Navigation path

Left navigation

Additional tools

Het milieubeheer‑ en milieuauditsysteem (EMAS) bij de Commissie: vaak gestelde vragen

European Commission - MEMO/09/410   23/09/2009

Other available languages: EN FR DE

MEMO/09/410

Brussel, 23 september 2009

Het milieubeheer‑ en milieuauditsysteem (EMAS) bij de Commissie: vaak gestelde vragen

Wat is EMAS?

Kort gezegd is EMAS (het milieubeheer- en milieuauditsysteem) een systeem voor milieubeheer op de werkplek. Het bestaat uit instrumenten voor het beoordelen, rapporteren en verbeteren van milieuprestaties. Het systeem is ingevoerd bij Verordening nr. 761/2001 en volgt de internationale norm voor milieubeheer ISO 14001. Bovendien moet regelmatig met een openbare, extern gecontroleerde “milieuverklaring” worden aangetoond dat sprake is van naleving van de regelgeving (lokale, nationale en EU milieuvoorschriften), voortdurende verbetering (maatregelen om het milieueffect te beheren en te beperken), en betrokkenheid van het gehele personeel. Vanwege de verplichting om de regelgeving na te leven, is EMAS voor elke locatie anders en bevinden de certificerende instanties zich in de lidstaten. EMAS is het strengste internationale milieucertificeringssysteem dat er bestaat: de regelmatige publicatie van verklaringen die door onafhankelijke auditors worden gecontroleerd, zorgt voor transparantie en het systeem vereist actieve communicatie met het personeel en met de buitenwereld. Personeelsleden krijgen een EMAS-opleiding en hun inzet is bepalend voor het succes van het systeem.

Hoe lang wordt EMAS al toegepast in de Commissie?

Na de uitbreiding van het EMAS-systeem tot openbare en particuliere organisaties in 2001 besloot de Europese Commissie EMAS geleidelijk in de hele organisatie in te voeren. Dit was een logische stap nadat in 1997 was overgeschakeld op “green houskeeping”. EMAS werd in 2002 als proefproject opgezet in vier Brusselse diensten (het Secretariaat-generaal, DG Personeel en administratie, DG Milieu en het Bureau voor infrastructuur en logistiek in Brussel). Deze diensten kregen in december 2005 als eerste een EMAS-certificaat, dat voor 8 gebouwen gold. Nu wordt het proefproject met succes afgesloten in vijf diensten (DG Informatica is erbij gekomen) en in totaal 23 gebouwen (45% van de kantoorruimte van de Commissie in Brussel). Dankzij het proefproject kunnen andere diensten, naarmate EMAS wordt uitgebreid, gebruikmaken van de ervaringen en de goede methoden die het proefproject heeft opgeleverd.

Uitbreiding van EMAS tot de gehele Commissie in Brussel en Luxemburg: wat houdt dat in?

Toen in september 2001 werd besloten EMAS in de gehele Commissie in te voeren, werd tevens bepaald dat zou worden begonnen met een testfase om vervolgens na een evaluatie het systeem in alle Commissiediensten in te voeren.

In oktober 2008 werd deze testfase met succes afgerond en deed het EMAS‑stuurcomité (bestaande uit de hoofden van de deelnemende diensten) de aanbeveling EMAS uit te breiden tot alle Commissiediensten en ‑gebouwen, zowel in Brussel als in Luxemburg. Alle diensten en gebouwen van de Commissie in Brussel en Luxemburg krijgen hier dus mee te maken. Daarbij gaat het om 35 000 ambtenaren en meer dan 70 gebouwen, met een totale oppervlakte van zo’n 1,2 miljoen m². Activiteiten van de uitvoerende agentschappen en van het Gemeenschappelijk Onderzoekscentrum vallen voorlopig niet onder EMAS.

In 2012 moeten alle Commissieactiviteiten door de bevoegde nationale autoriteiten zijn geregistreerd. In 2014 moet de registratie van de gebouwen in Brussel een feit zijn. Er komt een algemeen registratieplan voor de geleidelijke registratie van de Commissiegebouwen in Luxemburg.

Hoe werkt EMAS in de praktijk?

Evenals andere beheersystemen is EMAS gebaseerd op de cyclus “plannen–uitvoeren–controleren–aanpassen”.

  • met een milieuanalyse wordt allereerst vastgesteld waar het effect het grootst is, aan de hand waarvan het management een milieubeleid voor de organisatie uitstippelt. Op basis van dit beleid worden specifieke actieplannen opgesteld;

  • daarna volgt de uitvoering van de actieplannen, ondersteund door voorlichting en opleiding van al het personeel;

  • voortgang en verbeteringen worden voortdurend intern geëvalueerd en daarover wordt regelmatig verslag uitgebracht;

  • er wordt een milieuverklaring opgesteld, die door onafhankelijke auditors wordt gecontroleerd. Na goedkeuring daarvan wordt de organisatie bij de bevoegde autoriteiten van de lidstaat geregistreerd. Deze procedure herhaalt zich daarna jaarlijks.

De EMAS-activiteiten worden opgenomen in de normale actieplannen van de Commissie. Het personeel blijft zijn gebruikelijke werk doen, maar wordt daarnaast opgeleid om EMAS te integreren in met name planning en rapportage.

Wat is de vooruitgang sinds EMAS bij de Commissie van start is gegaan?

De Europese Commissie kende al sinds 1997 een milieubeheersysteem, en EMAS vindt dus een vruchtbare voedingsbodem. Dankzij het systeem is het milieueffect van de dagelijkse activiteiten van de Commissie in diverse gevallen met succes verminderd. Het gaat hierbij om vier doelstellingen: a) CO2-emissie terugdringen, b) efficiënt gebruik van natuurlijke hulpbronnen bevorderen, c) voorkomen dat afval ontstaat, hergebruik en recyclage stimuleren, d) duurzaam verbruik en productie bevorderen.

Enkele concrete voorbeelden in Brussel:

Gebouwen

Noot: om goed te kunnen vergelijken is alleen gekeken naar de 23 kantoorgebouwen in Brussel waar EMAS momenteel al wordt toegepast.

Besparing per persoon in 19 kantoorgebouwen sinds 2002:

  • 7% minder CO 2-uitstoot per m² (d.w.z. 5 kg/m² minder)

  • 14% lager elektriciteitsverbruik per m² (d.w.z. 23 kWh/m² minder)

  • 23% lager waterverbruik per m² (d.w.z. 132 l/m² minder)

Totale besparingen voor het Berlaymont-gebouw sinds 2005:

  • 26% minder CO 2-uitstoot per m² (3710 ton besparing)

  • 21% lager gas- en elektriciteitsverbruik (gecombineerd) (12 477 MWh besparing)

Sinds augustus 2009 koopt de Commissie voor hoge voltages 100% groene stroom aan. Dit vertegenwoordigt 95% van het totale elektriciteitsverbruik van de Commissie in Brussel.

Vervoer

De Commissie werkt nauw samen met het Brussels Hoofdstedelijk Gewest en heeft de laatste jaren initiatieven gesteund om het gebruik aan te moedigen van het openbaar vervoer en andere duurzame vervoersmiddelen, zoals de fiets. Er bestaat sinds 2006 een mobiliteitsplan voor het personeel van de Commissie in Brussel, maar er zijn al sinds 1999 diverse acties van dit type ondernomen.

In 2008 is een enquête uitgevoerd over het dagelijkse woon-werkverkeer van de werknemers van de Commissie in Brussel. Daaruit is gebleken dat de maatregelen van de Commissie om duurzaam vervoer te bevorderen een positief effect hebben.

De belangrijkste resultaten voor de periode 1998–2008:

  • het gebruik van de auto is van 50% tot 29% gedaald

  • het gebruik van het openbaar vervoer is van 32% tot 50% toegenomen

  • er wordt iets meer gelopen en gefietst: van 17% tot 18%

Meer dan een derde van de respondenten gaf aan dat zij als gevolg van de maatregelen die de Commissie aanbood, hun gewoonten hadden veranderd.

De Commissie beschikt over zo’n 300 dienstfietsen, waarmee in 2008 meer dan 26 000 ritten zijn gemaakt. Dat is 12% meer dan in het voorgaande jaar. Er komen in hoog tempo meer voorzieningen voor fietsers, zoals fietsenrekken en douches en kleedkamers. De inspanningen van de Europese Commissie werden in 2008 beloond met de “Gouden Fietsparking”, een prijs van de stad Brussel.

De Commissie subsidieert sinds 1997 twee busroutes in Brussel, zij verstrekt haar personeel in Luxemburg sinds 2008 een gratis busabonnement en vergoedt dienstreizen per metro en tram in Brussel.

Door de internationale aard van het werk van de Commissie zijn dienstreizen in zekere mate onvermijdelijk. Op alle locaties van de Commissie zijn echter steeds uitgebreider faciliteiten voor video- en teleconferenties beschikbaar. Dat is een goedkoop, energiezuinig alternatief voor reizen.

Vermindering van afval

Bij de Europese Commissie worden vijftien soorten afval opgehaald, variërend van papier tot afgewerkte bak- en braadolie uit de keukens. In 2008 werd per persoon in totaal 294 kg afval verzameld, terwijl dat in 2002 nog 331 kg was. Hoewel de personeelsomvang in die periode met 34% is gegroeid, is de totale hoeveelheid afvalstoffen met slechts 20% toegenomen (= 7 328 ton in 2008 voor de hele Commissie).

Van al het ingezamelde afval wordt 54% gerecycleerd. Oud papier wordt voor 98% gerecycleerd en tonercassettes voor 64%. Meer dan 60% van de afgedankte computerapparatuur wordt aan liefdadigheidsinstellingen gedoneerd met het oog op hergebruik of recyclage.

Papier

De hoeveelheid kantoorpapier die per persoon wordt gebruikt (kringlooppapier met ecolabel) is sinds 2003 met 41% verminderd: van 88 vellen tot 51 vellen per persoon per dag. Dat is een besparing van 435 ton papier per jaar. Dat is vooral bereikt door meer dubbelzijdig afdrukken en kopiëren en door voorlichting aan het personeel.

Er is ook veel moeite gedaan om het gebruik van offsetpapier in de drukkerij terug te dringen, vooral door minder vaak in kleur te printen en minder zwaar papier te gebruiken. De gebruikte papierhoeveelheid is in de periode 2002–2008 met 48% verminderd: een besparing van 343 ton papier per jaar.

Duurzaam verbruik

Op het gebied van de informatie- en communicatietechnologie heeft EMAS ook tot aanzienlijke, duurzame energiebesparingen geleid. Dat is bereikt door een “groen aanschafbeleid”: bij de technische en financiële selectie van apparatuur worden ook milieucriteria in aanmerking genomen. Een frappant voorbeeld is de aanschaf van desktop-pc’s: doordat de Commissie in 2007 milieucriteria hanteerde, was het gekozen pc-model zowel goedkoper als krachtiger dan de drie voorgaande partijen, en verbruikte het minder energie dan de pc’s die in 2003 werden aangeschaft.

Ook op het gebied van kantoorautomatisering is gestage vooruitgang geboekt door milieuvriendelijker apparatuur aan te schaffen. Alle papierverbruikende apparatuur is geleidelijk vervangen door multifunctionele kopieermachines/printers/scanners, die standaard zijn ingesteld op dubbelzijdig afdrukken. Verder worden de activiteit en het gebruik van desktop-pc’s en printers in het oog gehouden om het energieverbruik te optimaliseren.

Bij 100% van de contracten voor apparatuur van het directoraat-generaal Informatica worden milieucriteria toegepast.

Wat komt erbij kijken om EMAS overal bij de Commissie toe te passen?

Bij het beheer van meer dan 70 gebouwen van uiteenlopende ouderdom (waarvan 25% huurpanden), die over allerlei verschillende technische installaties beschikken, kan niet overal dezelfde aanpak worden gehanteerd. Een gebouw voor gemengd gebruik zoals het Berlaymont is bijvoorbeeld een speciaal geval, dat niet vergelijkbaar is met andere gebouwen. De Commissie kan haar personeel uiteraard niet voorschrijven hoe het zich van of naar het werk moet verplaatsen (en onderweg de kinderen naar school moet brengen). De locatie midden in een grote Europese stad betekent ook dat met de gebruikelijke problemen van een druk stadscentrum rekening moet worden gehouden.

Wordt EMAS toegepast bij andere Europese instellingen of organen?

EMAS is een Europees systeem, waaraan door een groot aantal organisaties wordt deelgenomen. Het Europees Milieuagentschap in Kopenhagen heeft bijvoorbeeld sinds 2004 een EMAS-registratie. Het Europees Parlement heeft sinds 2007 voor zijn drie vestigingsplaatsen (Brussel, Luxemburg en Straatsburg) een EMAS-registratie. Het comité van de Regio’s en het Europees Economisch en Sociaal Comité zijn ook bezig EMAS in te voeren en zullen naar verwachting in 2010 worden geregistreerd.

De milieuverklaringen van al deze organisaties zijn te vinden op de EMAS-website: http://ec.europa.eu/environment/emas/index_en.htm (onder Tools | Environmental statement library | punt 99).


Side Bar

My account

Manage your searches and email notifications


Help us improve our website