Navigation path

Left navigation

Additional tools

Πράσινη βίβλος για τις συντάξεις

European Commission - MEMO/10/302   07/07/2010

Other available languages: EN FR DE DA ES NL IT SV PT FI CS ET HU LT LV MT PL SK SL BG RO

MEMO/10/302

Βρυξέλλες, 7 Ιουλίου 2010

Πράσινη βίβλος για τις συντάξεις

Γιατί η Επιτροπή δημοσιεύει αυτή την πράσινη βίβλο τώρα;

Τα ευρωπαϊκά συνταξιοδοτικά συστήματα δέχονται πιέσεις εξαιτίας της γήρανσης του πληθυσμού που είναι αποτέλεσμα της αύξησης της μακροζωίας και της υπογεννητικότητας. Από το 2012 και μετά, ο ενεργός πληθυσμός στην Ευρώπη θα αρχίσει να συρρικνώνεται και επομένως η πρόκληση είναι αναπόφευκτη. Πολλά κράτη μέλη έχουν προχωρήσει σε ποικίλου εύρους μεταρρυθμίσεις των συνταξιοδοτικών συστημάτων τους για να αντιμετωπίσουν αυτή την πρόκληση, όμως η χρηματοπιστωτική και οικονομική κρίση έκανε την κατάσταση πιο δύσκολη και την ανάγκη για δράση πιο επιτακτική.

Μέσα σε αυτές τις συνθήκες είναι η κατάλληλη στιγμή για να ξεκινήσει μια ανοιχτή συζήτηση σχετικά με το εάν και πώς πρέπει να αναπτυχθεί το συνταξιοδοτικό πλαίσιο σε επίπεδο ΕΕ για να στηρίξει με τον καλύτερο δυνατό τρόπο τα κράτη μέλη στο δύσκολο έργο που επιτελούν ώστε να εξασφαλίσουν ότι παρέχουν στους πολίτες τους επαρκείς, βιώσιμες και ασφαλείς συντάξεις – και για σήμερα αλλά και για το αύριο.

Ποιος είναι ο ρόλος της ΕΕ αναφορικά με τις συντάξεις;

Ο σχεδιασμός των συνταξιοδοτικών συστημάτων ανήκει ως επί το πλείστον στην αρμοδιότητα των κρατών μελών και η πράσινη βίβλος δεν το αμφισβητεί αυτό. Το ρυθμιστικό πλαίσιο σε επίπεδο ΕΕ καλύπτει τέσσερα βασικά σημεία:

1. Διασυνοριακός συντονισμός των συντάξεων κοινωνικής ασφάλισης για τη διευκόλυνση της ελεύθερης κυκλοφορίας των εργαζομένων και της ισότιμης μεταχείρισης των εργαζομένων που αλλάζουν χώρα.

2. Δημιουργία μιας εσωτερικής αγοράς για τα χρηματοδοτούμενα επαγγελματικά συστήματα και θέσπιση των αναγκαίων ελάχιστων προδιαγραφών για τους κανόνες προληπτικής εποπτείας που στοχεύουν στην προστασία των ασφαλισμένων και των δικαιούχων.

3. Ελάχιστες εγγυήσεις σχετικά με τις επαγγελματικές συντάξεις και τα θεμελιωμένα δικαιώματα σε περίπτωση αφερεγγυότητας των επιχειρήσεων ως χορηγών.

4. Οι κανόνες κατά των διακρίσεων ισχύουν, αν και με κάποιες διαφοροποιήσεις, τόσο για τα θεσμοθετημένα όσο και για τα ιδιωτικά συνταξιοδοτικά συστήματα.

Πέραν αυτών, υπάρχει μια διαδικασία συντονισμού (η ανοιχτή μέθοδος συντονισμού) που χρησιμοποιείται για να διευκολύνονται και να προωθούνται οι εθνικές μεταρρυθμίσεις, να γίνονται γνωστές σε όλους οι καλύτερες πρακτικές και να καθορίζονται υψηλού επιπέδου στόχοι και δείκτες. Σε επίπεδο ΕΕ οι συμφωνημένοι στόχοι για τα συνταξιοδοτικά συστήματα προβλέπουν ότι αυτά πρέπει να είναι επαρκή και βιώσιμα, αλλά και σύγχρονα και διαφανή.

Στο έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής, που φέρει τον τίτλο «Νομοθεσία της ΕΕ, κάλυψη και σχετικές πρωτοβουλίες» και συνοδεύει την πράσινη βίβλο, βρίσκονται περισσότερες λεπτομέρειες για αυτό το θέμα.

Υπάρχει, τέλος, ο τομέας της διατηρησιμότητας των δημόσιων οικονομικών όπου η Συνθήκη απαιτεί από τα κράτη μέλη να εκτελούν κρατικούς προϋπολογισμούς που να μην θέτουν σε κίνδυνο τη λειτουργία της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης. Το Συμβούλιο μπορεί να κάνει συστάσεις για τη λήψη διορθωτικών μέτρων (ιδίως στο πλαίσιο του συμφώνου σταθερότητας και ανάπτυξης) και στον τομέα της κοινωνικής ασφάλισης εάν εκεί προκαλείται το πρόβλημα.

Σε τι αποσκοπεί η πράσινη βίβλος;

Με δεδομένη τη γήρανση του πληθυσμού και τις πρόσθετες προκλήσεις που προέκυψαν εξαιτίας της χρηματοπιστωτικής και της οικονομικής κρίσης, η πράσινη βίβλος αναζητά τις απόψεις όλων των ενδιαφερομένων στην ΕΕ σχετικά με το εάν και με ποιον τρόπο πρέπει να προσαρμοστεί το συνταξιοδοτικό πλαίσιο σε επίπεδο ΕΕ ώστε να στηρίζει με τον καλύτερο δυνατό τρόπο τα κράτη μέλη στις προσπάθειες που καταβάλλουν για να διασφαλίσουν την επίτευξη του από κοινού συμφωνημένου στόχου, δηλ. επαρκείς και βιώσιμες συντάξεις για τους πολίτες της ΕΕ.

Ποια είναι τα κύρια θέματα προς συζήτηση;

Υπάρχουν τρία κύρια θέματα που απορρέουν από τον πρωταρχικό στόχο των επαρκών, βιώσιμων και ασφαλών ευρωπαϊκών συνταξιοδοτικών συστημάτων:

  • Πρώτον, πώς μπορούν σε επίπεδο ΕΕ να υποστηριχθούν καλύτερα τα κράτη μέλη που αναζητούν τρόπους για να εξισορροπήσουν τον χρόνο στην εργασία με τον χρόνο στη σύνταξη, λαμβάνοντας υπόψη τις διαρθρωτικές αλλαγές στις κοινωνίες μας και στις αγορές εργασίας αλλά και την αύξηση του προσδόκιμου ζωής. Τούτο συνδέεται στενά με τη στρατηγική «Ευρώπη 2020» για μια έξυπνη, βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη.

  • Δεύτερον, το μέλημά μας είναι η εξάλειψη των εμποδίων στην κινητικότητα των εργαζομένων, καθώς και των κεφαλαίων, που απορρέουν από τα συνταξιοδοτικά συστήματα στα οποία περιλαμβάνονται και τα συστήματα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης.

  • Και τρίτον, η κατοχύρωση της ασφάλειας των συντάξεων σήμερα και στο μέλλον. Εξετάζουμε τρόπους για να μετριαστεί ο κίνδυνος και η αστάθεια για τους εργαζόμενους και τους συνταξιούχους. Θέλουμε να εξασφαλίσουμε ότι τα χρηματοδοτούμενα συνταξιοδοτικά συστήματα είναι ασφαλή και ότι εμπεριέχουν τη σωστή ισορροπία μεταξύ αποδοτικότητας και ασφάλειας.

Θέλει η Επιτροπή να θεσπίσει νέα νομοθεσία;

Πρόκειται για μια πράσινη βίβλο, επομένως η Επιτροπή δεν διατυπώνει απολύτως συγκεκριμένες προτάσεις σε αυτό το στάδιο. Σε κάθε περίπτωση, όπως καθίσταται σαφές από το εν λόγω έγγραφο, πολλές πτυχές των συνταξιοδοτικών συστημάτων υπάγονται στην αρμοδιότητα των κρατών μελών. Αλλά σε τομείς όπου η ΕΕ έχει αρμοδιότητα να νομοθετεί, είμαστε έτοιμοι να το πράξουμε (και ιδίως να αναθεωρήσουμε την κείμενη νομοθεσία) εάν αυτό κριθεί σκόπιμο με βάση τις απαντήσεις που θα λάβουμε κατά τη διάρκεια της διαβούλευσης.

Συνιστά η Επιτροπή αυξήσεις των ορίων συνταξιοδότησης;

Όχι. Ο καθορισμός των ορίων συνταξιοδότησης και η αύξηση του ορίου ηλικίας συνταξιοδότησης είναι υπόθεση των κρατών μελών. Η πράσινη βίβλος δεν κάνει συγκεκριμένες συστάσεις και δεν περιέχει σχόλια για το συνταξιοδοτικό σύστημα κανενός συγκεκριμένου κράτους μέλους. Ο σχεδιασμός των συνταξιοδοτικών συστημάτων αποτελεί αρμοδιότητα των εθνικών κυβερνήσεων και σε όλη την Ευρώπη υπάρχει και λειτουργεί ένα ευρύ φάσμα διαφορετικών συστημάτων.

Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι οι πολίτες της ΕΕ ζουν περισσότερο, γεγονός που αποτελεί τεράστιο επίτευγμα. Ωστόσο, εάν οι άνθρωποι που ζουν περισσότερο δεν παρατείνουν και τον εργασιακό τους βίο ή δεν αρχίσουν να καταβάλουν εισφορές για τη σύνταξή τους σε νωρίτερο στάδιο του εργασιακού βίου τους, είτε είναι πιθανό να πληγεί η επάρκεια των συντάξεων είτε θα σημειωθεί μια δυσβάσταχτη αύξηση των συνταξιοδοτικών δαπανών. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η Επιτροπή ενθαρρύνει, και το έχει κάνει και στο παρελθόν (μέσω της ανοιχτής μεθόδου συντονισμού), τα κράτη μέλη να εξετάσουν πώς θα επιτευχθεί μια διατηρήσιμη ισορροπία μεταξύ του χρόνου παραμονής στην εργασία και του χρόνου διαβίωσης μετά τη συνταξιοδότηση, η οποία μπορεί να συνεπάγεται ταυτόχρονα περισσότερη εργασία και για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

Προσπαθεί η Επιτροπή να αναγκάσει τους ανθρώπους να βγάλουν σύνταξη με ιδιωτική ασφάλιση;

Όχι. Για το θέμα αυτό αποφασίζουν τα κράτη μέλη. Η Επιτροπή δεν συνηγορεί υπέρ ενός συγκεκριμένου τύπου συνταξιοδοτικού συστήματος. Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι οι ιδιωτικές και οι χρηματοδοτούμενες συντάξεις παίζουν όλο και μεγαλύτερο ρόλο στο συνταξιοδοτικό εισόδημα των πολιτών της ΕΕ σε πολλά κράτη μέλη. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή έχει στόχο να βοηθήσει και να ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να σχεδιάσουν τα συστήματα αυτού του είδους με προσοχή ώστε να κατοχυρώσουν ότι είναι ασφαλή και μετριάζουν κατάλληλα τον κίνδυνο και την αστάθεια για να επιτευχθεί ο γενικός στόχος των επαρκών και βιώσιμων συνταξιοδοτικών συστημάτων.

Δεν υπάρχει αντίφαση ανάμεσα στα μεγαλύτερα ηλικιακά όρια συνταξιοδότησης και στα μέτρα για την αντιμετώπιση της ανεργίας των νέων;

Οι αγορές εργασίας δεν είναι παιχνίδι μηδενικού αθροίσματος όπου ο αριθμός των θέσεων εργασίας είναι καθορισμένος και όπου μια νέα θέση εργασίας είναι διαθέσιμη μόνον όταν κάποιος άλλος βγει στη σύνταξη. Αν ήταν έτσι τα πράγματα, οι χώρες με υψηλά όρια συνταξιοδότησης και πολλούς μεγαλύτερης ηλικίας ανθρώπους να παραμένουν ακόμα στην εργασία θα έπρεπε επίσης να έχουν πρόβλημα με την ένταξη των νεότερων στην απασχόληση.

Σαφώς και δεν συμβαίνει αυτό. Η πραγματικότητα δείχνει ότι οι χώρες που έχουν υψηλότερα ποσοστά απασχόλησης στα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας εμφανίζουν και υψηλότερα ποσοστά απασχόλησης στους νεότερους. Αντίθετα, οι χώρες με σχετικά χαμηλά ποσοστά απασχόλησης στα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας τείνουν να έχουν χειρότερες επιδόσεις και στη δημιουργία ευκαιριών απασχόλησης για τους νέους.

Η ανεργία των νέων δεν είναι ένα πρόβλημα που προκαλείται επειδή οι μεγαλύτερης ηλικίας εργαζόμενοι παραμένουν «για πάρα πολλά χρόνια» σε θέσεις εργασίας οι οποίες διαφορετικά θα δίνονταν σε νέους. Η ανεργία των νέων τείνει μάλλον να είναι συνέπεια της γενικής οικονομικής ύφεσης και/ή των ελλείψεων στα εκπαιδευτικά συστήματα και στις θεσμικές δομές της αγοράς εργασίας.

Η λύση για την ανεργία των νέων δεν βρίσκεται στο να βγάλουμε περισσότερους εργαζόμενους μεγαλύτερης ηλικίας σε πρόωρη σύνταξη, πράγμα που θα αύξανε ακόμα πιο πολύ και το βάρος της χρηματοδότησης των συνταξιοδοτικών παροχών για τους νέους που ανήκουν στον ενεργό πληθυσμό. Η βελτίωση της κατάστασης για την απασχόληση των νέων απαιτεί μάλλον μια πιο περίπλοκη δέσμη μέτρων που κινούνται από την καλύτερη αντιστοίχιση των δεξιοτήτων των νέων με τις απαιτήσεις της αγοράς εργασίας έως τις αποτελεσματικότερες στρατηγικές δραστηριοποίησης και την εξάλειψη των θεσμικών εμποδίων στην πρόσληψη νέων.

Στόχος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι να συνεργαστεί στενά με τα κράτη μέλη για την εφαρμογή πρακτικών λύσεων που θα εξασφαλίσουν την πλήρη συμμετοχή των νέων στην απασχόληση.

Θα προτείνει η Επιτροπή τη θέσπιση ενός συστήματος εγγυήσεων για τις συνταξιοδοτικές παροχές;

Είναι και αυτό ένα από τα αντικείμενα της διαβούλευσης. Τα συστήματα αυτού του είδους πρέπει να εξεταστούν σε βάθος και μαζί με την αναθεώρηση των κανόνων φερεγγυότητας για τα συνταξιοδοτικά ταμεία και των κανόνων της ΕΕ που στοχεύουν στην προστασία των δικαιωμάτων των εργαζομένων όταν οι εργοδότες καταστούν αφερέγγυοι. Επιπλέον, πρέπει να διατηρηθεί η συνοχή με τα συστήματα προστασίας που βρίσκονται υπό αναθεώρηση ή προτάθηκαν στο πλαίσιο άλλων χρηματοοικονομικών αγορών, και ιδίως για τις τραπεζικές καταθέσεις, τα επενδυτικά προϊόντα και τα ασφαλιστήρια συμβόλαια.

Ποιος ήταν ο αντίκτυπος της κρίσης στα συνταξιοδοτικά συστήματα της ΕΕ;

Η χρηματοπιστωτική και οικονομική κρίση έφερε σοβαρή επιδείνωση στην υποβόσκουσα πρόκληση της γήρανσης. Δείχνοντας ξεκάθαρα την αλληλεξάρτηση των διαφόρων συστημάτων και αποκαλύπτοντας αδυναμίες στον σχεδιασμό ορισμένων από αυτά, η κρίση λειτούργησε σαν καμπανάκι κινδύνου για όλες τις συντάξεις. Τα μεγαλύτερα ποσοστά ανεργίας, η λιγότερη ανάπτυξη, τα υψηλότερα επίπεδα δημόσιου χρέους και η αστάθεια των χρηματοπιστωτικών αγορών έχουν δυσκολέψει ακόμα περισσότερο όλα τα συστήματα στην προσπάθειά τους να ανταποκριθούν στις συνταξιοδοτικές υποσχέσεις.

Αυτές οι επιπτώσεις έρχονται να προστεθούν στην υποβόσκουσα δημογραφική πρόκληση που είναι ήδη μπροστά μας, πράγμα που σημαίνει ότι οι δύσκολες μεταρρυθμίσεις στο συνταξιοδοτικό δεν μπορούν να αναβληθούν άλλο πια.

Πώς επηρεάζουν οι συντάξεις την κινητικότητα των εργαζομένων μέσα στην ΕΕ;

Στην αγορά εργασίας του σήμερα οι άνθρωποι πρέπει να μπορούν να αλλάζουν εργασία εύκολα και χωρίς οικονομικές αναποδιές. Οι εργοδότες πρέπει να μπορούν να προσλαμβάνουν το σωστό άτομο με τις κατάλληλες δεξιότητες. Και μέσα σε συνθήκες δημογραφικής γήρανσης, οι άνθρωποι πρέπει να έχουν ευκαιρίες για να εργαστούν και να αποκτούν αλλά και να διατηρούν συνταξιοδοτικά δικαιώματα, και όχι να τα χάνουν επειδή αλλάζουν θέση εργασίας. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο πρέπει να αντιμετωπίσουμε τα εμπόδια στην ελεύθερη κυκλοφορία που προκαλούν οι συνταξιοδοτικοί κανόνες.

Πώς θα διεξαχθεί η διαβούλευση;

Είναι μια ανοιχτή διαβούλευση, με την οποία ζητούνται τα σχόλια όλων όσοι ενδιαφέρονται για το θέμα του τι μπορεί να κάνει η ΕΕ για να βοηθήσει στο να εξασφαλιστεί ότι οι συντάξεις είναι επαρκείς, βιώσιμες και ασφαλείς σήμερα και στο μέλλον. Οι ενδιαφερόμενοι μπορεί να είναι πολίτες, κοινωνικοί εταίροι, εθνικές κυβερνήσεις, φορείς εποπτείας των αγορών, ΜΚΟ, οργανώσεις εκπροσώπησης ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας και παραγωγικών κλάδων, ιδίως συνταξιοδοτικών ταμείων και ασφαλιστικών εταιρειών.

Με αυτή την πράσινη βίβλο, η Επιτροπή αναζητά απόψεις σχετικά με το εάν και πώς θα επικαιροποιηθεί το συνταξιοδοτικό πλαίσιο σε επίπεδο ΕΕ, σεβόμενη παράλληλα το γεγονός ότι τα κράτη μέλη είναι κατ' εξοχήν αρμόδια για την οργάνωση των δικών τους συνταξιοδοτικών συστημάτων.

Η περίοδος διαβούλευσης θα διαρκέσει από τις 7 Ιουλίου 2010 έως τις 15 Νοεμβρίου 2010, πράγμα που προσφέρει στους πολίτες ένα διάστημα πάνω από τέσσερις μήνες για να εξετάσουν τα ζητήματα που έχουν τεθεί και να απαντήσουν. Όλοι μπορούν να συνεισφέρουν μέσω ενός διαδικτυακού ερωτηματολογίου που είναι διαθέσιμο στην ακόλουθη διεύθυνση: http://ec.europa.eu/yourvoice/ipm/forms/dispatch

Όσοι δεν έχουν πρόσβαση στο διαδίκτυο μπορούν να στείλουν τις απαντήσεις τους ταχυδρομικώς στη διεύθυνση:

European Commission

Green Paper on Pensions consultation

Directorate-General for Employment, Social Affairs & Equal Opportunities – Unit E4

B - 1040 Brussels

Ποια είναι τα επόμενα βήματα;

Μετά τη λήξη της περιόδου διαβούλευσης η Επιτροπή θα συγκεντρώσει όλες τις απαντήσεις και θα δημοσιεύσει περιληπτικό σημείωμα. Όλες οι απαντήσεις θα αναρτηθούν και στο διαδίκτυο στο πλαίσιο της δέσμευσής μας για διαφάνεια, αν και όσοι στείλουν απαντήσεις μπορούν να ζητήσουν να παραμείνουν ανώνυμοι.

Είναι πολύ νωρίς για να δοθούν συγκεκριμένες απαντήσεις ως προς τα επόμενα βήματα, αφού αυτά θα εξαρτηθούν φυσικά από τα αποτελέσματα της διαβούλευσης που ξεκινήσαμε. Πιθανές προσεγγίσεις μπορεί να είναι μια λευκή βίβλος και/ή χωριστές πρωτοβουλίες για ζητήματα όπου έχει ήδη αναληφθεί κάποιο έργο πριν από την έκδοση της πράσινης βίβλου.

Ωστόσο, δεν πρέπει να προδικάζονται τα αποτελέσματα της διαβούλευσης για την πράσινη βίβλο, ενώ μπορεί να είναι εφικτή και η εφαρμογή άλλων μέσων για να δοθεί συνέχεια στο περιεχόμενο των απαντήσεων.

Περισσότερες πληροφορίες

IP/10/905

Πράσινη βίβλος και διαδικτυακή διαβούλευση:

http://ec.europa.eu/social/main.jsp?langId=el&catId=89&newsId=839&furtherNews=yes


Side Bar

My account

Manage your searches and email notifications


Help us improve our website