MEMO/08/740

Brussel, 26 november 2008

Op weg naar herstel: het cohesiepakket. Vragen en antwoorden over de bijdrage van het cohesiebeleid aan het Europese economische herstelplan

Wat is de rol van het cohesiebeleid in het herstelplan?

• Het cohesiebeleid is goed voor een derde van het budget van de EU: 347 miljard euro zal worden geïnvesteerd in ongeveer twee miljoen medegefinancierde projecten in regio's en lidstaten in de gehele EU in 2007-2013. Deze investeringen vormen een betrouwbare bron van financiering in de reële economie voor het aanpakken van uitdagingen op de lange termijn. Ze zijn gericht op het creëren van duurzame banen en groei door het ondersteunen van prioriteiten van de Lissabonstrategie, zoals moderne infrastructuurnetwerken, toegang tot breedband, steun voor kleine ondernemingen, innovatie, het milieu, menselijke hulpbronnen en opleiding.
• De bijdrage van het cohesiebeleid aan het herstelpakket bestaat uit een verscheidenheid van wetgevende en andere maatregelen. De voornaamste doelstelling is het tempo van de betalingen aan de lidstaten te versnellen en de toegang tot de structuurfondsen te vergemakkelijken, waardoor de uitvoering van projecten in het veld sneller zal kunnen verlopen en het vertrouwen in en de dynamiek van de Europese economie gestimuleerd zullen worden.

Hoeveel hebben de lidstaten al aan voorschotten ontvangen?

In 2007-2008 hebben alle lidstaten 5% van hun totale toewijzingen van de structuurfondsen ontvangen van het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) en het Europees Sociaal Fonds (ESF). Wat het Cohesiefonds betreft, hebben Spanje, Portugal en Griekenland voorschotten ontvangen ter hoogte van 2% in 2007 en 3% in 2008. De EU-12-lidstaten ontvingen 2,5% in 2007 en 4% in 2008.

Hoe hoog zijn de in het herstelplan geplande extra voorschotten voor 2009?

De Commissie stelt voor om de verordeningen betreffende het EFRO, het ESF en het Cohesiefonds aan te passen om aanvullende voorschotten mogelijk te maken, en wel als volgt:

• voor de structuurfondsen zullen de EU-12-lidstaten een aanvullende 2% ontvangen in 2009, oftewel 2,3 miljard euro (naast de al geplande 2%) en de EU-15 zullen 2,5% ontvangen, ongeveer 3,8 miljard euro. Programma's die onder de EU-doelstelling grensoverschrijdende samenwerking vallen, zullen ook 2% aanvullende voorschotten ontvangen in 2009, ongeveer 155 miljoen euro;
• voor het Cohesiefonds zijn er geen veranderingen: Spanje, Griekenland en Portugal zullen een voorschot van 2,5% ontvangen in 2009, en de EU-12-lidstaten 4%.

In totaal zullen deze maatregelen voor de 27 lidstaten een extra injectie van 6,25 miljard euro betekenen, binnen de overeengekomen financiële enveloppe voor de afzonderlijke lidstaten.

Wanneer zullen deze nieuwe voorschotten worden uitbetaald?

In 2009 zullen de voorschotten zo snel mogelijk na vaststelling van de betreffende gewijzigde verordening worden uitbetaald, normaliter binnen dertig dagen.

Hoe werkt het systeem van de cohesiebetalingen in de praktijk?

Betalingen door de Commissie worden verricht in drie stappen:

• voorfinanciering (voorschotten)
• tussentijdse betalingen
• betaling van het saldo

Nadat de Commissie een besluit heeft genomen betreffende een operationeel programma, wordt een voorfinancieringsbedrag toegewezen voor de periode 2007-2013. Dit bedrag wordt in termijnen betaald, zoals aangegeven in bovenstaande tabellen. De tussentijdse betalingen worden verricht op basis van bewijsstukken betreffende de uitgaven die door de lidstaten bij de Commissie worden ingediend.

Hoe kunnen de lidstaten hun aandeel van de financiering van het cohesiebeleid, ter hoogte van de uit Brussel ontvangen middelen, opbrengen nu hun nationale schatkisten al onder zware druk staan?

De voorschotten zijn bedoeld om te zorgen voor een onmiddellijke kasstroom in de beginfase van de programmeringsperiode, om de betalingen aan de begunstigden van het project te vergemakkelijken. De lidstaten zijn verplicht zich te houden aan de minimumpercentages voor nationale medefinanciering zoals aangegeven in de verordeningen (die variëren van 15% tot 50%, afhankelijk van het programma), maar het systeem is flexibel. Lidstaten kunnen de communautaire en nationale bijdragen variëren voor individuele projecten in het kader van een programma: zo zouden bijvoorbeeld bepaalde operaties in 2009 voor 100% door de structuurfondsen gefinancierd kunnen worden, op voorwaarde dat dit later weer gecompenseerd wordt door nationale financiering voor andere operaties tegen het einde van de programmeringsperiode.

Welke andere wetgevende wijzigingen zouden overwogen kunnen worden?

De Commissie heeft ook nog andere wijzigingen van de wetgeving voorgesteld, die hoofdzakelijk gericht zijn op het versnellen van de uitvoering in het veld. Het doel is meer in het bijzonder:

• het versnellen van de uitvoering van grote projecten, door declaraties te accepteren nog voordat een project formeel goedgekeurd is door de Commissie;
• het vereenvoudigen van de regels voor subsidiabiliteit, om forfaitaire vergoedingen voor bepaalde overheadkosten mogelijk te maken (bv. gedeelde schoonmaak- en beveiligingsdiensten in bedrijvenparken). Daartoe zal een wijziging van artikel 56 van de algemene verordening betreffende de structuurfondsen noodzakelijk zijn;
• het vereenvoudigen van de verwerking van voorschotten aan begunstigden in de vorm van overheidssteun. In de praktijk betekent dit dat deze voorschotten 100% van de steun zouden mogen bedragen, met inachtneming van de andere voorwaarden.

Al deze wetgevingswijzigingen zullen door de Raad goedgekeurd moeten worden voordat de genoemde maatregelen in praktijk gebracht kunnen worden.

Welke ondersteuning kunnen lidstaten ontvangen van de Europese Investeringsbank (EIB) of van andere financiële instellingen, om te voorkomen dat de projectpijplijn droogvalt?

De Europese Commissie, de EIB, de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling en de Kreditanstalt für Wiederaufbau hebben een gezamenlijk initiatief opgezet onder de naam JASPERS ("Joint Assistance in Supporting Projects in European Regions") om lidstaten en regio's te helpen bij de voorbereiding van grote projecten (projecten die meer dan 25 miljoen euro kosten, in het geval van milieuprojecten, of meer dan 50 miljoen euro voor projecten op andere terreinen). De Commissie wil, samen met haar partners, de mogelijkheden om gebruik te maken van JASPERS aanzienlijk uitbreiden, door het personeelsbestand voor de technische bijstand met 25% op te voeren, met ingang van 2009. Er zouden dan meer dan 70 deskundigen (nu 58) beschikbaar zijn om de lidstaten te helpen bij de technische voorbereiding van grote projecten, zodat die sneller uitgevoerd kunnen worden.

Moedigt de Commissie lidstaten aan om nieuwe prioriteiten te stellen inzake cohesie-investeringen, gezien de huidige onzekere economische situatie?

De Europese Commissie verzoekt de lidstaten om na te gaan of de prioriteiten en doelstellingen eventueel aangepast kunnen worden met het oog op het versnellen van uitgaven op terreinen met meer groeipotentieel. Daarbij valt te denken aan meer aandacht voor maatregelen inzake energie-efficiëntie, ook in de bouw, en voor ondersteuning van kleine en middelgrote ondernemingen, die de motor van de groei van de Europese economie vormen. De Commissie zal nauw samenwerken met het Europees Investeringsfonds (EIF) en andere partners om de bestaande bepalingen inzake financiële producten voor kleine en middelgrote ondernemingen te stroomlijnen en uit te breiden, in het kader van het JEREMIE-initiatief ("Joint European Resources for Micro to Medium Enterprises"). Daarnaast zal de Commissie samen met het EIF, de EIB en alle lidstaten begin volgend jaar twee specifieke netwerkplatforms lanceren, die als forum voor de uitwisseling van informatie, advies en goede praktijken kunnen dienen.

De Commissie wil verder in samenwerking met de lidstaten de wijze van uitvoering en de inhoud van de programma's vereenvoudigen, teneinde de uitvoering te bespoedigen.

[ De tabellen en grafieken zijn beschikbaar in PDF en WORD PROCESSED ]