Navigation path

Left navigation

Additional tools

Other available languages: EN FR DE DA ES PT

De Commissie besliste vandaag de  Spaanse staatsholding Teneo toe te staan om
commerciële    redenen    87    miljard    peseta's     in    de    nationale
luchtvaartmaatschappij  Iberia   te  investeren.   Eind   1994  vroeg   Teneo
toestemming om  130 miljard peseta's  aan staatssteun toe te  kennen. Maar de
Commissie streeft  ernaar subsidies in de  luchtvaartsector geleidelijk af te
schaffen en aangezien Iberia  in 1992 al 120 miljard peseta's aan staatssteun
ontving, verklaarde de  Commissie vorig jaar  dat een  tweede toelating  voor
staatssteun alleen onder  zeer strikte voorwaarden mogelijk was.  Om Iberia's
financiële situatie  te herstellen,  trof Teneo  maatregelen om  aanzienlijke
investeringen   van  Iberia  in  Latijns-Amerika  te  verkopen  en  vroeg  de
Commissie een  kapitaalinjectie om zuiver  commerciële redenen te  overwegen.
De  Commissie  deed  beroep  op het  beginsel  van  een  investeerder  in een
markteconomie  dat  in de  communautaire wetgeving  veel wordt  toegepast. Na
grondig onderzoek  door onafhankelijke deskundigen  besloot de Commissie  dat
Teneo,  waarvan  de  strategie   erop  gericht  is  Iberia   op  particuliere
participatie   voor  te  bereiden,  de  rol   vervult  die  een  particuliere
investeerder   in    gelijkaardige   omstandigheden   zou   vervullen.    Een
kapitaalinjectie  van  87  miljard  peseta's  kan  dus  worden  overwogen  op
voorwaarde  dat  deze   alleen  voor  strikt  commerciële   doeleinden  wordt
gebruikt, zoals  financiering van vervroegde  uittreding en vermindering  van
buitensporige  schulden, en  niet  wordt aangewend  voor doeleinden  die  tot
concurrentievervalsing kunnen leiden. 

Achtergrond
De Commissie heeft sinds 1994,  toen ze een reeks richtlijnen goedkeurde  die
de  voorwaarden voor  staatssteun  in  de luchtvaartsector  vaststellen,  een
beleid  gevolgd  dat  erop  is  gericht  subsidies  in   de  luchtvaartsector
geleidelijk af te schaffen. 

Staatssteun wordt  natuurlijk door  nationale begrotingen gefinancierd,  niet
door Europese  fondsen. Door de toegenomen  concurrentie ten  gevolge van een
op liberalisering  van de luchtvaartsector gericht  beleid, moet de Commissie
er echter extra op toezien  dat subsidies die de basisdoelstellingen  van het
liberaliseringsproces in gevaar kunnen brengen, sterk worden beperkt. 

Maar veel  luchtvaartmaatschappijen worden  nog geheel  of gedeeltelijk  door
overheidsinstellingen gecontroleerd. In  landen waar dit het  geval is, heeft
de regering verklaard dat ze  naar gedeeltelijk of geheel  particulier beheer
wenst over te gaan. De regeringen van  die landen hebben ook publiekelijk  de
noodzaak  erkend van  het tot  stand brengen  van strategische overeenkomsten
met   andere  luchtvaartmaatschappijen   over  de   gehele   wereld  om   hun
luchtvaartmaatschappijen concurrerend te houden.

Door de toegenomen concurrentie  binnen Europa  en wereldwijd wordt  algemeen
aangenomen  dat  het aantal  luchtvaartmaatschappijen  die  onafhankelijk  op
internationale  routes   opereren  op  middellange  termijn  aanzienlijk  zal
verminderen  en  is  er   een  toenemende  tendens  naar  meer   particuliere
participatie.

Door het  Verdrag kan de Commissie geen onderscheid  maken tussen openbare en
particulier  beheerde   ondernemingen;  ze   moet  beide   op  gelijke   voet
behandelen. 

Een kapitaalinjectie door een openbare aandeelhouder  om dezelfde commerciële
redenen  als  een  particuliere  investeerder  in   een  markteconomie  onder
dezelfde  omstandigheden  zou  doen,  is  door   de  communautaire  wetgeving
toegelaten zoals het Hof van Justitie herhaaldelijk heeft bevestigd. 

Neil Kinnock,  Commissielid verantwoordelijk  voor het vervoerbeleid,  noemde
de beslissing "terdege  gebaseerd op een grondig professioneel  onderzoek van
de    commerciële   en    financiële   situatie    van    Iberia   en    haar
herstructureringsplan". 

Hij  voegde eraan toe:  "Door zich  tijdens de lange  onderhandelingen op dit
onderzoek  te baseren,  heeft de  Commissie  de luchtvaartmaatschappij  ervan
weten  te  overtuigen  dat  rentabiliteit  alleen  kan  worden  bereikt  door
moelijke   commerciële   beslissingen   te  nemen    -   het   verkopen   van
kernactiviteiten,  zich  aan  kosten besparende  maatregelen  houden  en  het
aantrekken van een particuliere investeerder."

Voor de concurrenten van  Iberia had hij de volgende boodschap: "De Commissie
baseert zich bij deze en alle andere beslissingen  voor de toepassing van het
beginsel  van  een  investeerder in  een  markteconomie  op  transparante  en
strikte  commerciële criteria.  In bepaalde  gevallen, zoals  bij Iberia, kan
dit  leiden tot  het  verkopen  van aandelen.  In  elk  geval zullen  bij  de
toepassing  van dit beginsel de  richtlijnen strikt  worden toegepast, zullen
de risico's die  aan deze sector zijn verbonden  erin doorwegen en zal worden
nagegaan  of de  betrokken  onderneming  zich aan  het  herstructureringsplan
houdt   en  alle  andere  bepalingen   vervult  die  de  concurrentie  moeten
vrijwaren."

De toepassing van het beginsel van  een investeerder in een markteconomie  op
Iberia 

In  het  geval  van  Iberia stelde  de  Commissie  begin  1995 duidelijk  dat
aangezien  in  1992   al  voor  120  miljard  peseta's  aan  staatssteun  was
toegestaan,  het verzoek  voor  steun ten  bedrage  van 130  miljard peseta's
alleen onder zeer strikte voorwaarden kon worden ingewilligd.

Als  antwoord  op  het  standpunt   van  de  Commissie  besloot   Iberia  een
commerciële oplossing voor  haar problemen te zoeken. De onderneming werd via
overeenkomsten   met particuliere  banken geherstructureerd; een  aanzienlijk
deel van haar  luchtvaartactiviteiten in  Latijns-Amerika - haar  aandelen in
Aerolineas  Argentinas,   Austral  (een   volledige  dochteronderneming   van
Aerolineas Argentinas) en  13 procent van haar  aandeel van 38 procent  in de
Chileense  onderneming  Ladeco -  werd  verkocht  aan  een  nieuw  opgerichte
onderneming Andes Holding  waarin de particuliere Amerikaanse  banken Bankers
Trust en Merrill Lynch een meerderheidsbelang van 58 procent hebben. 

Deze  verkoop   van  een  deel   van  Iberia's  kernactiviteiten   vermindert
aanzienlijk de aan  investeringen in Iberia verbonden commerciële risico's en
de   kans  op   verdere   ernstige  verliezen.   Deze  verkoop   was   daarom
doorslaggevend  bij  de  beslissing van  de  Commissie;  Iberia kan  daardoor
stellen  dat   een  kapitaalinjectie   op  zuiver   commerciële  gronden   is
gerechtvaardigd. 

Het  beginsel  van   een  investeerder  in  een  markteconomie  wordt  in  de
communautaire rechtspraak veelvuldig toegepast. Volgens het  verslag over het
concurrentiebeleid van 1994 werd het in dat jaar alleen al toegepast voor  de
Deense telecommunicatie-onderneming  TeleDanmark en  het Duitse  staalbedrijf
Klockner Stahl, waarbij  werd besloten dat de  Duitse en Deense  overheden de
rol van  particuliere  investeerders vervulden,  en  in  het geval  van  Neue
Maxhutte  Stahlwerke  en  de  Franse  computeronderneming  Bull,  waarbij  de
Commissie   van  oordeel   was  dat   de   voorgestelde  subsidies   niet  in
overeenstemming   waren  met  het  beginsel  van   een  investeerder  in  een
markteconomie. Recent  werd het beginsel  in de vervoersector toegepast  voor
Swissair/Sabena en in  het geval van de  bijdrage van 1,55 miljard  DM van de
Duitse overheid aan het pensioenfonds van Lufthansa. 

De  beslissing  van  de Commissie  om  een  kapitaalinjectie  om  commerciële
redenen toe te staan, steunt op vijf elementen:

1. Het  verkopen van de  belangen in Latijns-Amerika.  Door haar aandelen  in
Aerolineas Argentinas, Austral en Ladeco  te verkopen, heeft Iberia  een deel
van  haar kernactiviteiten  in de  luchtvaartsector afgestoten  en worden  de
commerciële risico's van de  onderneming beperkt. Het  is de eerste keer  dat
een luchtvaartonderneming ervan  kan worden overtuigd bij  het herstellen van
de  commerciële levensvatbaarheid  een deel  van  haar  kernactiviteit af  te
stoten, in plaats van minder belangrijke dochterondernemingen zoals hotels.

Iberia  zal  een  nieuwe  onderneming  Andes  Holding  oprichten  waarin   de
staatsholding Teneo  42 procent  van de  aandelen bezit  en twee  Amerikaanse
investeringsbanken Merrill Lynch en Bankers Trust  de onderneming controleren
via een deelneming van 58 procent.
 
Iberia  zal 13  procent  van  haar aandeel  van  38 procent  in  de Chileense
luchtvaartonderneming Ladeco tegen  marktprijs aan Andes Holding  verkopen en
ook  haar   belangen  in  Aerolineas  Argentinas   -  met   inbegrip  van  de
dochteronderneming Austral van deze luchtvaartmaatschappij.

Iberia moet de Commissie op de hoogte  brengen van het volledige verloop  van
de  verkoop. Tot  deze  verkoop,  die over  de  volgende  vier maanden  wordt
gespreid,  volledig  is   uitgevoerd,  mag  Teneo  alleen  het  deel  van  de
kapitaalinjectie  verschaffen dat met  betalingen voor  vervroegde uittreding
verband houdt (37 miljard peseta's). 

Iberia  heeft gedurende  twee jaar  de  mogelijkheid haar  Latijnsamerikaanse
aandelen  terug te  kopen maar  alleen  onder de  strikte voorwaarden  dat er
aanzienlijke particuliere  participatie is en dat  het volume  van de aankoop
beperkt  blijft  tot  hetgeen  mogelijk  is  zonder  de  financiële structuur
wezenlijk te beïnvloeden.

Na twee  jaar moeten  de particuliere banken  hun Latijnsamerikaanse aandelen
onherroepelijk   binnen  het  jaar  aan  derden  verkopen  en  Andes  Holding
opheffen.

2.  Beperking van de kapitaalinjectie. Bij de  beoordeling van het bedrag van
de kapitaalinjectie  legde  de Commissie  tot  1999  de verplichting  op  een
rendementspercentage hoger dan 30  procent te halen - een waarde die hoger is
dan  voor de  meeste commerciële gevallen  wordt aangehouden. Deze voorwaarde
houdt rekening  met de investeringsrisico's die  aan de luchtvaartsector zijn
verbonden en  bovendien  met  de  bijkomende  risico's  bij  Iberia.  Het  is
gebaseerd op de winst die een investeerder uit zijn investering haalt als  er
geen risico's zijn.  De Spaanse overheid stelde dit  percentage oorsprokelijk
op 23 procent vast, maar de  Commissie verhoogde het omdat er bij Iberia  nog
investeringsrisico's zijn  - het herstructureringsplan  is nog niet  volledig
uitgevoerd,  de gevolgen van  de recente  arbeidsonrust op  het imago  van de
onderneming en het totale effect van de derde  fase van de liberalisering  in
de luchtvaartsector en gronddiensten zijn onbekend.

3.  Beperking  van  het  gebruik  van  middelen.  De  kapitaalinjectie  wordt
uitdrukkelijk  beperkt  tot  betalingen  voor  vervroegde  uittreding  en  de
vermindering van de  buitensporige debt ratio (de verhouding  tussen schulden
en eigen vermogen).  Alhoewel het herstructureringsplan van  Iberia positieve
resultaten oplevert, zoals het  rendement van  1995 aantoont, verhinderen  de
rentelasten op de buitensporig hoge  schulden dat er kasmiddelen  beschikbaar
komen die voor lopende zaken kunnen worden aangewend. 

4. Het uitbrengen van verslag  en bepalingen over de aanwending van middelen.
Iberia kan  de middelen alleen voor  de vastgestelde  doeleinden gebruiken en
moet in het bijzonder aan de Commissie verslag uitbrengen  over de uitvoering
van het programma voor schuldvermindering  en de aanwending van  middelen die
daardoor beschikbaar  komen.  Iberia moet  zich ertoe  verbinden de  middelen
niet  te  gebruiken om  belangrijke  wijzigingen  in  de  uitvoering van  het
herstructureringsprogramma  aan  te  brengen. Er  kunnen  meer  bepaald  geen
belangrijke wijzigingen  worden aangebracht  in het algemeen  tarievenbeleid,
het rationaliseringsbeleid  voor de  vloot en  de met  de vakbonden  bereikte
overeenkomsten over besparingsmaatregelen. 

Iberia moet zich houden aan: 

Een bevriezing  van de lonen  in 1995  en 1996  en een  vermindering van  het
aantal werknemers met 3500 tussen 1994 en 1997 via vrijwillige en  vervroegde
uittredingen. De onderneming  heeft tussen 1991  en 1993  al 5000  werknemers
laten afvloeien.  Globaal  moet het personeelsbestand tussen 1991 en 1999 met
28 procent inkrimpen. 

De voorgenomen kostenvermindering;

Een algemene vermindering van het aantal vliegtuigen van  120 in 1993 tot 104
in 1997. 

Een  verbetering  van programmatuursystemen  om  de  passagierscapaciteit, de
mogelijkheden van het net van verbindingen, enz. optimaal te benutten. 

5. Voorbereiding van Iberia op participatie  door particuliere investeerders.
Deze beslissing  erkent hoe belangrijk het  voor Teneo  vanuit strategisch en
commercieel  oogpunt  is om  de waarde  van  haar aandelen  in  Iberia zoveel
mogelijk   te    verhogen    door    aanzienlijke    schuldvermindering    en
herstructurering vóór  onderhandelingen worden gestart  over de  participatie
van particuliere partners in Iberia. 

Verdere kapitaalinjecties in 1997
De  Commissie heeft  ook  besloten dat  overeenkomstig  het beginsel  van een
investeerder  in een markteconomie  in 1997  een verder  kapitaalinjectie van
maximaal 20 miljard  peseta's om commerciële redenen is gerechtvaardigd. Maar
de  Spaanse  overheid  moet de  Commissie  haar  voornemens  ter  goedkeuring
voorleggen    en    aan    de    hand   van    rentabiliteitsresultaten    en
produktiviteitsdoelstellingen in Iberia's gecontroleerde  resultaten van 1995
en  1996  bewijzen  dat  Iberia's  commerciële  prestaties  aanzienlijk  zijn
verbeterd, in overeenstemming met het herstructureringsplan.

Alhoewel  de   Commissie  geen   bepaalde  commerciële   strategie  aan   een
onderneming   kan  opleggen,  moet   ze  erop   toezien  dat   de  financiële
doelstellingen  en  het  bedrag van  de  kapitaalinjectie  binnen  de grenzen
vallen die  aan de  hand van  de risicobeoordeling  van diverse  particuliere
investeerders  zijn vastgesteld.  Op grond hiervan  besliste de Commissie dat
een kapitaalinjectie van  87 miljard peseta's is gerechtvaardigd, maar dat de
marktomstandigheden  de   139  miljard  peseta's  die  oorspronkelijk  werden
gevraagd,  niet  rechtvaardigen  (Teneo  heeft  zijn  oorspronkelijk  verzoek
tijdens  de onderhandelingen  verhoogd  met het  argument  dat de  kosten van
uittredingen hoger zijn dan oorspronkelijk was geschat). 

***

Side Bar