Navigation path

Left navigation

Additional tools

MEMO/08/33

Bruksela, dnia 23 stycznia 2008 r.

Notatka informacyjna w sprawie pakietu dotyczącego energii ze źródeł odnawialnych i przeciwdziałania zmianom klimatu

1. WPROWADZENIE

Nasz styl życia oraz rosnąca zamożność miały w ostatnich dziesięcioleciach ogromny wpływ na sektor energetyczny, jednocześnie prowadząc do zmiany perspektyw w dziedzinie energetyki. Czynniki takie jak wzrost zapotrzebowania na energię i cen ropy, niepewność dostaw energii oraz obawy związane z globalnym ociepleniem uświadomiły nam, że dostępność energii nie jest już oczywistością. W związku z tym polityczni przywódcy UE zobowiązali się do większego wykorzystania energii odnawialnej; umożliwi to zastąpienie paliw kopalnych, zróżnicowanie dostaw energii i ograniczenie emisji dwutlenku węgla. Wsparcie inwestycji w energię odnawialną, energooszczędność i nowe technologie przyczynia się do zrównoważonego rozwoju i bezpieczeństwa dostaw oraz do tworzenia nowych miejsc pracy, rozwoju gospodarczego, wzrostu konkurencyjności i rozwoju obszarów wiejskich. W celu promowania i wykorzystania energii odnawialnej konieczne jest przyjęcie całościowych ram prawnych. Tylko w ten sposób można zapewnić przedsiębiorcom długoterminową stabilność potrzebną do podejmowania racjonalnych decyzji w sprawie inwestycji w sektor energii odnawialnej, tak aby wprowadzić Unię Europejską na drogę prowadzącą w kierunku czystszej, bezpieczniejszej i bardziej konkurencyjnej przyszłości energetycznej.

2. KONTEKST

W styczniu 2007 r. Komisja Europejska przedłożyła zintegrowany wniosek dotyczący energii i zmian klimatycznych, w którym uwzględniono kwestie dostaw energii, zmian klimatycznych i rozwoju przemysłu. Dwa miesiące później przywódcy europejscy poparli plan i uzgodnili politykę energetyczną dla Europy.

W planie założono:

Zmniejszenie zużycia energii o 20 %.
Ograniczenie emisji gazów cieplarnianych o 20 %.
Osiągnięcie 20 %-owego udziału energii ze źródeł odnawialnych w ogólnym zużyciu energii w UE do 2020 r.
Osiągnięcie 10 %-owej zawartości biopaliw w paliwach transportowych do 2020 r.

Cele te są bardzo ambitne: obecnie 8,5 % energii pochodzi ze źródeł odnawialnych. Osiągnięcie do 2020 r. 20 %-owego udziału wymaga znacznych nakładów ze strony wszystkich sektorów gospodarki i wszystkich państw członkowskich.

W dążeniu do osiągnięcia tego celu niezbędne jest przyjęcie ogólnoeuropejskiego podejścia tak aby zapewnić równy podział nakładów między państwa członkowskie. Ponadto niezbędna jest pewność inwestycyjna w odniesieniu do celów i sposobów ich osiągnięcia.

3. WNIOSEK KOMISJI

Komisja Europejska przedłożyła wniosek w sprawie dyrektywy mającej zapewnić osiągnięcie celów polityki w zakresie energii odnawialnej. We wniosku dąży się do ustanowienia krajowych celów dotyczących energii odnawialnej, które łącznie zapewniłyby w 2020 r. osiągnięcie 20 %-owego udziału energii ze źródeł odnawialnych w ogólnym zużyciu energii w UE oraz 10 %-owej zawartości biopaliw w paliwach transportowych w każdym państwie członkowskim.

Energia odnawialna ma zastosowanie w trzech sektorach: energii elektrycznej, ogrzewania i chłodzenia, oraz transportu. To państwa członkowskie zadecydują o stopniu, w jakim każdy z trzech sektorów przyczyni się do osiągnięcia celów krajowych, dokonując wyboru środków najlepiej dostosowanych do lokalnych warunków. Będą one również miały możliwość osiągnięcia swoich celów poprzez wsparcie rozwoju energii odnawialnej w innych państwach członkowskich i krajach trzecich.

Minimalny poziom 10 %-owej zawartości biopaliw w paliwach transportowych obowiązuje wszystkie państwa członkowskie. Biopaliwa są odpowiedzią na problem zależności sektora transportu od ropy, stanowiącej jedną z najpoważniejszych kwestii związanych z bezpieczeństwem dostaw energii do UE.

Dyrektywa dąży również do usunięcia niepotrzebnych barier hamujących rozwój energii odnawialnej – na przykład poprzez uproszczenie procedur administracyjnych w odniesieniu do nowych projektów w tej dziedzinie – oraz zachęca do opracowywania lepszych rodzajów energii odnawialnej (poprzez ustanowienie norm ekologicznych dla biopaliw itd.).

4. WYLICZANIE CELÓW

Jeżeli ogólny cel dotyczący 20 %-owego udziału energii odnawialnej ma zostać skutecznie osiągnięty, należy ustalić wartości docelowe poszczególnych państw członkowskich w najbardziej sprawiedliwy sposób. Dlatego Komisja zaproponowała proste, pięciostopniowe podejście:

  • udział energii odnawialnej w 2005 r. (rok bazowy dla wszystkich obliczeń w ramach pakietu) został dostosowany w celu uwzględnienia krajowych punktów początkowych i nakładów poczynionych już przez państwa członkowskie, które w latach 2001-2005 osiągnęły wzrost przekraczający 2 %
  • do dostosowanego udziału każdego państwa członkowskiego za rok 2005 dodaje się 5,5 %
  • pozostały nakład (0,16 toe na obywatela UE) jest ważony wskaźnikiem PKB na mieszkańca w celu uwzględnienia różnych poziomów zasobności państw członkowskich, a następnie pomnożony przez liczbę mieszkańców każdego państwa członkowskiego
  • te dwa czynniki są sumowane w celu obliczenia całkowitego udziału energii ze źródeł odnawialnych w całkowitym końcowym zużyciu energii w 2020 r.
  • dla poszczególnych państw członkowskich ustala się ogólny limit docelowego udziału energii odnawialnej w 2020 r.

Taka metoda ustalania wartości docelowych pozwala na sprawiedliwy podział nakładów między państwa członkowskie. Jednocześnie stworzenie systemu zbywalnych gwarancji pochodzenia zezwala państwom członkowskim na osiągnięcie celów w najbardziej opłacalny sposób: zamiast tworzenia miejscowych źródeł energii odnawialnej mogą one dokonać zakupu gwarancji pochodzenia (certyfikatów potwierdzających, że energia pochodzi z odnawialnego źródła) od innych państw członkowskich, w których produkcja energii ze źródeł odnawialnych jest tańsza.

5. BIOPALIWA

Cel 10 %-owej zawartości energii ze źródeł odnawialnych w paliwach transportowych został ustanowiony dla wszystkich państw członkowskich, tak aby zapewnić zgodność specyfikacji paliw transportowych oraz ich dostępność. Państwa członkowskie, które nie posiadają odpowiednich zasobów do produkcji biopaliw, będą mogły w łatwy sposób pozyskać biopaliwa transportowe z innych miejsc. Technicznie jest możliwe, aby Unia Europejska zaspokoiła swoje zapotrzebowanie na biopaliwa wyłącznie z produkcji wewnętrznej, ale prawdopodobne i pożądane jest, aby biopaliwa pochodziły również z krajów trzecich.

Wyrażano obawy, czy produkcja biopaliw może być zrównoważona. Chociaż biopaliwa stanowią istotną część polityki dotyczącej energii odnawialnej oraz są kluczowym rozwiązaniem problemu wzrostu emisji w sektorze transportu, nie należy ich promować, o ile nie są one produkowane w sposób zrównoważony. Większość biopaliw stosowanych obecnie w UE spełnia ten warunek, ale obawy są uzasadnione i należy się nimi zająć. Dlatego dyrektywa ustanawia rygorystyczne, proekologiczne kryteria w celu zapewnienia, że biopaliwa uwzględniane przy rozliczaniu osiągnięcia wartości docelowych są produkowane w sposób zrównoważony, a ich produkcja nie kłóci się z ogólnymi celami dotyczącymi środowiska naturalnego. Oznacza to, że muszą one osiągnąć przynajmniej minimalny poziom ograniczenia emisji gazów cieplarnianych oraz spełniać szereg wymogów dotyczących różnorodności biologicznej. Zapobiegnie to między innymi wykorzystywaniu obszarów o wysokiej różnorodności biologicznej, takich jak lasy naturalne i obszary chronione, do produkcji surowców na biopaliwa.

Biopaliwa są droższe niż inne formy energii odnawialnej, w związku z czym ustalenie oddzielnych celów minimalnych jest warunkiem ich rozwoju. Jest to ważne o tyle, że trend w zakresie emisji gazów cieplarnianych jest najbardziej niepokojący w sektorze transportu, zaś biopaliwa są jednym z niewielu środków – obok zwiększenia wydajności wykorzystania paliwa przez pojazdy – które są w stanie wpłynąć na emisje gazów cieplarnianych z transportu. Ponadto zależność sektora transportu od dostaw ropy jest najpoważniejszym problemem związanym z bezpieczeństwem dostaw. Musimy również pamiętać o naszym wpływie na przyszłość: stare samochody z 2020 r. są produkowane w chwili obecnej. Producenci samochodów muszą wiedzieć, jaki rodzaj paliwa będzie stosowany w projektowanych przez nich pojazdach.

6. JAKIE KORZYŚCI PŁYNĄ Z ENERGII ODNAWIALNEJ?

Powszechnie przyjmuje się istnienie licznych zalet energii odnawialnej, związanych z wpływem na zmiany klimatyczne, bezpieczeństwem dostaw oraz długoterminowymi korzyściami gospodarczymi. Analiza dokonana przez Komisję wykazuje, że osiągnięcie celów dotyczących energii odnawialnej będzie oznaczało:

  • ograniczenie emitowanej ilości CO2 o wielkość rzędu 600–900 milionów ton rocznie – dzięki czemu zmaleje tempo zmian klimatycznych, a inne państwa otrzymają sygnał zachęcający je do naśladowania
  • zmniejszenie zużycia paliw kopalnych, z których większość jest importowana, o wielkość rzędu 200–300 milionów ton rocznie – co zwiększy pewność dostaw energii dla obywateli europejskich
  • energiczny rozwój sektora nowych technologii, nowe możliwości gospodarcze, wzrost zatrudnienia.

Koszty wyniosą około 13-18 miliardów euro rocznie. Jednak takie inwestycje pozwolą na obniżenie cen technologii związanych z energią odnawialną, która będzie stanowić coraz większą część dostaw energii.

Energia odnawialna jest uzasadniona z ekonomicznego punktu widzenia

Przy obecnych cenach ropy energia odnawialna jest w coraz większym stopniu uznawana za alternatywę rozsądną pod względem ekonomicznym. W miarę wzrostu stosowania odnawialnych źródeł energii można spodziewać się spadku jej cen, podobnie jak w przypadku technologii informatycznych. W ostatnich latach te koszty już znacznie zmalały.

W ubiegłym roku dokonywane na świecie inwestycje w zrównoważony rozwój energii wzrosły o 43 %. Przewiduje się, że do roku 2016 przychody rynkowe z energii słonecznej, energii wiatru, biopaliw i ogniw paliwowych wzrosną do ok. 150 miliardów euro, zaś rekordowe poziomy inwestycji w energię wiatru i słoneczną oraz w biopaliwa są wyrazem dojrzałości technologicznej, wzrostu zachęt politycznych i pewności inwestorów.

Proces ten będzie kontynuowany przy dalszym, coraz większym zastosowaniu energii odnawialnej. Natomiast koszty paliw kopalnych, zwłaszcza ropy naftowej, stale rosną od 1998 r. Dynamika procesu jest jasna: spadek cen energii odnawialnej przy wzroście cen energii pochodzącej z paliw kopalnych.

Wykorzystanie odnawialnych źródeł energii przyczynia się również do wzrostu szans na zatrudnienie na poziomie lokalnym i regionalnym. Obrót związany z energią odnawialną w UE wynosi 30 miliardów euro, co jest w stanie zapewnić około 350 000 miejsc pracy. Możliwości zatrudnienia są ogromne, od nowoczesnej produkcji elementów fotowoltaicznych poprzez prace konserwatorskie przy elektrowniach wiatru, aż po miejsca pracy w sektorze rolnym przy produkcji biomasy.

Aktywna polityka unijna w dziedzinie energii odnawialnej otwiera możliwości dla przemysłu. Poprzez wcześniejsze przejście na gospodarkę niskoemisyjną zmniejsza się konieczność dokonania radykalnych i gwałtownych zmian. Zmniejszenie importu paliw kopalnych oznacza oszczędności finansowe, zaś większa różnorodność źródeł energii oznacza, że Unia Europejska jest lepiej zabezpieczona przed czynnikami zewnętrznymi.

Energia odnawialna jest uzasadniona z punktu widzenia środowiska

Cele dotyczące energii odnawialnej są ściśle związane z celami dotyczącymi emisji gazów cieplarnianych. Bez znacznego zwiększenia udziału energii odnawialnej w koszyku energetycznym UE praktycznie niemożliwe byłoby osiągnięcie unijnych celów w zakresie ograniczenia emisji gazów cieplarnianych.

Jednak termin „czysta energia” nie dotyczy wyłącznie ograniczenia emisji gazów cieplarnianych, ale obejmuje także tradycyjne substancje zanieczyszczające, takie jak tlenki azotu, ditlenek siarki i pył zawieszony. Są one szkodliwe nie tylko dla środowiska naturalnego, ale także dla naszego zdrowia.

Energia pozyskiwana z paliw kopalnych wywiera wpływ na środowisko w całym łańcuchu produktu: od jej wydobycia, poprzez wytworzenie i transport, do zużycia końcowego. Wykorzystanie energii odnawialnej minimalizuje te skutki, a nawet eliminuje je całkowicie.

Oczywiście energia odnawialna nie zawsze stanowi doskonałe rozwiązanie i nie można zaprzeczać, iż istnieją pewne obawy dotyczące kwestii estetycznych czy środowiskowych, jednakże nowe rozwiązania techniczne przyczynią się z czasem do zmniejszenia tego wpływu. W szerszej perspektywie nie ma wątpliwości, że szkodliwy wpływ zmian klimatycznych jest o wiele ważniejszy.

Energia odnawialna oznacza bezpieczeństwo dostaw

Nasze uzależnienie od ograniczonej liczby źródeł energii (ropa i gaz) stanowi coraz większy problem. Ropa nie jest już tanim towarem, którego dostępność jest oczywista. Na początku obecnego dziesięciolecia ceny ropy wynosiły około 25-30 dolarów za baryłkę, teraz jest to około 100 dolarów.

Z punktu widzenia bezpieczeństwa dostaw, energia odnawialna wykorzystywana w UE jest wytwarzana głównie na jej terytorium. Oznacza to, że zakłócenia dostaw i wzrost cen są mniej prawdopodobne. Dlatego rozsądnym rozwiązaniem jest zwiększenie produkcji własnej energii z coraz bardziej zróżnicowanych źródeł odnawialnych. Dostawy energii z wielu różnych źródeł są bezpieczniejsze.

Obywatele UE wybierają energię odnawialną

Coraz wyraźniejsza jest zmiana podejścia konsumentów do kwestii zielonej energii. Sondaże pokazują, że konsumenci bardziej cenią sobie korzystną dla środowiska energię odnawialną niż zanieczyszczającą je energię pochodzącą z konwencjonalnych źródeł, oraz że wybierają przedsiębiorstwa energetyczne, w których przynajmniej część dostaw pochodzi ze źródeł odnawialnych[1].

Jak wynika z badania opinii publicznej przeprowadzonego w styczniu 2007 r. przez Eurobarometr, 55 % obywateli europejskich uważa, że energia odnawialna ma znaczny potencjał. 60 % sądzi, że badania dotyczące energii powinny stanowić priorytet UE.

Ponadto wydaje się, że obywatele popierają zmianę struktury energetycznej, wzmożenie prac badawczo-rozwojowych oraz zagwarantowanie stabilności energetyki.

Wiele osób uważa, że zagwarantowanie niskich cen oraz nieprzerwanych dostaw energii powinno stanowić priorytet rządów krajowych, zaś 40 % osób byłoby gotowych płacić więcej za energię ze źródeł odnawialnych.

Źródła te wyraźnie podkreślają znaczenie energii odnawialnej dla obywateli europejskich. Coraz więcej osób uważa, że zwiększone wykorzystanie energii odnawialnej jest zasadniczym warunkiem życia w czystym, zrównoważonym i bezpieczniejszym środowisku.

7. ENERGIA ODNAWIALNA W UE

Unia Europejska już teraz jest światowym liderem w sektorze energii odnawialnej, zaś gospodarcza waga tego sektora na świecie jest znaczna i ciągle wzrasta. UE pragnie pozostać w czołówce tej szybko rozwijającej się dziedziny. Jednak jak dotąd jej rozwój w ramach UE był nierówny, zaś udział energii odnawialnej w całkowitym koszyku energetycznym UE jest nadal niewielki w porównaniu z gazem, ropą i węglem.

W zależności od źródła energia odnawialna znajduje się na różnych etapach rozwoju technicznego i handlowego. W niektórych miejscach i pod pewnymi warunkami pozyskiwanie energii ze źródeł takich jak wiatr, woda, biomasa i ciepło słoneczne już teraz jest opłacalne. Jednak pozyskanie energii z innych źródeł, jak na przykład fotowoltaika, zależeć będzie od zwiększenia popytu, pozwalającego na osiągnięcie korzyści skali oraz obniżenie kosztów.

Obecnie obowiązują dwie dyrektywy unijne w dziedzinie energii odnawialnej: w sprawie energii elektrycznej oraz biopaliw. Do tej pory nie istniały uregulowania na szczeblu europejskim w odniesieniu do trzeciego sektora, czyli ogrzewania i chłodzenia. Ustalenie celów na rok 2020 stanowi okazję do zaproponowania jednej kompleksowej dyrektywy obejmującej wszystkie trzy sektory energii odnawialnej. Umożliwia to zastosowanie indywidualnych środków w różnych sektorach oraz uwzględnienie kwestii międzysektorowych (jak np. systemy wsparcia i bariery administracyjne). Istnienie jednej dyrektywy i jednego planu krajowego zachęci państwa członkowskie do przyjęcia bardziej zintegrowanego podejścia do polityki energetycznej oraz pozwoli na jak najlepsze wykorzystanie zasobów.

Nowa dyrektywa zaproponowana przez Komisję wyznacza cele dotyczące energii odnawialnej i dąży do stworzenia stabilnych i zintegrowanych ram prawnych dla wszystkich rodzajów energii odnawialnej. Ma to zagwarantować inwestorom pewność niezbędną do wykorzystania odnawialnych źródeł w przewidziany sposób. Jednocześnie ramy dyrektywy są na tyle elastyczne, aby uwzględnić sytuację w poszczególnych państwach członkowskich oraz zapewnić im możliwość osiągnięcia celów w sposób opłacalny, między innymi dzięki ulepszonemu systemowi przekazywania gwarancji pochodzenia. Dodatkowo dyrektywa zawiera konkretne środki mające na celu eliminację barier w rozwoju energii odnawialnej, takich jak nadmierne kontrole administracyjne, oraz zachęcenie do korzystania z energii odnawialnej o lepszej wydajności.


[1] Union of concerned scientists (związek zaniepokojonych naukowców), www.ucsusa.org


Side Bar

My account

Manage your searches and email notifications


Help us improve our website