Navigation path

Left navigation

Additional tools

Europese Commissie - Persbericht

Naar een robuuster financieel stelsel: Nieuwe EU-regels voor het herstel en de afwikkeling van centrale tegenpartijen

Brussel, 28 november 2016

De Europese Commissie stelt nieuwe regels voor met efficiënte maatregelen voor het geval dat systeemrelevante marktinfrastructuren in het financiële stelsel, beter bekend als centrale tegenparijen (ctp's) in de problemen komen.

Een ctp treedt op als tussenpersoon voor beide zijden van een transactie in een financieel instrument, met inbegrip van obligaties, aandelen, derivaten en grondstoffen (zoals landbouwproducten, aardolie en gas). Ctp's zijn van cruciaal belang voor het verminderen van risico's en onderlinge afhankelijkheden in het financieel stelsel. Ze helpen financiële ondernemingen en eindgebruikers zoals bedrijven bij het beheren van hun bedrijfsrisico's. De omvang en het belang van centrale tegenpartijen is in Europa en wereldwijd nagenoeg verdubbeld sinds de toezegging van de G20 na de crisis om gestandaardiseerde otc-derivaten via ctp's te clearen. Een groot deel van de 500 biljoen EUR aan wereldwijd uitstaande derivatencontracten wordt door 17 ctp's in heel Europa gecleard.

Er gelden reeds hoge normen voor Europese ctp's, meer bepaald in de verordening Europese marktinfrastructuur ("EMIR", zie MEMO/12/232). Maar er bestaan nog geen EU-regels voor het onwaarschijnlijke geval dat ctp's in zwaar weer terechtkomen of failliet gaan en daarom op ordelijke wijze moeten worden hersteld of afgewikkeld. Met het huidige voorstel moet een herstel- en afwikkelingskader worden ingesteld voor ctp's die systeemrelevant zijn voor het financiële stelsel. Dit zal er voor zorgen dat de kritieke functies van ctp's behouden blijven terwijl de financiële stabiliteit wordt gevrijwaard. Zo zal ook mee worden voorkomen dat de belastingbetaler opdraait voor de aan de herstructurering en de afwikkeling van faillerende ctp's verbonden kosten.

Valdis Dombrovskis, vicevoorzitter van de Europese Commissie, bevoegd voor Financiële Stabiliteit, Financiële Diensten en Kapitaalmarktenunie: "Dit voorstel maakt het Europese financiële stelsel nog robuuster en is bedoeld om de belastingbetaler te beschermen, door ervoor te zorgen dat we oplossingen in petto hebben voor centrale tegenpartijen die in zwaar weer terechtkomen. Dat is belangrijk omdat centrale tegenpartijen een cruciaal bestanddeel vormen van ons financieel stelsel en bedrijven helpen bij het beheren van hun risico's. Dit voorstel vormt een aanvulling op de sterkere regelgeving voor derivatenmarkten die we sinds de crisis hebben gecreëerd".

Vice-voorzitter Jyrki Katainen, verantwoordelijk voor Banen, Groei, Investeringen en Concurrentievermogen: "Centrale tegenpartijen opereren over de grenzen heen en spelen een cruciale rol bij het verminderen van risico's in het financiële stelsel. Toch moeten we voorbereid zijn op het onwaarschijnlijke scenario dat een ctp failliet gaat. Daarvoor moeten de nodige regels bestaan. Het huidige voorstel is belangrijk voor het vertrouwen in ons financiële stelsel."

Tijdens de financiële crisis is duidelijk geworden dat het faillissement van een grote financiële instelling kritieke problemen kan veroorzaken voor de rest van het financiële stelsel en negatief kan uitpakken voor de groei van de brede economie. De autoriteiten in Europa moeten de bevoegdheid hebben om op te treden bij een dreigend faillissement van een ctp en moeten dat probleem op ordelijke wijze kunnen verhelpen.

Belangrijkste aspecten van het voorstel

De voorgestelde regels voor ctp's bevatten bepalingen die vergelijkbaar zijn met de regels voor het herstel en de afwikkeling van banken (de richtlijn herstel en afwikkeling van banken) en zijn gebaseerd op internationale normen. Omdat ctp's zeker geen banken zijn, bevat dit voorstel ctp-specifieke instrumenten die beter aansluiten bij ctp-procedures voor het beheer van wanbetalingen en operationele regels voor ctp's, in het bijzonder om de verliesdeling vast te leggen.

Deze regels vereisen dat ctp's en autoriteiten zich voorbereiden op eventuele problemen, snel optreden om een probleem te voorkomen en efficiënt handelen wanneer het toch is misgegegaan.

Voorbereiding en preventie

In het voorstel is bepaald dat ctp's herstelplannen opstellen met maatregelen om een einde te maken aan elke vorm van financiële stress die de beschikbare middelen voor het beheer van wanbetalingen en andere vereisten in het kader van de EMIR te boven zou gaan. Dit moet ook gelden voor scenario's van wanbetaling door clearingleden van de ctp, alsook voor het optreden van andere risico's en verliezen voor het ctp zelf, zoals fraude of cyberaanvallen. Herstelplannen worden beoordeeld door de ctp-toezichthouder.

Autoriteiten die verantwoordelijk zijn voor de afwikkeling van centrale tegenpartijen (afwikkelingsautoriteiten) moeten afwikkelingsplannen opstellen voor de herstructurering van ctp's en het behoud van hun kritieke functies in het onwaarschijnlijke geval van een faillissement.

Vroegtijdige interventie

Dankzij vroegtijdige interventie zullen financiële moeilijkheden worden aangepakt zodra zij zich voordoen en worden problemen voorkomen. Ctp-toezichthouders hebben specifieke bevoegdheden gekregen om in te grijpen in de activiteiten van ctp's wanneer hun levensvatbaarheid in gevaar komt, maar wel vooraleer zij aan de rand van het faillissement komen te staan of wanneer hun activiteiten schadelijk kunnen zijn voor de financiële stabiliteit. Toezichthouders kunnen een ctp ook verplichten om in haar herstelplan specifieke maatregelen op te nemen of om wijzigingen in haar bedrijfsstrategie, juridische of operationele structuur aan te brengen.

Afwikkelingsbevoegdheden en -instrumenten

Overeenkomstig de richtsnoeren van de Raad voor financiële stabiliteit wordt een ctp in afwikkeling geplaatst wanneer zij failleert of waarschijnlijk failleert, dit failleren niet meer via een particulieresectorregeling kan worden afgewend en het algemeen belang en de financiële stabiliteit in het gedrang zou brengen. Voorts kan de ctp in afwikkeling worden geplaatst wanneer het gebruik van verdere maatregelen de financiële stabiliteit in het gedrang kan brengen, zelfs wanneer de bovengenoemde voorwaarden niet zijn vervuld.

Samenwerking tussen nationale autoriteiten

Ctp's zijn van nature grensoverschrijdend, de grootste ctp's zijn internationaal actief. Het is belangrijk dat autoriteiten grensoverschrijdend samenwerken met het oog op doelmatige planning en ordelijke afwikkeling wanneer dat nodig is. Met het voorstel worden voor elke ctp zogenoemde afwikkelingscolleges opgezet, waarin alle betrokken autoriteiten samenkomen en ook de Europese Autoriteit voor effecten en markten (ESMA) en de Europese Bankautoriteit (EBA).

De bestaande colleges uit hoofde van de EMIR en de pas opgerichte afwikkelingscolleges moeten gezamenlijk de hun uit hoofde van deze verordening toegewezen taken verrichten. De ESMA bevordert gezamenlijke maatregelen en handelt als bindend bemiddelaar indien dit noodzakelijk is.

De ontwerp-verordening wordt nu ter goedkeuring en aanneming aan het Europees Parlement en de Raad van de EU toegezonden.

Achtergrond

De Europese Commissie heeft tussen 5 oktober en 28 december 2012 een openbare raadpleging over een mogelijk kader voor het herstel en de afwikkeling van niet-bancaire instellingen georganiseerd. Daarbij werd gepeild naar de behoefte aan herstel- en afwikkelingsregelingen voor voornamelijk ctp's, centrale effectenbewaarinstellingen en verzekeringsondernemingen. Over het geheel genomen is uit de raadpleging gebleken dat voorrang moet worden gegeven aan de ontwikkeling van EU-brede regels voor het herstel en de afwikkeling van ctp's. De uitvoering van het G20-vereiste van centrale clearing voor gestandaardiseerde otc-derivaten gold als een dwingend argument voor het nemen van maatregelen.

Op internationaal niveau steunden de G20-leiders de aanpak die is ontwikkeld door de Raad voor financiële stabiliteit om de risico's van het faillissement van mondiaal systeemrelevante financiële instellingen (banken, infrastructuren van de financiële markten, verzekeringsondernemingen, enz.) aan te pakken via uitgebreide en passende herstel- en afwikkelingsinstrumenten. Voorts hebben het Comité betalingen en marktinfrastructuur (CPMI) en de Internationale Organisatie van Effectentoezichthouders (IOSCO) richtsnoeren ontwikkeld inzake herstelplannen voor infrastructuren van de financiële markten, met inbegrip van ctp's, terwijl de Raad voor financiële stabiliteit meer richtsnoeren heeft verstrekt voor de toepassing van zijn "Key Attributes of Effective Resolution Regimes" op financiële marktinfrastructuren zoals ctp's. Deze richtsnoeren zijn terug te vinden in het Commissievoorstel.

Verdere activiteiten inzake afwikkeling

Momenteel wordt nog steeds onderzocht of het noodzakelijk is regelingen te treffen voor het herstel en de afwikkeling van andere financiële ondernemingen dan banken en ctp's. Dat was een van de lessen van de crisis, namelijk dat het op dit gebied minder dringend was om zulke maatregelen te treffen. In de toekomst kunnen zulke maatregelen wel nuttig zijn, gezien de evolutie van het economische en financiële risico in de betrokken sectoren.

De internationale werkzaamheden op G20-niveau betreffende verzekeringsinstellingen verkeren nog in een relatief vroeg stadium. In Europa heeft de Europese Autoriteit voor verzekeringen en bedrijfspensioenen (EIOPA) een diepgaande, vergelijkende en verstrekkende studie aangevat van nationale praktijken en ontwikkelingen op het vlak van herstel en afwikkeling op dit gebied. Een rapport hierover wordt verwacht in de eerste helft van 2017. Op basis van dat rapport zal de Commissie de meest geschikte verdere stappen overwegen, in nauw overleg met het Europees Parlement, de Raad en de betrokken belanghebbenden.

Belangrijkste gegevens

In 2015 werd gemiddeld meer dan 50 % van de wereldmarkt van 493 biljoen USD in otc-derivaten centraal gecleard door ctp's. Dit is bijna een verdubbeling van het percentage sinds de toezegging van de G20 in 2009. Gemiddeld zou 70 % van alle nieuwe transacties in otc-derivaten nu kunnen worden gecleard.

Meer informatie

Zie onze our Q&A

IP/16/3747

Contactpersoon voor de pers:

Voor het publiek: Europe Direct per telefoon 00 800 67 89 10 11 of e-mail


Side Bar