Navigation path

Left navigation

Additional tools

Pytania i odpowiedzi w sprawie handlu emisjami oraz krajowych planów rozdziału

European Commission - MEMO/05/84   08/03/2005

Other available languages: EN FR DE DA ES NL IT SV PT FI EL CS ET HU LT LV MT SK SL

MEMO/05/84

Bruksela, dnia 8 marca 2005 r.

Pytania i odpowiedzi w sprawie handlu emisjami oraz krajowych planów rozdziału

(wersja aktualna z 25 maja 2005 r.)

1) Jaki jest cel handlu emisjami?

System Handlu Emisjami[1] stanowi kamień milowy w walce przeciwko zmianom klimatycznym. Stanowi on pierwszy międzynarodowy system handlu emisjami CO2 na świecie. Obejmuje on około 12 000 urządzeń odpowiedzialnych za blisko połowę emisji CO2 w Europie.

Jego celem jest wspomaganie Państw Członkowskich w osiągnięciu zgodności ze zobowiązaniami podjętymi przez nie w ramach Protokołu z Kioto. Handel emisjami nie zakłada realizacji nowych zadań w zakresie ochrony środowiska, lecz pozwala na osiągnięcie tańszymi metodami zgodności z już istniejącymi celami wynikającymi z Protokołu z Kioto. Umożliwienie przedsiębiorstwom uczestniczącym w operacji dokonywania kupna lub sprzedaży przydziałów emisji pozwali osiągnąć zakładane cele możliwie najniższymi kosztami. Gdyby System Handlu Emisjami nie został przyjęty, konieczne byłoby wprowadzenie innych, bardziej kosztownych środków.

2) Co decyduje o cenie przydziału?

Komisja nie ma ustalonego zdania co do tego ile powinny kosztować przydziały. Ich cena jest funkcją podaży i popytu, podobnie jak na każdym innym wolnym rynku. Pośrednicy rynkowi podają ceny lub składają oferty na oferowane przydziały. Komisja nie będzie interweniować na rynku przydziałów. W razie wystąpienia zakłóceń, zastosowanie będą miały te same zasady konkurencji jak w przypadku każdego innego rynku.

3) Jaki jest cel krajowych planów rozdziału?

Krajowe Plany Rozdziału (NAP) określają całkowitą ilość emisji CO2 przydzielaną przez Państwa Członkowskie krajowym przedsiębiorstwom. Mogą być one następnie odsprzedane lub zakupione przez te przedsiębiorstwa. Oznacza to, iż każde Państwo Członkowskie musi zdecydować ex-ante o całkowitej ilości przydziałów do rozdzielenia w pierwszym okresie handlu przydziałami obejmującym lata 2005-2007, oraz o tym, ile otrzyma każdy zakład objęty Systemem Handlu Emisjami. System ten zakłada ograniczenie przez Państwa Członkowskie emisji CO2 pochodzących z sektora energii i przemysłu poprzez rozdzielenie przydziałów emisji, co doprowadzi do stworzenia niedoborów, w następstwie czego powstanie funkcjonujący rynek przydziałów. W konsekwencji, umożliwi to rzeczywistą redukcję całkowitej emisji.

Każde Państwo Członkowskie miało obowiązek przygotowania i opublikowania Krajowego Planu Rozdziału w terminie do dnia 31 marca 2004 r. (do dnia 1 maja 2004 r. w odniesieniu do dziesięciu nowych Państw Członkowskich.)

4) Jakie kryteria stosuje Komisja przy ocenie planów rozdziału i ile ma czasu na dokonanie oceny?

Plany oceniane są na podstawie 11 wspólnych kryteriów określonych w załączniku III do dyrektywy w sprawie handlu przydziałami emisji gazów cieplarnianych.

Kryterium 1 stanowi, że proponowana całkowita ilość przydziałów musi być zgodna ze zobowiązaniem podjętym przez dane Państwo Członkowskie na mocy Protokołu z Kioto. Oznacza to, iż dane Państwo Członkowskie powinno upewnić się, że przydziały udzielone krajowym zakładom pozwolą mu osiągnąć cele określone w Porozumieniu z Kioto.

Oczywiście, Państwo Członkowskie może i powinno podjąć także inne środki. Inne sektory również emitują gazy cieplarniane. W Unii Europejskiej, sektor transportu jest odpowiedzialny za 21 % całkowitej unijnej emisji gazów cieplarnianych, gospodarstwa domowe i małe przedsiębiorstwa za 17 %, a rolnictwo za 10 %. Z tego względu Państwa Członkowskie mogą i powinny podejmować środki w celu redukcji emisji pochodzących z wyżej wymienionych sektorów. Ponadto Państwa Członkowskie mogą planować zakup kredytów emisyjnych przy pomocy elastycznych instrumentów projektowych określonych w Protokole z Kioto – Mechanizmu Czystego Rozwoju (CDM – Clean Development Mechanism) oraz Wspólnego Wdrażania (JI – Joint Implementation), oraz poprzez międzynarodowy handel emisjami, zgodnie z Protokołem z Kioto. CDM i JI pozwalają rządom na wdrożenie poza granicami kraju projektów obniżenia emisji i na zaliczenie osiągniętych redukcji w poczet realizacji własnych celów określonych w Porozumieniu z Kioto. Projekty JI mogą być wdrażane w innych państwach uprzemysłowionych, które podjęły stosowne zobowiązania na mocy Protokołu z Kioto, a projekty CDM mogą być realizowane w państwach rozwijających się, które nie podjęły zobowiązań w ramach Protokołu z Kioto.

Wszystkie wspomniane wyżej działania i ich projektowane rezultaty muszą być wyszczególnione w planach rozdziału. Zgodnie z kryterium 1, Komisja ocenia czy poziomy emisji generowane przez branże uczestniczące w Handlu Emisjami, jak również inne wyżej wymienione działania, pozwolą Państwom Członkowskim osiągnąć cele określone w Protokole z Kioto. Ponieważ tylko połączone działanie różnych polityk i środków pozwoli Państwom Członkowskim osiągnąć swe cele, we wspomnianej dyrektywie mowa jest o „drodze” osiągania celów z Kioto. Ponadto, szereg innych kryteriów obliguje Państwa Członkowskie do oceny rozwoju sytuacji w odniesieniu do emisji i do możliwości ich obniżenia we wszystkich sektorach.

Niektóre kryteria mają na celu zapewnienie niedyskryminacji przedsiębiorstw i różnych sektorów oraz zgodności z regułami UE dotyczącymi konkurencji i pomocy państwa. Jeszcze inne kryteria odnoszą się do tych postanowień określonych w planach rozdziału, które dotyczą nowych operatorów, uwzględniania wczesnego działania oraz czystych technologii.

Komisja opublikowała wskazówki dotyczące wprowadzania w życie wspomnianych kryteriów przydzialania na początku stycznia 2004 r. W przypadku stwierdzenia przez Komisję, że dany plan rozdziału jest niezgodny ze wspomnianymi kryteriami i z Traktatem o UE, może ona dany plan odrzucić, częściowo lub w całości.

Jeżeli Komisja nie odrzuci żadnego aspektu planu, dane Państwo Członkowskie może przystąpić to podjęcia ostatecznej decyzji o rozdzieleniu przydziału. Komisja musi podjąć decyzję w terminie trzech miesięcy od daty notyfikacji przez dane Państwo Członkowskie krajowego planu rozdziału.

5) Czy to oznacza, że Państwo Członkowskie nie może rozdzielić tyle przydziałów ile zechce?

Tak. Ilość przydziałów, które Państwo Członkowskie może rozdzielić jest regulowana przez wspomniane 11 kryteriów. Dyrektywa w sprawie handlu przydziałami emisji nie przypisuje w sposób wyraźny określonej liczby przydziałów, ale każde Państwo Członkowskie musi przy podejmowaniu decyzji uwzględnić wspomniane kryteria.

W praktyce oznacza to, że mają one ograniczoną swobodę decyzji. Gdyby dane Państwo Członkowskie okazało się zbyt szczodre w rozdzielaniu przydziałów, jest wielce prawdopodobne, że jego plan rozdziału nie tylko byłby niezgodny z niektórymi kryteriami przydzielania, ale Państwo to nie skorzystałoby również z możliwości, jakie daje System Handlu Emisjami jako narzędzie pomocnicze w osiągnięciu celów określonych w Protokole z Kioto. W przypadku wydania zbyt dużej ilości przydziałów nie powstałby niedobór, a w konsekwencji nie rozwinąłby się rynek handlu emisjami.

6) Ile planów zatwierdziła do tej pory Komisja?

Dnia 7 lipca 2004 r., Komisja zakończyła zatwierdzanie pierwszej partii ośmiu planów. Pięć planów zostało zatwierdzonych bezwarunkowo (Dania, Irlandia, Niderlandy, Słowenia i Szwecja), a trzy pozostałe plany zostały częściowo odrzucone (Austria, Niemcy i Zjednoczone Królestwo).

Dnia 20 października 2004 r., Komisja zakończyła zatwierdzanie drugiej partii ośmiu planów. Sześć planów zostało zatwierdzonych bezwarunkowo (Belgia, Estonia, Łotwa, Luksemburg, Republika Słowacka i Portugalia), natomiast pozostałe dwa plany zostały zatwierdzone warunkowo (Finlandia i Francja).

Pod koniec grudnia 2004 r., Komisja zakończyła ocenę trzeciej partii pięciu planów. Cztery plany zostały zatwierdzone bezwarunkowo (Cypr, Węgry, Litwa i Malta), natomiast plan przedstawiony przez Hiszpanię został zatwierdzony warunkowo.

Dnia 8 marca 2005 r. Komisja zatwierdziła warunkowo plan Polski, natomiast dnia 12 kwietnia 2005 r. zatwierdziła warunkowo plan Republiki Czeskiej. Dnia 25 maja 2005 r. zatwierdzono warunkowo plan Włoch. Liczba ocenionych planów wynosi zatem 24.

W każdym przypadku warunkowego zatwierdzenia, Komisja wskazała kroki, które muszą być podjęte przez dane Państwo Członkowskie by umożliwić pełne zatwierdzenie planu.

7) Dlaczego Komisja zaleciła rewizję niektórych planów?

Komisja stwierdziła problemy w trzech obszarach mających ogólne znaczenie:

  • w przypadku gdy przydział rozdzielony przez Państwo Członkowskie na okres handlu emisjami 2005-2007 zagraża osiągnięciu celu zgodnego ze Protokołem z Kioto (nadmierny przydział);
  • w przypadku gdy ilość przydziałów wydanych na okres handlu emisjami 2005-2007 jest niezgodny z oceną postępu w osiąganiu celu określonego w Protokole z Kioto, tzn., jeżeli przydział przekracza projektowane emisje;
  • jeżeli Państwo Członkowskie zamierza dokonać „korekt ex-post” przydziałów. Oznacza to, że dane Państwo Członkowskie zamierza interweniować na rynku po dokonaniu przydziałów, oraz przeprowadzić redystrybucję wydanych przydziałów pomiędzy uczestniczącymi przedsiębiorstwami w okresie handlu emisjami przypadającymi na lata 2005-2007.

Nadmierny przydział może wynikać z różnych czynników:

po pierwsze, w przypadku, gdy Państwo Członkowskie nie zastanawia się, jak osiągnąć cel określony w Protokole z Kioto na lata 2008-2012, lecz zostawia w tym miejscu lukę zakładając, że kwestia ta będzie rozwiązana przy pomocy środków określonych w późniejszym terminie;

po drugie, w przypadku, gdy Państwo Członkowskie deklaruje zamiar nabycia kredytów osiągniętych z mechanizmów projektowych określonych w Protokole z Kioto, lecz nie przedstawia wiarygodnych i niezawodnych środków koniecznych do zrealizowania tego zakupu;

po trzecie, kiedy Państwo Członkowskie opiera swój plan na przewidywaniach (łącznie z przewidywaną stopą wzrostu gospodarczego i wzrostu emisji), które są niespójne i zbyt wygórowane w odniesieniu do oficjalnych prognoz wzrostu przedstawianych przez dane Państwo Członkowskie lub inne bezstronne źródła.

Korekty ex-post są niezgodne ze stosownymi ramami prawnymi i stanowią ingerencję zakłócającą rynek i stwarzającą klimat niepewności dla przedsiębiorstw. Dla przykładu, jeżeli przedsiębiorstwo będzie liczyło się z możliwością odebrania mu przez rząd przydziałów po dokonaniu przez to przedsiębiorstwo redukcji swych emisji, to zawaha się, czy to uczynić.

Natomiast, jeżeli przedsiębiorstwa będą uważać, że możliwe jest bezpłatne otrzymanie dodatkowych przydziałów od swego rządu, będą starały się to zrobić zamiast zakupić przydziały na rynku.

8) Co się stanie, jeżeli Komisja odrzuci krajowy plan rozdziału?

Odrzucenie krajowego planu rozdziału oznacza, że dane Państwo Członkowskie nie może przystąpić do wdrożenia planu w takiej postaci, w jakiej został on przedstawiony Komisji, tzn., że nie może rozdzielić przydziałów w ilości, jaka została zaproponowana w planie. W każdym przypadku Komisja musi podać powody decyzji o odrzuceniu planu. Powody te będą wskazówką dla danego Państwa Członkowskiego jak zapewnić zgodność planu z kryteriami przydzialania.

Jeżeli Państwa Członkowskie, których plany zostały częściowo odrzucone, wprowadzą w życie proponowane korekty, nie będą musiały ponownie przedstawiać swoich planów Komisji, lecz automatycznie zakwalifikują się do handlu emisjami.

9) Czy Państwo Członkowskie może zmienić plan po jego zatwierdzeniu przez Komisję?

Po zatwierdzeniu planu przez Komisję Państwo Członkowskie musi przystąpić do podjęcia ostatecznej decyzji w sprawie rozdzielenia na szczeblu krajowym. Przed podjęciem takiej decyzji, dane Państwo może wprowadzić korektę do ilości przydziałów wydanych poszczególnym zakładom w przypadku uzyskania dostępu do ulepszonych danych, np., jeżeli użyto historycznych danych do określenia wielkości przydziału dla poszczególnego zakładu. Jednakże, w żadnym przypadku Państwo Członkowskie nie może zwiększyć całkowitej liczby przydziałów przeznaczonych do wprowadzenia do obrotu.

Po podjęciu ostatecznej decyzji w sprawie rozdzielenia na szczeblu krajowym i po opublikowaniu ostatecznego planu, nie jest możliwe wprowadzenie jakichkolwiek korekt to liczby przydziałów, zarówno do całkowitej ich liczby jak i w stosunku do poszczególnych zakładów. Podjęcie ostatecznej decyzji w sprawie rozdzielenia zamyka proces rozdzielenia przydziałów i formalnie otwiera rynek obrotu przydziałami w danym Państwie Członkowskim.

10) Czy Państwa Członkowskie mają wpływ na wzajemne plany rozdziału?

Chociaż Komisja ponosi wyłączną odpowiedzialność za ocenę planów, dyrektywa w sprawie handlu przydziałami przewiduje rozpatrzenie każdego planu przez Komitet ds. Zmian Klimatycznych złożony z przedstawicieli Państw Członkowskich. Wspomniany Komitet stanowi forum debaty na temat każdego planu. Komisja, w charakterze przewodniczącego Komitetu, śledzi przebieg debaty i uwzględnia jej wnioski w swej ocenie.

Generalnie, Komitet ds. Zmian Klimatycznych podkreśla znaczenie krajowych planów rozdziału dla zapewnienia funkcjonowania i skuteczności Wspólnotowego Systemu Handlu Emisjami i dla utrzymania i wzmocnienia przywódczej roli UE na arenie międzynarodowej oraz jej wiarygodności w odniesieniu do zmian klimatycznych.

11) Co z pozostałym planem?

Ocena planu Grecji jest prawie zakończona, a Komisja wkrótce przedstawi decyzję dotyczącą tego planu.

W interesie wszystkich Państw Członkowskich leży posiadanie zatwierdzonego planu. Brak planu zatwierdzonego przez Komisję oznacza, że przemysł danego Państwa Członkowskiego przystąpi do wspólnotowego rynku obrotu przydziałami z opóźnieniem, mimo konieczności osiągnięcia celów określonych w Protokole z Kioto oraz w umowie o podziale obciążeń.

Ponadto przedsiębiorstwa uczestniczące w Systemie Handlu Emisjami zostały zobowiązane do odnotowywania i raportowania swych emisji CO2 począwszy od stycznia 2005 r. Są one również zobowiązane do przekazania, po raz pierwszy w kwietniu 2006 r., odpowiedniej liczby przydziałów by pokryć emisje generowane w trakcie 2005 r. Wobec przedsiębiorstwa, które nie przekaże, bądź też przekaże niewystarczającą ilość przydziałów, Państwo Członkowskie nałoży sankcje w wysokości 40 EUR za każdy nieprzekazany przydział.

12) Ile urządzeń objętych jest Systemem Handlu Emisjami?

System obejmie łącznie ponad 12 000 urządzeń w EU-25 (obiekty energetycznego spalania, rafinerie ropy, piece koksownicze, huty żelaza i stali oraz fabryki cementu, szkła, wapna, cegieł, ceramiki, masy papierniczej i papieru).

W dużych Państwach Członkowskich systemem objętych jest około 1 000-2 500 zakładów, a w większości pozostałych Państw Członkowskich przeważnie 50-400 zakładów.

Liczba przedsiębiorstw, do których stosuje się dyrektywa w sprawie handlu emisjami jest oczywiście mniejsza, ponieważ duże przedsiębiorstwa posiadają wiele zakładów uczestniczących w systemie handlu emisjami.

13) Jaka jest rola uczestniczących przedsiębiorstw, Państw Członkowskich i Komisji po uruchomieniu systemu?

Począwszy od dnia 1 stycznia 2005 r., przedsiębiorstwa zostały zobowiązane do rejestrowania swych emisji. Na koniec każdego roku przedsiębiorstwa są zobowiązane przedstawić sprawozdania na temat emisji w danym roku, które będą następnie weryfikowane przez stronę trzecią (analogicznie do weryfikacji przez rewidenta sprawozdania finansowego przedsiębiorstwa).

Jednocześnie, przedsiębiorstwa będą musiały upewnić się, że są w posiadaniu wystarczającej ilości przydziałów przeznaczonych do zwrotu każdego roku (pierwszy termin zwrotu wyznaczono na kwiecień 2006 r.) po to, by uniknąć sankcji finansowych.

Państwa Członkowskie są zobowiązane do wydania przydziałów w terminie do końca lutego każdego roku zgodnie z ostateczną decyzją w sprawie przydzielenia, jak również do zarządzania krajowym rejestrem, gromadzenia zweryfikowanych danych dotyczących emisji oraz pilnowania, by każde przedsiębiorstwo zwróciło odpowiednią ilość przydziałów. Każde Państwo Członkowskie będzie również musiało przedstawiać Komisji regularne sprawozdanie roczne.

Komisja zarządza europejską centralą systemu rejestrów oraz sporządzi roczne sprawozdanie na podstawie sprawozdań przedłożonych przez Państwa Członkowskie. Komisja uważnie śledzi rezultaty funkcjonowania Wspólnotowego Systemu Handlu Emisjami oraz analizuje doświadczenia stąd płynące. Zgodnie z dyrektywą w sprawie handlu emisjami Komisja przedstawi sprawozdanie Radzie i Parlamentowi w terminie do dnia 30 czerwca 2006 r. Przy sporządzaniu powyższego sprawozdania Komisja uwzględni wkład wniesiony przez zainteresowane strony.

14) Ile będzie kosztowało osiągnięcie celów określonych w Protokole z Kioto? Czy System Handlu Emisjami stanowi zagrożenie dla konkurencyjności Europy?

To zależy od tego, jakie środki zostaną podjęte. Jedną z podstawowych zasad Europejskiego Programu Zmian Klimatycznych jest konsekwentne określanie najbardziej efektywnych pod względem kosztów środków osiągania celów określonych w Protokole z Kioto. Z ostatnich badań przeprowadzonych przez Komisję wynika, że powyższe cele mogą być osiągnięte przy rocznych kosztach wynoszących 2,9 - 3,7 miliardów EUR, co stanowi poniżej 0,1 % unijnego PKB. Według jednego z badań, brak Systemu Handlu Emisjami mógłby podnieść koszty nawet do wysokości 6,8 miliardów EUR. Tak więc handel emisjami pozwala w jeszcze większym stopniu obniżyć koszty wdrażania Protokołu z Kioto.

Rozdzielenie tych kosztów zależy od decyzji podjętych w ramach planów rozdziału i od dalszych środków przyjętych w celu kontroli emisji w sektorach nie objętych Systemem Handlu Emisjami. Powyższy system nie stanowi zagrożenia dla konkurencyjności gospodarki unijnej, lecz raczej chroni ową konkurencyjność, ponieważ wszelkie środki alternatywne oznaczałyby nałożenie kosztów wyższych niż konieczne na przedsiębiorstwa UE. Jednakże wprowadzanie z życie postanowień Protokołu z Kioto oznaczać będzie nie tylko nowe możliwości gospodarcze, ale również koszty dla przedsiębiorstw UE. Powyższych kosztów nie da się uniknąć – nie można mieć czegoś (np. zgodności z postanowieniami Protokołu z Kioto) za nic. System Handlu Emisjami gwarantuje Europie największą optymalizację wyłożonych środków. Jeżeli rządy nie wykorzystają Systemu Handlu Emisjami do osiągnięcia celów określonych w Protokole z Kioto, konieczne będzie nałożenie bardziej kosztownych środków na inne sektory.

Koszty trzeba oceniać przez pryzmat możliwości powstających dla dostawców czystych technologii węglowych w Europie i poza jej granicami oraz średniookresowych korzyści, które odniesie przemysł europejski w wyniku przestawienia się na globalną gospodarkę charakteryzującą się niskim zużyciem węgla.

„Dyrektywa łącząca”, zapewniająca powiązanie mechanizmów projektowych z Kioto z systemem wspólnotowym[2], przyczyni się do dalszego obniżenia kosztów i do ochrony konkurencyjności przedsiębiorstw działających w UE. Jak sugeruje jej nazwa, dyrektywa ta powiąże Elastyczne Mechanizmy określone w Protokole z Kioto - Wspólne Wdrażanie (JI) i Mechanizm Czystego Rozwoju, ze wspólnotowym systemem handlu emisjami (por. pytanie 4).

W zasadzie przedsiębiorstwa realizujące projekty redukcji emisji poza granicami UE przy pomocy Mechanizmów JI lub CDM mogą zamieniać kredyty osiągnięte z mechanizmów projektowych na przydziały, w celu osiągnięcia zgodności z celami określonymi we wspólnotowym Systemie Handlu Emisjami. A zatem „dyrektywa łącząca” jeszcze bardziej obniży koszty ponoszone przez przemysł wspólnotowy poprzez oferowanie więcej możliwości osiągania zgodności z wymogami Systemu Handlu Emisjami.

15) Czy handel emisjami doprowadzi do podwyżek cen elektryczności?

W ramach niniejszej debaty istotne jest rozróżnienie między celem a narzędziem. Ceny elektryczności nie zmienią się w rezultacie handlu emisjami, lecz w następstwie wdrażania Protokołu z Kioto. Protokół ustanawia limit na dozwolone emisje gazów cieplarnianych, co oznacza, że gospodarka UE staje się gospodarką o ograniczonym zużyciu węgla. Ograniczenie to oznacza zwiększenie wartości przydziałów i prowadzi do zmian w cenach względnych stosowanych w gospodarce UE. Towary zawierające więcej węgla będą stosunkowo droższe od towarów o mniejszej ich zawartości.

Ponieważ system handlu emisjami jest najtańszym sposobem wdrażania Protokołu z Kioto, jakakolwiek zmiana cen będzie najmniejsza z możliwych. Przedstawiono wiele badań i szacunków dotyczących prawdopodobnych korekt cen energii.

Decyzje dotyczące cen na zliberalizowanym rynku energii stają się coraz bardziej złożone i trudne do przewidzenia. Wiele czynników wywiera bezpośredni wpływ na cenę elektryczności, a handel emisjami jest tylko jednym z takich czynników. Pewne aspekty strukturalne, takie jak liberalizacja rynku energii i zmiany na wewnętrznym rynku energii, mają bardzo dalekosiężne skutki. Komisja będzie uważnie śledzić rozwój cen energii i wszelkie inne aspekty związane z Systemem Handlu Emisjami.

16) Jakie korzyści odniosą przedsiębiorstwa z handlu emisjami?

Załóżmy, że przedsiębiorstwa A i B emitują każde po 100 000 ton CO2 na rok. Rząd przydziela każdemu z nich 95 000 przydziałów emisyjnych. Jeden przydział oznacza prawo do emisji 1 tony CO2. A więc w obu przypadkach przydziały nie pokrywają całkowitej ilości emisji. Pod koniec każdego roku, wspomniane przedsiębiorstwa muszą zrzec się pewnej liczby przydziałów odpowiadających ilości emisji wygenerowanych w trakcie danego roku.

Zatem, przedsiębiorstwa A i B muszą pokryć 5 000 ton wyemitowanego CO2. i mogą to zrobić w dwojaki sposób. Mogą albo obniżyć swoje emisje o 5 000 ton albo nabyć 5 000 przydziałów na rynku. Aby podjąć stosowną decyzję, przedsiębiorstwa te porównają koszty redukcji swych emisji o 5 000 ton z ceną rynkową przydziałów.

Dla przykładu, przyjmijmy, że rynkowa cena przydziału wynosi 10 EUR za tonę CO2. Koszty redukcji dla przedsiębiorstwa A wynoszą 5 EUR za tonę (tzn. są niższe od ceny rynkowej). Wobec tego, przedsiębiorstwo A zredukuje swoją emisję, ponieważ jest to tańsze niż zakup przydziałów. Przedsiębiorstwo A może nawet obniżyć swoje emisje o więcej niż 5 000 ton, załóżmy, że o 10 000 ton. Natomiast przedsiębiorstwo B może znajdować się w odwrotnej sytuacji: w jego przypadku koszty redukcji wynoszą 15 EUR za tonę (tzn. są wyższe od ceny rynkowej), a więc będzie ono wolało nabyć przydziały zamiast obniżyć emisje.

Przedsiębiorstwo A wyda 50 000 EUR na redukcję 10 000 ton przy koszcie 5 EUR za tonę a otrzyma 50 000 EUR ze sprzedaży 5 000 ton po cenie 10 EUR za tonę. Tak więc przedsiębiorstwo A w pełni zrekompensuje swoje koszty redukcji emisji poprzez sprzedaż przydziałów, podczas gdy bez Systemu Handlu Emisjami, przedsiębiorstwo to poniosłoby koszt netto w wysokości 25 000 EUR. Przedsiębiorstwo B wyda 50 000 EUR na zakup 5 000 ton w cenie 10 EUR /tonę. W przypadku braku elastyczności zapewnionej przez System Handlu Emisjami, przedsiębiorstwo B musiałoby wydać 75 000 EUR.

Ponieważ tylko przedsiębiorstwo, które ma niskie koszty redukcji i w związku z tym decyduje się na obniżenie swych emisji, tak jak przedsiębiorstwo A, jest w stanie sprzedać swe przydziały, przydziały nabyte przez przedsiębiorstwo B oznaczają obniżkę emisji, nawet jeśli samo przedsiębiorstwo B nie przeprowadza redukcji.

Fakt ten ma istotne znaczenie i należy o nim pamiętać. Mechanizm ten zapewnia, że w pierwszym rzędzie dokonywane są najtańsze redukcje. Ponieważ system obejmuje swym zasięgiem całą UE, przedsiębiorstwa będą wybierać najtańsze redukcje na terytorium całej UE i będą dążyły do przeprowadzenia tych transakcji w pierwszej kolejności. Ta elastyczność systemu sprawia, że handel emisjami jest najbardziej efektywnym pod względem kosztów sposobem osiągania danego celu w dziedzinie środowiska. Całkowity koszt poniesiony przez przemysł byłby wyższy gdyby przedsiębiorstwo B było zmuszone zredukować emisje we własnym zakładzie po wyższych kosztach.

17) Jak handel przydziałami będzie działał w praktyce?

Ramy prawne systemu handlu emisjami nie regulują sposobu i miejsca funkcjonowania rynku handlu przydziałami. Przedsiębiorstwa, które zaciągnęły stosowne zobowiązania, mogą handlować przydziałami bezpośrednio między sobą, lub też mogą nabywać lub sprzedawać przydziały poprzez maklera giełdowego, bank lub innego pośrednika działającego na rynku przydziałów.

Może się również zdarzyć, że przedsiębiorstwu nabywającemu paliwo kopalne (węgiel lub gaz) zaoferuje się przydziały w połączeniu z paliwem. Wreszcie, mogą rozwinąć się zorganizowane rynki (giełdy przydziałów).

Istnieje również elektroniczny system rejestrów, który monitoruje losy przydziałów na rynku. System ten jest niezależny od działalności handlowej – nie każda działalność handlowa prowadzi do zmian własnościowych przydziałów, ale gdy działalność ta zwieńczona jest zmianą własności, następuje przeniesienie przydziałów pomiędzy rachunkami w systemie rejestrów.

Pod tym względem, system rejestrów jest podobny do systemu bankowego, który monitoruje własność pieniądza ulokowanego na kontach, ale nie rejestruje transakcji dokonywanych na rynkach towarów i usług za przyczyną których pieniądz ten zmienił właściciela. System rejestrów nie jest więc rynkiem, a decyzja co do sposobu handlowania przydziałami należy do uczestników rynku.

System ten jest w całości elektroniczny, tak więc przydziały nie są drukowane w formie papierowej a jedynie rejestrowane on-line na koncie w rejestrze. Każde przedsiębiorstwo, które zaciągnęło stosowne zobowiązanie oraz każda osoba zainteresowana kupnem lub sprzedażą przydziałów, musi posiadać konto. System rejestrów składa się z części krajowej zlokalizowanej w każdym Państwie Członkowskim, w którym wydawane są przydziały oraz z centrali działającej na szczeblu unijnym, która będzie przeprowadzać zautomatyzowane kontrole każdego przeniesienia przydziałów, by zapewnić zgodność z przepisami dyrektywy w sprawie handlu emisjami. Niektóre dane przechowywane w rejestrze będą okresowo udostępniane zgodnie z zasadami ONZ oraz przepisami rozporządzenia w sprawie rejestrów elektronicznych[3], które ma zostać przyjęte w najbliższym czasie. Dąży się do osiągnięcia równowagi pomiędzy wymogami przejrzystości w dziedzinie środowiska a zasadami tajemnicy handlowej.

Patrz również:

Strona internetowa DG ds. Środowiska na temat handlu emisjami:

http://ec.europa.eu/environment/climat/emission.htm

Krajowe plany rozdziału:

http://ec.europa.eu/environment/climat/emission_plans.htm

Wspólnotowy rejestr transakcji:

http://ec.europa.eu/environment/ets/


[1] Dyrektywa 2003/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 października 2003 r. ustanawiająca system handlu przydziałami emisji gazów cieplarnianych we Wspólnocie

[2] Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2004/101/WE z dnia 27 października 2004 r. zmieniająca dyrektywę 2003/87/WE

[3] Rozporządzenie Komisji z dnia 21 grudnia 2004 r. w sprawie standaryzowanego i zabezpieczonego systemu rejestrów stosownie do dyrektywy 2003/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady oraz decyzji nr 280/2004/WE


Side Bar

My account

Manage your searches and email notifications


Help us improve our website