Navigation path

Left navigation

Additional tools

Ερωτήσεις και απαντήσεις σχετικά με τις ΜΣΕ στα αιγοπρόβατα

European Commission - MEMO/03/157   24/07/2003

Other available languages: EN FR DE DA ES NL IT SV PT FI

MEMO/03/157

Βρυξέλλες, 24 Ιουλίου 2003

Ερωτήσεις και απαντήσεις σχετικά με τις ΜΣΕ στα αιγοπρόβατα

Τι είναι οι Μεταδοτικές Σπογγώδεις Εγκεφαλοπάθειες (ΜΣΕ);

Οι ΜΣΕ είναι μια οικογένεια νόσων που προσβάλλουν τον άνθρωπο και τα ζώα και χαρακτηρίζονται από την εκφύλιση του εγκεφαλικού ιστού δίνοντάς του μια σπογγιόμορφη εμφάνιση. Στην οικογένεια αυτή περιλαμβάνονται νόσοι όπως η νόσος των Creutzfeldt Jakob (CJD) στον άνθρωπο, η σπογγώδης εγκεφαλοπάθεια των βοοειδών (ΣΕΒ) και η τρομώδης νόσος των αιγοπροβάτων. Ενώ η ΣΕΒ προσδιορίστηκε πολύ πρόσφατα, η τρομώδης νόσος ήταν γνωστή από αιώνες και με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία δεν θεωρείται ότι μεταδίδεται στον άνθρωπο ούτε και παρουσιάζει κίνδυνο για τον άνθρωπο. Ωστόσο, το σύνολο της νομοθεσίας της ΕΕ για την πρόληψη της εξάπλωσης και της μετάδοσης της ΣΕΒ εφαρμόζεται και στα αιγοπρόβατα ως μέτρο προφύλαξης (π.χ. αφαίρεση του υλικού ειδικού κινδύνου, όπως π.χ. ο εγκέφαλος και ο νωτιαίος μυελός από το 2000 και μετά, η απαγόρευση διατροφής των μηρυκαστικών με κρεατοστεάλευρα θηλαστικών από το 1994).

Υπάρχουν στοιχεία ή λόγοι υπόνοιας ότι τα αιγοπρόβατα μπορούν επίσης να προσβληθούν από τη ΣΕΒ;

Στα πρόβατα που ζουν στο ύπαιθρο δεν διαπιστώθηκε ποτέ κρούσμα ΣΕΒ. Είναι γνωστό, ωστόσο, ότι σε ορισμένα πρόβατα δόθηκαν εν μέρει, στο Ηνωμένο Βασίλειο και αλλού, κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1980 και στις αρχές της δεκαετίας του 1990 ζωοτροφές που περιείχαν τον ίδιο τύπο μολυσμένου κρεατοστεαλεύρου που ήταν υπεύθυνο για την πρόκληση της ΣΕΒ στα βοοειδή. Το γεγονός αυτό οδήγησε τους επιστήμονες να ερευνήσουν κατά πόσο η ΣΕΒ ενδέχεται επίσης να έχει μολύνει τον πληθυσμό των μικρών μηρυκαστικών. Η χορήγηση κρεατοστεαλεύρων σε μηρυκαστικά απαγορεύεται από το 1994 στην ΕΕ και από τον Ιανουάριο του 2001 ισχύει πλήρης απαγόρευση της διατροφής των εκτρεφόμενων ζώων με κρεατοστεάλευρα. Τα κρεατοστεάλευρα θεωρούνται ως η οδός μετάδοσης της ΣΕΒ εάν προέρχονται από υλικό μολυσμένων ζώων.

Ήταν επίσης γνωστό από αρκετό καιρό ότι νόσος παρόμοια με τη ΣΕΒ μπορεί να μεταδοθεί πειραματικά σε πρόβατα, εάν διατραφούν με υλικό που προέρχεται από εγκεφάλους αγελάδων που έχουν μολυνθεί από τη ΣΕΒ. Αυτή η τεχνικά προκληθείσα νόσος σε ερευνητικές δοκιμές δεν μπορεί να διακριθεί από την τρομώδη νόσο με εξέταση των κλινικών συμπτωμάτων ή με ταχείες δοκιμές στους εγκεφάλους. Μπορεί να διακριθεί με βεβαιότητα από την τρομώδη νόσο μόνο με τη χρήση μιας βιολογικής δοκιμασίας σε ποντίκια, μιας τεχνικής για δοκιμές που ίσως να χρειαστεί έως και 2 έτη έως ότου ολοκληρωθεί.

Ο περιορισμένος αριθμός βιολογικών δοκιμασιών σε ποντίκια που πραγματοποιήθηκαν σε φυσικά κρούσματα τρομώδους νόσου δεν έχουν καταφέρει μέχρι στιγμής να εντοπίσουν στέλεχος παρόμοιο με τη ΣΕΒ και προς το παρόν δεν διαθέτουμε στοιχεία για την ύπαρξη της ΣΕΒ στον πληθυσμό των αιγοπροβάτων υπό φυσιολογικές συνθήκες. Όλα τα νέα στοιχεία εξετάζονται συνεχώς από τις επιστημονικές επιτροπές της ΕΕ.

    Γενικα στοιχεια σχετικα με τις μσε και τα αιγοπροβατα

Πόσο ζουν τα αιγοπρόβατα;

Τα αιγοπρόβατα είναι μηρυκαστικά με σύντομη διάρκεια οικονομικής ζωής. Ανάλογα με την προβλεπόμενη αγορά, τα περισσότερα αρνιά σφάζονται σε ηλικία μεταξύ 3 μηνών και 1 έτους· υπάρχει περιορισμένη αγορά για αρνάκια γάλακτος ηλικίας λίγων εβδομάδων. Κατά μέσο όρο τα θηλυκά αιγοπρόβατα σφάζονται σε ηλικία μεταξύ 6-7 ετών. Τα σφάγια αυτών των ενήλικων ζώων χρησιμοποιούνται συνήθως σε προϊόντα κρέατος για ανθρώπινη κατανάλωση ή σε ζωοτροφές για ζώα συντροφιάς.

    Πώς διατρέφονται τα αιγοπρόβατα;

Τα αιγοπρόβατα που εκτρέφονται για την παραγωγή γάλακτος διατρέφονται συνήθως με συμπυκνωμένα σιτηρέσια. Επίσης αποτελεί κοινή πρακτική η διατροφή με συμπυκνωμένη τροφή των προβατίνων που γαλουχούν για λίγες εβδομάδες μετά τον τοκετό. Η διατροφή με διόδους (ένα σύστημα διατροφής κατά το οποίο μόνο τα αρνάκια και όχι τα μεγαλύτερα ζώα μπορούν να έχουν πρόσβαση στη συμπυκνωμένη τροφή) των νεογνών αμνών με ιδιαίτερα εύγεστα σιτηρέσια είναι επίσης συνήθης. Γενικά ωστόσο υπάρχει πολύ μικρότερη χρήση συμπυκνωμένων ζωοτροφών στον τομέα της εκτροφής αιγοπροβάτων από ό,τι στον τομέα εκτροφής βοοειδών.

    Τι γνωρίζουμε για την τρομώδη νόσο;

Η τρομώδης νόσος είναι μία ΜΣΕ που προσβάλει τα αιγοπρόβατα. Η νόσος αυτή είναι γνωστή εδώ και σχεδόν 3 αιώνες. Υποθέτουμε ότι τρομώδης νόσος μπορεί να μεταδοθεί οριζοντίως, από το ένα ζώο στο άλλο, ή μέσω περιβαλλοντικών οδών ή καθέτως από την προβατίνα στο αρνί. Τα νεαρά αρνιά, ηλικίας μικρότερης των δώδεκα μηνών, μπορούν να προσβληθούν από τρομώδη νόσο, αλλά τα κλινικά σημεία εμφανίζονται κυρίως σε ζώα ηλικίας 2-5 ετών. Τα κλινικά σημεία είναι το επαναλαμβανόμενο τρίψιμο ή ξύσιμο του σώματος, οι αλλαγές στη συμπεριφορά όπως κατάθλιψη, διέγερση ή επιθετικότητα και αλλαγές στη στάση και την κίνηση όπως το τρέμουλο και το παραπάτημα, που οδηγούν τελικά στο θάνατο.

    Είναι όλα τα αιγοπρόβατα εξίσου ευπαθή στις ΜΣΕ;

Όχι. Η έρευνα έχει δείξει ότι ορισμένοι γονότυποι προβάτων είναι ανθεκτικοί στην τρομώδη νόσο, ορισμένοι είναι μάλλον ευπαθείς και ενδιάμεσα υπάρχει ένα φάσμα γονότυπων που ποικίλλουν όσον αφορά το βαθμό ανθεκτικότητάς τους στη νόσο. Η αναλογία ανθεκτικών / ευπαθών γονότυπων ποικίλλει από φυλή σε φυλή. Η έως σήμερα διαθέσιμη έρευνα έχει επιδείξει επίσης παρόμοιο πρότυπο ανθεκτικότητας των προβάτων στην πειραματικά προκληθείσα ΣΕΒ. Επί του παρόντος, λίγα στοιχεία είναι γνωστά για το γονότυπο και την ανθεκτικότητα στις αίγες.

    Σε ποιες χώρες έχουν εμφανιστεί ΜΣΕ σε αιγοπρόβατα επί του παρόντος και πόσο συχνά;

Τρομώδης νόσος έχει βρεθεί σε δώδεκα κράτη μέλη (Αυστρία, Βέλγιο, Φινλανδία, Γαλλία, Γερμανία, Ελλάδα, Ιρλανδία, Ιταλία, Κάτω Χώρες, Σουηδία, Ηνωμένο Βασίλειο και Ισπανία).

Η Δανία, το Λουξεμβούργο και η Πορτογαλία δεν έχουν ανακοινώσει κανένα κρούσμα τρομώδους νόσου. Έχουν ανακοινωθεί κρούσματα σε 3 υποψήφιες χώρες - την Κύπρο, τη Ρουμανία και τη Σλοβακία. Επί πολλά έτη γινόταν τακτικά διάγνωση κλινικών κρουσμάτων της νόσου στην ΕΕ από κτηνοτρόφους και κτηνιάτρους.

Ωστόσο, από την 1η Ιανουαρίου 2002 τα κράτη μέλη εφαρμόζουν εκτεταμένο πρόγραμμα ενεργητικών δοκιμών με σκοπό να ανακαλύψουν πόσο συχνή είναι η τρομώδης νόσος στην ΕΕ. Τα μέχρι στιγμής αποτελέσματα αποκαλύπτουν ότι η τρομώδης νόσος είναι πιο συχνή στα αιγοπρόβατα από ό,τι είναι η ΣΕΒ στα βοοειδή. Τα πλήρη αποτελέσματα των δοκιμών που πραγματοποιήθηκαν στην ΕΕ το 2002 διατίθενται στη διεύθυνση

http://ec.europa.eu/food/fs/bse/testing/bse_results_en.html

Τρομώδης νόσος έχει ανακοινωθεί στις ΗΠΑ, τον Καναδά, τη Βραζιλία και την Ιαπωνία. Από ό,τι γνωρίζουμε δεν υπάρχει στην Αυστραλία ή τη Νέα Ζηλανδία, που είναι χώρες με μεγάλη παραγωγή προβάτων.

    Πόσα αιγοπρόβατα υπάρχουν στην ΕΕ και σε κάθε κράτος μέλος;

Ο αριθμός των ζώων και των απογόνων τους ποικίλλει ανάλογα με την εποχή του έτους (περισσότερα την άνοιξη μετά την εποχή των γεννήσεων) και ως εκ τούτου είναι δύσκολο να δοθούν ακριβή στοιχεία. Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat το 2001 υπήρχαν συνολικά 90 εκατομμύρια πρόβατα και 12 εκατομμύρια αίγες στην ΕΕ, από τα οποία περίπου 65 εκατομμύρια ήταν προβατίνες αναπαραγωγής και 9 εκατομμύρια αίγες αναπαραγωγής.

Τα στοιχεία των επιμέρους κρατών μελών, εφόσον είναι διαθέσιμα, παρατίθενται λεπτομερώς παρακάτω:

ράτος μέλος

ύνολο προβάτωνύνολο αιγών
έλγιο153.12522.297
ανία111.0000.000
ερμανία2.115.000160.000
λλάδα9.060.0005.450.000
σπανία23.823.7303.010.012
αλλία9.244.0001.242.000
ρλανδία4.880.4009.304
ταλία10.951.8001.327.400
ουξεμβούργο7.3250.690
άτω Χώρες1.230.000232.000
υστρία320.46757.993
ορτογαλία3.459.350561.102
ινλανδία66.5006.500
ουηδία452.0005.000
νωμένο Βασίλειο24.433.62474.784
ύνολο90.308.32112.159.082
Επιστημονικεσ πληροφοριεσ σχετικα με τισ μσε στα αιγοπροβατα

    Ποιες επιστημονικές γνώμες διαθέτει επί του παρόντος η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχετικά με το θέμα της ΣΕΒ στα πρόβατα;

Οι πιο πρόσφατες γνώμες της επιστημονικής συντονιστικής επιτροπής (ΕΣΕ) σχετικά με το θέμα της ΣΕΒ σε μικρά μηρυκαστικά εκδόθηκαν τον Απρίλιο του 2002

http://ec.europa.eu/food/fs/sc/ssc/out257_en.pdf και

http://ec.europa.eu/food/fs/sc/ssc/out256_en.pdf

ενημερώνοντας προηγούμενες γνώμες από τον

Οκτώβριο του 2001 http://ec.europa.eu/food/fs/sc/ssc/out234_en.pdf

το Φεβρουάριο του 2001 http://ec.europa.eu/food/fs/sc/ssc/out170_en.pdf

και το Σεπτέμβριο του 1998 http://ec.europa.eu/food/fs/sc/ssc/out24_en.html

Η γνώμη επαναβεβαιώνει την άποψη της ΕΣΕ ότι δεν υπάρχουν ενδείξεις για την παρουσία της ΣΕΒ σε μικρά μηρυκαστικά ελευθέρας βοσκής. Πραγματοποιεί σειρά συστάσεων όσον αφορά το υλικό ειδικού κινδύνου, τη χρήση ταχέων δοκιμών, την εξατομικευμένη ταυτοποίηση, τις διασταυρώσεις για την επίτευξη ανθεκτικότητας, την πιστοποίηση των κοπαδιών και μέτρα επιλεκτικής σφαγής. Περιγράφει επίσης ένα συνδυασμό προσεγγίσεων που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την προστασία της δημόσιας υγείας σε περίπτωση που επιβεβαιωθεί η παρουσία ΣΕΒ σε μικρά μηρυκαστικά ελεύθερης βοσκής.

Πολλές από αυτές καθώς και άλλες συστάσεις της ΕΣΕ έχουν ήδη συμπεριληφθεί σε νομοθεσία από την Επιτροπή (βλέπε το μέρος Γ σχετικά με τη νομοθεσία).

    Ποιες ερευνητικές δραστηριότητες σχετικά με τις ΜΣΕ πραγματοποιούνται σήμερα στην ΕΕ;

Ενημερωμένος κατάλογος των εθνικών ερευνητικών δραστηριοτήτων σχετικά με τις ΜΣΕ στην Ευρώπη θα δημοσιευθεί σύντομα (δημοσιεύθηκε αρχικά τον Απρίλιο του 2001 σε απάντηση αιτήματος του Συμβουλίου Υπουργών Έρευνας του Νοεμβρίου του 2000). Αυτός ο ενημερωμένος κατάλογος περιέχει λεπτομερή στοιχεία για ευρύ φάσμα ερευνητικών δραστηριοτήτων σχετικά με ΜΣΕ που πραγματοποιούνται στα περισσότερα κράτη μέλη, συμπεριλαμβανομένων οκτώ ερευνητικών σχεδίων που χρηματοδοτούνται από την ΕΚ για την αντιμετώπιση των ΜΣΕ απευθείας στα πρόβατα. Τα σχέδια αυτά περιλαμβάνουν ευρωπαϊκό δίκτυο παρακολούθησης και ελέγχου των ΜΣΕ σε μικρά μηρυκαστικά (με ιδιαίτερη έμφαση στην επιδημιολογία, την παθολογία και σε διαγνωστικές δοκιμές), ένα άλλο σχέδιο που παρακολουθεί τα αποτελέσματα των πολιτικών ελέγχου της τρομώδους νόσου σε γενετική βάση σε διάφορες χώρες και ένα σχέδιο που θα εξετάσει το πλήθος ερωτημάτων που συνδέονται με την απειλή της μόλυνσης μικρών μηρυκαστικών ελευθέρας βοσκής με τη ΣΕΒ. Ένα άλλο σχέδιο αποσκοπεί στην ανάπτυξη της δοκιμής ανοσοτριχοειδούς ηλεκτροφόρησης (immunocapillary electrophoresis test - ICE) για τον εντοπισμό ΜΣΕ σε ιστούς και υγρά μικρών μηρυκαστικών όπου η πρόσβαση είναι εύκολη.

Στο παρελθόν τα αποτελέσματα των σχεδίων που χρηματοδοτούνταν από την ΕΕ διαβιβάζονταν στην ομάδα ad-hoc για τις ΜΣΕ για να χρησιμεύσουν ως βάση για τη διατύπωση επιστημονικών συμβουλών προς την Επιτροπή. Τα αποτελέσματα του έργου που βρίσκεται υπό εξέλιξη θα δοθούν στη νεοϊδρυθείσα Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων για να διατηρηθεί αυτός ο σημαντικός δεσμός.

Γ. Νομοθεσια για την αντιμετωπιση της μσε στα αιγοπροβατα

    Τι νομοθετικά μέτρα υπάρχουν για την αντιμετώπιση της ΣΕΒ στα αιγοπρόβατα;

Παρά την απουσία στοιχείων που να αποδεικνύουν την παρουσία της ΣΕΒ σε πρόβατα υπό φυσιολογικές συνθήκες, μεγάλο τμήμα της νομοθεσίας που εφαρμόζεται για τη ΣΕΒ στα βοοειδή ισχύει και για τα πρόβατα. Πρόκειται για ένα μέτρο προφύλαξης ενόψει των αναπάντητων ερωτημάτων σχετικά με την ύπαρξη ή όχι της ΣΕΒ σε πρόβατα.

Έτσι, νομοθετικά μέτρα όπως, παραδείγματος χάρη, η απαγόρευση χορήγησης ζωοτροφών από κρεατοστεάλευρα, η αφαίρεση του υλικού ειδικού κινδύνου, η κοινοποίηση των κρουσμάτων, τα μέτρα επιτήρησης και οι κανόνες εμπορίας παρέχουν επίσης προστασία από την πιθανή παρουσία της ΣΕΒ στον πληθυσμό των προβάτων.

Τα πιο σημαντικά μέτρα είναι τα εξής:

  • Απαγόρευση της χορήγησης κρεατοστεαλεύρων προέλευσης θηλαστικών σε μηρυκαστικά, συμπεριλαμβανομένων των αιγοπροβάτων, το 1994. Ενισχύθηκε με την πλήρη απαγόρευση της χορήγησης κρεατοστεαλεύρων σε οποιοδήποτε ζώο εκτροφής τον Ιανουάριο του 2001.

  • Tα ζωικά απόβλητα που προέρχονται από αιγοπρόβατα πρέπει να καταστρέφονται βάσει των ίδιων προτύπων που εφαρμόζονται και για άλλα ζωικά απόβλητα (θερμική επεξεργασία σε 133΀C και πίεση 3 bar επί 20 λεπτά, εκτός από το υλικό της κατηγορίας 3 (χαμηλού κινδύνου) για παράδειγμα που προορίζεται για την παραγωγή ζωοτροφών για ζώα συντροφιάς).

  • Αφαίρεση του υλικού ειδικού κινδύνου από τον Οκτώβριο του 2000. Η σπλήνα όλων των αιγοπροβάτων και το κρανίο (συμπεριλαμβανομένου του εγκεφάλου και των ματιών), οι αμυγδαλές και o νωτιαίος μυελός των αιγοπροβάτων ηλικίας άνω των 12 μηνών ή στα οποία ένας μόνιμος κοπτήρας έχει ανατείλει από τα ούλα πρέπει να αφαιρούνται από την αλυσίδα των τροφίμων και να καταστρέφονται ως υλικό ειδικού κινδύνου. Για τα ζώα που σφάζονται από την 1η Οκτωβρίου 2003 θα προστεθεί στον κατάλογο αυτό και ο ειλεός.

  • Δεν μπορεί να παραχθεί μηχανικά διαχωριζόμενο κρέας από οστά αιγοπροβάτων.

  • Μέτρα για να διασφαλιστεί ότι το εισαγόμενο κρέας και τα προϊόντα κρέατος τηρούν επίσης τις σχετικές διατάξεις της ΕΕ (π.χ. αφαίρεση υλικού ειδικού κινδύνου).

  • Τα αιγοπρόβατα που έχουν προσβληθεί από τρομώδη νόσο αποκλείονται από την αλυσίδα τροφίμων και ζωοτροφών.

Ποια είναι τα τρέχοντα μέτρα για την πρόληψη της διάδοσης της τρομώδους νόσου;

Ο κανονισμός 999/2001 σχετικά με τις ΜΣΕ καθορίζει τους κανόνες του εμπορίου αιγοπροβάτων εντός της ΕΕ. Τα αιγοπρόβατα που προορίζονται για αναπαραγωγή πρέπει να προέρχονται από εκμετάλλευση που υπόκειται σε τακτικούς κτηνιατρικούς ελέγχους, όπου δεν έχει επιβεβαιωθεί κρούσμα τρομώδους νόσου επί τουλάχιστον 3 έτη και όπου πραγματοποιείται δειγματοληψία των προβατίνων που σφάζονται επιλεκτικά. Οι εισαγωγές πρέπει να παρέχουν ισοδύναμες εγγυήσεις. Από την 1η Οκτωβρίου 2003 τίθενται σε ισχύ νέοι κανόνες (βλέπε «Τι γίνεται με τα άλλα ζώα στα κοπάδια όπου εμφανίζεται κρούσμα τρομώδους νόσου;»)

Η οδηγία 92/102/ΕΟΚ του Συμβουλίου απαιτεί την ταυτοποίηση των αιγοπροβάτων που εγκαταλείπουν μια εκμετάλλευση προέλευσης με ενώτια σήμανσης και δερματοστιξίες που καθιστούν δυνατή την εξακρίβωση της εκμετάλλευσης προέλευσης των ζώων. Αυτή η απαίτηση ισχύει ακόμα και για μετακίνηση στο εσωτερικό κράτους μέλους. Απαιτείται επίσης η τήρηση αρχείου με ενημερωμένο κατάλογο των ζώων της εκμετάλλευσης και αρχείου των μετακινήσεων από και προς το αγρόκτημα. Ορισμένα κράτη μέλη (Γαλλία, Ιρλανδία) ξεπέρασαν τις απαιτήσεις της νομοθεσίας της ΕΕ, θεσπίζοντας εξατομικευμένο σύστημα ταυτοποίησης για τα πρόβατα.

Μόνον όταν το ζώο μεταβαίνει από ένα κράτος μέλος σε ένα άλλο επιτρέπεται η αλλαγή της σήμανσης. Στην περίπτωση αυτή η αλλαγή από την παλιά στη νέα σήμανση πρέπει να καταχωριστεί στο αρχείο.

Η Επιτροπή υπέβαλε πρόσφατα στο Συμβούλιο πρόταση νέου κανονισμού που διέπει την ταυτοποίηση των αιγοπροβάτων. Σύμφωνα με την πρόταση αυτή θα γίνεται εξατομικευμένη ταυτοποίηση κάθε ζώου με δύο ενώτια και θα δίνεται η δυνατότητα στα κράτη μέλη να επιτρέπουν ηλεκτρονικό τρόπο ταυτοποίησης. Ο κωδικός ταυτοποίησης ενός ζώου παραμένει ο ίδιος εφ' όρου ζωής. Άλλα κύρια στοιχεία της πρότασης αυτής είναι τα εξής: 1) κάθε εκμετάλλευση θα διατηρεί ενημερωμένα αρχεία που θα καταγράφουν τις γεννήσεις, τις μετακινήσεις και τους θανάτους, 2) οι ομάδες των ζώων που μετακινούνται θα συνοδεύονται από έγγραφα μετακίνησης καθ' όλη τη διάρκεια της μετακίνησης, 3) θα υπάρχει κεντρικό αρχείο με όλες τις εκμεταλλεύσεις αιγοπροβάτων ενός κράτους μέλους και 4) θα δημιουργηθεί κεντρική ηλεκτρονική βάση δεδομένων με όλες τις εκμεταλλεύσεις αιγοπροβάτων και σε δεύτερη φάση θα καταγράφει τις μετακινήσεις των ομάδων ζώων. (βλέπε επίσης το ανακοινωθέν τύπου IP/02/1915 του Δεκεμβρίου του 2002).

    Είναι αλήθεια ότι ορισμένα πρόβατα είναι ανθεκτικά στην τρομώδη νόσο και τι μέτρα λαμβάνονται για να αυξηθεί η ανθεκτικότητα στην τρομώδη νόσο στον πληθυσμό των προβάτων της ΕΕ;

Γνωρίζουμε εδώ και πολλά χρόνια ότι τα πρόβατα ορισμένης γενετικής σύστασης είναι πιο ανθεκτικά από άλλα στην τρομώδη νόσο. Η διαφορά έγκειται στη σύσταση του γονιδίου που είναι υπεύθυνο για την πρωτεΐνη πρίον (παθολογική μορφή η οποία ευθύνεται για την πρόκληση τρομώδους νόσου). Πολλοί παράγοντες όπως η φυλή των προβάτων και το στέλεχος του παράγοντα παίζουν ρόλο στην ανθεκτικότητα αυτή. Γενικά, τα πρόβατα που φέρουν ένα αλληλόμορφο ARR (μισό γονίδιο) φαίνεται να έχουν αυξημένη ανθεκτικότητα και τα πρόβατα που φέρουν δύο αλληλόμορφα ARR (τα πρόβατα ARR/ARR) φαίνεται να έχουν μεγάλη ανθεκτικότητα στην εμφάνιση της νόσου, αν και δεν γνωρίζουμε εάν η ανθεκτικότητα αυτή είναι απόλυτη.

Οι εμπειρογνώμονες της Επιτροπής και των κρατών μελών αποφάσισαν τώρα ότι είναι καιρός να αυξηθεί το επίπεδο ανθεκτικότητας στα κοπάδια προβάτων της Κοινότητας. Από την 1η Ιανουαρίου 2004 τα κράτη μέλη θα εφαρμόσουν πρόγραμμα για την επιλογή των ανθεκτικών στην τρομώδη νόσο ατόμων στις πιο κοινές φυλές προβάτων τους. Στο πλαίσιο της προετοιμασίας για την εφαρμογή του προγράμματος διεξάγεται τώρα μελέτη της κατανομής των γονοτύπων στους καθαρόαιμους πληθυσμούς προβάτων κάθε κράτους μέλους.

Το πρόγραμμα αναπαραγωγής έχει ως γενικό στόχο την αύξηση του ποσοστού του αλληλόμορφου ARR στον πληθυσμό των προβάτων και παράλληλα τη μείωση του ποσοστού των αλληλομόρφων που συνεισφέρουν σε ευαισθησία στη νόσο.

Περιλαμβάνονται εγγυήσεις για την προστασία σπάνιων φυλών και φυλών με φυσικό χαμηλό ποσοστό του αλληλόμορφου ARR και για την πρόληψη της ακούσιας επιλογής ανεπιθύμητων χαρακτηριστικών. Τα κράτη μέλη που πληρούν ορισμένα κριτήρια μπορούν να υποβάλλουν αίτηση προκειμένου να εξαιρεθούν από το πρόγραμμα.

Τα κράτη μέλη που συμμετέχουν στο πρόγραμμα πρέπει από την 1η Ιανουαρίου 2004 να εφαρμόσουν επίσης πρόγραμμα αναγνώρισης του καθεστώτος ορισμένων κοπαδιών προβάτων ως ανθεκτικά στις ΜΣΕ. Στο επίπεδο Ι θα ανήκουν τα κοπάδια που αποτελούνται αποκλειστικά από πρόβατα με γονότυπο ARR/ARR. Στο επίπεδο ΙΙ θα ανήκουν τα κοπάδια των οποίων τα αρνιά προέρχονται αποκλειστικά από κριάρια με γονότυπο ARR/ARR, δηλαδή τα αρνιά έχουν εγγυημένα τουλάχιστον ένα αλληλόμορφο ARR. Το πρόγραμμα έχει σκοπό να ενθαρρύνει τους αγρότες να διασταυρώσουν τα ζώα τους έτσι ώστε να γίνουν ανθεκτικά στην τρομώδη νόσο και να παρέχει μια γνωστή πηγή ανθεκτικών ζώων.

    Δεν υπάρχει περίπτωση το πρόγραμμα αναπαραγωγής να επιλέξει επίσης ανεπιθύμητα χαρακτηριστικά στον πληθυσμό των προβάτων;

Μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι η αναπαραγωγή για ανθεκτικότητα στην τρομώδη νόσο προκαλεί οποιαδήποτε σοβαρά αρνητικά αποτελέσματα στον πληθυσμό των προβάτων, αλλά η Επιτροπή και τα κράτη μέλη πρέπει να λαμβάνουν πάντα υπόψη αυτή την πιθανότητα. Η νομοθεσία περιέχει διατάξεις που επιτρέπουν την αναθεώρηση του προγράμματος εάν αποδειχθεί σοβαρό αρνητικό αποτέλεσμα.

Επίσης, το πρόγραμμα παραμένει υπό αναθεώρηση σε σχέση με την επιστημονική έρευνα. Η Επιτροπή έχει ήδη δηλώσει ότι θα ζητήσει από την Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (ΕΑΑΤ) να αξιολoγήσει τα αποτελέσματα πειράματος που διεξήχθη στο Ηνωμένο Βασίλειο και προκάλεσε ΣΕΒ σε πρόβατο ARR/ARR εισάγοντας με ένεση μολυσμένο υλικό στον εγκέφαλο του ζώου καθώς και ένα πρόσφατο ύποπτο κρούσμα τρομώδους νόσου σε πρόβατο ARR/ARR στη Γερμανία. Θα ζητηθεί η γνώμη της ΕΑΑΤ σχετικά με το αν τα αποτελέσματα αυτά δικαιολογούν την αναθεώρηση των μέτρων αναπαραγωγής και εκρίζωσης.

    Τι συμβαίνει στα αιγοπρόβατα με τρομώδη νόσο;

Η νομοθεσία της ΕΕ απαγορεύει στα αιγοπρόβατα που έχουν προσβληθεί από τρομώδη νόσο να εισέλθουν στις αλυσίδες διατροφής ή ζωοτροφών. Τα σφάγια των ζώων που έχει επιβεβαιωθεί ότι πάσχουν από τρομώδη νόσο πρέπει να καταστρέφονται με καύση ή να θάβονται αφού υποβληθούν σε επεξεργασία υπό υψηλή θερμοκρασία για την άρση τυχόν μολυσματικότητας.

    Τι γίνεται με τα άλλα ζώα στα κοπάδια όπου εμφανίζεται κρούσμα τρομώδους νόσου;

Έως τώρα κάθε κράτος μέλος ήταν ελεύθερο να αποφασίσει τι να κάνει με τα άλλα ζώα στα μολυσμένα κοπάδια. Από την 1η Οκτωβρίου 2003, ωστόσο, τίθενται σε ισχύ νέοι κανόνες της ΕΕ. Όλα τα ζώα στα μολυσμένα κοπάδια αιγών πρέπει να φονεύονται. Για τα πρόβατα, τα κράτη μέλη μπορούν να επιλέξουν είτε να φονεύσουν όλα τα πρόβατα στην εκμετάλλευση είτε να εξακριβώσουν τον γονότυπο των προβάτων και να φονεύσουν μόνον τα πιο ευπαθή. Υπάρχουν επίσης κανόνες σχετικά με την επανεισαγωγή ζώων σε μολυσμένες εγκαταστάσεις.

Σε συνδυασμό με αυτούς τους νέους κανόνες επιλεκτικής σφαγής θα επιτρέπεται η χωρίς περιορισμούς εμπορία των προβάτων αναπαραγωγής με γονότυπο ARR/ARR (ζώα που θεωρούνται ανθεκτικά στην τρομώδη νόσο).

Όσον αφορά τις εισαγωγές τα αιγοπρόβατα που εισάγονται από τρίτες χώρες θα πρέπει να πληρούν πιο αυστηρές απαιτήσεις από ό,τι στο παρελθόν. Θα πρέπει να προέρχονται από κοπάδια που δεν ανέφεραν ποτέ κρούσμα τρομώδους νόσου εκτός εάν είναι πρόβατα με γονότυπο ARR/ARR. Ακόμα και τα πρόβατα ARR/ARR πρέπει να προέρχονται από εκμετάλλευση που δεν είχε κανένα κρούσμα τρομώδους νόσου το τελευταίο εξάμηνο.

    Η ΕΕ συμμετέχει στη χρηματοδότηση της εκρίζωσης του τρομώδους νόσου;

Τα προγράμματα εκρίζωσης της τρομώδους νόσου στα κράτη μέλη μπορούν να συγχρηματοδοτηθούν από την ΕΕ δυνάμει της απόφασης 90/424/ΕΟΚ του Συμβουλίου. Τα πρώτα εθνικά προγράμματα εκρίζωσης συγχρηματοδοτήθηκαν το 1998. Το 2002 η Επιτροπή θα συμβάλει με περισσότερα από 4 εκατομμύρια ευρώ στο κόστος των μέτρων παρακολούθησης, εξακρίβωσης του γονότυπου και εκρίζωσης στην Κοινότητα.

    Δ. Επιτηρηση και δοκιμες για μσε στα αιγοπροβατα

    Υπάρχει συστηματική επιτήρηση των ΜΣΕ στα αιγοπρόβατα;

Ναι. Η παρακολούθηση και η παθητική επιτήρηση του πληθυσμού των αιγοπροβάτων για την ύπαρξη τρομώδους νόσου αποτελεί απαίτηση της ΕΕ από το 1998. Η τρομώδης νόσος είναι υποχρεωτικά κοινοποιούμενη ζωονόσος από το 1993. Οι αγρότες πρέπει να κοινοποιούν όλες τις ύποπτες περιπτώσεις ΜΣΕ στα ζώα στις αρμόδιες αρχές των κρατών μελών. Οι ιστοί από πρόβατα ή αίγες για τα οποία υπάρχουν υπόνοιες ότι πάσχουν από τρομώδη νόσο ή οποιαδήποτε άλλη ΜΣΕ πρέπει να εξετάζονται στο εργαστήριο. Ο κανονισμός για τις ΜΣΕ απαιτεί επίσης από τα κράτη μέλη να διασφαλίζουν ότι οι κτηνίατροι, οι αγρότες και το σχετικό προσωπικό είναι εξοικειωμένοι με τα κλινικά σημεία και την επιδημιολογία των ΜΣΕ και το προσωπικό των εργαστηρίων που διενεργεί ελέγχους πρέπει να είναι ικανό να ερμηνεύει τα εργαστηριακά ευρήματα που συνδέονται με ΜΣΕ. Επίσης πριν από τη σφαγή όλα τα πρόβατα υποβάλλονται σε επιθεώρηση προ της σφαγής από κτηνίατρο.

Η ενεργητική επιτήρηση δείγματος σφαγίων υγιών ζώων και ζώων υψηλού κινδύνου ηλικίας άνω των 18 μηνών με τη χρήση της ταχείας δοκιμής για ΜΣΕ άρχισε να εφαρμόζεται τον Ιανουάριο του 2002. Χρησιμοποιούνται οι ίδιες δοκιμές με εκείνες που χρησιμοποιήθηκαν για τον έλεγχο για ΣΕΒ στα βοοειδή, καθώς έχουν σχεδιαστεί για να αναγνωρίζουν ΜΣΕ (άρα και την τρομώδη νόσο). Οι έλεγχοι αυξήθηκαν σημαντικά από την 1η Απριλίου 2002. Το 2002 ελέγχθηκαν περισσότερα από 370.000 ζώα.

Τα αποτελέσματα της επιτήρησης της τρομώδους νόσου στα αιγοπρόβατα στην ΕΕ από τον Ιανουάριο του 2002 διατίθενται στη διεύθυνση: http://ec.europa.eu/food/fs/bse/testing/bse_results_en.html.

    Υπάρχει δοκιμή για τη διάκριση μεταξύ τρομώδους νόσου και ΣΕΒ;

Δεν υπάρχει επικυρωμένη ταχεία δοκιμή που να μπορεί να κάνει τη διάκριση της ΣΕΒ από την τρομώδη νόσο στα αιγοπρόβατα. Προς το παρόν η βιολογική δοκιμασία σε ποντίκια είναι η μόνη επικυρωμένη δοκιμή που μπορεί να διακρίνει μεταξύ των δύο και απαιτούνται έως 2 χρόνια για την υλοποίησή της.

Ωστόσο, βρίσκονται υπό εξέλιξη αρκετές βιοχημικές δοκιμές που φαίνονται ικανές να διακρίνουν ανάμεσα στις δύο νόσους. Κατόπιν σύστασης της επιστημονικής συντονιστικής επιτροπής (ΕΣΕ) η Επιτροπή ζήτησε από το κοινοτικό εργαστήριο αναφοράς (ΚΕΑ) για τις ΜΣΕ να δημιουργήσει σύστημα βάσει του οποίου τα θετικά κρούσματα τρομώδους νόσου που προκύπτουν από τη συνήθη επιτήρηση στα κράτη μέλη θα μπορούν να υποβάλλονται σε δοκιμές για διάκριση μεταξύ των δύο νόσων με χρήση συνδυασμού των δοκιμών αυτών. Τα τυχόν αποτελέσματα που μοιάζουν με ΣΕΒ θα αξιολογούνται στη συνέχεια από ομάδα εμπειρογνωμόνων υπό το συντονισμό του ΚΕΑ.


Side Bar

My account

Manage your searches and email notifications


Help us improve our website