Navigation path

Left navigation

Additional tools

MEMO/10/247

Bruksela, 10 czerwca 2010 r.

Komisja proponuje nowy system certyfikowania biopaliw wytwarzanych w sposób zrównoważony

(zob. IP/10/711)

Co to jest biopaliwo?

Biopaliwami nazywamy paliwa wytwarzane z biomasy. Do najważniejszych dziś biopaliw zalicza się bioetanol (wytwarzany z upraw cukrowych i zbóż, a używany zamiast benzyny) oraz biodiesel (wytwarzany głównie z olejów roślinnych; służy jako zamiennik ropy naftowej). W roku 2008 biopaliwa stanowiły około 3,4% całkowitego zużycia paliwa w transporcie; a jeszcze pięć lat wcześniej reprezentowały zaledwie 0,5%.

Po co nam biopaliwa?

Potrzebujemy biopaliw, ażeby walczyć z postępującą zmianą klimatu i aby przyczynić się do ograniczenia rozmiarów emisji gazów cieplarnianych o 20%, zgodnie z podjętym w 2007 r. przez Radę Europejską zobowiązaniem. Biopaliwa są najpoważniejszą alternatywą dla benzyny i ropy stosowanych w transporcie, odpowiadających za ponad 20% całkowitej emisji gazów cieplarnianych w skali Unii Europejskiej.

W jaki sposób Unia propaguje biopaliwa?

W dyrektywie w sprawie odnawialnych źródeł energii z 2009 r1. określono wiążące cele krajowe w zakresie wykorzystywania energii ze źródeł odnawialnych. Każde z państw członkowskich musi zrealizować swój własny cel, jakim jest osiągnięcie określonego poziomu udziału energii odnawialnej w całkowitym zużyciu energii. Ponadto, w odniesieniu do sektora transportu, wszystkie państwa członkowskie zobowiązane są do osiągnięcia jednego poziomu 10% udziału energii ze źródeł odnawialnych. Biopaliwa stanowią podstawową formę energii odnawialnej stosowaną w transporcie.

Co nowego przynoszą dwa komunikaty?

  • Świadectwa dla biopaliw pochodzących ze zrównoważonej produkcji: Komunikat apeluje do całej branży, rządów i organizacji pozarządowych o utworzenie dobrowolnych systemów certyfikowania zrównoważonych biopaliw. Komisja oceni następnie, które z tych systemów są dostatecznie pewne, a w szczególności - czy ich rozwiązania w dziedzinie kontroli są odpowiednio odporne na korupcję i nadużycia. Świadectwa te mają dawać klientom gwarancję, że wszystkie biopaliwa sprzedawane pod taką nazwą wytwarza się w sposób zrównoważony, a ich produkcja spełnia kryteria dyrektywy w sprawie odnawialnych źródeł energii. Wszystkie takie systemy muszą przewidywać niezależnych kontrolerów, uprawnionych do kontroli całego łańcucha produkcji, od rolnika do pośrednika i dostawcy paliwa.

  • Ochrona przyrody: bardzo ściśle definiuje się rodzaje terenów, z których absolutnie nie wolno pozyskiwać roślin do produkcji biopaliw. Chronione są: lasy naturalne, obszary chronionej przyrody, tereny podmokłe i torfowiska. Wyraźnie wykluczone jest przekształcanie lasów w plantacje palmy olejowej.

  • Wspieranie wyłącznie biopaliw przynoszących znaczne oszczędności emisji gazów cieplarnianych: Komisja określa, w jaki sposób dowieść rzeczywistego, znacznego ograniczenia emisji gazów cieplarnianych, jakie przynoszą stosowane biopaliwa. Takie paliwa pochodzenia organicznego, które nie zapewniają ograniczenia emisji gazów cieplarnianych o co najmniej 35% w porównaniu ze zwykłą benzyną czy ropą nie będą uznawane dla potrzeb realizacji celów unijnych. Próg ten zostanie podniesiony do 50% redukcji emisji od 2017 r. Dla potrzeb wyliczeń uznaje się nie tylko emisję dwutlenku węgla, ale także gazy o znacznie silniejszym od niego działaniu cieplarnianym: metan (CH4) oraz podtlenek azotu (ściślej: tlenek diazotu, N2O).

Czy to znaczy, że do Unii nie będzie wolno sprowadzać innych biopaliw?

Absolutnie nie. Oznacza to, że wyłącznie biopaliwa spełniające wyżej określone kryteria będą uwzględniane w kalkulacji wytyczonych przed każdym z 27 państw członkowskich celów redukcji, które na mocy dyrektywy w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych z 2009 r. mają być zrealizowane do 2020 r. . Odnosi się to do wszystkich biopaliw, czy to wytwarzanych w Unii Europejskiej, czy też sprowadzanych spoza jej terytorium. Wyłącznie te biopaliwa mogą zostać objęte krajową pomocą państwa w rodzaju ulg podatkowych.

Jak ma to działać w praktyce ?

Przykład: brytyjski dostawca, wykorzystujący etanol pochodzący z Brazylii musi zgłaszać każdą ilość biopaliw odpowiednim organom Wielkiej Brytanii. Celem wykazania ich zgodności z kryteriami zrównoważonego rozwoju w świetle dyrektywy, może on przystąpić do dobrowolnego systemu certyfikacji.

Dostawca paliw musi wówczas zagwarantować, że na każdym etapie produkcji prowadzi się pełną dokumentację – począwszy od dostarczającego paliwo hurtownika, poprzez wytwórnię etanolu, dostarczającą hurtownikowi ten surowiec, aż po rolnika – plantatora trzciny cukrowej, który zaopatruje wytwórnię. Kontrole muszą być przeprowadzone zanim przedsiębiorstwo zostanie dopuszczone do systemu certyfikacji, i kontynuowane przynajmniej raz do roku po jego przystąpieniu do systemu.

Metody kontroli są podobne do tych stosowanych w sektorze finansowym: kontroler sprawdza nie tylko całą dokumentację, ale również dokonuje inspekcji wybranych plantacji, wytwórni i hurtowni. Kontrolerzy dokonają weryfikacji terenów dostarczających surowca, z którego następnie wyrabia się etanol – i sprawdzą, czy istotnie były to już wcześniej tereny zagospodarowane rolniczo, a nie na przykład – lasy tropikalne.

Gdzie szukać etykiety – na stacjach benzynowych?

Program certyfikowania biopaliw nie nakłada na sprzedawcę wymogu oznaczania produktu końcowego etykietą. Istnieje jednak możliwość wprowadzenia takiego wymogu. Miałoby to również sens z punktu widzenia marketingu – wówczas stacje benzynowe mogłyby się pochwalić, że mają w ofercie biopaliwa ze zrównoważonych źródeł. Byłoby to tym bardziej wskazane w przypadku systemów posługujących się jeszcze bardziej rygorystycznymi normami zrównoważonej produkcji niż kryteria narzucone przez prawo unijne.

Czy są rządy i przedsiębiorstwa zainteresowane utworzeniem takich systemów certyfikowania?

Komisja kontaktuje się z wieloma rozmaitymi zainteresowanymi przedsiębiorstwami oraz organizacjami, które deklarują zainteresowanie przyłączeniem się do takich programów. Należy się spodziewać, że z chwilą, gdy poznają one zaproponowane warunki kontroli, zwrócą się do Komisji o uznanie wprowadzanych dobrowolnie systemów.

Jak uniknąć nadużyć? Kontrolerzy nie mogą być wszędzie…

W mało prawdopodobnym scenariuszu – gdyby nawet pomimo gwarancji niezależnej kontroli – pozostał jeszcze cień podejrzenia, każdy ma prawo zgłosić taki przypadek Komisji, która zawsze ma prawo zweryfikować lub nawet wycofać zatwierdzenie danego systemu certyfikowania.

Z jakich biopaliw korzysta transport?

W roku 2007 biodiesel reprezentował 75% (6,1 Mtoe, to jest energii równoważnej zużyciu 6,1 mln ton ropy) ogółu paliw ze źródeł odnawialnych w całej UE, podczas gdy 15% (1,24 Mtoe) stanowił bioetanol, zaś na pozostałe 10% składały się czyste oleje roślinne.

Ile biopaliw w UE pochodzi z importu?

W 2007 r. około 26% biodiesla i 31% bioetanolu używanego w całej UE pochodziło z importu. Przywóz ten pochodził w przeważającej części z Brazylii i z USA. Jednak większość wytwarzanych biopaliw pochodzi z Unii Europejskiej. Niezależnie od kryteriów zrównoważonego rozwoju, unijne biopaliwa muszą być zgodne z prawem ochrony środowiska i wymogami w dziedzinie rolnictwa UE, z uwzględnieniem ochrony krajobrazu, zabezpieczeniem gleb przez erozją oraz zasadami gospodarki wodnej.

Zasoby gruntów nie są nieograniczone. Czy naprawdę nie musimy wycinać lasów dla potrzeb produkcji biopaliw?

Wynoszący 10% docelowy poziom wykorzystania wymagałby przeznaczenia pod uprawę roślin do produkcji biopaliw około 2 do 5 mln hektarów, w zależności od różnych wyliczeń ostatecznego wpływu tego rodzaju upraw na sposób wykorzystania gruntów. UE posiada wystarczający areał ziemi, która była dotychczas wykorzystywana pod różnego rodzaju uprawy, a obecnie nie jest użytkowana, by zaspokoić potrzeby w tym zakresie, nawet gdyby wszystkie potrzebne biopaliwa miały pochodzić z Europy. W innych krajach również istnieją alternatywy dla prostego karczowania lasów. W samej Indonezji szacuje się, że łączna powierzchnia ziem, które zostały wylesione, a obecnie leżą odłogiem, wynosi od 3 do 12 mln hektarów. Warto byłoby ponownie wykorzystać ten areał.

Czy można wycinać lasy deszczowe pod plantacje palmy olejowej, służące do produkcji biopaliw na potrzeby spełnienia unijnych progów?

Nie. Komunikat wyklucza taką możliwość. Wyraźnie zastrzeżono w nim, że nie należy przekształcać lasów w plantacje palmy olejowej.

Czy biopaliwa pochodzą w większości z oleju palmowego?

Z palmy olejowej wytwarza się jak dotąd jedynie ok. 4-5 % biopaliw. Na ten cel przeznacza się około 1% produkcji plantacji palm olejowych. Również poza UE skala wykorzystania oleju z palm do produkcji biopaliw jest marginalna. W ponad 95% olej palmowy wykorzystuje się w przemyśle spożywczym oraz kosmetycznym.

W latach 2000-2008 światowa produkcja oleju palmowego wzrosła o 20 mln ton. Jest to liczba, która czterdziestokrotnie przekracza całkowite zużycie oleju palmowego do produkcji biopaliw w całej UE, wynoszące 500 tys. ton. Tak więc biopaliwa nie są główną przyczyną wylesiania. Kryteria zrównoważonego rozwoju mają być skutecznym czynnikiem zniechęcającym do ewentualnego wycinania lasów pod produkcję biomasy.

Badania w skali unijnej wykazały, że biopaliwa nie przyczyniają się do redukcji emisji gazów cieplarnianych. Jaka jest odpowiedź Unii?

To nieprawda. Najnowsze wyniki badań wskazują, że biopaliwa w rzeczywistości zmniejszają ogólną emisję gazów cieplarnianych. W oparciu o te dane, Komisja zamierza przed końcem tego roku przedstawić sprawozdanie o pośrednich zmianach sposobu użytkowania gruntów, jakiego wymaga dyrektywa w sprawie odnawialnych źródeł energii.

Wzrost wykorzystania biopaliw w UE w latach 2003-2008

Udział biopaliw w rynku paliw stosowanych w transporcie

Państwo UE

Udział biopaliw w roku 2003

Udział biopaliw w roku 2008

Austria

0,1

5,5

Belgia

0,0

1,1

Bułgaria

-

0,22

Cypr

0,0

1,3

Republika Czeska

1,1

1,3

Dania

0,0

0,23

Estonia

0,0

0,6

Finlandia

0,1

2,1

Francja

0,7

5,7

Niemcy

1,2

6,0

Grecja

0,0

1,0

Węgry

0,0

3,5

Irlandia

0,0

1,6

Włochy

0,5

0,6

Łotwa

0,2

0,2

Litwa

0,0

4,3

Luksemburg

0,0

2,0

Malta

0,0

0,44

Holandia

0,0

3,3

Polska

0,5

3,7

Portugalia

0,0

2,0

Rumunia

-

2,35

Słowacja

0,1

2,7

Słowenia

0,0

1,2

Hiszpania

0,4

2,0

Szwecja

1,3

5,0

Wielka Brytania

0,0

2,0

UE-25

0,5%

UE-27

3,4%6

1 :

Chodzi o dyrektywę 2009/28 z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych; Dz.U. L 140 z 5.6.2009 r.

2 :

Wyłącznie biodiesel

3 :

dane z 2007 r.

4 :

Wyłącznie biodiesel

5 :

Wyłącznie biodiesel

6 :

Estimation


Side Bar

My account

Manage your searches and email notifications


Help us improve our website