Navigation path

Left navigation

Additional tools

Ευρωπαϊκή Επιτροπή - Δελτίο Τύπου

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναλαμβάνει δράση για να διαφυλάξει το κράτος δικαίου στην Πολωνία

Βρυξέλλες, 26 Ιουλίου 2017

Σήμερα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναλαμβάνει δράση για να διαφυλάξει το κράτος δικαίου στην Πολωνία.

Στη σύσταση για το κράτος δικαίου που απευθύνεται στις πολωνικές αρχές τεκμηριώνονται οι σοβαρές ανησυχίες της Επιτροπής για την προβλεπόμενη μεταρρύθμιση του δικαστικού συστήματος στην Πολωνία. Η Επιτροπή εκτιμά ότι αυτή η μεταρρύθμιση αυξάνει τη συστημική απειλή κατά του κράτους δικαίου στην Πολωνία, η οποία είχε ήδη εντοπισθεί κατά τη διαδικασία για το κράτος δικαίου που κίνησε η Επιτροπή τον Ιανουάριο του 2016. Η Επιτροπή καλεί τις πολωνικές αρχές να επιλύσουν τα εν λόγω προβλήματα εντός ενός μηνός. Η Επιτροπή καλεί ειδικότερα τις πολωνικές αρχές να μην λάβουν κανένα μέτρο με σκοπό την παύση ή την ώθηση σε συνταξιοδότηση δικαστών του Ανώτατου Δικαστηρίου. Εάν ληφθούν τέτοια μέτρα, η Επιτροπή προτίθεται να ενεργοποιήσει αμέσως τη διαδικασία του άρθρου 7 παράγραφος 1[1], δηλαδή να προβεί σε επίσημη προειδοποίηση της ΕΕ, την οποία μπορούν να αποφασίσουν τα τέσσερα πέμπτα των κρατών μελών στο Συμβούλιο των Υπουργών.

Η Επιτροπή αποφασίζει επίσης να κινήσει διαδικασία επί παραβάσει κατά της Πολωνίας για παραβάσεις του δικαίου της ΕΕ. Το σώμα των Επιτροπών θα αποστείλει προειδοποιητική επιστολή αμέσως μόλις δημοσιευθεί ο νόμος περί της Οργάνωσης των Τακτικών Δικαστηρίων.

Ταυτόχρονα, η Επιτροπή επισημαίνει εκ νέου ότι είναι έτοιμη να συνεχίσει τον εποικοδομητικό διάλογο με την πολωνική κυβέρνηση.

Ο πρόεδρος Jean-Claude Juncker δήλωσε: «Η Επιτροπή είναι αποφασισμένη να υπερασπιστεί το κράτος δικαίου σε όλα τα κράτη μέλη ως θεμελιώδη αξία στην οποία έχει οικοδομηθεί η Ευρωπαϊκή μας Ένωση. Η ανεξαρτησία των δικαστηρίων αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την ένταξη στην Ένωση. Συνεπώς, η ΕΕ δεν δύναται να αποδεχθεί ένα σύστημα που επιτρέπει την παύση δικαστών κατά βούληση. Η ανεξαρτησία των δικαστηρίων είναι η βάση της αμοιβαίας εμπιστοσύνης μεταξύ των κρατών μελών και των δικαστικών συστημάτων. Εάν η πολωνική κυβέρνηση προβεί σε υπονόμευση της ανεξαρτησίας των δικαστηρίων και του κράτους δικαίου στην Πολωνία, δεν θα έχουμε άλλη επιλογή από την ενεργοποίηση του άρθρου 7.»

Ο πρώτος αντιπρόεδρος Frans Timmermans δήλωσε σχετικά: «Οι συστάσεις μας προς τις πολωνικές αρχές είναι ξεκάθαρες. Είναι καιρός να αποκαταστήσουν την ανεξαρτησία του Συνταγματικού Δικαστηρίου και είτε να αποσύρουν τους νόμους για τη μεταρρύθμιση του δικαστικού συστήματος, είτε να τους εναρμονίσουν με το πολωνικό Σύνταγμα και με τα ευρωπαϊκά πρότυπα για την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης. Τα πολωνικά δικαστήρια, όπως τα δικαστήρια όλων των κρατών μελών, υποχρεούνται να παρέχουν αποτελεσματικά μέσα έννομης προστασίας σε περίπτωση παραβιάσεων του δικαίου της Ένωσης, οπότε και ενεργούν ως «δικαστές της Ένωσης», και υποχρεούνται να πληρούν τις απαιτήσεις ανεξαρτησίας των δικαστηρίων, σύμφωνα με τη Συνθήκη και τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων. Πρόθεσή μας είναι να λύσουμε μαζί αυτά τα προβλήματα με εποικοδομητικό τρόπο. Η Επιτροπή παραμένει ανοιχτή για διάλογο με τις πολωνικές αρχές και θα επικροτήσουμε οποιοδήποτε βήμα αποσκοπεί στην τροποποίηση αυτών των νόμων ώστε να συμμορφωθούν με τις συστάσεις μας.»

1. Σύσταση για το κράτος δικαίου

Η σύσταση για το κράτος δικαίου που εκδίδεται σήμερα συμπληρώνει δυο προηγούμενες συστάσεις, οι οποίες εκδόθηκαν στις 27 Ιουλίου και στις 21 Δεκεμβρίου 2016 αντίστοιχα, και αφορά την έλλειψη ανεξάρτητου και νόμιμου ελέγχου συνταγματικότητας στην Πολωνία. Προς το παρόν, οι πολωνικές αρχές δεν έχουν ακόμη λάβει μέτρα για να αντιμετωπίσουν τα ζητήματα που θίγονται στις δυο πρώτες συστάσεις. Επιπλέον, οι πολωνικές αρχές έχουν πλέον λάβει πρόσθετα μέτρα που επιτείνουν τις ανησυχίες περί ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης και αυξάνουν σημαντικά τη συστημική απειλή κατά του κράτους δικαίου στην Πολωνία.

Η σύσταση της Επιτροπής για το κράτος δικαίου που απευθύνεται σήμερα στην Πολωνία καλύπτει τέσσερις νέες νομοθετικές πράξεις που ενέκρινε το πολωνικό Κοινοβούλιο, οι οποίες, κατά την εκτίμηση της Επιτροπής, θα αυξήσουν τη συστημική απειλή κατά του κράτους δικαίου: τον νόμο περί του Ανώτατου Δικαστηρίου, τον νόμο για το Εθνικό Δικαστικό Συμβούλιο (κατά των οποίων ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας άσκησε βέτο στις 24 Ιουλίου), τον νόμο περί της Οργάνωσης των Τακτικών Δικαστηρίων (ο οποίος υπεγράφη από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας στις 25 Ιουλίου και αυτή τη στιγμή εκκρεμεί η δημοσίευση και η έναρξη ισχύος του) και τον νόμο για την Εθνική Σχολή Δικαστών (ο οποίος δημοσιεύθηκε και άρχισε να ισχύει στις 13 Ιουλίου). Στη σημερινή τους μορφή, αυτοί οι νόμοι θα υπονομεύσουν ριζικά την ανεξαρτησία των δικαστηρίων στην Πολωνία και θα έχουν άμεσες και ιδιαίτερα αρνητικές επιπτώσεις στην ανεξάρτητη λειτουργία του δικαστικού συστήματος.

Ειδικότερα, η παύση δικαστών του Ανώτατου Δικαστηρίου θα επιτείνει σοβαρά τη συστημική απειλή κατά του κράτους δικαίου. Η Επιτροπή καλεί, ως εκ τούτου, τις πολωνικές αρχές να μην λάβουν κανένα μέτρο με σκοπό την παύση ή την ώθηση σε συνταξιοδότηση δικαστών του Ανώτατου Δικαστηρίου. Εάν οι πολωνικές αρχές προβούν στη λήψη τέτοιων μέτρων, η Επιτροπή προτίθεται να ενεργοποιήσει αμέσως τον μηχανισμό που προβλέπεται στο άρθρο 7 παράγραφος 1 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η Επιτροπή καλεί την πολωνική κυβέρνηση να επιλύσει τα προβλήματα που επισημαίνονται στη σύσταση για το κράτος δικαίου εντός ενός μηνός και να ενημερώσει την Επιτροπή για τα μέτρα που θα λάβει προς τον σκοπό αυτόν.

2. Διαδικασία επί παραβάσει βάσει του δικαίου της ΕΕ

Το σώμα των Επιτρόπων αποφάσισε επίσης την προετοιμασία διαδικασίας επί παραβάσει για πιθανή παράβαση του δικαίου της ΕΕ. Το σώμα των Επιτροπών είναι έτοιμο να αποστείλει προειδοποιητική επιστολή σχετικά με τον νόμο περί της Οργάνωσης των Τακτικών Δικαστηρίων μετά την επίσημη δημοσίευσή του. Η κύρια ανησυχία της Επιτροπής όσον αφορά τον συγκεκριμένο νόμο έγκειται στη διάκριση λόγω φύλου που εισάγεται με την πρόβλεψη διαφορετικής ηλικίας συνταξιοδότησης για τις γυναίκες δικαστές (60 έτη) και τους άνδρες δικαστές (65 έτη). Αυτό αντίκειται στο άρθρο 157 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ) και την οδηγία 2006/54 για την ισότητα των φύλων σε θέματα εργασίας. Στην προειδοποιητική της επιστολή, η Επιτροπή θα εκφράσει επίσης την ανησυχία της για τη διάταξη που δίνει στον Υπουργό Δικαιοσύνης τη διακριτική ευχέρεια να παρατείνει τη θητεία δικαστών που έχουν συμπληρώσει την ηλικία συνταξιοδότησης, καθώς και να παύει και να διορίζει προέδρους δικαστηρίων, διότι η εν λόγω διάταξη υπονομεύει την ανεξαρτησία των πολωνικών δικαστηρίων (βλ. άρθρο 19 παράγραφος 1 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ) και άρθρο 47 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ).

Επόμενα βήματα

Η σύσταση της Επιτροπής καλεί την πολωνική κυβέρνηση να επιλύσει τα προβλήματα εντός ενός μήνα και να ενημερώσει την Επιτροπή για τα μέτρα που θα λάβει προς τον σκοπό αυτόν. Η Επιτροπή είναι έτοιμη να συνεχίσει τον εποικοδομητικό διάλογο με την πολωνική κυβέρνηση. Όσον αφορά τη διαδικασία επί παραβάσει, η Επιτροπή θα αποστείλει την προειδοποιητική επιστολή, μόλις δημοσιευθεί ο νόμος περί της Οργάνωσης των Τακτικών Δικαστηρίων.

Ιστορικό

Η αρχή του κράτους δικαίου ανήκει στο κοινό σύνολο αξιών στις οποίες είναι θεμελιωμένη η Ευρωπαϊκή Ένωση και κατοχυρώνεται στο άρθρο 2 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Βάσει των Συνθηκών, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι υπεύθυνη, από κοινού με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, για τη διασφάλιση του σεβασμού του κράτους δικαίου ως θεμελιώδους αξίας της Ένωσής μας, καθώς και του σεβασμού των κανόνων, των αξιών και των αρχών της ΕΕ. Οι εξελίξεις στην Πολωνία ώθησαν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ανοίξει διάλογο με την πολωνική κυβέρνηση τον Ιανουάριο του 2016, δυνάμει του πλαισίου για το κράτος δικαίου. Το πλαίσιο θεσπίστηκε από την Επιτροπή στις 11 Μαρτίου 2014 και περιλαμβάνει τρία στάδια (βλ. διάγραμμα στο παράρτημα 1). Όλη η διαδικασία βασίζεται στον συνεχή διάλογο μεταξύ της Επιτροπής και του ενδιαφερόμενου κράτους μέλους. Η Επιτροπή ενημερώνει τακτικά το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο για κάθε εξέλιξη.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει στηρίξει σταθερά τις ανησυχίες της Επιτροπής, μεταξύ άλλων, με δυο ψηφίσματα στις 13 Απριλίου και στις 14 Σεπτεμβρίου 2016. Στις 16 Μαΐου 2017, η Επιτροπή ενημέρωσε το Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων για την κατάσταση στην Πολωνία. Η ευρεία πλειονότητα των κρατών μελών υποστήριξαν τον ρόλο και τις προσπάθειες της Επιτροπής να αντιμετωπίσει το ζήτημα και ζήτησαν από την πολωνική κυβέρνηση να αρχίσει πάλι τον διάλογο με την Επιτροπή.

Πολλοί ακόμα φορείς σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο εξέφρασαν τη βαθιά τους ανησυχία για τη μεταρρύθμιση του πολωνικού δικαστικού συστήματος: εκπρόσωποι του δικαστικού κλάδου από ολόκληρη την Ευρώπη, όπως το Δίκτυο των Προέδρων των Ανώτατων Δικαστηρίων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και το Ευρωπαϊκό δίκτυο Δικαστικών Συμβουλίων, η Επιτροπή της Βενετίας, ο Επίτροπος για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα του Συμβουλίου της Ευρώπης, η Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων των Ηνωμένων Εθνών και πολλές οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, όπως η Διεθνής Αμνηστία και το Δίκτυο για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα και τη Δημοκρατία.

Περισσότερες πληροφορίες:

 

 

[1]Στο άρθρο 7 παράγραφος 1 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση προβλέπεται ότι το Συμβούλιο δύναται, αποφασίζοντας με την πλειοψηφία των τεσσάρων πέμπτων των μελών του, να διαπιστώσει την ύπαρξη σαφούς κινδύνου σοβαρής παραβίασης από κράτος μέλος των κοινών αξιών του άρθρου 2 της Συνθήκης (βλ. παράρτημα II). Η Επιτροπή δύναται να κινήσει αυτή τη διαδικασία βάσει αιτιολογημένης πρότασης.

 

 

Παράρτημα I – Πλαίσιο για το κράτος δικαίου

 

 

Παράρτημα II – Άρθρο 7 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση

1.   Το Συμβούλιο δύναται, βάσει αιτιολογημένης προτάσεως του ενός τρίτου των κρατών μελών, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αποφασίζοντας με την πλειοψηφία των τεσσάρων πέμπτων των μελών του και κατόπιν της έγκρισης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, να διαπιστώσει την ύπαρξη σαφούς κινδύνου σοβαρής παραβίασης από κράτος μέλος των αξιών του άρθρου 2. Το Συμβούλιο, προτού προβεί στη διαπίστωση αυτή, ακούει το εν λόγω κράτος μέλος και δύναται, αποφασίζοντας με την ίδια διαδικασία, να του απευθύνει συστάσεις.

Το Συμβούλιο επαληθεύει τακτικά ότι εξακολουθούν να ισχύουν οι λόγοι που οδήγησαν στη διαπίστωση αυτή.

2.   Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, αποφασίζοντας ομόφωνα μετά από πρόταση του ενός τρίτου των κρατών μελών ή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και αφού λάβει την έγκριση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, δύναται να διαπιστώσει την ύπαρξη σοβαρής και διαρκούς παραβίασης από κράτος μέλος των αξιών του άρθρου 2, αφού καλέσει το εν λόγω κράτος μέλος να υποβάλει τις παρατηρήσεις του.

3.   Εφόσον γίνει η αναφερόμενη στην παράγραφο 2 διαπίστωση, το Συμβούλιο δύναται να αποφασίζει, με ειδική πλειοψηφία, την αναστολή ορισμένων δικαιωμάτων τα οποία απορρέουν από την εφαρμογή των Συνθηκών ως προς το εν λόγω κράτος μέλος, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων ψήφου του αντιπροσώπου της κυβέρνησης αυτού του κράτους μέλους στο Συμβούλιο. Ενεργώντας κατ' αυτόν τον τρόπο, το Συμβούλιο λαμβάνει υπόψη τις πιθανές συνέπειες μιας τέτοιας αναστολής στα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις φυσικών και νομικών προσώπων.

Οι υποχρεώσεις του εν λόγω κράτους μέλους, δυνάμει των Συνθηκών, εξακολουθούν, εντούτοις, να δεσμεύουν αυτό το κράτος μέλος.

4.   Το Συμβούλιο δύναται να αποφασίσει, εν συνεχεία, με ειδική πλειοψηφία, να μεταβάλει ή να ανακαλέσει μέτρα που έχουν ληφθεί σύμφωνα με την παράγραφο 3, ανάλογα με τις μεταβολές της καταστάσεως, η οποία οδήγησε στην επιβολή τους.

5.   Ο τρόπος ψηφοφορίας που, για τους σκοπούς του παρόντος άρθρου, εφαρμόζεται στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και στο Συμβούλιο καθορίζεται στο άρθρο 354 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

 

 

 

 

IP/17/2161

Αρμόδιοι επικοινωνίας:

Ερωτήσεις του κοινού: Europe Direct τηλεφωνικά 00 800 67 89 10 11 ή με ηλεκτρονικό μήνυμα


Side Bar