Navigation path

Left navigation

Additional tools

Komisja Europejska - Komunikat prasowy

Unia bezpieczeństwa: działania wymierzone w nielegalny przywóz dóbr kultury służący finansowaniu terroryzmu

Bruksela, 13 lipca 2017 r.

Unia bezpieczeństwa: działania wymierzone w nielegalny przywóz dóbr kultury służący finansowaniu terroryzmu

Komisja Europejska przedstawiła dzisiaj nowe przepisy w celu rozprawienia się z nielegalnym przywozem dóbr kultury z państw spoza UE i handlem tymi dobrami. Proceder ten często służy finansowaniu terroryzmu i innej działalności przestępczej. Przedstawiony dzisiaj wniosek jest jednym z ostatnich etapów działań nakreślonych przez Komisję w planie działania na rzecz skuteczniejszego zwalczania finansowania terroryzmu. Jak przewidziano w tym wniosku, zostanie wprowadzony zakaz przywozu do UE dóbr kultury, które są nielegalnie wywożone z krajów pochodzenia. Przedłożenie tego dokumentu przypada kilka dni po tym, jak uczestnicy szczytu G-20 w Hamburgu wezwali państwa do walki z finansowaniem terroryzmu, w tym z szabrownictwem i przemytem antyków.

Pierwszy wiceprzewodniczący Komisji Frans Timmermans powiedział: Pieniądze są paliwem dla organizacji terrorystycznych takich jak Daisz. Podejmujemy działania, aby zlikwidować poszczególne źródła ich finansowania. Do źródeł tych należy handel dobrami kultury, ponieważ terroryści pozyskują środki finansowe z grabieży stanowisk archeologicznych i z nielegalnej sprzedaży zabytkowych przedmiotów. Dzięki naszemu wnioskowi organy celne będą dysponowały właściwymi narzędziami, aby nie dopuszczać takich towarów na rynek UE.

Pierre Moscovici, komisarz do spraw gospodarczych i finansowych, podatków i ceł, powiedział: Nielegalny handel dobrami kultury to poważny problem. Proceder ten może czynić ogromne spustoszenie w dziedzictwie kulturowym państw, które najsłabiej sobie radzą z ochroną własnych interesów. Uzyskane w ten sposób środki finansowe mogą być przeznaczane bezpośrednio na finansowanie terroryzmu, dlatego proceder ten należy zniszczyć w zarodku. 

Tibor Navracsics, komisarz ds. edukacji, kultury, młodzieży i sportu, stwierdził: Grabież dóbr kultury i nielegalny handel nimi skutkują tym, że obywatele poszkodowanych państw zostają pozbawieni części swojej tożsamości kulturowej i niszczone jest dziedzictwo kulturowe ludzkości. Dzisiaj Komisja potwierdza swoje zaangażowanie w ochronę tego dziedzictwa, a okazją do zaprezentowania działań w tym zakresie będzie Europejski Rok Dziedzictwa Kulturowego 2018.

Obecnie UE egzekwuje zakaz sprowadzania dóbr kultury z Iraku i Syrii, lecz nie ustanowiono ogólnych unijnych ram prawnych dotyczących przywozu takich dóbr. Obowiązujące aktualnie przepisy mogą być wykorzystywane przez pozbawionych skrupułów eksporterów i importerów, którzy mogą następnie przekazywać zyski z tych transakcji na finansowanie nielegalnej działalności, w tym terroryzmu. Przepisy krajowe w tej dziedzinie są niejednolite i nieskuteczne, a zatem działanie na szczeblu unijnym jest konieczne, aby zapewnić spójne podejście do przywozu dóbr kultury, które będzie obowiązywało na wszystkich granicach zewnętrznych Unii. Będzie można w ten sposób zapobiegać sprowadzaniu do UE nielegalnie pozyskanych dóbr kultury, czyli procederowi, który bezpośrednio przyczynia się do zubożenia kulturowej, historycznej i archeologicznej spuścizny krajów pochodzenia.

Plany nowych środków zostały po raz pierwszy zaprezentowane przez Komisję w ramach Europejskiej agendy bezpieczeństwa oraz planu działania z 2016 r. na rzecz skuteczniejszego zwalczania finansowania terroryzmu. W lutym 2016 r. państwa członkowskie UE przypomniały o tym, jak ważne jest pilne zintensyfikowanie walki z nielegalnym handlem dobrami kultury, oraz wezwały Komisję, aby jak najszybciej zaproponowała środki ustawodawcze w tej dziedzinie.

W nowych przepisach przewidziano szereg działań, które powinny w przyszłości znacznie utrudnić przywóz nielegalnie pozyskanych dóbr kultury:

– stosowanie, w odniesieniu do przywozu, nowej wspólnej unijnej definicji dóbr kultury, która obejmuje szeroki zakres obiektów, w tym znaleziska archeologiczne, starożytne zwoje, fragmenty zabytków, dzieła sztuki, kolekcje i antyki. Nowe przepisy będą miały zastosowanie wyłącznie do dóbr kultury, które są najbardziej zagrożone, tj. do dzieł mających co najmniej 250 lat w chwili przywozu;

– wprowadzenie nowego systemu pozwoleń w odniesieniu do przywozu przedmiotów archeologicznych, fragmentów zabytków oraz starożytnych manuskryptów i ksiąg. Przed sprowadzeniem takich przedmiotów do UE importerzy będą musieli uzyskać pozwolenie na przywóz wydawane przez właściwe organy w UE;

– w odniesieniu do innych kategorii dóbr kultury importerzy będą musieli przejść przez bardziej rygorystyczną procedurę certyfikacji, tj. przedłożyć podpisane lub uwierzytelnione oświadczenie jako dowód, że towary zostały wywiezione z państwa trzeciego legalnie;

– organy celne będą również miały uprawnienia do przechwytywania i konfiskowania towarów, w przypadkach gdy nie można wykazać, że dane dobra kultury zostały wywiezione legalnie.

Planuje się również kampanie uświadamiające, skierowane do nabywców dóbr kultury w Europie: zarówno do zawodowych importerów dzieł sztuki, jak i nabywców indywidualnych. Jednocześnie w państwach członkowskich będą organizowane szkolenia dla celników i funkcjonariuszy innych organów ścigania, dzięki którym będą oni potrafili lepiej rozpoznawać podejrzane przesyłki i skuteczniej współpracować w dziedzinie zapobiegania nielegalnemu handlowi.

Państwa członkowskie UE będą zobowiązane do wprowadzenia skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających kar wobec osób, które nie przestrzegają tych przepisów, zwłaszcza osób, które składają fałszywe oświadczenia lub podają fałszywe informacje.

Kontekst

Walczące frakcje i organizacje terrorystyczne na całym świecie popełniają liczne przestępstwa przeciwko naszemu wspólnemu dziedzictwu kulturowemu. Z ostatnich raportów wynika również, że wartościowe dzieła sztuki, rzeźby i artefakty archeologiczne są sprzedawane i przywożone do UE z niektórych państw trzecich, a zyski z tego procederu mogą służyć finansowaniu działalności terrorystycznej.

Jeśli chodzi o przywóz i przemieszczanie dzieł sztuki i antyków, państwa członkowskie UE stosują obecnie ogólne przepisy prawa celnego lub unijny kodeks celny. Specjalne przepisy stosuje się do dóbr kultury przywożonych z Iraku i Syrii. W ostatnich latach coraz wyraźniej można było zaobserwować, że przepisy te nie są wystarczające do zwalczania nielegalnego handlu dobrami kultury.

W lipcu 2017 r. grupa G-20 wezwała państwa do zwalczania alternatywnych źródeł finansowania terroryzmu, w tym grabieży i przemytu przedmiotów zabytkowych. Również grupa G-7 zaapelowała o podjęcie działań wymierzonych w takie praktyki prowadzone w państwach trzecich. 

Znaczenie ochrony dziedzictwa kulturowego będzie przedmiotem kampanii informacyjnej w roku 2018, który ogłoszono Europejskim Rokiem Dziedzictwa Kulturowego. Będą wówczas prowadzone liczne akcje na wszystkich szczeblach: europejskim, krajowym, regionalnym i lokalnym. Celem tych działań będzie również pokazanie opinii publicznej, jak ważne jest dziedzictwo kulturowe, oraz wspieranie innowacyjnych i angażujących wiele stron sposobów ochrony tego dziedzictwa z myślą o zachowaniu go dla przyszłych pokoleń.

Wartość sprzedaży autentycznych dzieł sztuki i antyków na rynku światowym w 2016 r. jest wyceniana łącznie na 56 mld euro, z czego wartość sprzedaży na rynku europejskim wyniosła ogółem ok. 19 mld euro.

Dalsze działania

Wniosek dotyczący rozporządzenia zostanie teraz przedłożony Parlamentowi Europejskiemu i Radzie UE. Komisja ma nadzieję, że zostanie on niezwłocznie przyjęty w procedurze współdecyzji.

Dodatkowe informacje

Nowy wniosek w sprawie zwalczania nielegalnego handlu dobrami kultury – pytania i odpowiedzi

Strona internetowa DG TAXUD poświęcona nowemu wnioskowi w sprawie zwalczania nielegalnego handlu dobrami kultury

Więcej informacji na temat Europejskiego Roku Dziedzictwa Kulturowego

IP/17/1932

Kontakty z mediami:

Zapytania od obywateli: Serwis Europe Direct – tel. [ 00 800 67 89 10 11 ] lub e-mail


Side Bar