Navigation path

Left navigation

Additional tools

MEMO/10/282

Βρυξέλλες, 29 Ιουνίου 2010

Δικαιώματα επιβατών σιδηροδρομικών μεταφορών

Γιατί θεσπίστηκαν τα δικαιώματα των επιβατών σιδηροδρομικών μεταφορών;

Η τρίτη δέσμη νομοθετικών μέτρων για τους σιδηροδρόμους του 2007 άνοιξε την αγορά για τις διεθνείς επιβατικές σιδηροδρομικές μεταφορές από την 1η Ιανουαρίου 20101 και επίσης - βάσει του καλούμενου κανονισμού για τη δημόσια υπηρεσία2 - όρισε καλύτερα το νομικό και οικονομικό πλαίσιο για την ανάθεση συμβάσεων δημόσιας υπηρεσίας που αφορούν τις χερσαίες μεταφορές, με στόχο να διασφαλιστεί η σχέση ποιότητας-τιμής για τους πολίτες όσον αφορά τις δημόσιες συγκοινωνίες σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Στο πλαίσιο αυτό, όπου αναδύεται μια ενιαία αγορά, τα μέτρα για την προώθηση των δικαιωμάτων των χρηστών είναι ουσιαστικής σημασίας για την παροχή, στον μεν καταναλωτή, επαρκούς προστασίας, στον δε σιδηροδρομικό κλάδο, ισότιμων όρων ανταγωνισμού στη βάση υπηρεσιών υψηλής ποιότητας.

Ποια βασικά δικαιώματα είναι κοινά για όλα τα κράτη μέλη;

Βάσει του κανονισμού 1371/2007 για τους επιβάτες σιδηροδρομικών μεταφορών, ισχύουν κοινοί ελάχιστοι κανόνες σε ολόκληρη την Ευρώπη, για παράδειγμα σε περίπτωση καθυστερήσεων ή ματαίωσης δρομολογίων. Επιπλέον, εφόσον τα δικαιώματα δεν έχουν νόημα εάν οι επιβάτες δεν γνωρίζουν την ύπαρξή τους και τον τρόπο διεκδίκησής τους, οι σιδηροδρομικές επιχειρήσεις υποχρεούνται να ενημερώνουν τους επιβάτες για τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τους και να συστήνουν επιτροπές παραπόνων.

Ωστόσο, τα κράτη μέλη μπορούν, με διαφάνεια και χωρίς διακρίσεις, να εγκρίνουν προσωρινή εξαίρεση για τις καθαρά εσωτερικές σιδηροδρομικές γραμμές και για διάστημα το πολύ πέντε ετών, το οποίο μπορεί να ανανεωθεί δύο φορές για πέντε έτη το πολύ κάθε φορά (ήτοι για μέγιστο διάστημα 15 ετών) και μόνιμη παρέκκλιση για τις αστικές, προαστιακές και περιφερειακές γραμμές.

Εντούτοις, ορισμένες διατάξεις του κανονισμού θα είναι υποχρεωτικές για όλη τη σιδηροδρομική κίνηση: κανόνες για τη διαθεσιμότητα εισιτηρίων· ευθύνη των σιδηροδρομικών επιχειρήσεων για τους επιβάτες και τις αποσκευές τους· ελάχιστο ποσό ασφάλισης για τις εταιρείες σιδηροδρόμων· δικαίωμα στη μεταφορά για τους επιβάτες με κινητικές δυσκολίες· πληροφόρηση σχετικά με τη δυνατότητα πρόσβασης στα σιδηροδρομικά δρομολόγια· και υποχρεώσεις σχετικά με την προσωπική ασφάλεια των επιβατών.

Επομένως, με τον συνδυασμό αυτό βασικών δικαιωμάτων και δυνατότητας εθνικών εξαιρέσεων, ο κανονισμός κατορθώνει να συμβιβάσει τον στόχο της χορήγησης βασικών δικαιωμάτων στους επιβάτες σε ολόκληρη την ΕΕ με την πραγματικότητα της ύπαρξης ανομοιογενών συνθηκών παροχής σιδηροδρομικών υπηρεσιών στα κράτη μέλη.

Ποια δικαιώματα έχουν οι επιβάτες σιδηροδρόμων με αναπηρία ή με μειωμένη κινητικότητα;

Η νομοθεσία της ΕΕ για τα δικαιώματα των επιβατών σιδηροδρομικών μεταφορών μεριμνά ώστε οι επιβάτες με μειωμένη κινητικότητα να μπορούν να ταξιδεύουν όπως οι υπόλοιποι πολίτες.

Οι σιδηροδρομικές επιχειρήσεις και οι υπεύθυνοι των σιδηροδρομικών σταθμών οφείλουν να θεσπίσουν κανόνες πρόσβασης που δεν εισάγουν διακρίσεις για τη μεταφορά ατόμων με αναπηρία ή με μειωμένη κινητικότητα, στα οποία περιλαμβάνονται π.χ. οι ηλικιωμένοι.

Οι σιδηροδρομικές επιχειρήσεις, οι πωλητές εισιτηρίων και οι ταξιδιωτικοί πράκτορες υποχρεούνται επίσης να ενημερώνουν σχετικά με τη δυνατότητα πρόσβασης σε σιδηροδρομικές μεταφορές, τις συνθήκες πρόσβασης και τους σχετικούς λόγους κατόπιν αιτήματος.

Οι σιδηροδρομικές επιχειρήσεις πρέπει να παρέχουν στα άτομα με αναπηρία και με μειωμένη κινητικότητα συνδρομή επί της αμαξοστοιχίας, καθώς και κατά την επιβίβαση και αποβίβαση, πάντοτε δωρεάν. Η συνδρομή παρέχεται υπό τον όρο ότι η ανάγκη του προσώπου για τη συνδρομή αυτή γνωστοποιείται στη σιδηροδρομική επιχείρηση, στον υπεύθυνο σταθμού, στον πωλητή ή στον ταξιδιωτικό πράκτορα από τον οποίο αγοράστηκε το εισιτήριο, τουλάχιστον 48 ώρες πριν από τη στιγμή που απαιτείται η συνδρομή.

Το άτομο με αναπηρία ή με μειωμένη κινητικότητα πρέπει να παρουσιαστεί τουλάχιστον μία ώρα πριν από τη δημοσιευμένη ώρα αναχώρησης ή από την ώρα κατά την οποία πρέπει να επιβιβασθούν όλοι οι επιβάτες ή, εάν δεν έχει καθοριστεί ώρα, τουλάχιστον 30 λεπτά πριν από τη δημοσιευμένη ώρα αναχώρησης ή από την ώρα επιβίβασης.

Σε περίπτωση ολικής ή μερικής απώλειας ή φθοράς εξοπλισμού μετακίνησης που χρησιμοποιείται από τον επιβάτη με αναπηρία ή με μειωμένη κινητικότητα, η σιδηροδρομική επιχείρηση οφείλει να καταβάλει πλήρη αποζημίωση.

Ποια δικαιώματα ενημέρωσης έχουν οι επιβάτες σιδηροδρομικών μεταφορών;

Από τον Δεκέμβριο του 2009, οι επιβάτες σιδηροδρομικών μεταφορών στην Ευρώπη πρέπει να ενημερώνονται πλήρως και με τον καταλληλότερο τρόπο. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δίνεται, από την άποψη αυτή, στις ανάγκες των ατόμων με προβλήματα όρασης ή/και ακοής. Η ενημέρωση περιλαμβάνει:

Πληροφορίες προ του ταξιδίου:

  • Ποιοι γενικοί όροι ισχύουν στο πλαίσιο της σύμβασης;

  • Ποιο είναι το συντομότερο χρονικά ταξίδι και για ποιο ισχύει η χαμηλότερη χρέωση;

  • Υπάρχουν διευκολύνσεις για τα άτομα με αναπηρία και με μειωμένη κινητικότητα, καθώς και για επιβάτες με ποδήλατα, κατά την επιβίβαση και την παραμονή τους επί της αμαξοστοιχίας;

  • Υπάρχουν θέσεις για καπνίζοντες και μη καπνίζοντες, για επιβάτες πρώτης και δεύτερης θέσης, καθώς και θέσεις σε άμαξες κλινοθέσεων και κλινάμαξες;

  • Θα υπάρξει διακοπή ή καθυστέρηση στο δρομολόγιο;

  • Τι είδους υπηρεσίες παρέχονται επί της αμαξοστοιχίας;

  • Πού και με ποιο τρόπο μπορούν οι επιβάτες να αναζητούν τις απολεσθείσες αποσκευές και να υποβάλλουν τα παράπονά τους;

Πληροφορίες στη διάρκεια του ταξιδιού:

  • Ποιες υπηρεσίες παρέχονται επί της αμαξοστοιχίας;

  • Ποιος είναι ο επόμενος σταθμός;

  • Έχει το τρένο καθυστέρηση και, εάν είναι, πότε αναμένεται να αφιχθεί;

  • Ποιες είναι οι κύριες ανταποκρίσεις που είναι διαθέσιμες;

  • Τι πρέπει να λαμβάνεται υπόψη όσον αφορά τα θέματα ασφάλειας;

Έχουν οι επιβάτες σιδηροδρομικών μεταφορών το δικαίωμα να μεταφέρουν τα ποδήλατά τους με την αμαξοστοιχία;

Οι σιδηροδρομικές επιχειρήσεις υποχρεούνται να παρέχουν τη δυνατότητα στους επιβάτες να μεταφέρουν τα ποδήλατά τους με όλες τις αμαξοστοιχίες, εφόσον είναι εύκολη η μετακίνησή τους, εάν το γεγονός δεν επηρεάζει αρνητικά τη συγκεκριμένη σιδηροδρομική υπηρεσία και εάν το επιτρέπει το τροχαίο υλικό.

Τι συμβαίνει σε περίπτωση καθυστέρησης ή ματαίωσης σιδηροδρομικών δρομολογίων;

Εάν προβλέπεται καθυστέρηση τουλάχιστον μιας ώρας, ο επιβάτης μπορεί να επιλέξει μεταξύ:

  • επιστροφής του κομίστρου στο ακέραιο ή για το σκέλος του ταξιδίου που δεν πραγματοποιήθηκε και για το σκέλος που έχει ήδη πραγματοποιηθεί, εάν το ταξίδι δεν εξυπηρετεί πλέον το σκοπό του αρχικού ταξιδιωτικού σχεδίου του επιβάτη. Επιπλέον, στην περίπτωση αυτή ο επιβάτης δικαιούται δρομολόγιο επιστροφής, με την πρώτη ευκαιρία, στην αρχική αφετηρία.

  • συνέχισης του ταξιδιού ή επαναδρομολόγησης, υπό συγκρίσιμες συνθήκες, προς τον τελικό προορισμό και με την πρώτη ευκαιρία ή προς τον τελικό προορισμό σε μεταγενέστερη ημερομηνία κατά την προαίρεση του επιβάτη.

Σε περίπτωση που ο επιβάτης συνεχίσει το ταξίδι του παρά την καθυστέρηση, δικαιούται αποζημίωση.

Η ελάχιστη αποζημίωση για καθυστερήσεις είναι:

  • 25 % της τιμής του εισιτηρίου για καθυστέρηση 60 έως 119 λεπτών

  • 50 % της τιμής του εισιτηρίου για καθυστέρηση 120 λεπτών και άνω.

Η αποζημίωση του κομίστρου καταβάλλεται εντός ενός μηνός από την υποβολή της αίτησης. Ο επιβάτης δεν δικαιούται αποζημίωση σε ορισμένες περιπτώσεις, π.χ. εάν η ματαίωση, η καθυστέρηση ή η απώλεια ανταπόκρισης οφείλονται σε περιστάσεις τις οποίες ο μεταφορέας δεν μπορούσε να αποφύγει, παρότι επέδειξε την προσήκουσα επιμέλεια που απαιτείτο στη συγκεκριμένη περίπτωση.

Η εταιρεία έχει την υποχρέωση να ενημερώνει τους ταξιδιώτες για καθυστερήσεις και ματαιώσεις δρομολογίων, αμέσως μόλις έχει στη διάθεσή της την πληροφορία αυτή.

Σε περίπτωση καθυστέρησης μιας ώρας και άνω, πρέπει να προσφέρονται στους επιβάτες δωρεάν γεύματα και αναψυκτικά ανάλογα με τον χρόνο αναμονής.

Επιπλέον, η σιδηροδρομική επιχείρηση πρέπει να προσφέρει δωρεάν ξενοδοχείο ή άλλο κατάλυμα και μεταφορά μεταξύ του σιδηροδρομικού σταθμού και του καταλύματος, σε περίπτωση που είναι απαραίτητη η παραμονή για μία ή περισσότερες νύκτες λόγω της καθυστέρησης.

Εάν η αμαξοστοιχία είναι ακινητοποιημένη εκτός σταθμού, η σιδηροδρομική επιχείρηση πρέπει να φροντίσει για τη μεταφορά από την αμαξοστοιχία στο σιδηροδρομικό σταθμό, σε εναλλακτικό τόπο αναχώρησης ή στον τελικό προορισμό, όταν και όπου αυτό είναι πρακτικά εφικτό.

Εάν το σιδηροδρομικό δρομολόγιο δεν μπορεί πλέον να συνεχιστεί, η εταιρεία πρέπει να οργανώσει το συντομότερο δυνατόν εναλλακτικά δρομολόγια.

Τι συμβαίνει σε περίπτωση θανάτου ή τραυματισμού επιβάτη;

Σε περίπτωση θανάτου ή τραυματισμού επιβάτη σε σιδηροδρομικό ατύχημα, η σιδηροδρομική επιχείρηση υποχρεούται, εντός 15 ημερών, να προκαταβάλει τα ποσά που απαιτούνται για την κάλυψη άμεσων αναγκών του θύματος ή των προσώπων που εξαρτώνται από αυτό - ποσά τα οποία ανέρχονται σε 21.000 ευρώ τουλάχιστον σε περίπτωση θανάτου επιβάτη.

Πώς μπορούν να υποβάλλουν παράπονα οι επιβάτες σιδηροδρομικών μεταφορών;

Οι εταιρείες σιδηροδρόμων υποχρεούνται να συγκροτούν μηχανισμό διεκπεραίωσης παραπόνων για τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις που καλύπτει ο κανονισμός και να γνωστοποιούν ευρέως στους επιβάτες τους τρόπους επικοινωνίας και τη γλώσσα ή τις γλώσσες εργασίας του.

Στα παράπονα πρέπει συνήθως να δίνεται απάντηση εντός ενός μηνός· σε δικαιολογημένες περιπτώσεις, ο επιβάτης πρέπει να ενημερώνεται για την ημερομηνία κατά την οποία μπορεί να αναμένει απάντηση, η οποία όμως δεν μπορεί να απέχει περισσότερο από τρεις μήνες από την ημερομηνία υποβολής των παραπόνων.

Ποιος είναι ο ρόλος των Εθνικών Φορέων Ελέγχου Εφαρμογής (ΕΦΕΕ);

Σε κάθε κράτος μέλος θα υπάρχει ένας ανεξάρτητος φορέας (ο «ΕΦΕΕ Σιδηροδρόμων»), ο οποίος θα εξασφαλίζει ότι οι επιβάτες σιδηροδρομικών μεταφορών θα απολαύουν πλήρως των δικαιωμάτων που προβλέπονται από τον κανονισμό και θα παρακολουθεί τη συμμόρφωση των σιδηροδρομικών επιχειρήσεων, των υπεύθυνων σιδηροδρομικών σταθμών και των πωλητών εισιτηρίων προς τις διατάξεις του, επιβάλλοντας ποινές, εάν χρειάζεται.

Η Επιτροπή έχει ενημερωθεί για τη συγκρότηση ΕΦΕΕ Σιδηροδρόμων σε 23 κράτη μέλη από τα 25 που διαθέτουν σιδηροδρομικό δίκτυο. Τα στοιχεία επικοινωνίας με τους ΕΦΕΕ Σιδηροδρόμων θα υπάρχουν στον ιστότοπο της Επιτροπής, στη διεύθυνση http://ec.europa.eu/transport/passengers/rail/rail_en.htm

Τα επόμενα βήματα

Ποιων άλλων δικαιωμάτων επιβατών έχει δρομολογηθεί η θέσπιση;

Η Επιτροπή επιθυμεί να επεκτείνει τα δικαιώματα των επιβατών σε όλους τους τρόπους μεταφοράς και αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο υπέβαλε τον Δεκέμβριο του 2008 δύο προτάσεις για την προστασία των δικαιωμάτων των επιβατών που ταξιδεύουν με πλωτά μέσα ή με λεωφορεία και πούλμαν. Οι προτάσεις αυτές συμβαδίζουν με τους στόχους που αναφέρονται στην ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο «Ενίσχυση των δικαιωμάτων των επιβατών στην Ευρωπαϊκή Ένωση», της 16ης Φεβρουαρίου 20053.

Η προστασία των επιβατών στο σύνολο του ευρωπαϊκού μεταφορικού δικτύου θα έχει ολοκληρωθεί, όταν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο εγκρίνουν νομοθεσία για τα δικαιώματα των επιβατών λεωφορείων και πούλμαν4, καθώς και για τα δικαιώματα των επιβατών στις θαλάσσιες και εσωτερικές πλωτές μεταφορές5. Μόλις τεθούν σε ισχύ, οι κανονισμοί αυτοί θα παράσχουν στους εν λόγω επιβάτες βασικά κοινά δικαιώματα σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.

1 :

Οδηγία 2007/58/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Οκτωβρίου 2007, για τροποποίηση της οδηγίας 91/440/ΕΟΚ του Συμβουλίου για την ανάπτυξη των κοινοτικών σιδηροδρόμων και της οδηγίας 2001/14/ΕΚ σχετικά με την κατανομή της χωρητικότητας των σιδηροδρομικών υποδομών και τις χρεώσεις για τη χρήση σιδηροδρομικής υποδομής.

2 :

Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1370/2007 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Οκτωβρίου 2007, για τις δημόσιες επιβατικές σιδηροδρομικές και οδικές μεταφορές και την κατάργηση των κανονισμών του Συμβουλίου (ΕΟΚ) αριθ. 1191/69 και (ΕΟΚ) αριθ. 1107/70.

3 :

Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο - Ενίσχυση των δικαιωμάτων των επιβατών στην Ευρωπαϊκή Ένωση [COM(2005) 46 τελικό].

4 :

Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τα δικαιώματα των επιβατών λεωφορείων και πούλμαν και για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2006/2004 σχετικά με τη συνεργασία μεταξύ των εθνικών αρχών που είναι αρμόδιες για την επιβολή της νομοθεσίας για την προστασία των καταναλωτών [COM(2008)817].

5 :

Πρόταση κανονισμού για τα δικαιώματα των επιβατών στις θαλάσσιες και εσωτερικές πλωτές μεταφορές και για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2006/2004 σχετικά με τη συνεργασία μεταξύ των εθνικών αρχών που είναι αρμόδιες για την επιβολή της νομοθεσίας για την προστασία των καταναλωτών [COM(2008)816].


Side Bar