Navigation path

Left navigation

Additional tools

Other available languages: EN FR DE DA ES NL IT SV PT FI

MEMO/04/102

Βρυξέλλες, 19 Μαΐου 2004

Ερωτήσεις και απαντήσεις σχετικά με τη νομοθεσία για τους ΓΤΟ στην ΕΕ
Τι είναι οι ΓΤΟ και οι ΓΤΜ;

Η γενετική τροποποίηση, γενετική μηχανική ή τεχνολογία ανασυνδυαζόμενου DNA, η οποία εφαρμόσθηκε για πρώτη φορά τη δεκαετία του 1970, είναι μία από τις πλέον σύγχρονες μεθόδους για την εισαγωγή νέων χαρακτηριστικών σε μικροοργανισμούς, φυτά και ζώα. Αντίθετα από άλλες μεθόδους γενετικής βελτίωσης, η εφαρμογή της τεχνολογίας αυτής υπόκειται σε αυστηρούς κανόνες. Πριν μπορέσει να διατεθεί στην αγορά της ΕΕ οποιοσδήποτε γενετικά τροποποιημένος οργανισμός (ΓΤΟ) ή προϊόν, πρέπει να περάσει από ένα σύστημα έγκρισης στο πλαίσιο του οποίου αξιολογείται ενδελεχώς η ασφάλειά του για τους ανθρώπους, τα ζώα και το περιβάλλον.

Οι γενετικά τροποποιημένοι οργανισμοί (ΓΤΟ) και οι γενετικά τροποποιημένοι μικροοργανισμοί (ΓΤΜ) μπορούν να ορισθούν ως οργανισμοί (και μικροοργανισμοί), το γενετικό υλικό (DNA) των οποίων έχει τροποποιηθεί κατά τρόπο που δεν συμβαίνει φυσιολογικά με τη σύζευξη ή το φυσιολογικό ανασυνδυασμό. Η τεχνολογία αυτή αποκαλείται συχνά «σύγχρονη βιοτεχνολογία» ή «γονιδιακή τεχνολογία», ενίοτε και «τεχνολογία ανασυνδυαζόμενου DNA» ή «γενετική μηχανική». Επιτρέπει σε επιλεγμένα ατομικά γονίδια να μεταφέρονται από έναν οργανισμό σε άλλο, ακόμα και μεταξύ μη συγγενών ειδών.

Οι συνηθέστεροι τύποι ΓΤΟ είναι γενετικά τροποποιημένα είδη καλλιεργούμενων φυτών όπως γενετικά τροποποιημένες ποικιλίες αραβοσίτου, σόγιας, ελαιοκράμβης και βαμβακιού. Οι ποικιλίες αυτές τροποποιήθηκαν γενετικά, κυρίως για να εξασφαλίσουν ανθεκτικότητα έναντι ορισμένων επιβλαβών εντόμων και ανοχή σε συγκεκριμένα ζιζανιοκτόνα.

Η ανάπτυξη φυτών που παρουσιάζουν ανθεκτικότητα στα έντομα μειώνει τη χρήση των φυτοφαρμάκων που χρειάζονται στις καλλιέργειες για τον έλεγχο ορισμένων επιβλαβών εντόμων. Η χρήση φυτών που παρουσιάζουν ανοχή σε συγκεκριμένο ζιζανιοκτόνο ευρέως φάσματος επιτρέπει τη χρήση του ζιζανιοκτόνου αυτού για την καταστροφή μίας σειράς ειδών ζιζανίων στις καλλιέργειες χωρίς να καταστρέφονται συγχρόνως τα ίδια τα γενετικά τροποποιημένα φυτά. Τέτοιου είδους ζιζανιοκτόνα μειώνουν την ανάγκη αύξησης των ψεκασμών με ζιζανιοκτόνα τα οποία καταστρέφουν μόνον ένα είδος, ή μικρό αριθμό, ζιζανίων.

Επισκόπηση της νομοθεσίας της ΕΕ για τους ΓΤΟ

Η νομοθεσία της ΕΕ για τους ΓΤΟ ισχύει από την αρχή της δεκαετίας του 1990. Η ΕΕ θέσπισε συγκεκριμένη νομοθεσία για τους ΓΤΟ ώστε να προστατεύσει την υγεία των πολιτών και το περιβάλλον δημιουργώντας συγχρόνως μία ενιαία αγορά για τη βιoτεχνολογία.

  • Η οδηγία 2001/18/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη σκόπιμη ελευθέρωση γενετικώς τροποποιημένων οργανισμών στο περιβάλλον είναι «οριζόντια» οδηγία, η οποία ρυθμίζει τις πειραματικές ελευθερώσεις και τη διάθεση γενετικά τροποποιημένων οργανισμών στην αγορά.
  • Ο κανονισμός 1829/2003 για τα γενετικώς τροποποιημένα τρόφιμα και ζωοτροφές ρυθμίζει τη διάθεση στην αγορά τροφίμων και ζωοτροφών που περιέχουν ή αποτελούνται από ΓΤΟ και προβλέπει την επισήμανση των προϊόντων αυτών που πωλούνται στον τελικό καταναλωτή.
  • Ο κανονισμός 1830/2003 σχετικά με την ιχνηλασιμότητα και την επισήμανση γενετικώς τροποποιημένων οργανισμών και την ιχνηλασιμότητα τροφίμων και ζωοτροφών που παράγονται από γενετικώς τροποποιημένους οργανισμούς θεσπίζει εναρμονισμένο σύστημα της ΕΕ για την ανίχνευση και την επισήμανση των ΓΤΟ και για την ανίχνευση τροφίμων και ζωοτροφών που παράγονται από γενετικώς τροποποιημένους οργανισμούς.
  • Κανονισμός 641/2004 σχετικά με τις λεπτομέρειες εφαρμογής του κανονισμού 1829/2003
  • Η οδηγία 90/219/EΟΚ, όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 98/81/EΚ, για την περιορισμένη χρήση γενετικώς τροποποιημένων μικροοργανισμών (ΓΤΜ), ρυθμίζει ερευνητικές και βιομηχανικές δραστηριότητες που αφορούν ΓΤΜ υπό συνθήκες περιορισμού. Στο πλαίσιο αυτό περιλαμβάνονται οι εργασίες σε εργαστήρια.

Η ελευθέρωση στο περιβάλλον

Ποια είναι τα κύρια στοιχεία της οδηγίας 2001/18/ΕΚ;

Θεσπίζει:

  • αρχές για την αξιολόγηση του περιβαλλοντικού κινδύνου (βλ. κατωτέρω)·
  • υποχρεωτικές απαιτήσεις για την παρακολούθηση μετά την εμπορία, περιλαμβανομένων των μακροπρόθεσμων επιπτώσεων που συνδέονται με την αλληλεπίδραση με άλλους οργανισμούς και με το περιβάλλον·
  • την υποχρεωτική ενημέρωση του κοινού·
  • την υποχρέωση των κρατών μελών να εξασφαλίζουν την ιχνηλασιμότητα και την επισήμανση, σε όλα τα στάδια της διάθεσης στην αγορά, στο πλαίσιο του συστήματος που προβλέπεται με τον κανονισμό 1830/2003 για την ιχνηλασιμότητα (βλ. κατωτέρω)·
  • πληροφορίες που επιτρέπουν τον εντοπισμό και την ανίχνευση των ΓΤΟ ώστε να διευκολύνονται οι επιθεωρήσεις και οι έλεγχοι μετά τη διάθεση στην αγορά·
  • τις πρώτες εγκρίσεις για την ελευθέρωση ΓΤΟ, οι οποίες θα περιορίζονται σε 10 χρόνια κατ’ ανώτατο·
  • υποχρεωτική διαβούλευση με τις επιστημονικές επιτροπές·
  • την υποχρέωση διαβούλευσης με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για αποφάσεις που αφορούν την έγκριση της ελευθέρωσης ΓΤΟ και
  • τη δυνατότητα του Συμβουλίου Υπουργών να εγκρίνει ή να απορρίπτει με ειδική πλειοψηφία πρόταση της Επιτροπής για έγκριση ενός ΓΤΟ.

Ποια διαδικασία ακολουθείται για την ελευθέρωση ΓΤΟ στο περιβάλλον;

Σύμφωνα με την οδηγία 2001/18/ΕΚ, μία επιχείρηση που προτίθεται να διαθέσει στην αγορά ένα ΓΤΟ πρέπει κατ’ αρχάς να υποβάλει αίτηση στην αρμόδια αρχή του κράτους μέλους στο οποίο θα διατεθεί για πρώτη φορά στην αγορά το προϊόν.

Η αίτηση πρέπει να περιλαμβάνει πλήρη αξιολόγηση του περιβαλλοντικού κινδύνου. Εάν η εθνική αρχή γνωμοδοτήσει θετικά για τη διάθεση του εν λόγω ΓΤΟ στην αγορά, το κράτος μέλος ενημερώνει τα υπόλοιπα κράτη μέλη μέσω της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Εάν δεν υπάρχουν αντιρρήσεις από τα άλλα κράτη μέλη ή από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η αρμόδια αρχή η οποία πραγματοποίησε την αρχική αξιολόγηση δίνει την συγκατάθεσή της για τη διάθεση του προϊόντος στην αγορά. Το προϊόν μπορεί τότε να διατίθεται στην αγορά στο σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης σύμφωνα με οποιουσδήποτε όρους τεθούν για την εν λόγω συγκατάθεση.

Εάν μία πλευρά προβάλει αντιρρήσεις και επιμείνει επ’ αυτών, πρέπει να ληφθεί απόφαση σε επίπεδο ΕΕ. Η Επιτροπή ζητά κατ’ αρχάς τη γνώμη των επιστημονικών επιτροπών στις οποίες συμμετέχουν ανεξάρτητοι επιστήμονες με υψηλή επαγγελματική κατάρτιση στους τομείς που σχετίζονται με την ιατρική, τη διατροφή, την τοξικολογία, τη βιολογία, τη χημεία ή άλλες ανάλογες επιστήμες. Η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων παρέχει τις σχετικές επιστημονικές ομάδες προς το σκοπό αυτό.

Εάν η επιστημονική γνωμοδότηση είναι θετική, η Επιτροπή υποβάλλει στη συνέχεια προς γνωμοδότηση σχέδιο νομοθετικής απόφασης στη ρυθμιστική επιτροπή η οποία αποτελείται από εκπροσώπους των κρατών μελών. Εάν η ρυθμιστική επιτροπή γνωμοδοτήσει θετικά, η Επιτροπή εκδίδει την απόφαση.

Σε αντίθετη περίπτωση, το σχέδιο της απόφασης υποβάλλεται στο Συμβούλιο Υπουργών για έγκριση ή απόρριψη με ειδική πλειοψηφία. Εάν το Συμβούλιο δεν αποφασίσει εντός 3 μηνών, η Επιτροπή εκδίδει την απόφαση.

Κατά τη διαδικασία κοινοποίησης, ενημερώνεται επίσης το κοινό, το οποίο μέσω του διαδικτύου (στον ιστοχώρο:

http://gmoinfo.jrc.it)

έχει πρόσβαση στα δεδομένα που μπορούν να δημοσιευτούν, όπως για παράδειγμα στο συγκεντρωτικό έντυπο κοινοποίησης, στις εκθέσεις αξιολόγησης των αρμόδιων αρχών ή στη γνωμοδότηση των επιστημονικών ομάδων.

Για τις πειραματικές ελευθερώσεις, οι κοινοποιήσεις εξετάζονται και δίνεται συγκατάθεση, ανάλογα με την περίπτωση, από τις αρχές του κράτους μέλους στο οποίο πρόκειται να πραγματοποιηθεί η ελευθέρωση.

Πως πραγματοποιείται η διαδικασία αξιολόγησης του περιβαλλοντικού κινδύνου;

Η ασφάλεια των ΓΤΟ εξαρτάται από τα χαρακτηριστικά του εισαχθέντος γενετικού υλικού, τον τελικό οργανισμό που παράγεται, το περιβάλλον υποδοχής και την αλληλεπίδραση των ΓΤΟ με το περιβάλλον. Στόχος της αξιολόγησης του περιβαλλοντικού κινδύνου είναι ο προσδιορισμός και η αξιολόγηση των δυνητικά δυσμενών επιπτώσεων του/των ΓΤΟ. Στις επιπτώσεις αυτές περιλαμβάνονται οι άμεσες ή έμμεσες, βραχυπρόθεσμες ή μακροπρόθεσμες επιπτώσεις, λαμβάνοντας υπόψη οποιεσδήποτε σωρευτικές και απώτερες συνέπειες στην ανθρώπινη υγεία και στο περιβάλλον οι οποίες μπορεί να προκύψουν από τη σκόπιμη ελευθέρωση ή τη διάθεση του / των εν λόγω ΓΤΟ στην αγορά.

Για την αξιολόγηση του περιβαλλοντικού κινδύνου πρέπει επίσης να αξιολογείται πώς αναπτύχθηκε ο ΓΤΟ και να εξετάζονται οι δυνητικοί κίνδυνοι που συνδέονται με τα νέα γονιδιακά προϊόντα που παράγονται από τον ΓΤΟ (για παράδειγμα τοξικές ή αλλεργιογόνοι πρωτεΐνες), και η πιθανότητα μεταφοράς γονιδίων (για παράδειγμα γονιδίων ανθεκτικών στα αντιβιοτικά).

Η μεθοδολογία για την αξιολόγηση του κινδύνου είναι η ακόλουθη:

  • Ο εντοπισμός οποιωνδήποτε χαρακτηριστικών του/των ΓΤΟ τα οποία μπορεί να έχουν δυσμενείς συνέπειες·
  • Η αξιολόγηση των δυνητικών συνεπειών κάθε δυσμενούς επίπτωσης·
  • Η αξιολόγηση της πιθανότητας εμφάνισης κάθε δυνητικής δυσμενούς επίπτωσης που έχει εντοπιστεί·
  • Η εκτίμηση της επικινδυνότητας κάθε χαρακτηριστικού του/των ΓΤΟ που έχει εντοπιστεί·
  • Η εφαρμογή στρατηγικών για τη διαχείριση της επικινδυνότητας μιας σκόπιμης ελευθέρωσης ΓΤΟ ή διάθεσης ΓΤΟ στην αγορά·
  • Ο προσδιορισμός της συνολικής επικινδυνότητας του/των ΓΤΟ.

Πόσοι ΓΤΟ έχουν εγκριθεί για ελευθέρωση στο περιβάλλον;

Σύμφωνα με τους κανόνες που ισχύουν για τη σκόπιμη ελευθέρωση ΓΤΟ στο περιβάλλον (οδηγία 2001/18/ΕΚ και προηγουμένως οδηγία 90/220/ΕΚ), μέχρι τώρα έχουν εγκριθεί 18 ΓΤΟ για διάφορες χρήσεις, ορισμένοι για καλλιέργεια, ορισμένοι για εισαγωγή και επεξεργασία, ορισμένοι ως ζωοτροφές και ορισμένοι ως τρόφιμα (βλ. παράρτημα 1). Όσον αφορά τα είδη καλλιεργούμενων φυτών, μεταξύ αυτών των ΓΤΟ περιλαμβάνονται αραβόσιτος, ελαιοκράμβη, σόγια και κιχώριo.

Εικοσιτέσσερις αιτήσεις για τη διάθεση ΓΤΟ στην αγορά έχουν υποβληθεί στο πλαίσιο της διαδικασίας έγκρισης που προβλέπεται με την οδηγία 2001/18/ΕΚ (παράρτημα 2), π.χ. για αραβόσιτο, ελαιοκράμβη, ζαχαρότευτλα, σόγια, βαμβάκι, ρύζι και κτηνοτροφικά τεύτλα. Το πεδίο έντεκα από αυτές τις αιτήσεις περιορίζεται στην εισαγωγή και στην επεξεργασία, ενώ με τις υπόλοιπες αιτείται και η καλλιέργεια των ΓΤΟ.

Εθνικά μέτρα διασφάλισης

Ορισμένα κράτη μέλη επικαλέσθηκαν τη λεγόμενη «ρήτρα διασφάλισης» της προηγούμενης οδηγίας 90/220/ΕΟΚ. Σύμφωνα με τη ρήτρα αυτή, όταν ένα κράτος μέλος έχει βάσιμους λόγους να θεωρεί ότι ένας ΓΤΟ, για τον οποίο έχει χορηγηθεί γραπτή συγκατάθεση για διάθεση στην αγορά, θέτει σε κίνδυνο την ανθρώπινη υγεία ή το περιβάλλον, το εν λόγω κράτος μέλος μπορεί να περιορίζει η να απαγορεύει προσωρινά τη χρήση και/ή την πώληση του προϊόντος αυτού στην επικράτειά του.

Τα κράτη μέλη έχουν επικαλεστεί εννέα φορές αυτή τη ρήτρα διασφάλισης: τρεις φορές η Αυστρία, δύο φορές η Γαλλία και από μία φορά η Γερμανία, το Λουξεμβούργο, η Ελλάδα και το Ηνωμένο Βασίλειο (παράρτημα 5). Tα επιστημονικά δεδομένα που παρασχέθηκαν από τα εν λόγω κράτη μέλη ως αιτιολόγηση για τα μέτρα που έλαβαν, υποβλήθηκαν για γνωμοδότηση στην επιστημονική επιτροπή (στις επιστημονικές επιτροπές) της ΕΕ. Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις οι επιτροπές έκριναν ότι δεν υπήρχαν νέα στοιχεία τα οποία θα δικαιολογούσαν την ανατροπή της αρχικής απόφασης για τη χορήγηση έγκρισης.

Παρά την κατάργηση της οδηγίας 90/220/ΕΟΚ, οι απαγορεύσεις εξακολουθούν να ισχύουν και πρέπει τώρα να εξετάζονται υπό το πρίσμα της ρήτρας διασφάλισης (άρθρο 23) της οδηγίας 2001/18/ΕΚ. Στο πλαίσιο του νέου ρυθμιστικού πλαισίου, η Επιτροπή ενημέρωσε τα κράτη μέλη ότι οφείλουν να αποσύρουν τα μέτρα που έλαβαν σύμφωνα με την οδηγία 90/220/ΕΟΚ και να άρουν τις απαγορεύσεις. Η Επιτροπή ολοκληρώνει επί του παρόντος τις αποφάσεις για την άρση των απαγορεύσεων λαμβάνοντας υπόψη τις πληροφορίες που υπέβαλαν τα προαναφερθέντα κράτη μέλη.

Εθνικά μέτρα διασφάλισης για τα γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα

Μόνο ένα κράτος μέλος επικαλέσθηκε τη ρήτρα διασφάλισης (άρθρο 12) που προβλέπεται στον κανονισμό για τα νέα τρόφιμα. Αυτό συνέβη τον Αύγουστο 2000, όταν η Ιταλία ανέστειλε το εμπόριο και τη χρήση προϊόντων που προέρχονταν από τέσσερις ποικιλίες γενετικά τροποποιημένου αραβοσίτου (MON 810 από την Monsanto· T25 από την Bayer Crop Science· Bt11 από τη Syngenta και MON 809 από την Pioneer) οι οποίες είχαν κοινοποιηθεί με την απλουστευμένη διαδικασία των προϊόντων που θεωρούνται «κατ' ουσία ισοδύναμα».

Η Επιτροπή ζήτησε αμέσως γνωμοδότηση της επιστημονικής επιτροπής τροφίμων (ΕΕΤ), η οποία, το Σεπτέμβριο 2000, συμπέρανε ότι οι πληροφορίες που είχαν υποβάλει οι ιταλικές αρχές δεν περιείχαν εμπεριστατωμένη επιστημονική βάση ώστε να θεωρηθεί ότι η χρήση γενετικά τροποποιημένων τροφίμων θέτει σε κίνδυνο την ανθρώπινη υγεία. Η Επιτροπή απέστειλε επιστολή στην ιταλική κυβέρνηση καλώντας τη να καταργήσει το διάταγμα του Αυγούστου 2000.

Γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα και ζωοτροφές

Ποια είναι τα κύρια στοιχεία του κανονισμού 1829/2003 – για τα γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα και ζωοτροφές;

Ο κανονισμός 1829/2003 για τα γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα και ζωοτροφές καλύπτει τους ΓΤΟ για χρήση σε τρόφιμα / ζωοτροφές και περιλαμβάνει όλους τους κανόνες που αφορούν τρόφιμα / ζωοτροφές που περιέχουν ή αποτελούνται από ΓΤΟ· τρόφιμα / οι ζωοτροφές που παράγονται από ΓΤΟ και τρόφιμα που περιέχουν συστατικά τα οποία παράγονται από ΓΤΟ που καλούνται γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα και ζωοτροφές. Ο κανονισμός προβλέπει ότι τα γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα και ζωοτροφές πρέπει:

  • να μην έχουν δυσμενείς επιπτώσεις στην υγεία των ανθρώπων, στην υγεία των ζώων ή στο περιβάλλον·
  • να μην παραπλανούν τον καταναλωτή·
  • να μην διαφέρουν από τα τρόφιμα / τις ζωοτροφές στην αντικατάσταση των οποίων αποσκοπούν, σε βαθμό που η συνήθης κατανάλωσή τους να ζημιώνει τον καταναλωτή / τα ζώα από άποψη διατροφικής αξίας.

Ο κανονισμός θεσπίζει μία απλουστευμένη, ενιαία και διαφανή διαδικασία της ΕΕ για όλες τις αιτήσεις για διάθεση στην εμπορία, είτε αφορούν τους ίδιους τους ΓΤΟ είτε τα τρόφιμα και τις ζωοτροφές που παράγονται από αυτούς.

Κατά συνέπεια, οι φορείς διακίνησης δεν χρειάζεται να ζητούν ξεχωριστές εγκρίσεις για χρήση των ΓΤΟ αφενός, και για χρήση ΓΤΟ σε ζωοτροφές ή σε τρόφιμα, αφετέρου, αλλά υποβάλλεται μία μόνον αξιολόγηση κινδύνου και παρέχεται μία μόνον έγκριση για έναν ΓΤΟ και για τις ενδεχόμενες χρήσεις του.

Ο κανονισμός αντιμετωπίζει επίσης περιπτώσεις, όπως αυτή του αραβοσίτου Starlink στις ΗΠΑ (γενετικά τροποποιημένος αραβόσιτος, ο οποίος είχε έγκριση μόνον ως ζωοτροφή αλλά εντοπίσθηκε σε τρόφιμα), διότι οι ΓΤΟ που μπορούν να χρησιμοποιούνται ως τρόφιμα και ως ζωοτροφές είτε λαμβάνουν έγκριση και για τις δύο χρήσεις είτε δεν λαμβάνουν έγκριση.

Ποια διαδικασία ακολουθείται για την υποβολή αίτησης;

Ο κανονισμός βασίζεται στην αρχή «μια πόρτα-ένα κλειδί». Επομένως, θα είναι δυνατόν με την υποβολή μίας μόνον αίτησης να χορηγείται τόσο η άδεια για τη σκόπιμη ελευθέρωση ΓΤΟ στο περιβάλλον, σύμφωνα με τα κριτήρια που καθορίζονται στην οδηγία 2001/18/EΚ, όσο και η άδεια για χρήση του ίδιου ΓΤΟ σε τρόφιμα και/ή ζωοτροφές σύμφωνα με τα κριτήρια που καθορίζονται στον κανονισμό 1829/2003. Η άδεια αυτή, η οποία θα ισχύει σε ολόκληρη την Κοινότητα, χορηγείται κατόπιν μίας μόνο διαδικασίας αξιολόγησης του κινδύνου, υπό την ευθύνη της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων, και μίας μόνο διαδικασίας διαχείρισης του κινδύνου, στην οποία συμμετέχουν η Επιτροπή και τα κράτη μέλη μέσω διαδικασίας κανονιστικής επιτροπής.

Οι αιτήσεις υποβάλλονται κατ’ αρχάς στην αρμόδια αρχή του κράτους μέλους στην αγορά του οποίου το προϊόν διατίθεται για πρώτη φορά στο εμπόριο. Στην αίτηση πρέπει να ορίζεται με σαφήνεια το πεδίο εφαρμογής της, να αναφέρεται ποια μέρη της είναι εμπιστευτικά και να περιλαμβάνεται σχέδιο για την παρακολούθηση, πρόταση για την επισήμανση και μέθοδος για την ανίχνευση των νέων γενετικά τροφίμων ή ζωοτροφών. Η εθνική αρχή πρέπει να βεβαιώνει εγγράφως στον αιτούντα την παραλαβή της αίτησης εντός 14 ημερών και να ενημερώνει την Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων. Η αίτηση και οποιεσδήποτε συμπληρωματικές πληροφορίες υποβάλλονται από τον αιτούντα πρέπει να τίθενται υπόψη της EAAT, η οποία είναι αρμόδια για την επιστημονική αξιολόγηση κινδύνου που καλύπτει τόσο τον περιβαλλοντικό κίνδυνο όσο και την αξιολόγηση της ασφάλειας της υγείας των ανθρώπων και των ζώων. Η γνωμοδότησή της διατίθεται στο κοινό, το οποίο θα έχει την ευκαιρία να υποβάλλει σχόλια.

Γενικά προβλέπεται προθεσμία 6 μηνών για τη γνωμοδότηση της EAAT. Η προθεσμία αυτή μπορεί να παραταθεί εάν η EAAT χρειαστεί να ζητήσει περισσότερες πληροφορίες από τον αιτούντα. Στον ιστοχώρο της ΕΑΑΤ διατίθεται σχέδιο κατευθυντήριων γραμμών για την αξιολόγηση του κινδύνου από γενετικά τροποποιημένα φυτά και από τρόφιμα και ζωοτροφές που παράγονται από αυτά.

(http://efsa.europa.eu/consultation/372/consultation_guidance_GMO_01_en1.pdf )

Εντός 3 μηνών από την παραλαβή της γνωμοδότησης της EAAT, και βάσει της γνωμοδότησης αυτής, η Επιτροπή υποβάλλει σχέδιο πρότασης για τη χορήγηση ή την απόρριψη της έγκρισης. Η πρόταση εγκρίνεται με ειδική πλειοψηφία από τα κράτη μέλη στη μόνιμη επιτροπή για την τροφική αλυσίδα και την υγεία των ζώων, η οποία αποτελείται από εκπροσώπους των κρατών μελών.

Εάν η μόνιμη επιτροπή για την τροφική αλυσίδα και την υγεία των ζώων γνωμοδοτήσει θετικά, η Επιτροπή εκδίδει την απόφαση, ειδάλλως το σχέδιο της απόφασης υποβάλλεται στο Συμβούλιο Υπουργών για έγκριση ή απόρριψη με ειδική πλειοψηφία. Εάν το Συμβούλιο δεν αποφασίσει εντός τριών μηνών, η Επιτροπή εκδίδει την απόφαση.

Τα εγκεκριμένα προϊόντα περιλαμβάνονται σε δημόσιο μητρώο των γενετικά τροποποιημένων τροφίμων και ζωοτροφών. Οι εγκρίσεις χορηγούνται για περίοδο 10 ετών, και υπόκεινται, ανάλογα με την περίπτωση, σε ένα σχέδιο παρακολούθησης μετά τη διάθεση του προϊόντος στην αγορά. Οι εγκρίσεις ανανεώνονται για περιόδους δέκα ετών.

Πόσοι ΓΤΟ έχουν εγκριθεί για χρήση σε προϊόντα διατροφής;

Προϊόντα από 16 ΓΤΟ μπορούν να διατίθενται νόμιμα στην αγορά της ΕΕ (βλ. παράρτημα 3). Πρόκειται για:

  • Μία γενετικά τροποποιημένη ποικιλία σόγιας και μία γενετικά τροποποιημένη ποικιλία αραβοσίτου που έλαβαν έγκριση δυνάμει της οδηγίας 90/220/ΕΟΚ πριν τεθεί σε ισχύ ο κανονισμός για τα νέα τρόφιμα.
  • Μεταποιημένα τρόφιμα που παράγονται μεταξύ άλλων από 7 ποικιλίες γενετικά τροποποιημένη ελαιοκράμβης, 4 ποικιλίες γενετικά τροποποιημένου αραβοσίτου και έλαιο από 2 ποικιλίες γενετικά τροποποιημένου βαμβακόσπορου.

Όλα αυτά τα προϊόντα έχουν κοινοποιηθεί ως κατ' ουσία ισοδύναμα σύμφωνα με τον κανονισμό για τα νέα τρόφιμα. Εννέα γενετικά τροποποιημένα είδη τροφίμων εκκρεμούν επί του παρόντος σε διάφορες φάσεις της διαδικασίας έγκρισης, περιλαμβανομένων προϊόντων από γενετικά τροποποιημένο αραβόσιτο, ζαχαρότευτλα και σόγια. Τα προϊόντα αυτά αναφέρονται στο παράρτημα 4.

Ποιες γενετικά τροποποιημένες ζωοτροφές έχουν λάβει έγκριση;

Πριν τεθεί σε ισχύ ο κανονισμός για τα γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα και τις ζωοτροφές, δεν υπήρχε νομοθεσία της ΕΕ για τη συγκεκριμένη χρήση των υλικών που προέρχονται από ΓΤΟ σε ζωοτροφές. Οκτώ ΓΤΟ έχουν λάβει έγκριση δυνάμει της οδηγίας 90/220/ΕΟΚ για χρήση σε ζωοτροφές· πρόκειται για τέσσερις ποικιλίες αραβοσίτου, τρεις ποικιλίες κράμβης και μία ποικιλία σόγιας.

Ποιοι κανόνες ισχύουν για τους γενετικά τροποποιημένους σπόρους;

Η νομοθεσία της ΕΕ για τους σπόρους, ιδίως η οδηγία 98/95/ΕΚ, προβλέπει ότι οι εθνικές αρχές που έχουν δεχθεί τη χρήση ενός σπόρου στην επικράτειά τους οφείλουν να κοινοποιούν αυτήν την αποδοχή στην Επιτροπή. Η Επιτροπή εξετάζει τις πληροφορίες που υποβάλλουν τα σχετικά κράτη μέλη και τη συμμόρφωσή τους με τις διατάξεις της νομοθεσίας της ΕΕ για τους σπόρους.

Σε μια τέτοια περίπτωση, η Επιτροπή περιλαμβάνει τη σχετική ποικιλία στον «κοινό κατάλογο ποικιλιών των καλλιεργούμενων φυτικών ειδών», πράγμα που σημαίνει ότι ο σπόρος αυτός μπορεί να διατίθεται στο σύνολο της αγοράς της ΕΕ. Επιπλέον, η νομοθεσία για τους σπόρους απαιτεί να εγκρίνονται οι ποικιλίες σπόρων ΓΤΟ σύμφωνα με την οδηγία 2001/18/ΕΟΚ πριν περιληφθούν στον κοινό κατάλογο και λάβουν άδεια διάθεσης στην αγορά της ΕΕ. Εάν ο σπόρος προορίζεται για χρήση σε τρόφιμα, πρέπει επίσης να εγκρίνεται σύμφωνα με τον κανονισμό για τα γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα και ζωοτροφές.

Οι ποικιλίες γενετικά τροποποιημένων σπόρων πρέπει να επισημαίνονται σύμφωνα με την οδηγία 98/95/ΕΟΚ του Συμβουλίου. Η επισήμανση πρέπει να αναφέρει σαφώς ότι πρόκειται για γενετικά τροποποιημένη ποικιλία.

Η νομοθεσία σχετικά με την εμπορία του δασικού πολλαπλασιαστικού υλικού προβλέπει επίσης την εκ των προτέρων έγκριση του γενετικά τροποποιημένου υλικού σύμφωνα με τις απαιτήσεις της οδηγίας 2001/18. Έχουν επίσης θεσπιστεί κανόνες της ΕΕ σχετικά με την εμπορία υλικού αγενούς πολλαπλασιασμού της αμπέλου σύμφωνα με την οδηγία 2001/18.

Πρόκειται να υποβληθούν σύντομα προτάσεις για περαιτέρω κανόνες σχετικά με τις συνθήκες καλλιέργειας και άλλες απαιτήσεις καθαρότητας που αφορούν την παρουσία γενετικά τροποποιημένων σπόρων σε σπορομερίδες παραδοσιακών ποικιλιών καθώς και προτάσεις για λεπτομερείς κανόνες για την επισήμανση.

Επισήμανση και ιχνηλασιμότητα των ΓΤΟ

Γιατί διαθέτει η ΕΕ συγκεκριμένους κανόνες για την ιχνηλασιμότητα των ΓΤΟ;

Η ιχνηλασιμότητα επιτρέπει την ανίχνευση προϊόντων που περιέχουν ή παράγονται από ΓΤΟ μέσω των αλυσίδων παραγωγής και διανομής. Οι γενικοί στόχοι είναι να διευκολυνθεί:

  • ο έλεγχος και η διακρίβωση των ισχυρισμών που περιέχει η επισήμανση·
  • η στοχοθετημένη παρακολούθηση ενδεχόμενων επιπτώσεων στην υγεία του ανθρώπου ή στο περιβάλλον, κατά περίπτωση·
  • η απόσυρση προϊόντων τα οποία περιέχουν ή αποτελούνται από ΓΤΟ εφόσον διαπιστωθεί απρόβλεπτος κίνδυνος για την ανθρώπινη υγεία ή το περιβάλλον.

Ποιοι κανόνες ισχύουν για την ιχνηλασιμότητα των ΓΤΟ;

Σύμφωνα με τις διατάξεις του κανονισμού 1830/2003 σχετικά με την ιχνηλασιμότητα και την επισήμανση, οι φορείς διακίνησης διαβιβάζουν και διατηρούν πληροφορίες σχετικά με προϊόντα τα οποία περιέχουν ή παράγονται από ΓΤΟ σε κάθε στάδιο της διάθεσής τους στην αγορά.

Απαιτείται ιδίως:

  • να εφαρμόζουν συστήματα και διαδικασίες για την ταυτοποίηση αυτών στους οποίους ή από τους οποίους διατίθενται τα προϊόντα·
  • για ΓΤΟ που προορίζονται για σκόπιμη ελευθέρωση στο περιβάλλον, οι φορείς διακίνησης πρέπει να υποβάλλουν συγκεκριμένες πληροφορίες για την ταυτότητα του/των επί μέρους ΓΤΟ που περιέχει ένα προϊόν·
  • για ΓΤΟ που προορίζονται για τρόφιμα, ζωοτροφές ή για μεταποίηση, οι φορείς διακίνησης μπορούν είτε να διαβιβάζουν τις συγκεκριμένες πληροφορίες που αναφέρονται ανωτέρω ή να υποβάλλουν δήλωση ότι το προϊόν πρόκειται να χρησιμοποιηθεί αποκλειστικά ως τρόφιμο ή ζωοτροφή ή για μεταποίηση, μαζί με την ταυτότητα του ΓΤΟ που χρησιμοποιήθηκε για την παρασκευή του αρχικού μίγματος από το οποίο δημιουργήθηκε το προϊόν·
  • για τρόφιμα και ζωοτροφές που παράγονται από ΓΤΟ, οι φορείς διακίνησης ενημερώνουν τον επόμενο φορέα διακίνησης που παραλαμβάνει το προϊόν ότι το προϊόν έχει παραχθεί από ΓΤΟ·
  • να διατηρούν τις πληροφορίες για περίοδο 5 ετών και να τις υποβάλλουν στις αρμόδιες αρχές εφόσον αυτές το ζητήσουν.

Η διαβίβαση και η διατήρηση αυτών των πληροφοριών θα περιορίσει την ανάγκη διενέργειας δειγματοληπτικών και λοιπών ελέγχων των προϊόντων.

Πώς εξασφαλίζεται η ιχνηλασιμότητα στην πράξη;

Η ιχνηλασιμότητα μπορεί να ορισθεί ως δυνατότητα εξακρίβωσης της προέλευσης των προϊόντων καθ' όλη τη διαδικασία της παραγωγής και της διανομής τους.

Για παράδειγμα, όταν η παραγωγή αρχίζει με ένα γενετικά τροποποιημένο σπόρο, η επιχείρηση που πουλά το σπόρο οφείλει να πληροφορεί κάθε αγοραστή ότι ο σπόρος αυτός είναι γενετικά τροποποιημένος και να του παρέχει περισσότερο συγκεκριμένες πληροφορίες που επιτρέπουν την ακριβή ταυτοποίηση του συγκεκριμένου ΓΤΟ. Η επιχείρηση υποχρεούται επίσης να τηρεί μητρώο των φορέων διακίνησης που αγόρασαν το σπόρο.

Ομοίως, ο αγρότης οφείλει να ενημερώνει κάθε αγοραστή της συγκομιδής του ότι αυτή είναι γενετικά τροποποιημένη και να τηρεί αρχείο των φορέων διακίνησης στους οποίους διέθεσε τη συγκομιδή του.

Ο κανονισμός καλύπτει κάθε ΓΤΟ που έχει λάβει έγκριση της ΕΕ για διάθεση στην αγορά, δηλ. κάθε προϊόν, περιλαμβανομένων των τροφίμων και των ζωοτροφών, που περιέχει ή αποτελείται από ΓΤΟ, όπως για παράδειγμα σπόρους που έχουν τροποποιηθεί γενετικά και χύδην ποσότητες ή αποστολές γενετικά τροποποιημένων σπόρων, π.χ. σόγιας και αραβοσίτου.

Ο κανονισμός καλύπτει επίσης τα τρόφιμα και τις ζωοτροφές που παράγονται από ΓΤΟ, όπως τον πολτό τομάτας και το κέτσαπ που παρασκευάζονται από γενετικά τροποποιημένες τομάτες ή άμυλο, έλαιο ή αλεύρι από γενετικά τροποποιημένο αραβόσιτο.

Ποιοι κανόνες ισχύουν για την επισήμανση των γενετικά τροποποιημένων προϊόντων;

Ο κανονισμός 1830/2003 σχετικά με την ιχνηλασιμότητα και την επισήμανση προβλέπει την πλήρη ενημέρωση μέσω της επισήμανσης όλων των τροφίμων και των ζωοτροφών που περιέχουν, αποτελούνται ή παράγονται από ΓΤΟ. Όλα τα τρόφιμα, περιλαμβανομένου του σογιέλαιου ή του αραβοσιτέλαιου που παράγονται από ΓΤ σόγια και αραβόσιτο αντιστοίχως, και τα συστατικά τροφίμων, όπως τα μπισκότα με αραβοσιτέλαιο που παράγεται από γενετικά τροποποιημένο αραβόσιτο, πρέπει να επισημαίνονται. Στην επισήμανση πρέπει να αναγράφεται «Το παρόν προϊόν περιέχει γενετικώς τροποποιημένους οργανισμούς» ή «Το παρόν προϊόν περιέχει γενετικώς τροποποιημένο [όνομα του οργανισμού(-ών)]», ώστε να ενημερώνονται οι καταναλωτές και οι αγρότες για την ακριβή φύση και τα χαρακτηριστικά του τροφίμου ή της ζωοτροφής, προκειμένου να μπορούν να επιλέγουν συνειδητά.

Οι ίδιοι κανόνες ισχύουν για τις ζωοτροφές, περιλαμβανομένων οποιωνδήποτε σύνθετων ζωοτροφών που περιέχουν γενετικά τροποποιημένη σόγια. Η κτηνοτροφική γλουτένη αραβοσίτου που παράγεται από γενετικά τροποποιημένο αραβόσιτο πρέπει επίσης να επισημαίνεται ώστε να παρέχονται στους κτηνοτρόφους ακριβείς πληροφορίες για τη σύνθεση και τα χαρακτηριστικά της ζωοτροφής.

Όρια για την επισήμανση: Ελάχιστα ίχνη ΓΤΟ σε συμβατικά τρόφιμα και ζωοτροφές μπορεί να προκύψουν κατά την καλλιέργεια, την εσοδεία, τη μεταφορά και τη μεταποίηση. Είτε το θέλουμε είτε όχι, αυτή είναι πλέον η πραγματικότητα. Κάτι τέτοιο δεν συμβαίνει μόνον με τους ΓΤΟ. Κατά την παραγωγή των τροφίμων, των ζωοτροφών και των σπόρων, είναι αδύνατον στην πράξη να επιτευχθούν προϊόντα 100% καθαρά. Στο πλαίσιο αυτό, προκειμένου να εξασφαλισθεί νομική ασφάλεια, έχουν καθορισθεί όρια, άνω των οποίων πρέπει να επισημαίνεται ότι τα συμβατικά τρόφιμα και οι ζωοτροφές αποτελούνται ή περιέχουν ή παράγονται από ΓΤΟ. Η παρουσία γενετικά τροποποιημένου υλικού σε συμβατικά τρόφιμα δεν πρέπει να επισημαίνεται εάν είναι κάτω του 0,9% και εάν μπορεί να αποδειχθεί ότι είναι τυχαία ή τεχνικά αναπόφευκτη.

Θα επισημαίνεται ως γενετικά τροποποιημένο ακόμα και το κρέας ή το γάλα ζώου που έχει τραφεί με γενετικά τροποποιημένες ζωοτροφές;

Σύμφωνα με τους γενικούς κανόνες της ΕΕ για την επισήμανση, ο κανονισμός δεν απαιτεί την επισήμανση προϊόντων όπως το κρέας, το γάλα η τα αυγά που προέρχονται από ζώα τα οποία έχουν τραφεί με γενετικά τροποποιημένες ζωοτροφές ή έχουν υποστεί θεραπεία με γενετικά τροποποιημένα φάρμακα.

Γιατί οι νέοι κανονισμοί επιτρέπουν την παρουσία ιχνών γενετικά τροποποιημένου υλικού το οποίο έχει τύχει μεν θετικής επιστημονικής αξιολόγησης, όμως δεν έχει ακόμα λάβει επίσημη έγκριση;

Η τυχαία ή ακούσια παρουσία γενετικά τροποποιημένου υλικού σε προϊόντα που διατίθενται στην αγορά της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι σε μεγάλο βαθμό αναπόφευκτη και μπορεί να προκύψει κατά την καλλιέργεια, τον εν γένει χειρισμό, την αποθήκευση και τη μεταφορά. Η κατάσταση αυτή υφίσταται ήδη και αφορά προϊόντα που προέρχονται τόσο από την ΕΕ όσο και από τρίτες χώρες.

Το πρόβλημα αυτό δεν αφορά αποκλειστικά τους ΓΤΟ. Κατά την παραγωγή των τροφίμων, των ζωοτροφών και των σπόρων, είναι πρακτικά αδύνατο να επιτυγχάνονται 100% καθαρά προϊόντα.

Οι κανονισμοί αναγνωρίζουν το γεγονός αυτό και ορίζουν τις συγκεκριμένες συνθήκες υπό τις οποίες μπορεί να επιτρέπεται η τεχνικά αναπόφευκτη παρουσία ΓΤΟ που δεν έχουν λάβει ακόμα επίσημη έγκριση.

Ορισμένοι ΓΤΟ έχουν ήδη αξιολογηθεί από τις επιστημονικές επιτροπές που παρέχουν συμβουλές στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και κρίθηκε ότι δεν αποτελούν κίνδυνο για το περιβάλλον και την υγεία, όμως η τελική έγκρισή τους εκκρεμεί ακόμα. Οι κανονισμοί επιτρέπουν την παρουσία αυτών των ΓΤΟ σε ένα τρόφιμο ή μία ζωοτροφή έως 0,5% κατ’ ανώτατον, ποσοστό κάτω από το οποίο δεν επιβάλλονται οι απαιτήσεις σχετικά με την επισήμανση και την ιχνηλασιμότητα. Άνω του 0,5% απαγορεύεται η διάθεση του προϊόντος στην αγορά.

Αυτό συμβαίνει εφόσον η παρουσία τέτοιου υλικού είναι τυχαία ή τεχνικά αναπόφευκτη και αποτέλεσε αντικείμενο επιστημονικής αξιολόγησης κινδύνου από τις σχετικές επιστημονικές επιτροπές ή την Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων, που κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι το συγκεκριμένο υλικό δεν παρουσιάζει κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον. Οι κανονισμοί περιορίζουν την εφαρμογή αυτού του ορίου σε τρία έτη και προβλέπουν ότι μία μέθοδος ανίχνευσης πρέπει να διατίθεται δημόσια.

Η εξαίρεση αυτή αποσκοπεί στην επίλυση του προβλήματος που αντιμετωπίζουν οι φορείς διακίνησης που προσπάθησαν μεν να αποφύγουν τους ΓΤΟ, αλλά διαπιστώνουν ότι τα προϊόντα τους περιέχουν μικρά ποσοστά γενετικά τροποποιημένου υλικού ως αποτέλεσμα τυχαίας ή τεχνικά αναπόφευκτης μόλυνσης.

Συνύπαρξη

Ποιοι είναι οι κανόνες για τη συνύπαρξη των διαφόρων γεωργικών πρακτικών;

Η καλλιέργεια γενετικά τροποποιημένων φυτών είναι λογικό να έχει συνέπειες στην οργάνωση της γεωργικής παραγωγής. Η μεταφορά της γύρης μεταξύ γειτονικών αγρών είναι φυσικό φαινόμενο και είναι αναπόφευκτη η μεταφορά κάποιας ποσότητας γύρης από γενετικά τροποποιημένες καλλιέργειες σε συμβατικές καλλιέργειες και αντιστρόφως.

Εξαιτίας των απαιτήσεων για την επισήμανση των γενετικά τροποποιημένων τροφίμων και ζωοτροφών, το φαινόμενο αυτό μπορεί να έχει οικονομικές συνέπειες για τους αγρότες οι οποίοι επιθυμούν να παράγουν τρόφιμα ή ζωοτροφές που δεν χρειάζονται επισήμανση. Η συνύπαρξη αποσκοπεί στην παροχή στους αγρότες της πρακτικής δυνατότητας επιλογής μεταξύ συμβατικών, οργανικών και γενετικά τροποποιημένων καλλιεργειών σύμφωνα με τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τη νομοθεσία για τη σήμανση και τις προδιαγραφές καθαρότητας.

Στη συνεδρίασή της της 5ης Μαρτίου 2003, η Επιτροπή συμφώνησε ότι εναπόκειται στα κράτη μέλη να αναπτύξουν και να εφαρμόσουν μέτρα διαχείρισης όσον αφορά τη συνύπαρξη, βάσει της αρχής της επικουρικότητας. Στις 23 Ιουλίου 2003, η Επιτροπή εξέδωσε σύσταση (2003/556/ΕΚ) σχετικά με τη θέσπιση κατευθυντήριων γραμμών για την ανάπτυξη εθνικών στρατηγικών και βέλτιστων πρακτικών προκειμένου να διασφαλιστεί η συνύπαρξη.

Στις κατευθυντήριες γραμμές αναφέρεται ότι οι προσεγγίσεις στη συνύπαρξη πρέπει να αναπτυχθούν με τρόπο διαφανή, βάσει επιστημονικών στοιχείων και σε συνεργασία με όλους τους ενδιαφερόμενους φορείς. Οι κατευθυντήριες γραμμές βασίζονται σε εμπειρίες με υφιστάμενες πρακτικές διαχωρισμού (π.χ. στην παραγωγή πιστοποιημένων σπόρων)· συγχρόνως, διασφαλίζουν την ισορροπία μεταξύ των συμφερόντων των γεωργών όλων των κλάδων παραγωγής.

Επιπλέον, στις κατευθυντήριες γραμμές αναφέρεται ότι τα διαχειριστικά μέτρα για τη διασφάλιση της συνύπαρξης πρέπει να είναι αποτελεσματικά και αποδοτικά ως προς το κόστος, χωρίς να υπερβαίνουν τα αναγκαία ώστε να γίνονται σεβαστά τα όρια που έχει καθορίσει η ΕΕ για την επισήμανση των ΓΤΟ. Πρέπει να είναι συγκεκριμένα για διάφορους τύπους καλλιεργειών, καθώς η πιθανότητα προσμίξεων ποικίλλει σημαντικά από μία καλλιέργεια σε άλλη: ενώ για ορισμένες καλλιέργειες η πιθανότητα είναι υψηλή (π.χ. ελαιοκράμβη) για άλλες η πιθανότητα είναι αρκετά χαμηλή (π.χ. πατάτες). Επιπλέον, τοπικοί και περιφερειακοί παράγοντες πρέπει να λαμβάνονται πλήρως υπόψη.

Οι αγρότες πρέπει να είναι σε θέση να επιλέγουν τον τύπο παραγωγής που προτιμούν, χωρίς αυτό να τους υποχρεώνει να τροποποιήσουν τα καλλιεργητικά συστήματα που έχουν ήδη υιοθετηθεί στη γύρω περιοχή. Κατά γενικό κανόνα, κατά τη διάρκεια της φάσης εισαγωγής ενός νέου τύπου παραγωγής σε μια περιοχή, οι αγρότες οι οποίοι εισάγουν το νέο αυτό τύπο παραγωγής πρέπει να φέρουν την ευθύνη για την εφαρμογή των μέτρων που απαιτούνται για τον περιορισμό των προσμείξεων.

Η διαρκής παρακολούθηση και αξιολόγηση, καθώς και η έγκαιρη διάδοση των ορθών πρακτικών, χαρακτηρίζονται απαραίτητες προϋποθέσεις για τη βελτίωση των μέτρων με την πάροδο του χρόνου.

Πρέπει να δίνεται προτεραιότητα στα μέτρα διαχείρισης σε επίπεδο αγροτικής εκμετάλλευσης και στα μέτρα που αποσκοπούν στο συντονισμό μεταξύ γειτονικών εκμεταλλεύσεων. Εάν αποδειχθεί ότι τα μέτρα αυτά δεν μπορούν να διασφαλίσουν τη συνύπαρξη, θα μπορούσαν να εξετασθούν μέτρα περιφερειακού χαρακτήρα (π.χ. ο περιορισμός της καλλιέργειας ορισμένου τύπου ΓΤΟ σε μία περιοχή). Τα μέτρα αυτά πρέπει να εφαρμόζονται μόνο σε συγκεκριμένες καλλιέργειες οι οποίες θα ήταν ασυμβίβαστες με τη διασφάλιση της συνύπαρξης στην περιοχή, και η γεωγραφική τους κλίμακα πρέπει να είναι όσο το δυνατόν πιο περιορισμένη. Τα μέτρα σε περιφερειακή κλίμακα πρέπει να δικαιολογούνται για κάθε καλλιέργεια και για κάθε τύπο προϊόντος χωριστά (π.χ. παραγωγή σπόρων για σπορά ή φυτική παραγωγή).

Διεθνές περιβάλλον

Συνάδουν οι νέοι κανόνες για την επισήμανση με τους κανόνες του διεθνούς εμπορίου;

Οι νέοι κανονισμοί λαμβάνουν υπόψη τις διεθνείς εμπορικές δεσμεύσεις της ΕΕ και τις απαιτήσεις του πρωτοκόλλου της Καρταγένα για τη βιοασφάλεια όσον αφορά τις υποχρεώσεις των εισαγωγέων. Το ρυθμιστικό σύστημα της ΕΕ για την έγκριση των ΓΤΟ συνάδει με τους κανόνες του ΠΟΕ: είναι σαφές, διαφανές και δεν προκαλεί διακρίσεις.

Πώς ρυθμίζεται το ζήτημα της ανταλλαγής ΓΤΟ με χώρες εκτός της ΕΕ;

Η ΕΕ είναι συμβαλλόμενο μέρος στο πρωτόκολλο της Καρταγένα για τη βιοασφάλεια του προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών για το περιβάλλον (UNEP), το οποίο τέθηκε σε ισχύ στις 11 Σεπτεμβρίου 2003. Γενικός στόχος αυτής της συμφωνίας των Ηνωμένων Εθνών ήταν να καθορισθούν κοινοί κανόνες που πρέπει να ακολουθούνται κατά τη διασυνοριακή διακίνηση ΓΤΟ ώστε να διασφαλισθεί η προστασία της βιοποικιλότητας και της ανθρώπινης υγείας σε παγκόσμια κλίμακα.

Η εφαρμογή του πρωτοκόλλου της Καρταγένα για τη βιοασφάλεια στη νομοθεσία της ΕΕ εξαρτάται από ένα ευρύ φάσμα νομικών πράξεων για τη βιoτεχνολογία οι οποίες ρυθμίζουν τη χρήση των ΓΤΟ στην Ευρωπαϊκή Ένωση, περιλαμβανομένων των εισαγωγών. Κεντρικό μέρος αυτού του νομοθετικού πλαισίου είναι η οδηγία 2001/18/EΚ για τη σκόπιμη ελευθέρωση γενετικώς τροποποιημένων οργανισμών στο περιβάλλον. Συμπληρώνεται με τον κανονισμό για τις διασυνοριακές διακινήσεις γενετικώς τροποποιημένων οργανισμών που εκδόθηκε τον Ιούλιο 2003.

Τα κύρια στοιχεία του εν λόγω κανονισμού είναι:

  • Η υποχρέωση κοινοποίησης των εξαγωγών ΓΤΟ που προορίζονται για σκόπιμη ελευθέρωση στο περιβάλλον και εξασφάλισης ρητής συγκατάθεσης πριν από την πρώτη διασυνοριακή διακίνηση·
  • Η υποχρέωση ενημέρωσης του κοινού και των διεθνών μας εταίρων για τις πρακτικές, τη νομοθεσία και τις αποφάσεις της ΕΕ σχετικά με τους ΓΤΟ, καθώς και τις ακούσιες ελευθερώσεις ΓΤΟ·
  • Ένα σύνολο κανόνων για την εξαγωγή ΓΤΟ που προορίζονται για χρήση ως τροφές ή ζωοτροφές ή για μεταποίηση·
  • Διατάξεις για τον εντοπισμό ΓΤΟ για εξαγωγές.


Annex 1

GMO PRODUCTS

APPROVED UNDER DIRECTIVE 90/220/EEC AS OF MARCH 2001

Product
Notifier
Date of
Commission Decision[1] / Member State Consent[2]
1. Vaccine against Aujeszky's disease
Vemie Veterinär Chemie GmbH
18.12.92
2. Vaccine against rabies
Rhône-Mêrieux
C/B/92/B28 & C/F/93/03-02
19.10.93
3. Tobacco tolerant to bromoxynil
SEITA
C/F/93/08-02
08.06.94
4. Vaccine against Aujeszky's disease (further uses)[3]
Vemie Veterinär Chemie GmbH
C/D/92/I-1
18.07.94
5. Male sterile swede rape resistant to glufosinate ammonium (MS1, RF1)
Uses : breeding activities
Plant Genetic Systems
C/UK/94/M1/1
06.02.96
6. Soybeans tolerant to glyphosate
Uses : import and processing
Monsanto
C/UK/94/M3/1
03.04.96
7. Male sterile chicory tolerant to glufosinate ammonium
Uses : breeding activities
Bejo-Zaden BV
C/NL/94/25
20.05.96
8. Bt-maize tolerant to glufosinate ammonium
(Bt-176)
Ciba-Geigy
C/F/94/11-03
23.01.97
9. Male sterile swede rape
tolerant to glufosinate
ammonium (MS1, RF1)[4]
Uses : import and
processing
Plant Genetic Systems
C/F/95/05/01/A
06.06.97
(not finally approved by F)


Product
Notifier
Date of
Commission Decision[5] / Member State Consent[6]
10. Male sterile swede rape tolerant to glufosinate ammonium (MS1, RF2)[7]
Plant Genetic Systems
C/F/95/05/01/B
06.06.97
(not finally approved by F)
11. Test kit to detect antibiotic residues in milk
Valio Oy
C/F1/96-1NA
14.07.97
12. Carnation lines with modified flower colour
Florigene
C/NL/96/14
01.12.97
(MS consent)
13. Swede rape tolerant to glufosinate ammonium (Topas 19/2)
Uses : import and processing
AgrEvo
C/UK/95/M5/1
22.04.98
14. Maize tolerant to glufosinate ammonium (T25)
AgrEvo
C/F/95/12/07
22.04.98
15. Maize expressing the Bt cryIA(b) gene (MON 810)
Monsanto
C/F/95/12-02
22.04.98
16. Maize tolerant to glufosinate ammonium and expressing the Bt cryIA(b) gene (Bt-11)
Uses : import and processing
Novartis
(formerly Northrup King)
C/UK/96/M4/1
22.04.98
17. Carnation lines with improved vase life
Florigene
C/NL/97/12
20.10.98
(MS consent)
18. Carnation lines with modified flower colour
Florigene
C/NL/97/13
20.10.98
(MS consent)

Annex 2

GMO PRODUCTS

NOTIFICATIONS RECEIVED BY THE COMMISSION
UNDER DIRECTIVE 2001/18/EC

Product notification details
Company
Stage
1. Maize hybrid MON810 x NK603 (glyphosate-tolerant and containing Bt toxin)
Received by UK under Dir 90/220/EC. (C/GB/02/M3/03)
Received by the Commission under Dir 2001/18 : 15/01/03
Uses: import and use in feed and industrial processing, not for cultivation.
Monsanto
Consideration of assessment report and notification by Member States (60 day period)
2. Oil seed rape – herbicide resistant GT 73
Received by the Netherlands (C/NL/98/11) under Dir 90/220/EC.
Received by the Commission under Dir 2001/18 : 16/1/03

Uses: import and uses in feed and industrial processing, not for cultivation.
Monsanto
EFSA Opinion published. Draft Decision pending submission to Regulatory Committee.
3. Maize Roundup Ready NK603, tolerant to glyphosate herbicide
Received by Spain (C/ES/00/01) under Dir 90/220 : 21/12/2000
Received by the Commission under Dir 2001/18 : 17/01/03
Uses: import and use in feed and industrial processing, not for cultivation.
Monsanto
Draft Proposal with Council
4. Potato with altered starch composition
from Sweden (C/SE/96/3501)
Received by the Commission under Dir 90/220: 20.05.98
Favourable opinion of EU Scientific Committee 18.07.02
Received by the Commission under Dir 2001/18/EC: 24/01/03
Uses: for cultivation and production of starch, not for use as human food.
AMYLOGENE
HB
Consideration of assessment report and notification by Member States (60 day period)
5. Oilseed rape (Ms8, Rf3)
from Belgium (C/BE/96/01)
Received by the Commission: under Dir 90/220 16.01.97
Favourable opinion of EU Scientific Committee 19.05.98
Received by the Commission under Dir 2001/18: 5/02/03
Uses: import and cultivation in the EU, uses in feed and industrial processing.
Bayer CropScience
Consideration of assessment report and notification by Member States (60 day period)
6. Soybeans Glufosinate tolerant (Events A 2704-12 & A 5547-127)
from Belgium (C/BE/98/01)
Received by the Commission under Dir 2001/18: 5/02/03
Uses: import only, not for cultivation
Bayer CropScience
Application to be transformed into an application under Regulation 1829/2003 on GM Food and Feed
7. Roundup Ready sugar beet (event T9100152), glyphosate tolerant
from Belgium C/BE/99/01

Received by the Commission under Dir 2001/18: 5/02/03

Uses: for cultivation and use in animal feed, processing of sugar and other products.
Monsanto/
Syngenta
Withdrawn

8. Oilseed rape tolerant for glufosinate-ammonium herbicides.
(FALCON GS40/90pHoe6/Ac)
from Germany (C/DE/96/5)
Received by the Commission under Dir 90/220: 25.11.96
Opinion of EU Scientific Committee 27.07.98
Received by the Commission under Dir 2001/18: 7/02/03
Uses: for import and cultivation
Bayer CropScience
Application to be transformed into an application under Regulation 1829/2003 on GM Food and Feed
9. Oilseed rape tolerant for glufosinate (Liberator pHoe6/Ac)
from Germany (C/DE/98/6)
Received by the Commission under Dir 90/220: 29.10.98
Favourable opinion of EU Scientific Committee 30.11.00
Received by the Commission under Dir 2001/18: 7/02/03
Uses: for import and cultivation
Bayer CropScience
Application to be transformed into an application under Regulation 1829/2003 on GM Food and Feed
10. Roundup Ready Sugar Beet event H7-1 (tolerant to glyphosate)
from Germany C/DE/00/8

Received by the Commission under Dir 2001/18: 7/02/03

Uses: for cultivation and use in processing of sugar and other processed products.
KWS SAAT AG/Monsanto
Application to be transformed into an application under Regulation 1829/2003 on GM Food and Feed
11. Maize MON 863 X MON 810 (protection against certain insect pests)
from Germany C/DE/02/9 (6788-01-09)

Received by the Commission under Dir 2001/18: 7/02/03

Uses:, for import and use of grain and grain products, not for cultivation.
Monsanto
EFSA Opinion published. Draft Decision pending submission to Regulatory Committee.
12. Oilseed rape (event T45) tolerant for glufosinate-ammonium herbicide
from UK C/GB/04/M5/4 (Replacing C/GB/99/M5/2 received by the Commission on 10/2/03 and withdrawn on 26/3/04).

Received by the Commission under Dir 2001/18: 30/03/04

Uses: import and use in feed and industrial processing, not for cultivation.
Bayer CropScience
Application to be transformed into an application under Regulation 1829/2003 on GM Food and Feed
13. Maize herbicide and insect resistant (line 1507 -- CRY1F)

Received by the Netherlands (C/NL/00/10) under Dir 90/220/EC.
Received by the Commission under Dir 2001/18 : 12/02/03

Uses: import and processing, not for cultivation
Pioneer/
Mycogen Seeds
Submitted to EFSA for Opinion
14. Insect-protected Cotton expressing the Bt cryIA(c) gene (line 531)
from Spain (C/ES/96/02)
Received by the Commission under Dir 90/220: 24.11.97
Favourable opinion of EU Scientific Committee 14.07.98
Received by the Commission under Dir 2001/18: 12/2/03
Uses: for import, processing and cultivation
Monsanto
Application to be transformed into an application under Regulation 1829/2003 on GM Food and Feed
15. Roundup Ready Cotton tolerant to herbicide (line 1445)
from Spain (C/ES/97/01)
Received by the Commission under Dir 90/220: 24.11.97
Favourable opinion of EU Scientific Committee 14.07.98
Received by the Commission under Dir 2001/18: 12/2/03
Uses: for import, processing and cultivation
Monsanto
Application to be transformed into an application under Regulation 1829/2003 on GM Food and Feed

16. Maize 1507 (or Bt Cry1F 1507)
Received by Spain (C/ES/01/01) 11/7/2001 under Dir 90/220/EC.
Received by the Commission under Dir 2001/18: 13/2/03
Uses: Cultivation
Pioneer/
Mycogen Seeds
Consideration of assessment report and notification by Member States (45 day period)
17. Roundup Ready Fodder beet (line A5/15)
from Denmark (C/DK/97/01)
Received by the Commission under Dir 90/220: 09.10.97
Favourable opinion of EU Scientific Committee 23.06.98
Received by the Commission under Dir 2001/18/EC: 26/02/03

Uses: for cultivation and animal feed.
DLF-Trifolium, Monsanto and Danisco Seed
Application to be transformed into an application under Regulation 1829/2003 on GM Food and Feed
18. Maize tolerant to glufosinate ammonium and expressing the Bt cryIA(b) gene (Bt-11)
from France (C/F/96/05-10)
Received by the Commission under Dir 90/220: 12.04.99 and 03.05.99 respectively
Favourable opinion of EU Scientific Committee 30.11.00
Received by the Commission under Dir 2001/18/EC: 16.6.2003

Uses : for cultivation, feed and industrial processing
Syngenta Seeds SAS
Submitted to EFSA for Opinion
19. Bromoxynil-tolerant cotton lines 10215 and 10222
from Spain (C/ES/99/01)

Received by the Commission under Dir 2001/18/EC: 18.07.2003

Uses : for importation and processing to non-viable products
Stoneville Pedigreed Seed Company
Application to be transformed into an application under Regulation 1829/2003 on GM Food and Feed
20. NK603 Roundup Ready® maize
from Spain (C/ES/03/01)

Received by the Commission under Dir 2001/18/EC : 22/07/2003

Uses: Cultivation
Monsanto
Application with lead competent authority (90 day period)
21. Rice tolerant to glufosinate-ammonium, event LLRICE62
from UK (C/GB/03/M5/3)

Received by the Commission under Dir 2001/18/EC : 3/9/2003

Uses: import and use in feed and industrial processing, not for cultivation.
Bayer CropScience Ltd.
Consideration of assessment report and notification by Member States (60 day period)
22. NK603 X MON 810 maize from Spain (C/ES/04/01)

Received by the Commission under Dir 2001/18/EC : 12/1/2004

Uses: import and use in feed and industrial processing, and for cultivation.
Monsanto
Application with lead competent authority (90 day period)
23. Cotton, insect resistant (281-24-236/3006-210-23) from the Netherlands (C/NL/04/01)

Received by the Commission under Dir 2001/18/EC : 18/2/2004

Uses: import and use in feed and industrial processing, not for cultivation
Agrigenetics Inc.
d/b/a Mycogen Seeds, c/o Dow AgroSciences
Application to be transformed into an application under Regulation 1829/2003 on GM Food and Feed
24. Cotton (LLCotton25) glufosinate tolerant from Spain (C/ES/04/02)

Received by the Commission under Dir 2001/18/EC : 26/3/2004
Uses: import and use in feed and industrial processing, not for cultivation
Bayer CropScience
Application to be transformed into an application under Regulation 1829/2003 on GM Food and Feed


Annex 3

GENETICALLY MODIFIED (GM) FOODS AUTHORISED IN THE EUROPEAN UNION



EVENT
CROP
APPLICANT
TRAIT
POTENTIAL FOOD USES
DATE
LEGAL BASIS
1
GTS 40/3/2
Soybean
Monsanto
Insect protection and herbicide tolerance

Soy foods. Soy foods include soy beverages, tofu, soy oil, soy flour, lecithin.
03.04.1996
Dir. 90/220/EEC – Art. 13
2
Bt 176
Maize
Ciba-Geigy
Insect protection and herbicide tolerance

Maize foods. Maize foods include kernels, oil, maize flour, sugar, syrup.
23.01.1997
Dir. 90/220/EEC – Art. 13
3
TOPAS 19/2
Oilseed rape
AgrEvo
Herbicide tolerance

24.06.1997
Reg. (EC) 258/97 – Art. 5
4
MS1 / RF2
Oilseed rape
Plant Genetic Systems
Herbicide tolerance

Rapeseed oil. Products made with rapeseed oil may
24.06.1997
Reg. (EC) 258/97 – Art. 5
5
MS1 / RF1
Oilseed rape
Plant Genetic Systems
Herbicide tolerance

include fried foods, baked products and snack foods.
24.06.1997
Reg. (EC) 258/97 – Art. 5
6
GT 73
Oilseed rape
Monsanto
Herbicide tolerance

21.11.1997
Reg. (EC) 258/97 – Art. 5
7
MON 810
Maize
Monsanto
Insect protection

06.02.1998
Reg. (EC) 258/97 – Art. 5
8
T 25
Maize
AgrEvo
Herbicide tolerance
Maize derivatives. These may include maize oil, maize flour, sugar and syrup. Products made with maize
06.02.1998
Reg. (EC) 258/97 – Art. 5
9
Bt 11
Maize
Novartis
Insect protection

derivatives may include snack foods, baked foods, fried foods, confectionary and soft drinks.
06.02.1998
Reg. (EC) 258/97 – Art. 5
10
MON 809
Maize
Pioneer
Insect protection

23.10.1998
Reg. (EC) 258/97 – Art. 5
11
Falcon GS 40/90
Oilseed rape
Hoechst / AgrEvo
Herbicide tolerance

08.11.1999
Reg. (EC) 258/97 – Art. 5
12
Liberator L62
Oilseed rape
Hoechst / AgrEvo
Herbicide tolerance
Rapeseed oil. Products made with rapeseed oil may include fried foods, baked foods and snack foods.
08.11.1999
Reg. (EC) 258/97 – Art. 5
13
MS8/RF3
Oilseed rape
Plant Genetic Systems
Herbicide tolerance

26.04.2000
Reg. (EC) 258/97 – Art. 5
14
1445
Cotton
Monsanto
Herbicide tolerance

Cottonseed oil. Products made with cottonseed oil may
19.12.2002
Reg. (EC) 258/97 – Art. 5
15
531
Cotton
Monsanto
Insect protection
include fried foods, baked foods and snack foods.
19.12.2002
Reg. (EC) 258/97 – Art. 5
16
pRF69/pRF93
Bacillus subtilis
F. Hoffmann - La Roche
Riboflavin
Vitamin B2
23.03.2000
Reg. (EC) 258/97 - Art. 5


Annex 4

GENETICALLY MODIFIED (GM) FOODS PENDING AUTHORISATION IN THE EUROPEAN UNION



EVENT
CROP
APPLICANT
TRAIT
FOOD USES
INITIAL ASSESSMENT
SCIENTIFIC OPINION
LEGAL BASIS /
Stage of procedure
1
Bt 11
Maize
Syngenta
Insect resistance
Processed sweet maize.
NL – 27/04/2000
SCF – 13.03.2002
Reg. (EC) No. 258/97 – Art. 7
Back to Commission on 4 May 2004, since no qualified majority was reached in Council
2
GA 21
Maize
Monsanto
Herbicide tolerance
Maize and maize derivatives
NL – 21/12/1999
SCF – 02.02.1999
Reg. (EC) No. 258/97 – Art. 7
Awaiting validation of detection method
3
NK 603
Maize
Monsanto
Herbicide tolerance
Maize and maize derivatives
NL – 13/08/2002
EFSA – 04.12.2003
Reg. (EC) No. 258/97 – Art. 7
Opinion by Member States on Commission proposal scheduled for the meeting of the Standing Committee on the Food Chain and Animal Health on 30 April 2004
4
MON 863
Maize
Monsanto
Insect protection
Maize and maize derivatives
DE – 08/04/2003
EFSA – Opinion adopted on 2April 2004
Reg. (EC) No. 258/97 – Art. 7
Awaiting validation of detection method
5
MON 863 x
MON 810
Maize
Monsanto
Insect protection
Maize and maize derivatives
DE – 08/04/2003
EFSA - pending
Reg. (EC) No. 1829/2003 Art. 46.1
6
1507
Maize
Pioneer
Insect protection
Maize and maize derivatives
NL – 04/11/2003
EFSA - pending
Reg. (EC) 258/97 – Art. 7
7
MaisGard/RoundupReady
Maize
Monsanto
Insect protection and herbicide tolerance
Maize and maize derivatives
NL – pending

Reg. (EC) No. 1829/2003 Art. 46.1
8
RoundupReady Sugar Beet
Sugar Beet
Monsanto
Herbicide tolerance
Sugar Beet derivatives
NL – pending

Application withdrawn on 16 April 2004
9
Liberty Link Soybean
Soybean
AgrEvo
Herbicide tolerance
Soybean derivatives
B – pending

Reg. (EC) No. 1829/2003 Art. 46.1


Annex 5


GMO PRODUCTS
INVOCATION OF ARTICLE 16 UNDER DIRECTIVE 90/220/EEC

Member State and date of invocation
Product details and date of Scientific Opinion
1. France (20.11.98)
Male sterile swede rape resistant to glufosinate MS1/RF1

Uses: Cultivation for breeding activities (seed production)

Product approval: 1996

Scientific Committee Opinion: 18.05.99
2. Austria (14.02.97)

3. Luxembourg (17.03.97)

4. Germany (04.04.00)

Bt-maize tolerant to glufosinate ammonium (Bt-176)

Uses: All uses (cultivation, food and feed, processing)

Product approval: 1997

Scientific Committee Opinion: 21.03.97 (2 and 3 opposite)
10.04.97 (2 and 3 opposite)
12.05.97 (2 and 3 opposite)
09.11.00 (4 opposite)
5. Greece (03.11.98)

6. France (20.11.98)
Swede rape tolerant to glufosinate (Topas 19/2)

Uses: Import, storage and processing (no cultivation)

Product approval: 1998

Scientific Committee Opinion: 18.05.99
7. Austria (01.06.99
Maize expressing the Bt cryIA(b) gene (MON 810)
Uses: All uses (cultivation, food and feed, processing)

Product approval: 1998

Scientific Committee Opinion: 24.09.99
8. Austria (08.05.00)

9. United Kingdom (13.07.01)
Maize tolerant to glufosinate (T25)
Uses: All uses (cultivation, food and feed, processing)

Product approval: 1998

Scientific Committee Opinion: 30.11.00 (8 opposite)
08.11.01 (9 opposite)


[1] where objections were raised by Member State authorities
[2] in the absence of objections by Member State authorities
[3] linked to item 1 (same product, further uses)
[4] linked to item 5 (same product, further uses)
[5] where objections were raised by Member State authorities
[6] in the absence of objections by Member State authorities
[7] this product is the result of a different transformation event to that of No. 9


Side Bar

My account

Manage your searches and email notifications


Help us improve our website