Navigation path

Left navigation

Additional tools

Ευρωπαϊκή Επιτροπή - Δελτίο Τύπου

Ο νέος παγκόσμιος άτλας της απερήμωσης καταδεικνύει πρωτοφανή πίεση στους φυσικούς πόρους του πλανήτη

Βρυξέλλες, 21 Ιουνίου 2018

Το Κοινό Κέντρο Ερευνών, η υπηρεσία επιστήμης και γνώσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, δημοσιεύει σήμερα τη νέα έκδοση του παγκόσμιου άτλαντος της απερήμωσης, προσφέροντας ένα εργαλείο στους αρμοδίους λήψης αποφάσεων για τη βελτίωση της αντιμετώπισης, σε τοπικό επίπεδο, της απώλειας εδάφους και της υποβάθμισης της γης.

Ο νέος άτλας προσφέρει την πρώτη ολοκληρωμένη και τεκμηριωμένη αξιολόγηση της υποβάθμισης του εδάφους σε παγκόσμιο επίπεδο και τονίζει την επείγουσα ανάγκη να εγκριθούν διορθωτικά μέτρα. 

Ο κ. Τίμπορ Νάβρατσιτς, επίτροπος Εκπαίδευσης, Πολιτισμού, Νεολαίας και Αθλητισμού, ο οποίος είναι υπεύθυνος για το Κοινό Κέντρο Ερευνών (JRC), δήλωσε τα εξής: «Τα τελευταία είκοσι χρόνια, μετά τη δημοσίευση της τελευταίας έκδοσης του παγκόσμιου άτλαντος της απερήμωσης, οι πιέσεις στη γη και το έδαφος αυξήθηκαν ραγδαία. Για να διαφυλάξουμε τον πλανήτη μας για τις μελλοντικές γενιές, πρέπει επειγόντως να αλλάξουμε τον τρόπο με τον οποίο μεταχειριζόμαστε τους πολύτιμους αυτούς πόρους. Αυτή η νέα και πολύ πιο εξελιγμένη έκδοση του άτλαντος παρέχει στους αρμοδίους λήψης αποφάσεων ανά το κόσμο πλήρεις και εύκολα προσβάσιμες πληροφορίες σχετικά με την υποβάθμιση του εδάφους, τα αίτιά της και πιθανά διορθωτικά μέτρα για την καταπολέμηση της απερήμωσης και την αποκατάσταση του υποβαθμισμένου εδάφους.» 

Ο κ. Καρμένου Βέλα, επίτροπος Περιβάλλοντος, Θαλάσσιας Πολιτικής και Αλιείας, πρόσθεσε: «Ο παγκόσμιος άτλας της απερήμωσης θα μας βοηθήσει να κατανοήσουμε το διαρκώς μεγαλύτερο πρόβλημα της απερήμωσης και της υποβάθμισης του εδάφους και τον τρόπο με τον οποίο μπορούμε να το αντιμετωπίσουμε. Ο άτλας δείχνει μια ΕΕ που πλήττεται όλο και περισσότερο από την απερήμωση και υπογραμμίζει τη σημασία της δράσης για την προστασία του εδάφους και τη βιώσιμη χρήση της γης και του νερού σε τομείς πολιτικής όπως η γεωργία, η δασοκομία, η ενέργεια και η κλιματική αλλαγή. Αυτή είναι η προσέγγιση που συνιστάται στη θεματική στρατηγική για το έδαφος της ΕΕ, και αποτελεί την καλύτερη ελπίδα μας να επιτευχθεί ουδετερότητα από πλευράς υποβάθμισης του εδάφους σύμφωνα με τους στόχους βιώσιμης ανάπτυξης του 2030.» 

Ο άτλας παρέχει παραδείγματα του τρόπου με τον οποίο η ανθρώπινη δραστηριότητα οδηγεί στον αφανισμό ειδών, απειλεί την επισιτιστική ασφάλεια, επιτείνει την κλιματική αλλαγή και προκαλεί τον εκτοπισμό ατόμων από τα σπίτια τους. 

Σύμφωνα με τα κύρια πορίσματα, η αύξηση του πληθυσμού και οι αλλαγές στις καταναλωτικές συνήθειές μας ασκούν πρωτοφανή πίεση στους φυσικούς πόρους του πλανήτη:

  • Πάνω από το 75 % της χερσαίας επιφάνειας της Γης είναι ήδη υποβαθμισμένη και το ποσοστό αυτό ενδέχεται να υπερβεί το 90 % έως το 2050.

  • Σε παγκόσμιο επίπεδο, υποβαθμίζεται κάθε χρόνο συνολική έκταση που αντιστοιχεί στη μισή έκταση της Ευρωπαϊκής Ένωσης (4,18 εκατομμύρια km²), φαινόμενο που πλήττει κυρίως την Αφρική και την Ασία.

  • Εκτιμάται ότι το οικονομικό κόστος της υποβάθμισης του εδάφους στην ΕΕ είναι της τάξης των δεκάδων δισεκατομμυρίων ευρώ ετησίως.

  • Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, η υποβάθμιση του εδάφους και η κλιματική αλλαγή θα οδηγήσουν σε μείωση των παγκόσμιων αποδόσεων των καλλιεργειών κατά περίπου 10 % έως το 2050. Αυτό το φαινόμενο θα σημειωθεί κυρίως στην Ινδία, την Κίνα και την υποσαχάρια Αφρική, όπου η υποβάθμιση του εδάφους θα μπορούσε να μειώσει κατά το ήμισυ τη φυτική παραγωγή.

  • Λόγω της επιτάχυνσης της αποψίλωσης των δασών θα είναι πιο δύσκολος ο μετριασμός των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής.

  • Εκτιμάται ότι μέχρι το 2050, έως και 700 εκατομμύρια άτομα θα μετακινηθούν λόγω προβλημάτων που συνδέονται με τη σπανιότητα των εδαφικών πόρων. Ο αριθμός αυτός ενδέχεται να φτάσει έως και τα 10 δισεκατομμύρια μέχρι το τέλος του αιώνα. 

Παρόλο που η υποβάθμιση του εδάφους συνιστά παγκόσμιο πρόβλημα, οι επιπτώσεις της είναι τοπικές και απαιτούνται τοπικές λύσεις. Απαιτείται μεγαλύτερη δέσμευση και αποτελεσματικότερη συνεργασία σε τοπικό επίπεδο για να αναχαιτιστεί η υποβάθμιση του εδάφους και η απώλεια της βιοποικιλότητας. 

Η περαιτέρω γεωργική επέκταση, μία από τις κύριες αιτίες της υποβάθμισης του εδάφους, θα μπορούσε να περιοριστεί με την αύξηση των απόδοσης των καλλιεργειών σε υφιστάμενες γεωργικές γαίες, τη μεταστροφή προς διατροφή φυτικής προέλευσης, την κατανάλωση ζωικών πρωτεϊνών από βιώσιμες πηγές και τη μείωση της απώλειας και της σπατάλης τροφίμων. 

Ο άτλας παρουσιάζει σαφή επισκόπηση των βαθύτερων αιτίων αυτής της υποβάθμισης παγκοσμίως. Περιλαμβάνει επίσης μεγάλο αριθμό στοιχείων, προβλέψεων και παγκόσμιων συνόλων δεδομένων που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τον εντοπισμό σημαντικών βιοφυσικών διεργασιών και κοινωνικοοικονομικών διαδικασιών οι οποίες, είτε χωριστά είτε από κοινού, μπορούν να οδηγήσουν σε μη βιώσιμη χρήση της γης και υποβάθμιση του εδάφους. 

Ιστορικό 

Στο πλαίσιο της Ατζέντας των Ηνωμένων Εθνών για τη βιώσιμη ανάπτυξη, οι παγκόσμιοι ηγέτες ανέλαβαν δέσμευση για «την καταπολέμηση της απερήμωσης, την αποκατάσταση υποβαθμισμένων εδαφών και γης, ιδίως γης που πλήττεται από την απερήμωση, την ξηρασία και τις πλημμύρες, και την επιδίωξη ενός ουδέτερου από πλευράς υποβάθμισης του εδάφους κόσμου» με ορίζοντα το 2030. Ενώ σε παγκόσμιο επίπεδο η απερήμωση αντιμετωπίζεται από τη σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για την καταπολέμηση της απερήμωσης (UNCCD), η υποβάθμιση του εδάφους είναι πρόβλημα που αφορά τη σύμβαση-πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών για την αλλαγή του κλίματος και τη σύμβαση για τη βιοποικιλότητα. Η σημασία της υποβάθμισης του εδάφους και της απερήμωσης οδήγησε στην έγκριση του στόχου βιώσιμης ανάπτυξης 15.3 που αποσκοπεί στην ουδετερότητα από πλευράς υποβάθμισης του εδάφους. 

Σε επίπεδο ΕΕ, η απερήμωση πλήττει το 8 % της επικράτειας, ιδίως στη νότια, την ανατολική και την κεντρική Ευρώπη. Αυτές οι περιοχές, που αντιπροσωπεύουν περίπου 14 εκατομμύρια εκτάρια, είναι εξαιρετικά ευαίσθητες στην απερήμωση. Δεκατρία κράτη μέλη έχουν δηλώσει ότι πλήττονται από απερήμωση στο πλαίσιο της σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για την καταπολέμηση της απερήμωσης (UNCCD): η Βουλγαρία, η Κροατία, η Κύπρος, η Ελλάδα, η Ουγγαρία, η Ιταλία, η Λετονία, η Μάλτα, η Πορτογαλία, η Ρουμανία, η Σλοβακία, η Σλοβενία και η Ισπανία. Η ΕΕ είναι απόλυτα προσηλωμένη στην προστασία του εδάφους και την προώθηση της βιώσιμης χρήσης της γης, και λαμβάνει υπόψη τις δεσμεύσεις αυτές κατά την κατάρτιση προτάσεων στους τομείς της ενέργειας, της γεωργίας, της δασοκομίας, της κλιματικής αλλαγής, της έρευνας και σε άλλους τομείς. 

Η νέα έκδοση του άτλαντος που δημοσιεύεται σήμερα δημιουργήθηκε με τη χρήση νέων μεθόδων επεξεργασίας δεδομένων που χρησιμοποιούν οι επιστήμονες της ΕΕ, χιλιάδες υπολογιστές υψηλών επιδόσεων και 1,8 petabytes δορυφορικών δεδομένων. Ο όγκος των δεδομένων αντιστοιχεί σε 2,7 εκατομμύρια CD-ROM ή περισσότερο από 6 χρόνια μαγνητοσκόπησης πλήρους υψηλής ευκρίνειας 24 ώρες το 24ωρο 7 ημέρες την εβδομάδα. Οι δύο πρώτες εκδόσεις του άτλαντος δημοσιεύθηκαν το 1992 ενόψει της Συνόδου κορυφής για τη Γη στο Ρίο ντε Τζανέιρο και πέντε έτη αργότερα, το 1998, με ορισμένες πρόσθετες περιπτωσιολογικές μελέτες. 

Περισσότερες πληροφορίες

Νέος παγκόσμιος άτλας της απερήμωσης 

Ενημερωτικό δελτίο του Κοινού Κέντρου Ερευνών

 

IP/18/4202

Αρμόδιοι επικοινωνίας:

Ερωτήσεις του κοινού: Europe Direct τηλεφωνικά 00 800 67 89 10 11 ή με ηλεκτρονικό μήνυμα


Side Bar