου του Κιότο. Τα 27 κράτη μέλη της είναι επίσης συμβαλλόμενα μέρη από μόνα τους.

Το Βέλγιο, το οποίο ασκεί την Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επωμίζονται από κοινού την ευθύνη της καθοδήγησης των διαπραγματεύσεων εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των 27 κρατών μελών της στην Κανκούν. Ωστόσο, αντιπρόσωποι από πολλά κράτη μέλη έχουν οριστεί ως επικεφαλής διαπραγματευτές της ΕΕ σε συγκεκριμένα θέματα και, επομένως, θα μιλούν εξ ονόματός της στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων για τα θέματα αυτά.

Η βελγική Προεδρία θα εξασφαλίσει ότι η θέση της ΕΕ θα είναι συντονισμένη, ώστε η ΕΕ να μιλά με «μια φωνή», ακόμη και αν το μήνυμα προέρχεται από τους διαφορετικούς ανθρώπους.

1 :

Η UNFCCC έχει σήμερα 194 συμβαλλόμενα μέρη, συμπεριλαμβανομένης της ΕΕ και όλων των κρατών μελών της.

2 :

Το Πρωτόκολλο του Κιότο έχει σήμερα 192 συμβαλλόμενα μέρη, συμπεριλαμβανομένης της ΕΕ και όλων των κρατών μελών της. Η κύρια διαφορά του Πρωτοκόλλου του Κιότο ως προς την UNFCCC είναι ότι δεν το έχουν επικυρώσει οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής.


Side Bar

My account

Manage your searches and email notifications


Help us improve our website