Navigation path

Left navigation

Additional tools

Europese Commissie - Persbericht

Voorbereidingen voor de brexit: EU treft laatste voorbereidingen voor mogelijk vertrek zonder akkoord op 12 april

Brussel, 25 maart 2019

Aangezien het steeds waarschijnlijker wordt dat het Verenigd Koninkrijk op 12 april zonder akkoord vertrekt uit de Europese Unie, heeft de Europese Commissie vandaag de laatste voorbereidingen getroffen voor een vertrek zonder akkoord.

Tegelijkertijd blijft de Commissie overheden ondersteunen bij hun eigen voorbereidingen en spoort zij alle Europese burgers en bedrijven aan om de nodige informatie in te blijven winnen over de gevolgen van een mogelijke vertrek zonder akkoord en zich daarop voor te bereiden. Deze aanpak volgt op de conclusies van de Europese Raad (artikel 50) van de afgelopen week, waarin wordt gevraagd verder werk te maken van de voorbereidingen en noodmaatregelen. Een vertrek zonder akkoord is niet wenselijk, maar de EU is erop voorbereid. 

Naar aanleiding van een verzoek van premier Theresa May heeft de Europese Raad (artikel 50) op donderdag 21 maart besloten om de datum van vertrek van het VK uit te stellen tot 22 mei 2019, op voorwaarde dat het terugtrekkingsakkoord uiterlijk op 29 maart 2019 door het Lagerhuis wordt goedgekeurd. De Europese Raad heeft besloten om, wanneer het Lagerhuis het terugtrekkingsakkoord op die datum nog niet heeft goedgekeurd, een verlenging tot 12 april 2019 toe te staan. In dat scenario wordt van het Verenigd Koninkrijk verwacht dat het vóór deze datum een koers uitzet.

Hoewel de Europese Unie blijft hopen dat dit niet het geval zal zijn, houdt dat in dat een vertrek zonder akkoord op 12 april kan plaatsvinden indien het terugtrekkingsakkoord op vrijdag 29 maart niet geratificeerd is. De EU is daarop voorbereid en is tijdens haar voorbereidingen eensgezind gebleven. Het is nu belangrijk dat iedereen klaar is voor en zich bewust is van de praktische gevolgen van een vertrek zonder akkoord.

Een vertrek zonder akkoord

Indien het VK zonder akkoord vertrekt, wordt het zonder enige overgangsregeling een derde land. Het gehele primaire en secundaire Unierecht is vanaf dat tijdstip niet meer van toepassing op het VK. Zoals bepaald in het terugtrekkingsakkoord is er geen overgangsperiode. Dat leidt uiteraard tot aanzienlijke verstoringen voor burgers en bedrijven. 

In dat geval is op de betrekkingen tussen het VK en de EU het algemene internationaal publiekrecht van toepassing. De regels van de Wereldhandelsorganisatie maken daarvan deel uit. De EU moet dan haar regels en tarieven onmiddellijk toepassen aan haar grenzen met het VK. Daarbij zal ook sprake zijn van controles op het gebied van douane, sanitaire en fytosanitaire normen en de naleving van EU-normen. Hoewel de douaneautoriteiten van de lidstaten omvangrijke voorbereidingen hebben getroffen, kunnen deze controles leiden tot significante vertragingen aan de grens. Verder komen entiteiten uit het VK niet meer in aanmerking voor EU-subsidies en mogen zij niet meer onder de huidige voorwaarden deelnemen aan EU-aanbestedingsprocedures. 

Evenmin zijn burgers van het VK dan nog burgers van de Europese Unie. Zij moeten aanvullende controles ondergaan wanneer zij de Europese Unie binnenkomen. De lidstaten hebben in de havens en op de luchthavens aanzienlijke voorbereidingen getroffen om ervoor te zorgen dat die controles zo efficiënt mogelijk worden uitgevoerd, maar ook hier kunnen vertragingen ontstaan. 

De voorbereidingen en noodmaatregelen van de EU met het oog op een vertrek zonder akkoord

Sinds december 2017 treft de Europese Commissie voorbereidingen voor een mogelijk vertrek zonder akkoord. Zij heeft 90 nota's over de brexit-voorbereidingen en 3 mededelingen van de Commissie gepubliceerd en 19 wetgevingsvoorstellen ingediend (zie hieronder). 

De Commissie heeft uitgebreide technische besprekingen gevoerd met de lidstaten van de EU-27 over algemene kwesties op het gebied van de voorbereidingen en noodmaatregelen en over specifieke sectorale, juridische en administratieve voorbereidingskwesties. De Commissie heeft nu ook haar rondreis langs de hoofdsteden van de 27 EU-lidstaten voltooid. Het doel van deze bezoeken was om de nodige toelichting te verschaffen over de voorbereidingen en noodmaatregelen van de Commissie en om de nationale voorbereidingen en noodplannen te bespreken. Bij de bezoeken bleek dat de lidstaten zeer goed zijn voorbereid op alle scenario's.

De lidstaten hebben zich ook op nationaal niveau intensief voorbereid. Een overzicht van de verblijfsrechten in de EU27-lidstaten is hier te vinden, evenals rechtstreekse links naar nationale websites over voorbereidingen.

Noodmaatregelen en voorbereidingen van wetgevende aard

Tot op heden heeft de Commissie 19 wetgevingsvoorstellen ingediend. Het Europees Parlement en de Raad hebben 17 voorstellen goedgekeurd of daarover overeenstemming bereikt. Momenteel vindt de formele vaststelling van al deze dossiers door het Europees Parlement en de Raad plaats. Twee voorstellen zullen door de medewetgevers te zijner tijd worden afgerond.

Zoals de Commissie heeft uiteengezet in haar mededelingen over de voorbereidingen voor de brexit, zullen deze noodmaatregelen de algehele impact van een vertrek zonder akkoord niet volledig wegnemen, voor zover dat al mogelijk is. Evenmin kan een gebrek aan voorbereiding worden goedgemaakt. De maatregelen bieden niet dezelfde voordelen als een volwaardig EU-lidmaatschap of de gunstige voorwaarden van de overgangsperiode waarin het terugtrekkingsakkoord voorziet. Deze voorstellen zijn van tijdelijke aard en beperkt in reikwijdte. Ze zullen unilateraal door de EU worden aangenomen. Het zijn geen "mini-akkoorden" en er is niet met het VK over onderhandeld. 

De EU is tijdens haar voorbereidingen volledig eensgezind gebleven en zal dat ook tijdens een mogelijke periode zonder akkoord blijven. 

 De noodmaatregelen voor een vertrek zonder akkoord betreffen onder meer:

- Peace-programma: het Peace-programma op het eiland Ierland wordt voortgezet tot eind 2020. Wat de periode na 2020 betreft, heeft de Commissie in het kader van haar voorstellen voor het volgende meerjarig financieel kader al voorgesteld de grensoverschrijdende steun voor vrede en verzoening in de aangrenzende graafschappen van Ierland en Noord-Ierland voort te zetten en te versterken.

- De EU-begroting (proces van definitieve vaststelling loopt momenteel): bij een vertrek zonder akkoord kan de EU haar verplichtingen nakomen en in 2019 betalingen aan Britse begunstigden blijven verrichten voor contracten die zijn ondertekend en besluiten die zijn genomen vóór 30 maart 2019, op voorwaarde dat het VK zijn verplichtingen uit hoofde van de begroting 2019 nakomt en de nodige audits en controles aanvaardt.

- Visrechten en compensatie: de vissers en marktdeelnemers van de EU-lidstaten zullen uit het Europees Fonds voor maritieme zaken en visserij kunnen worden vergoed voor de tijdelijke stillegging van visserijactiviteiten. Ook is geregeld dat de EU tot eind 2019 Britse vaartuigen toegang tot de EU-wateren kan verlenen, op voorwaarde dat EU-vaartuigen ook toegang krijgen tot de wateren van het VK.

- Financiële diensten: tijdelijke, beperkte maatregelen om te waarborgen dat er geen onmiddellijke verstoring plaatsvindt van de centrale clearing van derivaten en van centrale bewaardiensten voor EU-marktdeelnemers die momenteel gebruikmaken van exploitanten in het VK, en om de vernieuwing voor een vaste periode van 12 maanden van bepaalde over-the-counter-derivatencontracten te vergemakkelijken, wanneer een contract wordt overgedragen van een tegenpartij uit het VK naar een tegenpartij uit de EU-27.

- Luchtvaartverbindingen en -veiligheid: de twee desbetreffende maatregelen waarborgen elementaire luchtvaartverbindingen teneinde een volledige onderbreking van het luchtverkeer tussen de EU en het VK ingeval van een vertrek zonder akkoord te voorkomen. 

- Wegvervoersverbindingen: in dit verband worden veilige elementaire wegvervoersverbindingen tussen de EU en het VK gedurende een beperkte periode in stand gehouden, op voorwaarde dat het VK EU-bedrijven en -exploitanten op dezelfde manier behandelt.

- Spoorverbindingen: de huidige veiligheidsvergunningen worden voor bepaalde delen van het spoorwegnet met een strikte periode van drie maanden verlengd. Ondertussen kunnen langetermijnoplossingen worden gevonden die in overeenstemming zijn met het EU-recht. Concreet moet het Verenigd Koninkrijk voor de Kanaaltunnel veiligheidsnormen hanteren die evenwaardig zijn aan die van de EU.

- Inspecties van schepen: het doel in dit verband is voor rechtszekerheid te zorgen en de bedrijfscontinuïteit van de scheepvaart te waarborgen.

- Aanpassing van de kernnetwerkcorridor Noordzee – Middellandse Zee: hierdoor worden nieuwe maritieme verbindingen tussen Ierland, Frankrijk, België en Nederland toegevoegd aan het kernnetwerk en krijgt de Connecting Europe Facility (CEF) een nieuwe financieringsprioriteit: aanpassing van de vervoersinfrastructuur ten behoeve van beveiliging en buitengrenscontroles.

- Klimaatbeleid: de desbetreffende maatregel zorgt ervoor dat een vertrek zonder akkoord geen nadelige gevolgen heeft voor de soepele werking en de milieu-integriteit van het emissiehandelssysteem.

- Erasmus+-programma: studenten en stagiairs in het buitenland die op het moment van de terugtrekking van het VK aan het Erasmus+-programma deelnemen, kunnen hun studie voltooien en de desbetreffende financiering of subsidies blijven ontvangen.

- Socialezekerheidsrechten: de rechten (zoals tijdvakken van verzekering, (zelfstandige) arbeid of verblijf in het Verenigd Koninkrijk vóór terugtrekking) van de personen die hun recht op vrij verkeer hebben uitgeoefend vóór de uittreding van het Verenigd Koninkrijk, worden gewaarborgd. 

- Visumwederkerigheid (proces van definitieve vaststelling loopt momenteel): visumvrij reizen naar de EU voor Britse onderdanen als het VK visumvrij reizen op basis van wederkerigheid en zonder discriminatie ook toestaat voor de onderdanen van alle EU-lidstaten.

Staatssteun

In zoverre er financiële middelen en/of technische bijstand nodig zijn, bieden de bestaande regels inzake staatssteun de mogelijkheid om de problemen aan te pakken waarmee bedrijven te maken krijgen bij een vertrek zonder akkoord. Zo laten de regels inzake staatssteun steun toe voor adviesdiensten voor kleine en middelgrote ondernemingen (kmo's) of steun voor opleiding die kan worden gebruikt om kmo's bij hun voorbereidingen (met inbegrip van eventuele toekomstige douaneformaliteiten) bij te staan. De richtsnoeren inzake reddings- en herstructureringssteun bevatten bepalingen voor regelingen inzake tijdelijke flankerende herstructureringssteun voor kmo's, die nuttig zouden kunnen zijn voor de aanpak van hun liquiditeitsproblemen ten gevolge van de brexit. Toegang tot financiering kan in verschillende vormen worden verkregen, bijvoorbeeld via door de overheid gefinancierde kredietverlening waarbij de referentievoet in acht wordt genomen of staatsgaranties krachtens de garantiemededeling (contactpunt hier te vinden).

Financiering en steun uit de EU-begroting

Ook kan op bepaalde gebieden technische en financiële steun van de Europese Unie beschikbaar worden gesteld, bijvoorbeeld voor de opleiding van douaneambtenaren in het kader van het Douane 2020-programma. Andere programma's kunnen soortgelijke opleidingsprojecten op het gebied van sanitaire en fytosanitaire controles ondersteunen. Op het gebied van landbouw biedt de EU-wetgeving een reeks instrumenten om het hoofd te bieden aan de meest directe gevolgen van de terugtrekking van het Verenigd Koninkrijk, met name bij een vertrek zonder akkoord.

Nota's over de voorbereiding

De Europese Commissie heeft 90 sectorspecifieke nota's of kennisgevingen over de voorbereiding gepubliceerd. Deze bevatten gedetailleerde richtsnoeren voor de diverse sectoren die de gevolgen van de brexit zullen ondervinden. De nota's zijn hier beschikbaar. 

Meer informatie: wat moet ik doen bij een vertrek zonder akkoord?

EU-burgers die willen weten hoe zij zich op een vertrek zonder akkoord kunnen voorbereiden, kunnen contact opnemen met Europe Direct. Bel gratis 00 800 6 7 8 9 10 11 van overal in de EU, in alle officiële EU-talen. De Commissie heeft vandaag een reeks lezersvriendelijke factsheets in alle EU-talen gepubliceerd. 

Verdere nuttige links:

EU-burgers

- Website van de Europese Commissie over de voorbereiding op de brexit

- Overzicht van de verblijfsrechten in elke lidstaat van de EU-27

- Nationale websites van de lidstaten over een vertrek zonder akkoord

- Kennisgeving over reizen

- Factsheets over reizen, rechten van burgers, studeren en consumentenrechten

- Vragen en antwoorden over Erasmus

- Vragen en antwoorden over een vertrek zonder akkoord

- Informatie voor EU-burgers die in het VK wonen

EU-bedrijven

- Materiaal over douane en indirecte belastingen (waaronder een eenvoudige checklist met vijf stappen) voor bedrijven

- Informatie op het gebied van landbouw

- Zeven dingen die bedrijven in de EU27 moeten weten ter voorbereiding op de brexit

 

IP/19/1813

Contactpersoon voor de pers:

Voor het publiek: Europe Direct per telefoon 00 800 67 89 10 11 of e-mail


Side Bar