Navigation path

Left navigation

Additional tools

Ερωτήσεις και απαντήσεις σχετικά με την πρόταση οδηγίας για την αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα σε γεωλογικούς σχηματισμούς

European Commission - MEMO/08/36   23/01/2008

Other available languages: EN FR DE DA ES NL IT SV PT FI CS ET HU LT LV MT PL SK SL BG RO

MEMO/08/36

Βρυξέλλες, 23 Ιανουαρίου 2008

Ερωτήσεις και απαντήσεις σχετικά με την πρόταση οδηγίας για την αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα σε γεωλογικούς σχηματισμούς

1) Τι σημαίνει δέσμευση και αποθήκευση άνθρακα;

Η δέσμευση και αποθήκευση άνθρακα αποτελεί σειρά τεχνολογικών διεργασιών οι οποίες συνεπάγονται τη δέσμευση διοξειδίου του άνθρακα (CO2) από τα αέρια που απορρίπτονται από τη βιομηχανία, και τη μεταφορά και έγχυσή του σε γεωλογικούς σχηματισμούς.

H μεγαλύτερη εφαρμογή της δέσμευσης και αποθήκευσης άνθρακα (CCS) αφορά τη μείωση των εκπομπών CO2 από μονάδες ηλεκτροπαραγωγής που χρησιμοποιούν ορυκτά καύσιμα, κυρίως γαιάνθρακα και φυσικό αέριο, η τεχνική όμως της CCS μπορεί επίσης να βρει εφαρμογές σε βιομηχανίες που εκπέμπουν πολύ CO2, όπως οι τσιμεντοβιομηχανίες, τα διυλιστήρια πετρελαίου, οι χαλυβουργίες, τα πετροχημικά συγκροτήματα, ο κλάδος επεξεργασίας πετρελαίου και αερίου και διάφοροι άλλοι κλάδοι. Μετά τη δέσμευση, το CO2 μεταφέρεται σε κατάλληλο γεωλογικό σχηματισμό όπου εγχέεται, με σκοπό να απομονωθεί από την ατμόσφαιρα για μακρά χρονική περίοδο.

Υπάρχουν δυνατότητες αποθήκευσης διαφορετικές από εκείνη που αφορά τους γεωλογικούς σχηματισμούς, όπως η αποθήκευση στη στήλη ύδατος και η αποθήκευση σε ορυχεία. Η αποθήκευση στη στήλη ύδατος θεωρείται ότι ενέχει υψηλό περιβαλλοντικό κίνδυνο, οπότε η προτεινόμενη από την Επιτροπή οδηγία σχετικά με την αποθήκευση CO2 σε γεωλογικούς σχηματισμούς απαγορεύει την πρακτική αυτή μέσα στην Ένωση. Η αποθήκευση σε ορυχεία αποτελεί σήμερα αντικείμενο έρευνας. Οι σχετικές εξελίξεις θα παρακολουθούνται.

2) Κατά ποίο τρόπο λειτουργεί η αποθήκευση σε γεωλογικούς σχηματισμούς;

Υπάρχουν τέσσερις κύριοι μηχανισμοί με τους οποίους το CO2 παγιδεύεται σε επιμελώς επιλεγμένους γεωλογικούς σχηματισμούς. Ο πρώτος μηχανισμός είναι η ‘δομική παγίδευση’, δηλαδή η παρουσία αδιαπέρατου, υπερκείμενου, σκληρού πετρώματος εμποδίζει το CO2 να διαφύγει ευθύς εξ αρχής. Με το δεύτερο μηχανισμό, που αποκαλείται ‘υπολειμματική παγίδευση CO2’, το διοξείδιο του άνθρακα παγιδεύεται από τριχοειδείς δυνάμεις στα διάκενα του πετρώματος· ο μηχανισμός αυτός αναπτύσσεται περίπου 10 έτη μετά την έγχυση, Στον τρίτο μηχανισμό, με την ονομασία ‘παγίδευση διαλυτότητας’, το CO2 διαλύεται στο νερό που υπάρχει στον γεωλογικό σχηματισμό και καταβυθίζεται επειδή το διαλελυμένο στο νερό CO2 είναι βαρύτερο από το κανονικό νερό. Η διεργασία αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία στο χρονικό διάστημα 10 έως 100 έτη μετά την έγχυση. Τέλος, η παγίδευση ορυκτής ύλης συμβαίνει όταν το διαλελυμένο CO2 αντιδρά χημικώς με το πέτρωμα του σχηματισμού για την παραγωγή ορυκτών ουσιών.

3) Για ποιο λόγο χρειάζεται η CCS;

Ενώ η ενεργειακή απόδοση και οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αποτελούν μακροχρόνια τις πλέον αειφόρες λύσεις τόσο για την ασφάλεια του εφοδιασμού όσο και για το κλίμα, οι εκπομπές CO2 στην ΕΕ και τον υπόλοιπο κόσμο δεν μπορούν να μειωθούν κατά 50% μέχρι το έτος 2050 εάν δεν χρησιμοποιηθούν και άλλες δυνατότητες, όπως η δέσμευση και αποθήκευση άνθρακα.

Η χρονική συγκυρία είναι ζωτικής σημασίας. Περί το ένα τρίτο της υπάρχουσας δυναμικότητας ηλεκτροπαραγωγής με καύση γαιάνθρακα στην Ευρώπη θα αντικατασταθεί εντός της ερχόμενης δεκαετίας. Διεθνώς, η ενεργειακή κατανάλωση της Κίνας, της Ινδίας, της Βραζιλίας, της Νότιας Αφρικής και του Μεξικού θα προκαλέσουν μεγάλη αύξηση της παγκόσμιας ζήτησης ενέργειας, η οποία πιθανότατα να καλυφθεί κατά μεγάλο μέρος από ορυκτά καύσιμα. Πρέπει επειγόντως να αναπτυχθεί η ικανότητα αντιμετώπισης των πολύ ουσιωδών αυτών δυνητικών εκπομπών.

4) Έχει φθάσει η CCS σε τεχνική ωριμότητα;

Τα χωριστά στοιχεία της δέσμευσης, της μεταφοράς και της αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα έχουν όλα τους αποδείξει ότι είναι εφικτά, η ενοποίησή τους όμως σε μια πλήρη διεργασία CCS και η συμπίεση της σχετικής δαπάνης εξακολουθούν να αντιπροσωπεύουν πρόκληση.

Τα μεγαλύτερα έργα αποθήκευσης CO2 στα οποία συμμετέχουν ευρωπαϊκές εταιρείες είναι το έργο Sleipner[1] στη Βόρεια Θάλασσα (Statoil) και το έργο In Salah[2] στην Αλγερία (εταιρείες Statoil, BP και Sonatrach). Και τα δύο έργα συνεπάγονται την αφαίρεση του CO2 από το φυσικό αέριο – εργασία η οποία ήδη διενεργείται πριν να πωληθεί το αέριο – και την αποθήκευσή του σε υπόγειους γεωλογικούς σχηματισμούς. Το έργο Sleipner διευκολύνθηκε από το νορβηγικό φόρο στο διοξείδιο του άνθρακα, ο οποίος ήταν σημαντικά υψηλότερος από το ανά τόνο κόστος του CO2 που αποθηκεύεται στον γεωλογικό σχηματισμό Sleipner. Το έργο In Salah ξεκίνησε από το εσωτερικό σύστημα εμπορίας άνθρακα της εταιρείας BP. Άλλα υπό εξέλιξη έργα επίδειξης είναι το έργο Vattenfall στο Schwartze Pumpe[3] στη Γερμανία, το οποίο αναμένεται να εισέλθει σε φάση επιχειρησιακής εκμετάλλευσης στα μέσα του 2008, και το έργο CCS της εταιρείας Total στη λεκάνη Lacq της Γαλλίας. Το Ευρωπαϊκό τεχνολογικό βάθρο για σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής από ορυκτά καύσιμα με μηδενικές εκπομπές (ETP-ZEP), πρωτοβουλία εμπλεκόμενων παραγόντων με τη στήριξη της Επιτροπής, έχει εντοπίσει περί τα 15 έργα επίδειξης σε κλίμακα πραγματικών διαστάσεων, τα οποία θα μπορούσαν να προχωρήσουν μόλις συγκροτηθεί το αναγκαίο οικονομικό πλαίσιο.

5) Πόσο θα κοστίσει η δέσμευση και αποθήκευση άνθρακα;

Το κόστος της CCS περιλαμβάνει εν μέρει κεφαλαιουχικές επενδύσεις σε εξοπλισμό για τη δέσμευση, τη μεταφορά και την αποθήκευση CO2, και εν μέρει το κόστος λειτουργίας του εν λόγω εξοπλισμού για να αποθηκεύεται το CO2 στην πράξη – όπως η απαιτούμενη ποσότητα ενέργειας για τη δέσμευση, τη μεταφορά και την έγχυση του CO2. Σε σημερινές τιμές της τεχνολογίας, οι αρχικές επενδυτικές δαπάνες είναι περί το 30 έως το 70 % (δηλαδή πολλές εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ ανά σταθμό) υψηλότερες από τις αντίστοιχες για τους τυπικούς σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής, οι δε δαπάνες εκμετάλλευσης είναι σήμερα κατά 25 έως 75% υψηλότερες απ’ό,τι σε σταθμούς με καύση γαιάνθρακα που δεν είναι εφοδιασμένοι με σύστημα CCS. Το ανωτέρω κόστος αναμένεται να μειωθεί ουσιωδώς καθώς η τεχνολογία αποδεικνύεται έγκυρη σε εμπορική κλίμακα.

6) Πότε θα καθιερωθούν ευρέως τα συστήματα CCS;

Η υιοθέτηση της CCS θα εξαρτηθεί από την τιμή των εκπομπών άνθρακα και την τιμή της τεχνολογίας. Εάν η τιμή ανά τόνο δεσμευόμενου CO2 λόγω CCS είναι χαμηλότερη από την τιμή των δικαιωμάτων εκπομπής άνθρακα, τότε η CCS θα αρχίσει να καθιερώνεται. Μολονότι και οι δύο ανωτέρω τιμές εξακολουθούν να χαρακτηρίζονται από μεγάλη αβεβαιότητα, η δέσμη μέτρων για το κλίμα και την ενέργεια θα διευκολύνει τη σταθεροποίησή τους, σε κάποιο βαθμό.

Το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής (ΣΕΔΕ) της ΕΕ θα θεωρεί ότι δεν έχει υπάρξει καθόλου εκπομπή του CO2 που δεσμεύεται, μεταφέρεται και αποθηκεύεται με ασφάλεια. Η αναθεώρηση του συστήματος ώστε να υλοποιηθεί το μερίδιο συμβολής του τομέα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής στο στόχο μείωσης κατά 20% των εκπομπών αερίου θερμοκηπίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης αναμένεται να διασφαλίσει εύλογη τιμή για τις εκπομπές άνθρακα.

Η ανακοίνωση σχετικά με την υποστήριξη της έγκαιρης επίδειξης της αειφόρου ηλεκτροπαραγωγής από ορυκτά καύσιμα προβάλλει τη δέσμευση της Επιτροπής για έγκαιρη ενεργό επίδειξη της CCS και διακηρύσσει την ανάγκη έγκαιρης εκδήλωσης τολμηρών πρωτοβουλιών εκ μέρους του κλάδου και του δημοσίου. Στόχος της επίδειξης είναι η μάθηση από την πρακτική ενοποίηση των συνιστωσών της διεργασίας σε εμπορική κλίμακα. Το νομικό πλαίσιο υλοποίησης θα εφαρμοστεί σε έργα επίδειξης και όλα τα άλλα έργα CCS στο μέλλον. Όταν θα έχουν ολοκληρωθεί τα έργα επίδειξης, αναμένεται ότι η τιμή της τεχνολογίας θα μειωθεί ουσιωδώς στο διάστημα των επόμενων δέκα ετών.

Σύμφωνα με τις προβολές της Επιτροπής, όπως αναγράφονται στην εκτίμηση επιπτώσεων της πρότασης οδηγίας σχετικά με την αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα σε γεωλογικούς σχηματισμούς, η υιοθέτηση της CCS σε εμπορική κλίμακα πιθανότατα να αρχίσει κάποια στιγμή περί το 2020, και έπειτα θα αυξηθεί ουσιωδώς.

7) Ποιος θα επιβαρυνθεί με τη δαπάνη;

Η πρόταση για την καθιέρωση της CCS δεν θα επιβάλει επιπρόσθετο κόστος πέραν εκείνου που απαιτείται για την επίτευξη του ποσοστού 20% ως στόχου μείωσης των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου. Μόλις η CCS είναι ώριμη, θα εναπόκειται στους μεμονωμένους φορείς εκμετάλλευσης να αποφασίσουν κατά πόσο θα πραγματοποιήσουν εκπομπές στην ατμόσφαιρα, καταβάλλοντας χρήματα για να τις καλύψουν αγοράζοντας δικαιώματα ΣΕΔΕ ή θα χρησιμοποιήσουν την CCS για να μειώσουν τις εκπομπές τους και τις υποχρεώσεις που υπέχουν στο πλαίσιο του ΣΕΔΕ. Το ανώτατο ποσό που θα πληρώσει ένας φορέας εκμετάλλευσης εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την τιμή των δικαιωμάτων εκπομπής άνθρακα. Η CCS θα καθιερωθεί μόνο εάν το ανά τόνο κόστος του δεσμευόμενου CO2 είναι χαμηλότερο από την τιμή των δικαιωμάτων εκπομπής άνθρακα.

Ως προς αυτό, η τιμή του άνθρακα εσωτερικεύει το κόστος των εκπομπών CO2 λόγω επιπτώσεων στο κλίμα. Ανάλογα με τις συνθήκες που επικρατούν στην υπόψη αγορά, οι φορείς εκμετάλλευσης μπορεί να μετακυλίσουν ένα μέρος του κόστους άνθρακα στους καταναλωτές (βλέπε υπομνήματα σχετικά με τον καταμερισμό της προσπάθειας και την πρόταση για αναθεωρημένο ΣΕΔΕ)

Στο αρχικό στάδιο, τα έργα επίδειξης της CCS θα απαιτήσουν επιπρόσθετη χρηματοδότηση πέραν του κινήτρου που προσφέρεται από την αγορά εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής άνθρακα, επειδή το σημερινό κόστος της τεχνολογίας είναι ουσιωδώς υψηλότερο από την τιμή των δικαιωμάτων εκπομπής άνθρακα. Ως καταλύτης άντλησης της επιπρόσθετης αυτής χρηματοδότησης, αποφασιστικές οικονομικές δεσμεύσεις του κλάδου θα είναι ζωτικής σημασίας, ενώ και τα μέτρα στήριξης εκ μέρους των κρατών μελών είναι πιθανόν να διαδραματίσουν μείζονα ρόλο.

Ενόψει της σημασίας της έγκαιρης επίδειξης της CCS στην ηλεκτροπαραγωγή και δεδομένου του αριθμού των έργων που μπορούν να απαιτούν κάποια κονδύλια του δημοσίου, η Επιτροπή είναι έτοιμη να εξετάσει ευνοϊκά τη χρήση κρατικών ενισχύσεων για την κάλυψη της επιπρόσθετης δαπάνης που σχετίζεται με την επίδειξη της CCS σε έργα ηλεκτροπαραγωγής. Η δέσμευση αυτή αντανακλάται στις αναθεωρημένες κατευθυντήριες γραμμές για τις κρατικές ενισχύσεις περιβαλλοντικής σκοπιμότητας που θεσπίστηκαν με τη δέσμη μέτρων.

8) Θα καταστεί η CCS υποχρεωτική;

Όχι στο παρόν στάδιο. Η πρόταση της Επιτροπής καθιστά δυνατή τη δέσμευση και αποθήκευση του άνθρακα προσφέροντας πλαίσιο για τη διαχείριση των περιβαλλοντικών κινδύνων και την άρση των εμποδίων λόγω ισχύουσας νομοθεσίας. Το κατά πόσο θα υιοθετηθεί στην πράξη η CCS θα εξαρτηθεί από την τιμή των δικαιωμάτων εκπομπής άνθρακα και το κόστος της τεχνολογίας. Θα εναπόκειται σε κάθε φορέα εκμετάλλευσης να αποφασίσει κατά πόσο είναι εμπορικώς σκόπιμο να καθιερώσει τη CCS.

Στην εκτίμηση επιπτώσεων για την προτεινόμενη οδηγία εξετάζονται οι συνέπειες της υποχρεωτικής επιβολής της CCS, Ενώ θα εκδηλωθεί ενωρίς σε κάποιο βαθμό η καθιέρωση της CCS, θα συνεπάγεται σημαντικό κόστος και δεν θα προσφέρει σαφές πλεονέκτημα ούτε για την τόνωση της τεχνολογικής ανάπτυξης και τη βελτίωση της ποιότητας του ατμοσφαιρικού αέρα ούτε για την προώθηση της έγκαιρης υιοθέτησης της CCS από χώρες εκτός ΕΕ. Η υποχρεωτική επιβολή της CCS αντιβαίνει επίσης την αγορακεντρική προσέγγιση του ευρωπαϊκού συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής. Επίσης, η υποχρεωτική επιβολή τεχνολογίας η οποία δεν έχει ακόμη αποδείξει την αξία της σε εμπορική βάση αντιπροσωπεύει κινδύνους που δεν δικαιολογείται σήμερα να αναληφθούν.

Ωστόσο, η κατάσταση μπορεί να εξελιχθεί. Για να επιτευχθούν μειώσεις των εκπομπών αερίου θερμοκηπίου στον ορίζοντα μετά το 2020, θα είναι ουσιαστικής σημασίας η καθιέρωση της CCS, οπότε μέχρι το 2015 θα έχουν ξεκαθαρίσει οι τεχνολογικές επιλογές. Έτσι, εάν σημειωθεί βραδεία εμπορική υιοθέτηση της CCS, οι πολιτικοί ιθύνοντες θα αναγκασθούν να επανεξετάσουν την υποχρεωτική εφαρμογή της τεχνολογίας CCS.

9) Ποιος θα είναι ο τρόπος αντιμετώπισης της CCS στο πλαίσιο του συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής της ΕΕ;

Το ΣΕΔΕ θα προσφέρει το κύριο κίνητρο για την καθιέρωση της CCS. Οι ποσότητες CO2 που δεσμεύονται και αποθηκεύονται ασφαλώς σύμφωνα με το ευρωπαϊκό νομικό πλαίσιο θα θεωρούνται ως μη εκπεμπόμενες στο πλαίσιο του ΣΕΔΕ. Στη φάση II του ΣΕΔΕ (2008-2012), οι εγκαταστάσεις CCS μπορούν να επιλέξουν να υπαχθούν στο σύστημα.

Για τη φάση III (από το έτος 2013 και εφεξής), οι εγκαταστάσεις δέσμευσης, μεταφοράς και αποθήκευσης CO2 περιλαμβάνονται ρητώς στο παράρτημα I του ΣΕΔΕ βάσει της πρότασης για τροποποίηση της οδηγίας σχετικά με την εμπορία δικαιωμάτων εκπομπής.

10) Πόσο θα συμβάλει η CCS στη μείωση των εκπομπών CO2 στην ΕΕ;

Η επακριβής συμβολή θα εξαρτηθεί από την υιοθέτηση της CCS, προβλέψεις όμως που διατυπώθηκαν στην εκτίμηση επιπτώσεων για την προτεινόμενη οδηγία δείχνουν ότι, εφόσον επιτραπεί η CCS στο πλαίσιο του ΣΕΔΕ και με την παραδοχή ποσοστού 20% μείωσης των αερίων θερμοκηπίου έως το 2020 και περαιτέρω σημαντικής προόδου, το έτος 2030, προς τον στόχο που έχει τεθεί για τα μέσα του αιώνα, θα μπορούσαν να δεσμευθούν 7 εκατομμύρια τόνοι CO2 το 2020, ποσότητα που θα αυξηθεί στα επίπεδα των 160 εκατομμυρίων τόνων το έτος 2030.

Το δεσμευόμενο CO2 θα αντιπροσωπεύει το 2030 ποσοστό περίπου 15% της απαιτούμενης μείωσης στην Ευρώπη[4]. Οι εκτιμήσεις για τη δυνητική συμβολή σε παγκόσμιο επίπεδο είναι παρόμοιες, κινούμενες στα επίπεδα του 14% έως το έτος 2030[5].

11) Ποιος τύπος τόπων θα επιλεγεί και κατά ποίο τρόπο;

Υπάρχουν δύο κύρια είδη γεωλογικών σχηματισμών που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την αποθήκευση CO2: τα πεδία αναλωμένων κοιτασμάτων πετρελαίου και αερίου και οι αλατούχοι υδροφόροι ορίζοντες (μάζες υπόγειων υδάτων με περιεκτικότητα σε αλάτι που τις καθιστά ακατάλληλες για πόσιμο νερό ή γεωργικές χρήσεις).

Η επιλογή του τόπου είναι ζωτικής σημασίας στάδιο κατά τη μελέτη ενός έργου αποθήκευσης. Τα κράτη μέλη θα έχουν το δικαίωμα να αποφασίζουν ποιες περιοχές στην επικράτειά τους μπορούν ελεύθερα να χρησιμοποιηθούν για την αποθήκευση CO2. Όταν απαιτείται εξερεύνηση για τη συλλογή των αναγκαίων πληροφοριών, πρέπει να εκδίδονται άδειες εξερεύνησης κατά τρόπο αμερόληπτο, ισχύος 2 ετών με δυνατότητα παράτασης.

Πρέπει να διενεργείται διεξοδική ανάλυση του δυνητικού τόπου σύμφωνα με τα κριτήρια που ορίζονται στο παράρτημα I της πρότασης, συμπεριλαμβανομένης μοντελοποίησης της αναμενόμενης συμπεριφοράς του CO2 μετά την έγχυση. Μπορεί να χρησιμοποιείται ο τόπος μόνον εάν από την ανάλυση καταδειχθεί ότι βάσει των προτεινόμενων συνθηκών χρήσης δεν υφίσταται σημαντικός κίνδυνος διαρροής και ότι είναι απίθανο να σημειωθούν σημαντικές επιπτώσεις για την υγεία ή το περιβάλλον.

Η αρχική ανάλυση του τόπου διενεργείται από τον υποψήφιο φορέα εκμετάλλευσης, ο οποίος υποβάλλει έπειτα την τεκμηρίωση στην αρμόδια αρχή του κράτους μέλους στο πλαίσιο της αίτησης έκδοσης άδειας. Η αρμόδια αρχή εξετάζει τις πληροφορίες και αν κρίνει ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις εκδίδει σχέδιο εγκριτικής απόφασης.

Για τα πρώιμα έργα αποθήκευσης, η πρόταση περιλαμβάνει μια πρόσθετη ρήτρα διασφάλισης. Προκειμένου να υπάρξει βεβαιότητα συνεπούς εφαρμογής της οδηγίας ανά την Ευρώπη και για να ενισχυθεί η εμπιστοσύνη του κοινού στην τεχνική δέσμευσης και αποθήκευσης άνθρακα, τα σχέδια αδειών μπορούν να επανεξετάζονται από την Επιτροπή με τη βοήθεια επιστημονικής ομάδας τεχνικών εμπειρογνωμόνων. Η γνώμη της Επιτροπής θα δημοσιοποιείται, αλλά η τελική εγκριτική απόφαση θα παραμείνει στη σφαίρα ευθύνης της εθνικής αρμόδιας αρχής σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας.

12) Θα επιτραπεί η αποθήκευση σε τόπους εκτός της ΕΕ;

Η προτεινόμενη οδηγία μπορεί να υπάγει σε κανονιστικές ρυθμίσεις μόνο την αποθήκευση εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης (και εάν ενσωματωθεί στη συμφωνία για τον ΕΟΧ, όπως η Επιτροπή αναμένει ότι θα συμβεί, στο έδαφος του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου). Οι εκπομπές του διοξειδίου του άνθρακα που αποθηκεύεται στις ανωτέρω περιοχές, σύμφωνα με την προτεινόμενη οδηγία, θα θεωρούνται ότι δεν υπήρξαν καθόλου στο πλαίσιο του ΣΕΔΕ. Η εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποθήκευση CO2 δεν θα απαγορεύεται, αλλά για τις σχετικές εκπομπές που οδηγούν σε αποθήκευση CO2 δεν θα λαμβάνονται πιστωτικά μόρια στο πλαίσιο του ΣΕΔΕ, οπότε το κίνητρο για να αποθηκεύεται κατ’ αυτόν τον τρόπο το διοξείδιο του άνθρακα θα είναι ελάχιστο.

13) Ποιος είναι ο κίνδυνος διαρροής; Τι θα συμβεί εάν από ένα τόπο διαρρέει CO2;

Ο κίνδυνος διαρροής θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τον επίμαχο τόπο. Η ειδική έκθεση IPCC σχετικά με την CCS κατέληξε στο εξής συμπέρασμα:

«παρατηρήσεις δείχνουν ότι το ποσοστό [του CO2] που συγκρατείται σε γεωλογικούς ταμιευτήρες ενδεδειγμένης επιλογής και διαχείρισης πιθανότατα να υπερβεί το 99% σε διάστημα εκατονταετίας και πιθανώς να υπερβεί το 99% σε διάστημα χιλιετίας»[6].

Καίριας σημασίας ζήτημα είναι τοιουτοτρόπως η ενδεδειγμένη επιλογή και διαχείριση των τόπων. Οι απαιτήσεις για την επιλογή του τόπου έχουν μελετηθεί ώστε να διασφαλίζεται ότι επιλέγονται μόνο τόποι με ελάχιστο κίνδυνο διαρροής, η δε επανεξέταση, εκ μέρους της Επιτροπής, των σχεδίων εγκριτικών αποφάσεων - με τη συνεπικούρηση ανεξάρτητης επιστημονικής ομάδας - θα αποφέρει πρόσθετη εμπιστοσύνη ότι οι απαιτήσεις τηρούνται κατά τρόπο συνεπή σε όλο το χώρο της ΕΕ.

Πρέπει να συνταχθεί σχέδιο παρακολούθησης για να εξακριβώνεται ότι το εγχεόμενο CO2 συμπεριφέρεται όπως αναμένεται. Εάν, παρά τις προφυλάξεις που ελήφθησαν κατά την επιλογή ενός τόπου, σημειώνεται διαρροή από αυτόν στην πράξη, πρέπει να ληφθούν επανορθωτικά μέτρα για να διορθωθεί η κατάσταση και ο τόπος να επιστρέψει σε καθεστώς ασφαλούς εκμετάλλευσης. Πρέπει να επιστραφούν δικαιώματα εκπομπής για τυχόν ποσότητες διαρρέοντος CO2, ώστε να αντισταθμίζεται το γεγονός ότι έχουν πιστωθεί οι αποθηκευόμενες ποσότητες εκπομπής στο πλαίσιο του ΣΕΔΕ ως μη σημειωθείσες όταν απομακρύνθηκαν από την πηγή. Τέλος, σε περίπτωση διαρροής θα εφαρμόζονται οι απαιτήσεις της οδηγίας για τις περιβαλλοντικές ευθύνες[7] σχετικά με την αποκατάσταση τοπικής βλάβης του περιβάλλοντος.

14) Ποιος θα είναι υπεύθυνος να επιθεωρεί τους τόπους αποθήκευσης CO2;

Η αρμόδια αρχή στα κράτη μέλη οφείλει να διασφαλίζει τη διενέργεια επιθεωρήσεων ώστε να εξακριβώνεται η τήρηση των διατάξεων της προτεινόμενης οδηγίας. Πρέπει να διενεργούνται τακτικές επιθεωρήσεις τουλάχιστον άπαξ του έτους, συνεπαγόμενες εξέταση των μονάδων έγχυσης και παρακολούθησης και της πλήρους σειράς περιβαλλοντικών συνεπειών από το συγκρότημα αποθήκευσης. Επιπλέον, πρέπει να διενεργούνται έκτακτες επιθεωρήσεις εάν κοινοποιήθηκε τυχόν διαρροή, εάν η ετήσια έκθεση του φορέα εκμετάλλευσης προς την αρμόδια αρχή δείχνει ότι η εγκατάσταση δεν ανταποκρίνεται στις διατάξεις της προτεινόμενης οδηγίας και εάν υπάρχει οποιαδήποτε άλλη αιτία πρόκλησης ανησυχίας.

15) Πώς διασφαλίζεται μακροχρόνια η ευθύνη για τον τόπο;

Η αποθήκευση σε γεωλογικούς σχηματισμούς θα εκτείνεται χρονικά σε πολύ μακρύτερες περιόδους από τη διάρκεια ζωής του μέσου όρου μιας εμπορικής οντότητας. Χρειάζονται διακανονισμοί που να διασφαλίζουν τη μακροχρόνια επιμέλεια των τόπων αποθήκευσης. Έτσι, η πρόταση προβλέπει τη μεταβίβαση των τόπων στον έλεγχο των κρατών μελών, μακροπρόθεσμα. Ωστόσο, η αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει» επιβάλλει την υποχρέωση να διατηρεί ο φορέας εκμετάλλευσης την ευθύνη για τον τόπο ενόσω αυτός ενέχει σημαντικό κίνδυνο διαρροής.

Επίσης χρειάζονται κανόνες ώστε να διασφαλίζεται ότι δεν προκύπτει στρέβλωση του ανταγωνισμού από τις διαφορετικές προσεγγίσεις των κρατών μελών. Βάσει της προτεινόμενης οδηγίας, ένας τόπος αποθήκευσης θα μεταβιβάζεται στο κράτος όταν όλα τα διαθέσιμα αποδεικτικά στοιχεία δείχνουν ότι το CO2 θα είναι πλήρως απομονωμένο στο αέναο μέλλον. Καθώς αυτό αποτελεί τη δεύτερη καίριας σημασίας απόφαση στον κύκλο ζωής ενός τόπου αποθήκευσης (όπου η πρώτη είναι η απόφαση να επιτραπεί να χρησιμοποιείται ο τόπος), προτείνεται επανεξέταση από την Επιτροπή.

Για περισσότερες πληροφορίες:
Βλέπε:
Δικτυακός τόπος της Επιτροπής σχετικά με τη δέσμευση και αποθήκευση άνθρακα:
http://ec.europa.eu/environment/climat/ccs/index_en.htm

Ειδική έκθεση της διακυβερνητικής ομάδας για την αλλαγή του κλίματος σχετικά με τη δέσμευση και αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα:

http://arch.rivm.nl/env/int/ipcc/pages_media/SRCCS-final/IPCCSpecialReportonCarbondioxideCaptureandStorage.htm


[1] http://www.statoil.com/statoilcom/technology/SVG03268.nsf?OpenDatabase&lang=en

[2] http://www.colloqueco2.com/IFP/fr/minisiteCO2/presentations2007/ColloqueCO2-2007_Session2_3-Wright.pdf

[3] http://www.vattenfall.com/www/vf_com/vf_com/365787ourxc/366203opera/366779resea/366811co2-f/index.jsp

[4] Εκτίμηση επιπτώσεων (SEC(2008)XXX) για την οδηγία σχετικά με την αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα σε γεωλογικούς σχηματισμούς.

[5] Εκτίμηση επιπτώσεων (SEC(2007)8) για την ανακοίνωση COM(2007)2 «Περιορισμός της αλλαγής του κλίματος του πλανήτη σε αύξηση της θερμοκρασίας κατά 2 βαθμούς Κελσίου».

[6] Ειδική έκθεση IPCC (βλέπε υποσημείωση 1) σ14.

[7] Οδηγία 2004/35/EΚ.


Side Bar

My account

Manage your searches and email notifications


Help us improve our website