Navigation path

Left navigation

Additional tools

Komisja Europejska - Komunikat prasowy

W stronę silniejszego systemu finansowego: nowe przepisy UE dotyczące naprawy oraz restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji kontrahentów centralnych

Bruksela, 28 listopada 2016 r.

Komisja Europejska zaproponowała dziś nowe przepisy, aby zapewnić możliwość podejmowania skutecznych działań w stosunku do funkcjonujących w ramach systemu finansowego infrastruktur rynku o znaczeniu systemowym, zwanych kontrahentami centralnymi (CCP), w przypadku wystąpienia problemów.

CCP pełnią rolę pośredników dla obu stron transakcji, których przedmiotem są instrumenty finansowe, w tym obligacje, akcje, instrumenty pochodne i towary (takie jak produkty rolne, ropa naftowa i gaz ziemny). Podmioty te odgrywają decydującą rolę, przyczyniając się do ograniczenia ryzyka i łącząc ze sobą uczestników systemu finansowego. Pomagają instytucjom finansowym oraz użytkownikom końcowym, takim jak przedsiębiorstwa, w zarządzaniu ich ryzykiem związanym z prowadzeniem działalności gospodarczej. Skala i znaczenie działalności CCP w Europie i na świecie niemal podwoiły się od momentu, gdy grupa G-20 podjęła – już po zażegnaniu kryzysu – zobowiązanie, by rozliczać standaryzowane instrumenty pochodne będące przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym za pośrednictwem CCP. Znaczną część kontraktów pochodnych – wartych 500 bilionów euro – zawieranych na świecie rozlicza 17 CCP z całej Europy.

Istnieją już wysokie standardy regulacyjne dla CCP mających siedzibę w Unii, które określono w rozporządzeniu w sprawie infrastruktury rynku europejskiego („EMIR”, zob. MEMO/12/232). Brak jest jednak ogólnounijnych przepisów na wypadek ziszczenia się mało prawdopodobnego scenariusza, w którym CCP groziłyby poważne trudności lub upadłość, a w związku tym konieczne byłoby przeprowadzenie w systematyczny sposób postępowania naprawczego lub ich restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji. Przyjęty dziś wniosek ma na celu ustanowienie ram w zakresie naprawy oraz restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji dla CCP o znaczeniu systemowym dla systemu finansowego. Proponowane rozwiązania powinny pozwolić zachować krytyczne funkcje CCP, zapewniając jednocześnie utrzymanie stabilności finansowej i pozwalając uniknąć przerzucania na podatników kosztów związanych z restrukturyzacją i uporządkowaną likwidacją CCP zagrożonych upadłością.

Wiceprzewodniczący Valdis Dombrovskis, odpowiedzialny za stabilność finansową, usługi finansowe i unię rynków kapitałowych, powiedział: Przedstawiony dziś wniosek przyczyni się do dalszego wzmocnienia systemu finansowego w Europie i ma na celu ochronę podatników, wprowadzając instrumenty pozwalające podjąć odpowiednie kroki wobec kontrahenta centralnego, który doświadczy trudności. Jest to istotne, ponieważ kontrahenci centralni stanowią krytyczny element naszego systemu finansowego, pomagając przedsiębiorstwom zarządzać ryzykiem. Wprowadzone rozwiązania stanowić będą uzupełnienie zaostrzonych przepisów regulujących rynki instrumentów pochodnych, które przyjęliśmy w następstwie kryzysu.

Wiceprzewodniczący Jyrki Katainen, odpowiedzialny za zatrudnienie, wzrost gospodarczy, inwestycje i konkurencyjność, stwierdził: Kontrahenci centralni prowadzą działalność transgraniczną i odgrywają decydującą rolę w ograniczaniu ryzyka w systemie finansowym. Musimy być jednak przygotowani na ewentualność – nawet jeśli bardzo mało prawdopodobną – upadłości CCP i dysponować niezbędnymi przepisami. Dzisiejszy wniosek ma znaczenie dla utrzymania zaufania do naszego systemu finansowego.

Kryzys finansowy wyraźnie pokazał, że upadłość znaczącej instytucji finansowej może być źródłem poważnych problemów dla pozostałej części systemu finansowego oraz może negatywnie wpływać na wzrost gospodarczy w szerzej rozumianej gospodarce. Istotne jest, aby organy w Europie dysponowały uprawnieniami do podjęcia odpowiednich kroków w wypadku ewentualnej upadłości CCP oraz uregulowania zaistniałej sytuacji w uporządkowany sposób.

Główne elementy wniosku

Proponowane przepisy dotyczące CCP, których podstawę stanowią międzynarodowe standardy, przewidują wymogi podobne do tych, które zawarto w przepisach dotyczących naprawy oraz restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji banków (dyrektywa w sprawie naprawy oraz restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji banków). Ponieważ jednak CCP to podmioty, które znacznie różnią się od banków, w przedmiotowym wniosku przewidziano narzędzia uwzględniające specyfikę CCP, które są lepiej dostosowane do obowiązujących w CCP procedur zarządzania przypadkami niewykonania zobowiązania i zasad prowadzenia działalności. Umożliwiają one w szczególności określenie sposobu współdzielenia strat.

Proponowane przepisy nakładają na CCP i organy wymóg poczynienia przygotowań na wypadek zaistnienia problemów, podejmowania interwencji na wczesnym etapie, aby zapobiec problemowi, oraz podjęcia odpowiednich działań w przypadku wystąpienia trudności.

Przygotowanie i zapobieganie

Proponowane przepisy przewidują wymóg sporządzania przez CCP planów naprawy, w których uwzględnione zostałyby środki pozwalające opanować wszelkiego rodzaju problemy finansowe, które mogłyby prowadzić do wyczerpania zgromadzonych przez CCP zasobów na potrzeby zarządzania przypadkami niewykonania zobowiązania oraz do naruszenia innych wymogów przewidzianych w EMIR. W planach tych należy uwzględnić scenariusze zakładające niewykonanie zobowiązania przez członków rozliczających CCP oraz zaistnienie innego rodzaju ryzyka – takiego jak oszustwa lub cyberataki – i powstanie strat po stronie samego CCP. Plany naprawy będą weryfikowane przez organ nadzoru właściwy dla danego CCP.

Organy odpowiedzialne za restrukturyzację i uporządkowaną likwidację CCP (tzn. organy ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji) zobowiązano do opracowania planów restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, określających sposób restrukturyzacji CCP i zachowania ich krytycznych funkcji w mało prawdopodobnym przypadku ich upadłości.

Wczesna interwencja

Wczesna interwencja gwarantuje zajęcie się trudnościami finansowymi w momencie ich wystąpienia i uniknięcie problemów. Organom nadzoru nad CCP przyznano szczególne uprawnienia do ingerowania w działalność CCP, gdy jego sytuacja finansowa jest zagrożona, lecz zanim znajdzie się na skraju upadłości, lub gdy jego działalność może być szkodliwa dla ogólnej stabilności finansowej. Organy nadzoru mogą również zobowiązać CCP do podjęcia konkretnych działań w ramach opracowanego przez CCP planu naprawy lub do dokonania zmian w strategii biznesowej CCP czy jego strukturze prawnej lub operacyjnej.

Uprawnienia w zakresie prowadzenia restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji oraz odpowiednie instrumenty

Zgodnie z wytycznymi Rady Stabilności Finansowej CCP objęty zostanie procedurą restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, gdy znajdzie się na skraju upadłości lub zaistnieje prawdopodobieństwo jego upadłości, gdy żadna alternatywna inicjatywa sektora prywatnego nie będzie w stanie zapobiec upadłości oraz gdy jego upadłość stanowiłaby zagrożenie dla interesu publicznego i stabilności finansowej. Ponadto CCP może zostać objęty tą procedurą, jeżeli stosowanie dalszych środków naprawczych mogłoby zachwiać stabilnością finansową, nawet jeśli powyższe warunki nie zostały spełnione.

Współpraca między organami krajowymi

CCP prowadzą działalność o charakterze transgranicznym, a najwięksi z nich działają na skalę międzynarodową. Dlatego też istotne jest, aby organy współpracowały ze sobą ponad granicami, aby zapewnić skuteczne planowanie oraz, w razie konieczności, przeprowadzenie restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji w systematyczny sposób. W przedmiotowym wniosku ustanowiono dla każdego CCP tzw. kolegia ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, w których skład wchodzą wszystkie właściwe organy, w tym Europejski Urząd Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych (ESMA) i Europejski Urząd Nadzoru Bankowego (EUNB).

Istniejące kolegia utworzone na mocy EMIR oraz nowo ustanowione kolegia ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji powinny wspólnie podejmować konkretne zadania powierzone im w przedmiotowym rozporządzeniu. ESMA będzie ułatwiał podejmowanie wspólnych działań oraz, w razie konieczności, pełnił rolę mediatora, którego rozstrzygnięcia będą wiążące.

Projekt rozporządzenia zostanie teraz przekazany Parlamentowi Europejskiemu i Radzie UE do zatwierdzenia i przyjęcia.

Kontekst

W okresie od 5 października do 28 grudnia 2012 r. Komisja Europejska przeprowadziła konsultacje publiczne na temat możliwych ram naprawy oraz restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji instytucji niebędących bankami. Przedmiotem zainteresowania Komisji była konieczność ustanowienia rozwiązań z zakresu naprawy oraz restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji głównie w odniesieniu do CCP, centralnych depozytów papierów wartościowych i zakładów ubezpieczeń. Ogólnie rzecz biorąc, wyniki konsultacji wskazały na konieczność opracowania w pierwszej kolejności ogólnounijnych przepisów dotyczących naprawy oraz restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji CCP. Konieczność wypełnienia przyjętego na forum grupy G-20 wymogu centralnego rozliczania standaryzowanych instrumentów pochodnych będących przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym uznano za przekonujący argument przemawiający za podjęciem stosownych działań.

Na szczeblu międzynarodowym przywódcy państw należących do grupy G-20 poparli podejście opracowane przez Radę Stabilności Finansowej, zakładające wyeliminowanie – za pośrednictwem kompleksowych i odpowiednich instrumentów naprawy oraz restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji – zagrożeń, jakie dla systemu finansowego mogłaby nieść upadłość jakiejkolwiek instytucji finansowej (banku, infrastruktury rynku finansowego, zakładu ubezpieczeń itp.) o globalnym znaczeniu systemowym. Ponadto Komitet ds. Systemów Płatności i Rozrachunku oraz Międzynarodowa Organizacja Komisji Papierów Wartościowych opracowały wytyczne dotyczące planów naprawy dla infrastruktur rynku finansowego, w tym CCP, natomiast Rada Stabilności Finansowej wydała dalsze wytyczne dotyczące stosowania opracowanych przez nią kluczowych atrybutów skutecznych systemów restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji w stosunku do infrastruktur rynku finansowego takich jak CCP. Wytyczne te znalazły odzwierciedlenie we wniosku Komisji.

Szerzej zakrojone prace nad ramami w zakresie restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji

Konieczność uregulowania kwestii restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji instytucji finansowych innych niż banki i CCP jest wciąż przedmiotem analiz. Powodem tego stanu rzeczy są w dużej mierze doświadczenia wyniesione z kryzysu finansowego, które nie wskazują na istnienie równie pilnej konieczności wprowadzenia tego rodzaju środków. Środki te mogą jednak okazać się konieczne w przyszłości, mając na uwadze kształtowanie się ryzyka gospodarczego i finansowego w analizowanych sektorach.

Szerzej zakrojone prace poświęcone zakładom ubezpieczeń prowadzone na szczeblu grupy G-20 są na względnie wczesnym etapie. Na szczeblu Unii Europejski Urząd Nadzoru Ubezpieczeń i Pracowniczych Programów Emerytalnych podjął zakrojony na szeroką skalę kompleksowy, porównawczy przegląd krajowych praktyk w zakresie restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji oraz zmian zaistniałych w tym obszarze. Urząd ma przedstawić sprawozdanie na ten temat w pierwszej połowie 2017 r. Na podstawie tego sprawozdania Komisja rozważy odpowiednie dalsze działania w ścisłym porozumieniu z Parlamentem Europejskim, Radą i wszystkim zainteresowanymi stronami.

Najważniejsze dane

W 2015 r. średnio ponad 50 proc. transakcji (o łącznej wartości 493 bilionów dolarów) zawieranych na światowym rynku instrumentów pochodnych, będących przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym, było rozliczanych centralnie przez CCP. Odsetek ten niemal podwoił się od momentu podjęcia w 2009 r. przez grupę G-20 wspomnianego powyżej zobowiązania. Obecnie rozliczać można by średnio 70 proc. wszystkich nowych transakcji na instrumentach pochodnych będących przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym.

Dodatkowe informacje

Zob. dokument zawierający pytania i odpowiedzi.

IP/16/3747

Kontakty z mediami:

Zapytania od obywateli: Serwis Europe Direct – tel. [ 00 800 67 89 10 11 ] lub e-mail


Side Bar