Navigation path

Left navigation

Additional tools

Ερωτήσεις και απαντήσεις σχετικά με τις ΜΣΕ στα αιγοειδή

European Commission - MEMO/05/29   28/01/2005

Other available languages: EN FR DE ES IT

MEMO/05/29

Βρυξέλλες, 28 Ιανουάριος 2005

Ερωτήσεις και απαντήσεις σχετικά με τις ΜΣΕ στα αιγοειδή

Τι είναι οι μεταδοτικές σπογγώδεις εγκεφαλοπάθειες (ΜΣΕ)

Οι ΜΣΕ είναι μια οικογένεια νόσων που προσβάλλουν τον άνθρωπο και τα ζώα με χαρακτηριστικό σύμπτωμα την εκφύλιση του εγκεφαλικού ιστού ο οποίος εμφανίζει μια σπογγώδη υφή. Στην οικογένεια αυτής της νόσου περιλαμβάνονται η νόσος Creutzfeldt Jakob (CJD) που προσβάλλει ανθρώπους, η σπογγώδης εγκεφαλοπάθεια των βοοειδών (ΣΕΒ) τα βοοειδή και η τρομώδης νόσος τα αιγοπρόβατα. Ενώ η ΣΕΒ έχει εντοπιστεί μόνον πρόσφατα, η τρομώδης νόσος είναι γνωστή επί αιώνες και με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία δεν θεωρείται ότι μπορεί να μεταδοθεί στους ανθρώπους ή να αποτελέσει κίνδυνο για τον άνθρωπο. Ωστόσο, ως προφυλακτικό μέτρο, για την πρόληψη της διάδοσης και μετάδοσης της ΣΕΒ η νομοθεσία της ΕΕ εφαρμόζεται επίσης και στα αιγοπρόβατα.

Είναι αλήθεια ότι ανακαλύφθηκε ΣΕΒ σε αίγα

Μέχρι τώρα, δεν υπήρχαν ενδείξεις για την ύπαρξη ΣΕΒ στους πληθυσμούς αιγοπροβάτων της ΕΕ κάτω από φυσικές συνθήκες· όμως, τον Οκτώβριο του 2004, γάλλοι ερευνητές ανακάλυψαν σε μία αίγα έναν τύπο ΜΣΕ που δεν μπορούσε να διακριθεί από την ΣΕΒ (βλέπε ανακοινωθέν τύπου IP/04/1324 της 28ης Οκτωβρίου 2004). Μια επιστημονική ομάδα εμπειρογνωμόνων στο Κοινοτικό Εργαστήριο Αναφοράς (ΚΕΑ) αξιολόγησε τώρα τα πορίσματα της έρευνας και τα κοινοποίησε στην Επιτροπή, επιβεβαιώνοντας την παρουσία της ΣΕΒ στην αίγα. (βλέπε επίσης ανακοινωθέν τύπου IP/05/105). Η εν λόγω αίγα σφάχτηκε στη Γαλλία τον Οκτώβριο του 2002 αλλά τα αποτελέσματα διατίθενται τώρα μόνον, επειδή έπρεπε να πραγματοποιηθούν εκτενείς δοκιμές, συμπεριλαμβανόμενης και της βιολογικής δοκιμής σε ποντίκια, η ολοκλήρωση της οποίας διαρκεί δύο έτη. Το περιστατικό αυτό δεν αποτελεί κίνδυνο για τη δημόσια υγεία, εφόσον η εν λόγω αίγα και ολόκληρο το ποίμνιο διατέθηκαν ως επικίνδυνα απόβλητα και δεν εισήλθαν στην αλυσίδα τροφίμων ή ζωοτροφών. Η περίπτωση αυτή εντοπίστηκε στο πλαίσιο του προγράμματος παρακολούθησης που πραγματοποιείται σε ολόκληρη την ΕΕ με σκοπό την ανίχνευση ύποπτων στελεχών ΜΣΕ σε αιγοπρόβατα.

Ποια μέτρα ασφαλείας υπάρχουν ήδη

Πέρα από τα εκτεταμένα προγράμματα επιτήρησης και παρακολούθησης, εφαρμόζονται και άλλα μέτρα ασφαλείας για όλα τα εκτρεφόμενα μηρυκαστικά (δηλ. βοοειδή και αιγοπρόβατα), προκειμένου να εξασφαλιστεί η μέγιστη προστασία της δημόσιας υγείας. Έχουν ληφθεί αυστηρά και εκτεταμένα νομοθετικά μέτρα σε επίπεδο ΕΕ για να αποτραπεί η διάδοση και η μετάδοση της ΣΕΒ μεταξύ των βοοειδών. Σε προληπτική βάση, πολλά από αυτά τα μέτρα εφαρμόζονται επίσης και στα αιγοπρόβατα.

Τα σημαντικότερα είναι:

  • Η απαγόρευση της χορήγησης κρεατοστεαλεύρων θηλαστικών στα μηρυκαστικά από το 1994, η οποία ενισχύθηκε με την πλήρη απαγόρευση της χορήγησης κρεατοστεαλεύρων σε οποιοδήποτε εκτρεφόμενο ζώο από τον Ιανουάριο του 2001. Πιστεύεται ότι τα κρεατοστεάλευρα από μολυσμένα ζώα είναι ο φορέας μετάδοσης της ΣΕΒ.
  • Η διάθεση των ζωικών αποβλήτων που προέρχονται από αιγοπρόβατα πρέπει να γίνεται με τη χρήση των ίδιων προτύπων (θερμική επεξεργασία) που εφαρμόζονται στα άλλα ζωικά απόβλητα.
  • Από τον Οκτώβριο του 2000, αφαίρεση των ειδικών υλικών κινδύνου, όπως η σπλήνα, το κρανίο, οι αμυγδαλές, ο νωτιαίος μυελός και ο ειλεός.
  • Δεν επιτρέπεται να παραχθεί μηχανικά ανακτημένο κρέας από τα οστά αιγοπροβάτων.
  • Μέτρα για να εξασφαλιστεί ότι το εισαγόμενο κρέας και τα εισαγόμενα προϊόντα κρέατος συμμορφώνονται επίσης με τις σχετικές διατάξεις της ΕΕ (π.χ. αφαίρεση των ειδικών υλικών κινδύνου).
  • Τα αιγοπρόβατα που έχουν μολυνθεί από την τρομώδη νόσο αποκλείονται από την αλυσίδα τροφίμων και ζωοτροφών.
  • Μέτρα εξάλειψης στα κοπάδια στα οποία έχει επιβεβαιωθεί θετικό κρούσμα ΜΣΕ.

Ποια νέα μέτρα προτείνονται μετά την επιβεβαίωση αυτού του κρούσματος ΣΕΒ

Μετά την επιβεβαίωση της ΣΕΒ σε μια αίγα, η Επιτροπή προτείνει την αύξηση των δοκιμών για τη ΣΕΒ στις αίγες για τουλάχιστον 6 μήνες (200.000 δοκιμές σε υγιείς αίγες στην ΕΕ), για να διαπιστωθεί αν πρόκειται για μεμονωμένο γεγονός. Η έκταση του προγράμματος παρακολούθησης θα εξαρτηθεί από τον πληθυσμό αιγών κάθε κράτους μέλους και θα αφορά πρωτίστως τα κράτη μέλη στα οποία η ΣΕΒ είναι παρούσα στον πληθυσμό βοοειδών. Όλα τα επιβεβαιωμένα κρούσματα ΜΣΕ θα υποβληθούν σε ένα πρόγραμμα δοκιμών τριών σταδίων, πρόγραμμα που είναι ήδη σε χρήση και το οποίο θα καταστήσει δυνατή τη διαφοροποίηση μεταξύ της τρομώδους νόσου και της ΣΕΒ.

Πώς ανακαλύφθηκε αυτή η αίγα

Από τότε που ανακαλύφθηκε η ΣΕΒ στα βοοειδή, εφαρμόζεται ένα εκτεταμένο πρόγραμμα παρακολούθησης και επιτήρησης για την τρομώδη νόσο και τη ΣΕΒ και στα αιγοπρόβατα. Λαμβάνοντας υπόψη την έκταση αυτού του προγράμματος δοκιμών, δεν προκαλεί ιδιαίτερη έκπληξη το γεγονός ότι μπορεί να βρεθούν μεμονωμένα κρούσματα ΣΕΒ, αυτό όμως δεν σημαίνει ότι υπάρχει διαδεδομένο πρόβλημα.

Η παρακολούθηση και η παθητική επιτήρηση του πληθυσμού των αιγοπροβάτων για την παρουσία τρομώδους νόσου είναι απαίτηση της ΕΕ από το 1998, ενώ η τρομώδης νόσος είναι ζωονόσος που πρέπει να δηλώνεται υποχρεωτικά ήδη από το 1993. Από τον Ιανουάριο του 2002 άρχισε να εφαρμόζεται η ενεργός επιτήρηση δείγματος σφαγίων υγιών ζώων και ζώων υψηλού κινδύνου ηλικίας άνω των 18 μηνών με τη χρήση της ταχείας δοκιμής για ΜΣΕ (τα ζώα ηλικίας κάτω των 18 μηνών δεν παρουσιάζουν συμπτώματα ΜΣΕ).

Η ταχεία δοκιμή για ΜΣΕ είναι η ίδια με τις δοκιμές που χρησιμοποιούνται για τη ΣΕΒ στα βοοειδή, διότι οι δοκιμές αυτές είναι σχεδιασμένες κατά τέτοιο τρόπο ώστε να αναγνωρίζουν τις ΜΣΕ. Τα λεπτομερή αποτελέσματα της επιτήρησης για την τρομώδη νόσο στα αιγοπρόβατα στην ΕΕ από τον Ιανουάριο του 2002 υπάρχουν στη διεύθυνση:

http://ec.europa.eu/food/food/biosafety/bse/monitoring_en.htm

Το επίπεδο των δοκιμών αυξήθηκε πολύ από την 1η Απριλίου 2002, προκειμένου να σχηματιστεί μια εικόνα του επιπολασμού της τρομώδους νόσου στην ΕΕ. Εξετάστηκαν πάνω από 140.000 αίγες με τη χρήση της ταχείας δοκιμής για ΜΣΕ και τα αποτελέσματα έδειξαν πολύ χαμηλή επίπτωση ΜΣΕ στον πληθυσμό των αιγών. Μέχρι τώρα έχουν εξεταστεί περισσότερες από 140.000 αίγες στην ΕΕ με 134 θετικά σε ΜΣΕ αποτελέσματα. Από αυτά τα 134 θετικά σε ΜΣΕ ζώα, 30 ζώα υποβλήθηκαν σε ένα δεύτερο στάδιο δοκιμής (δοκιμή μοριακής διαφοροποίησης), με σκοπό να γίνει διαφοροποίηση μεταξύ της τρομώδους νόσου και της ΣΕΒ. Έξι από αυτά τα κρούσματα αποδείχθηκε ότι παρουσιάζουν έναν ύποπτο τύπο ΜΣΕ που θα μπορούσε να είναι ΣΕΒ και υποβλήθηκαν σε ένα τρίτο στάδιο δοκιμής (βιολογική δοκιμή σε ποντίκια). Δύο από αυτά αποδείχθηκαν αρνητικά, ενώ άλλα τρία βρίσκονται στα τελικά στάδια, αλλά αναμένεται να αποδειχθούν αρνητικά. Ένα κρούσμα έχει πλέον επιβεβαιωθεί ως θετικό.

Το κατσικίσιο γάλα, το κατσικίσιο τυρί και το κατσικίσιο κρέας είναι ασφαλή

Η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (ΕΑΑΤ) έχει διατυπώσει την άποψη ότι, με βάση τις σημερινές επιστημονικές γνώσεις, το κατσικίσιο γάλα και τα προϊόντα που παράγονται απ’ αυτό είναι απίθανο να παρουσιάσουν οποιοδήποτε κίνδυνο μόλυνσης από ΜΣΕ, αν το γάλα προέρχεται από υγιή ζώα

http://efsa.europa.eu/science/biohaz/biohaz_documents/709/bdoc_statement_goatsmilk_en1.pdf

Σήμερα, ως μέτρο προφύλαξης και βάσει επιστημονικών συμβουλών, το γάλα και το κρέας που προέρχονται από αίγες που έχουν προσβληθεί από ΜΣΕ δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν. Αυτοί οι κανόνες ήταν ήδη σε ισχύ προτού ανακαλυφθεί το κρούσμα ΣΕΒ σε μια αίγα. Όπως συμβαίνει με τα βοοειδή και τα πρόβατα, τα ειδικά υλικά κινδύνου (οι ιστοί που έχουν τη μεγαλύτερη πιθανότητα να μεταφέρουν το μολυσματικό παράγοντα, σε περίπτωση προσβολής του ζώου από τη νόσο) αφαιρούνται επίσης από όλες τις αίγες, ακόμη και αν δεν έχει ανιχνευθεί καμία μόλυνση. Αν και δεν είναι δυνατόν να λεχθεί ότι δεν υπάρχει απολύτως κανένας κίνδυνος, ο όποιος πιθανός κίνδυνος μετριάζεται από τα μέτρα ασφάλειας που έχουν ληφθεί.

Λαμβάνοντας υπόψη τα ανωτέρω, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν συνιστά καμία αλλαγή στην τρέχουσα κατανάλωση κατσικίσιου γάλακτος, τυριού και κρέατος. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ζητήσει από την ΕΑΑΤ να διεξαγάγει μια ποσοτική αξιολόγηση επικινδυνότητας για το κατσικίσιο κρέας και τα προϊόντα κατσικίσιου κρέατος, η οποία αναμένεται να είναι έτοιμη έως τον Ιούλιο του 2005.

Τι γίνεται με τα πρόβατα

Όλα τα μέτρα προφύλαξης που ισχύουν για τις αίγες, όπως περιγράφονται ανωτέρω, ισχύουν και για τα πρόβατα.

Εάν υπήρχε κρούσμα ΣΕΒ στα πρόβατα, το κρούσμα αυτό θα εμφανιζόταν πιθανότατα σε κράτος μέλος στο οποίο υπάρχει υψηλό ποσοστό επίπτωσης της ΣΕΒ. Ως εκ τούτου, εφαρμόστηκε ένα εκτεταμένο πρόγραμμα δοκιμών στα πρόβατα στο ΗΒ.

Στην ΕΕ εξετάστηκαν για ΜΣΕ περίπου ένα εκατομμύριο ζώα, ενώ 3.300 μολυσμένα από ΜΣΕ πρόβατα υποβλήθηκαν σε περαιτέρω στάδια λεπτομερών δοκιμών για να γίνει διάκριση της τρομώδους νόσου από τη ΣΕΒ. Κανένα από αυτά τα ζώα δεν είχε ΣΕΒ.

Έχει αποδειχθεί ότι τα πρόβατα μιας συγκεκριμένης γενετικής σύνθεσης (ενός συγκεκριμένου γονοτύπου) είναι ανθεκτικότερα ή ακόμη και ενδεχομένως άνοσα στην τρομώδη νόσο. Τα ερευνητικά ευρήματα υποδηλώνουν ότι αυτή η ανοσία ισχύει και για τη ΣΕΒ. Επομένως, η εφαρμογή, στην ΕΕ, προγραμμάτων αναπαραγωγής που στοχεύουν στην αύξηση του πληθυσμού των προβάτων που είναι άνοσα στην τρομώδη νόσο αποτελεί σημαντικό μακροπρόθεσμο μέτρο προφύλαξης τόσο από την τρομώδη νόσο και όσο και από τη ΣΕΒ.

Τι γίνεται με τα βοοειδή

Η γενική επίπτωση της ΣΕΒ στην Ευρωπαϊκή Ένωση μειώνεται γρήγορα, ενώ υπάρχει μεγάλος αριθμός νομοθετικών πράξεων της ΕΕ που προστατεύουν το κοινό από τους κινδύνους της ΣΕΒ. Τα κράτη μέλη πρέπει να εξασφαλίσουν την πλήρη εφαρμογή όλων των κανόνων της ΕΕ σχετικά με τη ΣΕΒ. Εάν αυτά τα μέτρα εφαρμόζονται αυστηρά, οι καταναλωτές μπορούν να είναι σίγουροι για την ασφάλεια του βοδινού κρέατος.

Η επίπτωση της ΣΕΒ στο ΗΒ μειώθηκε θεαματικά από πάνω από 37.056 κρούσματα το 1992, στην αιχμή της επιδημίας, σε 614 το 2003. Στα άλλα κράτη μέλη ο αριθμός των κρουσμάτων κυμαινόταν το 2003 από 185 κρούσματα στην Ιρλανδία έως 0 κρούσματα στην Αυστρία, τη Φινλανδία, την Ελλάδα, το Λουξεμβούργο και τη Σουηδία. Ο συνολικός αριθμός θετικών κρουσμάτων στα κράτη μέλη της πρώην ΕΕ15 ήταν 1.364 το 2003 και περίπου 800 το 2004. Τα νέα κράτη μέλη που προσχώρησαν στην ΕΕ την 1η Μαΐου 2004 δεν ήταν υποχρεωμένα να πραγματοποιήσουν δοκιμές για τη ΣΕΒ το 2003.

Αναμενόταν ότι με τη συστηματική ενεργό παρακολούθηση θα αυξανόταν ο αριθμός των ανιχνευόμενων κρουσμάτων ΣΕΒ, όταν η παρακολούθηση εντάθηκε τον Ιούλιο του 2001. Έκτοτε ο αριθμός των θετικών κρουσμάτων που ανιχνεύονται κάθε μήνα είναι σταθερός ή ακόμη και μικρότερος στα περισσότερα κράτη μέλη. Πέρα από τη μείωση των θετικών κρουσμάτων ανά μήνα, η ηλικιακή διάρθρωση των θετικών κρουσμάτων ΣΕΒ μετατοπίζεται προς τα πιο ηλικιωμένα ζώα σε όλα τα κράτη μέλη. Αυτό είναι καλό σημάδι και δείχνει ότι τα μέτρα που ελήφθησαν από το 1996 και μετά αποδίδουν καρπούς. Η μέση περίοδος επώασης της ΣΕΒ στα βοοειδή είναι 4-6 έτη, αλλά μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να είναι πολύ πιο μεγάλη. Επομένως, μερικά κρούσματα ΣΕΒ θα εξακολουθήσουν πιθανώς να εμφανίζονται έως το 2010 ή αργότερα.

Λεπτομέρειες για τον αριθμό κρουσμάτων στην ΕΕ υπάρχουν στο τμήμα «Αποτελέσματα παρακολούθησης» του ιστοχώρου ΣΕΒ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής:

http://ec.europa.eu/food/food/biosafety/bse/index_en.htm

Τι γίνεται με το ανθρώπινο ισοδύναμο – vCJD

Η παραλλαγή της νόσου Creutzfeldt-Jacob (vCJD) διαγνώστηκε για πρώτη φορά το 1996. Θεωρείται πλέον γενικά παραδεκτό ότι προκαλείται από τη μετάδοση της ΣΕΒ στους ανθρώπους. Έως την 1η Ιανουαρίου 2005 υπήρχαν 165 επιβεβαιωμένα ή ύποπτα κρούσματα στην ΕΕ, συνήθως σε νέους. Τα περισσότερα κρούσματα έχουν εμφανιστεί στο ΗΒ (153) και μερικά στη Γαλλία (9), την Ιρλανδία (2) και την Ιταλία (1).

Οι εκτιμήσεις για το μελλοντικό αριθμό κρουσμάτων vCJD ποικίλλουν πάρα πολύ, δεδομένου ότι ελάχιστα πράγματα είναι γνωστά για την περίοδο επώασης που μεσολαβεί ανάμεσα στην έκθεση στο μολυσματικό παράγοντα και στην εμφάνιση των συμπτωμάτων. Εντούτοις, είναι σαφές ότι τα μελλοντικά κρούσματα θα οφείλονται σε πολύ μεγάλο βαθμό στην προηγούμενη έκθεση σε μολυσματικό υλικό πριν από την ενίσχυση των ελέγχων τα τελευταία χρόνια.

Επιστημονικές πληροφορίες για τις ΜΣΕ στα αιγοπρόβατα

Πριν να ιδρυθεί η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (ΕΑΑΤ), η επιστημονική συντονιστική επιτροπή (ΕΣΕ) συντόνιζε τις επιστημονικές συμβουλές για τη ΣΕΒ σε επίπεδο ΕΕ. Η τελευταία γνωμοδότηση της ΕΣΕ για το θέμα της ΣΕΒ στα μικρά μηρυκαστικά εκδόθηκε τον Απρίλιο του 2002:

http://ec.europa.eu/food/fs/sc/ssc/out257_en.pdf

και

http://ec.europa.eu/food/fs/sc/ssc/out256_en.pdf

και επικαιροποιούσε προηγούμενες γνωμοδοτήσεις

του Οκτωβρίου του 2001

http://ec.europa.eu/food/fs/sc/ssc/out234_en.pdf

του Φεβρουαρίου του 2001

http://ec.europa.eu/food/fs/sc/ssc/out170_en.pdf

και του Σεπτεμβρίου του 1998

http://ec.europa.eu/food/fs/sc/ssc/out24_en.html

Η γνωμοδότηση της ΕΣΕ του Απριλίου του 2002 είναι η πληρέστερη. Περιλαμβάνει σειρά συστάσεων για τη διεύρυνση του καταλόγου των ειδικών υλικών κινδύνου, τη χρήση γρήγορων δοκιμών, τον εξατομικευμένο προσδιορισμό, την αναπαραγωγή ζώων ανθεκτικών στις ΜΣΕ, την πιστοποίηση των κοπαδιών και τα μέτρα σφαγής. Περιγράφει επίσης τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να χρησιμοποιηθεί ένας συνδυασμός προσεγγίσεων για την προστασία της δημόσιας υγείας σε περίπτωση επιβεβαίωσης κρούσματος ΣΕΒ σε μικρά μηρυκαστικά ελευθέρας βοσκής.

Στις 26 Νοεμβρίου 2003, η επιστημονική ομάδα της ΕΑΑΤ για τους βιολογικούς κινδύνους εξέδωσε γνωμοδότηση στην οποία αναφέρει ότι, με βάση τις πληροφορίες που ήταν διαθέσιμες εκείνη την περίοδο, δεν υπάρχει καμία ανάγκη να αναθεωρηθούν οι προηγούμενες γνωμοδοτήσεις σχετικά με την αναπαραγωγή ζώων ανθεκτικών στις ΜΣΕ, τις στρατηγικές σφαγής ή την ασφαλή λήψη υλικών από μικρά μηρυκαστικά.

Στις 26 Νοεμβρίου 2004, η ΕΑΑΤ εξέδωσε την πιο πρόσφατη ανακοίνωσή της για την ασφάλεια του γάλακτος:

http://efsa.europa.eu/science/biohaz/biohaz_documents/709/bdoc_statement_goatsmilk_en1.pdf

Η επιστημονική ομάδα της ΕΑΑΤ για τους βιολογικούς κινδύνους εξέδωσε σήμερα ανακοίνωση στην οποία αξιολογεί την ασφάλεια όσον αφορά την κατανάλωση κατσικίσιου κρέατος και προϊόντων από κατσικίσιο κρέας σε σχέση με την ΣΕΒ και τις ΜΣΕ. Το κείμενο της ανακοίνωσης αυτής υπάρχει στη διεύθυνση:

http://efsa.europa.eu/science/biohaz/biohaz_documents/787_en.html


Side Bar

My account

Manage your searches and email notifications


Help us improve our website