Navigation path

Left navigation

Additional tools

Europese Commissie - Persbericht

Staatssteun: Verslag sectoraal onderzoek biedt sturing over capaciteitsmechanismen

Brussel, 30 november 2016

De Europese Commissie heeft het eindverslag van het sectorale onderzoek over capaciteitsmechanismen gepubliceerd. Volgens het verslag moeten de lidstaten de behoefte aan dergelijke mechanismen beter evalueren en de leveringszekerheid waarborgen met zo min mogelijk verstoring van de concurrentie.

Het verslag komt tot de conclusie dat de lidstaten vaak verzuimd hebben de behoefte aan een capaciteitsmechanisme adequaat te onderzoeken alvorens er een op te zetten. Voort moeten vele lidstaten nog markthervormingen doorvoeren die onmisbaar zijn om problemen met de leveringszekerheid aan te pakken. Waar een capaciteitsmechanisme noodzakelijk blijkt, biedt het verslag praktische sturing aan de lidstaten over het type mechanisme dat het best geschikt is om het vastgestelde probleem op te lossen.

Het sectorale onderzoek over capaciteitsmechanismen heeft informatie en aanvullingen opgeleverd voor het maatregelenpakket schone energie voor alle Europeanen, dat de Commissie vandaag heeft gepresenteerd, met het oog op een moderne, beter functionerende en meer geïntegreerde elektriciteitsmarkt in de Europese Unie.

Commissaris Margrethe Vestager verklaarde: "Capaciteitsmechanismen moeten beantwoorden aan een probleem op de markt, zij moeten open staan voor alle technologieën en exploitanten uit andere EU-landen. Zij mogen geen verkapte subsidies zijn voor een specifieke technologie, zoals fossiele brandstoffen, of te duur uitvallen voor de elektriciteitsconsument. Het verslag van het sectorale onderzoek zal de Commissie en de lidstaten helpen capaciteitsmechanismen in te voeren die beter gericht zijn, en alleen als er een reële behoefte aan is.

Ook als de capaciteitsmechanismen adequaat opgezet worden, kunnen zij de essentiële hervormingen van de elektriciteitsmarkt niet vervangen. Dat is de reden waarom het sectorale onderzoek een aanvulling biedt op het belangrijke maatregelenpakket "schone energie voor alle Europeanen van de Commissie, teneinde de Europese elektriciteitsmarkt meer te integreren en beter te laten functioneren."

De belangrijkste conclusies van het eindverslag zijn de volgende:

Capaciteitsmechanismen moeten vergezeld gaan van passende markthervormingen

Hoewel er over het algemeen overcapaciteit is op de Europese elektriciteitsmarkten en stroomtekorten uiterst zeldzaam zijn, zijn toch vele lidstaten erover bezorgd dat er in de toekomst mogelijk niet voldoende capaciteit voor elektriciteitsopwekking zal zijn om de elektriciteitsbehoeften te dekken. Een aantal lidstaten heeft daarom besloten capaciteitsmechanismen in te voeren waarmee de elektriciteitsopwekkers en andere capaciteitsaanbieders worden beloond voor hun beschikbaarheid in geval van nood. De Commissie inventariseerde in het sectorale onderzoek 35 vroegere, nog bestaande of geplande capaciteitsmechanismen in de 11 onderzochte lidstaten (namelijk België, Kroatië, Denemarken, Frankrijk, Duitsland, Ierland, Italië, Polen, Portugal, Spanje en Zweden).

Uit het onderzoek is gebleken dat in vele lidstaten markt- en reguleringsfalen de noodzakelijke prijssignalen belet om de passende niveaus van de leveringszekerheid te handhaven. Vele van deze punten van zorg kunnen worden weggewerkt door markthervormingen door te voeren zoals voorgesteld in het maatregelenpakket schone energie voor alle Europeanen. Dit impliceert het wegwerken van lage tariefplafonds voor elektriciteit, de marktdeelname van vraagrespons mogelijk maken, en biedzones aanpassen aan netwerkcongestie. De meeste lidstaten moeten echter nog passende markthervormingen doorvoeren om een nationaal capaciteitsmechanisme minder noodzakelijk of zelfs overbodig te maken.

Om die reden zal de Commissie van lidstaten die een capaciteitsmechanisme willen opzetten, eerst eisen dat de noodzakelijke markthervormingen worden doorgevoerd.

 

De noodzaak van een capaciteitsmechanisme moet worden aangetoond

Het onderzoek heeft vastgesteld dat vele van de capaciteitsmechanismen die in Europa werden opgezet, niet bedoeld waren om een duidelijk geïdentificeerd probleem met de leveringszekerheid op te lossen. De evaluatie door de lidstaten van de situatie van de leveringszekerheid heeft onvoldoende diepgang en is niet altijd gebaseerd op een economisch verantwoorde doelstelling voor de leveringszekerheid. Daarom eist de Commissie dat de noodzaak voor een capaciteitsmechanisme wordt onderbouwd met een degelijke evaluatie van de toereikendheid van de energieopwekking. Het vandaag gepresenteerde maatregelenpakket schone energie voor alle Europeanen stelt betere regionale evaluaties van de toereikendheid voor, waarmee een steeds betrouwbaarder basis moet worden geboden om vast te stellen of capaciteitsmechanismen nodig zijn.

 

Capaciteitsmechanismen moeten doelgericht zijn en open staan voor alle aanbieders

Uit het onderzoek is gebleken dat de vormgeving van de meeste capaciteitsmechanismen aanzienlijk kan worden verbeterd.

In de eerste plaats moet het gekozen mechanisme passen bij het vastgestelde probleem. Aan de ene kant is voor problemen met de toereikendheid op de lange termijn een marktbestrijkend mechanisme wellicht het meest doeltreffend. Anderzijds kunnen problemen met de toereikendheid van tijdelijke aard beter worden aangepakt met overgangsmaatregelen zoals een strategische reserve. Een strategische reserve betekent dat bepaalde capaciteit buiten de elektriciteitsmarkt wordt gehouden om alleen in noodsituaties te worden ingezet. Waar de problemen met de toereikendheid van de energieopwekking beperkt zijn tot een bepaald gebied, kunnen betere netaansluitingen en de vaststelling van passender geografische afbakeningen van de biedzones een geschikter middel zijn om de onderliggende toereikendheidsproblemen op te lossen.

In het kader van de "regelingen voor onderbreekbaarheid" worden afnemers betaald om hun vraag naar energie te verminderen in situaties van schaarste. Het onderzoek concludeerde dat dergelijke regelingen geschikt kunnen zijn om een flexibele vraag op de langere termijn aan te moedigen, maar zij mogen tegelijkertijd geen subsidie worden voor energie-intensieve gebruikers.

In de tweede plaats moet de prijs die voor de capaciteit wordt betaald, tot stand komen via een concurrerende procedure. Het onderzoek wees uit dat de prijzen die zijn vastgesteld via een administratieve procedure, niet passend zijn, omdat het gevaar van overcompensatie van de begunstigden bestaat, of de leveringszekerheid niet is gewaarborgd. Concurrerende procedures voor het vaststellen van de prijzen, tezamen met selectiecriteria die de deelname van alle potentiële capaciteitsaanbieders mogelijk maken, bieden de garantie dat de prijs die voor de capaciteit wordt betaald, zo laag mogelijk is. Dit is van belang om de elektriciteitsprijzen voor de consumenten laag te houden.

In de derde plaats moeten de capaciteitsmechanismen ook open staan voor aanbieders uit andere lidstaten. Hiermee worden investeringen gestimuleerd in interconnectoren en capaciteit voor elektriciteitsopwekking in andere lidstaten, en worden de systeemkosten verminderd.

 

De volgende stappen

Aangezien uit het onderzoek is gebleken dat een aantal van de bestaande capaciteitsmechanismen grote gebreken vertoont, zal de Commissie met de lidstaten blijven samenwerken om deze regelingen op één lijn te brengen met de staatssteunregels. Nieuwe plannen van lidstaten om een capaciteitsmechanisme op te zetten, zullen worden beoordeeld in het licht van de bevindingen van het sectorale onderzoek.

Achtergrond

Zie ook Factsheet over het eindverslag van het sectorale onderzoek en de website van het sectorale onderzoek.

Op 29 april 2015 heeft de Commissie een sectoraal onderzoek geopend naar de financiële steun die EU-lidstaten verlenen aan elektriciteitsproducenten en -verbruikers om de elektriciteitsvoorziening te waarborgen (capaciteitsmechanismen). De Commissie was bezorgd dat de capaciteitsmechanismen bepaalde producenten of technologieën onrechtmatig zouden bevoordelen en belemmeringen opwerpen voor de grensoverschrijdende elektriciteitshandel, hetgeen een inbreuk is op de staatssteunregels van de EU.

Om deze bezorgdheid te onderzoeken heeft de Commissie het afgelopen jaar informatie verzameld van marktdeelnemers en overheidsinstanties over bestaande en geplande capaciteitsmechanismen in 11 lidstaten. In april 2016 heeft de Commissie dan een tussentijds verslag gepubliceerd en de bevolking opgeroepen te reageren.

 

IP/16/4021

Contactpersoon voor de pers:

Voor het publiek: Europe Direct per telefoon 00 800 67 89 10 11 of e-mail


Side Bar