Navigation path

Left navigation

Additional tools

Ερωτήσεις και απαντήσεις σχετικά με τη νέα προσέγγιση της ΕΕ όσον αφορά την καλλιέργεια γενετικά τροποποιημένων οργανισμών (ΓΤΟ)

European Commission - MEMO/10/325   13/07/2010

Other available languages: EN FR DE DA ES NL IT SV PT FI CS ET HU LT LV MT PL SK SL BG RO

MEMO/10/325

Βρυξέλλες, 13 Ιουλίου 2010

Ερωτήσεις και απαντήσεις σχετικά με τη νέα προσέγγιση της ΕΕ όσον αφορά την καλλιέργεια γενετικά τροποποιημένων οργανισμών (ΓΤΟ)

Γιατί εγκρίνει η Επιτροπή σήμερα αυτή τη δέσμη μέτρων και τι περιλαμβάνουν αυτά;

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, όταν εξήγγειλε την αδειοδότηση της καλλιέργειας της πατάτας Amflora το Μάρτιο του 2010, ανακοίνωσε ότι, πριν από τις καλοκαιρινές διακοπές, θα κατέθετε πρόταση σχετικά με το πώς μπορεί να συνδυαστεί το βασιζόμενο σε επιστημονικά δεδομένα σύστημα αδειοδότησης της ΕΕ με την ελευθερία των κρατών μελών να αποφασίζουν σχετικά με την καλλιέργεια γενετικά τροποποιημένων οργανισμών (ΓΤΟ). Η δέσμη μέτρων που εγκρίθηκε σήμερα ανταποκρίνεται στη δέσμευση αυτή και συμμορφώνεται πλήρως με τη θέση που έλαβε ο πρόεδρος Barroso στις πολιτικές κατευθυντήριες γραμμές που παρουσίασε τον Σεπτέμβριο του 2009.

Τι είναι τα μέτρα συνύπαρξης και τι αλλαγές επιφέρει η νέα σύσταση για τη συνύπαρξη;

Στόχος των μέτρων συνύπαρξης στις περιοχές καλλιέργειας ΓΤΟ, είναι να αποφευχθεί η ακούσια παρουσία ΓΤΟ μέσα σε άλλα προϊόντα, με την αποτροπή της ενδεχόμενης οικονομικής ζημίας και των επιπτώσεων που συνεπάγεται η παρουσία υπολειμμάτων γενετικά τροποποιημένων καλλιεργειών σε άλλες καλλιέργειες, όπως οι συμβατικές ή οι βιολογικές.

Η πείρα που αποκομίστηκε τα τελευταία χρόνια δείχνει ότι τα κράτη μέλη χρειάζονται μεγαλύτερη ευελιξία για να συνυπολογίζουν τις τοπικές, περιφερειακές και εθνικές ιδιαιτερότητες τους όταν λαμβάνουν μέτρα για την οργάνωση των γενετικά τροποποιημένων και των συμβατικών και βιολογικών καλλιεργειών.

Η νέα σύσταση για την συνύπαρξη αναγνωρίζει στα κράτη μέλη το δικαίωμα να εγκρίνουν μέτρα για την αποτροπή της ακούσιας παρουσίας ΓΤΟ σε άλλα προϊόντα κάτω από το όριο επισήμανσης του 0,9%. Στην περίπτωση που τα μέτρα συνύπαρξης δεν επαρκούν για την πρόληψη της ακούσιας παρουσίας ΓΤΟ σε συμβατικές ή βιολογικές καλλιέργειες, τα κράτη μέλη μπορούν να περιορίσουν την καλλιέργεια ΓΤΟ σε μεγάλες περιοχές της επικράτειάς τους. Τέτοια μέτρα περιορισμού πρέπει να είναι αναλογικά με τον επιδιωκόμενο στόχο (δηλ. προστασία ειδικών αναγκών της συμβατικής ή βιολογικής γεωργίας).

Η Επιτροπή δημοσίευσε το 2009 δεύτερη έκθεση σχετικά με τις εθνικές στρατηγικές για τη συνύπαρξη γενετικά τροποποιημένων καλλιεργειών με συμβατικές και βιολογικές καλλιέργειες. Σύμφωνα με την εν λόγω έκθεση 15 κράτη μέλη εξέδωσαν νομοθεσία σχετικά με τη συνύπαρξη ενώ άλλα τρία έχουν κοινοποιήσει σχέδια νόμου.

Το Ευρωπαϊκό Γραφείο Συνύπαρξης (ECoB) αναπτύσσει, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη, τις βέλτιστες πρακτικές συνεργασίας, οι οποίες λαμβάνουν υπόψη το γεγονός ότι τα κράτη μέλη πρέπει να διαθέτουν την ευελιξία να συνυπολογίζουν τις τοπικές και περιφερειακές τους συνθήκες.

Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με EcoB διατίθενται στη διεύθυνση: http://ecob.jrc.ec.europa.eu/

Ποια είναι η ισχύουσα διαδικασία αδειοδότησης για την καλλιέργεια ΓΤΟ;

Η αδειοδότηση των ΓΤΟ στο επίπεδο της ΕΕ γίνεται κατά περίπτωση με βάση τις συγκεκριμένες χρήσεις που προσδιορίζονται στην αίτηση της εταιρείας ύστερα από θετική αξιολόγηση των κινδύνων για την υγεία και το περιβάλλον. Οι αιτήσεις για καλλιέργειες ΓΤΟ μπορούν να υποβάλλονται βάσει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1829/2003 για γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα και ζωοτροφές εάν οι εν λόγω ΓΤΟ πρόκειται να χρησιμοποιηθούν ως βασική ύλη για την παραγωγή των τροφίμων και των ζωοτροφών. Οι ΓΤΟ μπορούν επίσης να εγκριθούν βάσει της οδηγίας για τη σκόπιμη απελευθέρωση ΓΤΟ στο περιβάλλον (οδηγία 2001/18/ΕΚ) για άλλες χρήσεις εκτός από τρόφιμα/ζωοτροφές. Και στις δύο περιπτώσεις, τα κράτη μέλη διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο, διενεργώντας την αρχική εκτίμηση κινδύνου των ΓΤΟ προς καλλιέργεια.

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τις διαδικασίες αδειοδότησης:

http://europa.eu/rapid/pressReleasesAction.do?reference=MEMO/10/58

Ποιες είναι οι τροποποιήσεις στην ισχύουσα νομοθεσία που προτείνει η Επιτροπή;

Η προτεινόμενη τροποποίηση προβλέπει την προσθήκη ενός άρθρου στην οδηγία 2001/18/ΕΚ, το οποίο επιτρέπει ρητώς στα κράτη μέλη να περιορίζουν ή να απαγορεύουν την καλλιέργεια ΓΤΟ στην επικράτειά τους. Τα κράτη μέλη μπορούν να επικαλεστούν οποιουσδήποτε λόγους για να το πράξουν, πέραν αυτών που καλύπτονται από την εκτίμηση κινδύνου για την υγεία και το περιβάλλον στο πλαίσιο της διαδικασίας αδειοδότησης της ΕΕ. Συνεπώς, η πρόταση παρέχει στα κράτη μέλη την αρμοδιότητα να αποφασίζουν εάν θα επιτραπεί ή όχι η καλλιέργεια.

Στην περίπτωση που η νομική τροποποίηση τεθεί σε ισχύ, τα κράτη μέλη θα μπορούν να περιορίζουν ή να απαγορεύουν την καλλιέργεια όλων ή συγκεκριμένων ΓΤΟ, σε μέρη ή στο σύνολο της επικράτειάς τους. Η τροποποίηση αυτή θα εφαρμόζεται σε όλους τους ΓΤΟ που θα εγκρίνονται για καλλιέργεια στην ΕΕ, είτε βάσει της οδηγίας 2001/18/ΕΚ είτε βάσει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ 1829/2003. Σύμφωνα με την εν λόγω πρόταση, τα κράτη μέλη μπορούν μόνο να εγκρίνουν μέτρα κατά της καλλιέργειας των ΓΤΟ. Δεν έχουν το δικαίωμα να λαμβάνουν μέτρα που απαγορεύουν την εισαγωγή και/ή την εμπορία στην ΕΕ των εγκεκριμένων γενετικά τροποποιημένων σπόρων.

Υπάρχουν ΓΤΟ που ήδη καλλιεργούνται στην ΕΕ;

Ναι, υπάρχει ένας γενετικά τροποποιημένος αραβόσιτος – ο MON 810 – ο οποίος καλλιεργείται για εμπορικούς σκοπούς στην ΕΕ. Η γενετική τροποποίηση του εν λόγω προϊόντος αποσκοπεί να προστατεύσει την καλλιέργεια από ένα επιβλαβές παράσιτο – την πυραλίδα του αραβοσίτου. Το προϊόν αυτό εγκρίθηκε το 1998.

Μια γενετικά τροποποιημένη πατάτα αμυλοποιίας, η πατάτα Amflora, έλαβε άδεια καλλιέργειας και βιομηχανικής μεταποίησης στις 2 Μαρτίου 2010. Η εν λόγω πατάτα αμυλοποιίας έχει αυξημένη περιεκτικότητα σε αμυλοπηκτίνη, ένα άμυλο που προορίζεται για βιομηχανικές χρήσεις, όπως η παραγωγή χαρτιού.

Ποια γενετικά τροποποιημένα φυτά έχουν εγκριθεί στην ΕΕ για να χρήση ως σε ζωοτροφές και/ή τρόφιμα;

Εκτός από την καλλιέργεια, η διάθεση ΓΤΟ στην αγορά της ΕΕ και η χρήση των παράγωγων προϊόντων τους στην αλυσίδα των τροφίμων και των ζωοτροφών υπόκειται σε αδειοδότηση από την ΕΕ.

Έως σήμερα, ο κατάλογος των εγκεκριμένων ΓΤΟ περιλαμβάνει επίσης: ένα ζαχαρότευτλο, τρεις σπόρους σόγιας, τρεις σπόρους αγριοκράμβης, έξι προϊόντα βάμβακος και 17 προϊόντα αραβοσίτου.

Ένας ΓΤΟ που εγκρίθηκε πρόσφατα είναι η πατάτα «αμυλοποιίας» Amflora. Όπως συμβαίνει και με τις συμβατικές πατάτες αμυλοποιίας, η «Amflora» δεν προορίζεται να χρησιμοποιηθεί ως τρόφιμο. το υποπροϊόν της πατάτας αμυλοποιίας (πούλπα) μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως ζωοτροφή. Η τυχαία ή τεχνικώς αναπόφευκτη παρουσία της πατάτας αυτής σε τρόφιμα και ζωοτροφές επιτρέπεται σε ποσοστό έως 3,9%.

Ο κατάλογος των εγκεκριμένων γενετικά τροποποιημένων φυτών και το ακριβές πεδίο της έγκρισής τους παρατίθεται στο μητρώο ΓΤ τροφίμων και ζωοτροφών της ΕΕ, το οποίο βρίσκεται στην ακόλουθη σελίδα: http://ec.europa.eu/food/dyna/gm_register/index_en.cfm

Έχουν ήδη κάποια κράτη μέλη απαγορεύσει την καλλιέργεια ΓΤΟ;

Έξι κράτη μέλη (Αυστρία, Ουγγαρία, Γαλλία, Γερμανία και Λουξεμβούργο) έχουν εγκρίνει μέτρα διασφάλισης και απαγορεύουν την καλλιέργεια του ΓΤ αραβόσιτου ΜΟΝ810 στην επικράτειά τους. Επιπλέον, η Αυστρία, το Λουξεμβούργο και η Ουγγαρία έχουν κοινοποιήσει στην Επιτροπή την απαγόρευση της πατάτας Amflora. Η Πολωνία εφαρμόζει νομοθεσία για την απαγόρευση της εμπορίας όλων των ΓΤ σπόρων.

Τα κράτη μέλη θα μπορούσαν τώρα να επανεξετάσουν τα μέτρα διασφάλισης που έχουν λάβει για την καλλιέργεια ΓΤΟ, όταν δεν υπάρχει επιστημονική αιτιολόγηση, και να χρησιμοποιούν αντ' αυτών την πιο ευέλικτη σύσταση για τη συνύπαρξη, που εκδόθηκε σήμερα, για να αποφύγουν την ακούσια παρουσία ΓΤΟ στις καλλιέργειές τους.

Όταν τεθεί σε εφαρμογή η προσθήκη του σχετικού άρθρου, που προτείνεται σήμερα, στην οδηγία 2001/18/ΕΚ, τα κράτη μέλη θα μπορούν να περιορίζουν ή να απαγορεύουν την καλλιέργεια των ΓΤΟ χωρίς να καταφεύγουν σε ρήτρες διασφάλισης όταν δεν εντοπίζεται νέος επιστημονικός κίνδυνος.

Υπάρχουν άλλοι ΓΤΟ για καλλιέργεια για τους οποίους θα μπορούσε να λάβει απόφαση η ΕΕ πριν τεθεί σε εφαρμογή η νομική αλλαγή;

Υπάρχουν περισσότερες από δέκα αιτήσεις για αδειοδότηση ΓΤΟ προς καλλιέργεια (ή για την ανανέωση των αδειών), σε διάφορα στάδια της διαδικασίας.

Τέσσερις ΓΤΟ βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο και έχουν λάβει θετική γνώμη από την Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (ΕΑΑΤ) ενώ η διαδικασία για την αδειοδότησή τους (ή για την ανανέωση της διαδικασίας αδειοδότησης) βρίσκεται σε εξέλιξη. Η ευνοϊκή γνώμη της ΕΑΑΤ σχετικά με την ανανέωση της άδειας του αραβοσίτου ΜΟΝ810, που παρέχει στο φυτό προστασία από ορισμένα έντομα, εκδόθηκε τον Ιούνιο του 2009. Υπάρχουν δύο ακόμα προϊόντα γενετικά τροποποιημένου αραβοσίτου – ο αραβόσιτος Bt 1507 (αίτηση που υποβλήθηκε από την Pioneer) και ο αραβόσιτος Bt 11 (αίτηση που υποβλήθηκε από την Syngenta) – τα οποία επίσης παρέχουν στο φυτό προστασία από ορισμένα έντομα. Οι σχετικές ευνοϊκές γνώμες της ΕΑΑΤ εκδόθηκαν τον Ιανουάριο του 2005 και τον Απρίλιο του 2005 αντίστοιχα ενώ στις 25 Φεβρουαρίου 2009 ψηφίστηκαν σχέδια αποφάσεων για την αδειοδότηση των δύο αυτών ΓΤΟ στο πλαίσιο της κανονιστικής επιτροπής βάσει της οδηγίας 2001/18/ΕΚ. Δεν επιτεύχθηκε ειδική πλειοψηφία. Το τέταρτο προϊόν είναι ο αραβόσιτος NK 603 (η αίτηση υποβλήθηκε απο την Monsanto), ο οποίος είναι ανθεκτικός στο ζιζανιοκτόνο RoundUp. Η ΕΑΑΤ εξέδωσε ευνοϊκή γνώμη για το εν λόγω προϊόν τον Ιούνιο του 2009.

Από διαδικαστική άποψη, το επόμενο βήμα για το MON810 και το NK603 είναι η υποβολή σχεδίου απόφασης στη μόνιμη επιτροπή για την τροφική αλυσίδα και την υγεία των ζώων (SCoFCAH) (πρώτο στάδιο της διαδικασίας για την επιτροπολογία). Τα προϊόντα Bt 11 και Bt 1507 βρίσκονται στα μέσα της διαδικασίας της επιτροπολογίας, ενώ το επόμενο διαδικαστικό στάδιο είναι η υποβολή των αποφάσεων στο Συμβούλιο.

Ποιες βελτιώσεις έχουν επέλθει στην εκτίμηση περιβαλλοντικού κινδύνου των ΓΤΟ ύστερα από το αίτημα του Συμβουλίου το Δεκέμβριο του 2008;

Η Επιτροπή και η ΕΑΑΤ, από κοινού με τα κράτη μέλη, εργάζονται σε συγκεκριμένους τομείς για την βελτίωση και την εφαρμογή της νομοθεσίας για τους ΓΤΟ, οι οποίοι έχουν καθοριστεί στα συμπεράσματα του Συμβουλίου Περιβάλλοντος του 2008.

Η επικαιροποίηση των κατευθυντήριων γραμμών της ΕΑΑΤ για την εκτίμηση του περιβαλλοντικού κινδύνου βρίσκεται σε εξέλιξη και καλύπτει τους ειδικούς τομείς που έχει ζητήσει το Συμβούλιο. Δεδομένων της περιπλοκότητας του θέματος, της ανάγκης να διασφαλιστεί η ευρεία διαδικασία διαβούλευσης και του μεγάλου αριθμού δημόσιων σχολίων (περίπου 500), η ΕΑΑΤ αναμένεται να ολοκληρώσει τις κατευθυντήριες γραμμές τον Νοέμβριο του 2010. Η Επιτροπή θα συζητήσει στη συνέχεια τις εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές με τα κράτη μέλη για να τους προσδώσει κανονιστική αξία με την έγκριση των κρατών μελών.

Επιπλέον, η ΕΑΑΤ συμμετέχει σε συζήτηση με τα κράτη μέλη και τα ενδιαφερόμενα μέρη, παρέχοντας σε αυτά τη δυνατότητα να συμβάλουν στο επιστημονικό της έργο. Έχει δημιουργήσει ένα δίκτυο εμπειρογνωμόνων από τα κράτη μέλη για την ανταλλαγή επιστημονικών γνώσεων και πείρας. Η ΕΑΑΤ εξετάζει επίσης όλες τις παρατηρήσεις των κρατών μελών καθόλη τη διαδικασία εκτίμησης κινδύνου.

Επιπλέον, η ΕΑΑΤ διαθέτει ένα περιεκτικό σύνολο εσωτερικών μηχανισμών και διαδικασιών εργασίας για να διασφαλίζει την ανεξαρτησία των επιστημονικών εργασιών της επιστημονικής επιτροπής και των επιστημονικών ομάδων της, συμπεριλαμβανομένης μιας ολοκληρωμένης πολιτικής σχετικά με τις δηλώσεις συμφερόντων των επιστημονικών της εμπειρογνωμόνων. Η ΕΑΑΤ επανεξετάζει σε τακτά διαστήματα την εν λόγω πολιτική και, κατά παρότρυνση της Επιτροπής, θα εξακολουθήσει να ενισχύει την εξέταση της ανεξαρτησίας των εμπειρογνωμόνων της.

Η Επιτροπή εξετάζει τον τρόπο με το οποίον θα μπορούσε να ενισχύσει περαιτέρω την περιβαλλοντική παρακολούθηση των καλλιεργειών ΓΤΟ μετά το στάδιο της εμπορίας, όπως προβλέπεται στις διατάξεις της ισχύουσας νομοθεσίας και στα συμπεράσματα του Συμβουλίου Περιβάλλοντος του 2008.

Πότε θα οριστικοποιήσει η Επιτροπή την έκθεση για τις κοινωνικοοικονομικές συνέπειες των ΓΤΟ;

Τον Δεκέμβριο του 2008 το Συμβούλιο ζήτησε από την Επιτροπή να εκπονήσει έκθεση σχετικά με τις κοινωνικοοικονομικές συνέπειες των ΓΤΟ.

Η έκθεση αυτή θα πρέπει να βασίζεται σε στοιχεία που παρέχουν τα κράτη μέλη, τα οποία κατέβαλαν σημαντικές προσπάθειες για τη συγκέντρωση στοιχείων σχετικά με τις κοινωνικοοικονομικές συνέπειες των ΓΤΟ και, ιδιαίτερα, τις επιπτώσεις της καλλιέργειάς τους. Όμως, δεδομένου ότι τα κράτη μέλη υπέβαλαν τις τα στοιχεία τους αργότερα από την αναμενόμενη περίοδο, η Επιτροπή θα ολοκληρώσει την έκθεσή της πριν από τα τέλη του 2010. Στη συνέχεια, η έκθεση αυτή θα υποβληθεί στο Ευρωπαϊκό Κοινοβουλίο και το Συμβούλιο για εξέταση και περαιτέρω συζήτηση.

Μπορούμε να αναμένουμε την επιτάχυνση της διαδικασίας αδειοδότησης των ΓΤΟ και την αύξηση της επιφάνειας των καλλιεργειών ΓΤΟ στην ΕΕ;

Δεν προβλέπεται επιτάχυνση των αδειοδοτήσεων ούτε χαλάρωση των αυστηρών απαιτήσεων για εκτίμηση του περιβαλλοντικού κινδύνου που ορίζει η νομοθεσία. Η πρόταση που εγκρίνει σήμερα η Επιτροπή δεν αλλάζει τις απαιτήσεις αυτές. Αντιθέτως, συνεχίζονται οι εργασίες για την εφαρμογή των συμπερασμάτων του Συμβουλίου του 2008. Επιπλέον, η διασφάλιση της εκτίμησης ασφάλειας με βάση τα υψηλότερα επιστημονικά πρότυπα και η ενίσχυση των καθηκόντων παρακολούθησης ήταν και εξακολουθούν να είναι προτεραιότητες για την Επιτροπή όσον αφορά την καλλιέργεια ΓΤΟ.

Για περισσότερες πληροφορίες:

http://ec.europa.eu/food/food/biotechnology/index_en.htm


Side Bar

My account

Manage your searches and email notifications


Help us improve our website