Navigation path

Left navigation

Additional tools

Europese Commissie - Persbericht

Nieuwe EU-regels waarborgen rechtsbijstand in strafprocedures

Luxemburg, 13 oktober 2016

Vandaag wordt groen licht gegeven voor de nieuwe regels inzake rechtsbijstand die de Commissie in 2013 heeft voorgesteld.

De Raad heeft zijn goedkeuring gehecht aan de richtlijn betreffende rechtsbijstand voor verdachten en beklaagden in strafprocedures en in procedures ter uitvoering van een Europees aanhoudingsbevel. Rechtsbijstand is de financiële of juridische steun die aan verdachten of beklaagden wordt verleend wanneer die niet over voldoende middelen beschikken om de kosten van de procedure te betalen. De nieuwe regels zorgen ervoor dat in de hele EU het recht op rechtsbijstand geldt en op uniforme wijze rechtsbijstand wordt verleend. Verdachten en beklaagden moeten al van bij het begin van de strafprocedure rechtsbijstand krijgen, en de bijstand moet worden verleend volgens duidelijke criteria die in de richtlijn zijn vastgesteld.

Frans Timmermans, eerste vicevoorzitter voor Rechtsstatelijkheid en het Handvest van de grondrechten: "Iedere persoon ten aanzien van wie een strafprocedure loopt, heeft recht op rechtsbijstand en een advocaat die hij kan betalen. Daar gaat het om in een rechtsstaat. Vandaag hebben wij regels goedgekeurd die dat recht waarborgen."

Věra Jourová, commissaris voor Justitie, Consumentenzaken en Gendergelijkheid: "Rechtsbijstand is van essentieel belang om te waarborgen dat iedereen toegang heeft tot een billijke rechtspleging, ook de armste mensen. Wij hebben de procedurele rechten de afgelopen jaren versterkt, zodat alle verdachten en beklaagden in Europa een eerlijk proces krijgen. Als een burger recht heeft op een advocaat, maar die niet kan betalen, haalt dat recht weinig uit. De stap die vandaag wordt gezet, is in dat opzicht van cruciaal belang en zal bijdragen aan de Europese ruimte van recht en grondrechten."

De nieuwe richtlijn voorziet in de volgende waarborgen:

  • er wordt spoedig rechtsbijstand verleend

Rechtsbijstand moet worden verleend ten laatste voorafgaand aan een verhoor, met name een politieverhoor, of aan onderzoekshandelingen of handelingen voor het vergaren van bewijsmateriaal, zoals beschreven in de richtlijn.

  • duidelijke criteria inzake het verlenen van rechtsbijstand

De lidstaten bepalen op verschillende manieren of rechtsbijstand moet worden verleend: zij kijken naar de draagkracht van de persoon (de middelen waarover hij beschikt, met inbegrip van inkomsten en vermogen), naar de juridische merites van de zaak (de noodzaak in verband met het verzekeren van doeltreffende toegang tot de rechter) of naar beide. De nieuwe regels leggen duidelijke criteria vast voor deze testen:

-    bij het toepassen van de draagkrachttoets moeten de lidstaten rekening houden met alle relevante en objectieve factoren, zoals het inkomen, het vermogen en de gezinssituatie van de persoon, de kosten van rechtsbijstand en de levensstandaard in de betrokken lidstaat. Op basis van deze factoren kan worden vastgesteld of een verdachte of beklaagde over onvoldoende middelen beschikt om rechtsbijstand te betalen.

-    bij het onderzoek van de juridische merites van een zaak moeten de lidstaten rekening houden met de ernst van het strafbare feit, de complexiteit van de zaak en de ernst van de desbetreffende straf, om te bepalen of het voor een behoorlijke rechtspleging noodzakelijk is dat rechtsbijstand wordt verleend.

  • rechtsbijstand in procedures ter uitvoering van een Europees aanhoudingsbevel

Personen ten aanzien van wie een procedure ter uitvoering van een Europees aanhoudingsbevel loopt, zullen recht hebben op rechtsbijstand. Dat recht geldt zowel in de lidstaat die het aanhoudingsbevel ten uitvoer legt als in de lidstaat die het aanhoudingsbevel heeft uitgevaardigd (in zaken van strafrechtelijke vervolging).

  • betere besluitvorming inzake rechtsbijstand

De richtlijn zorgt ervoor dat beslissingen over het verlenen van rechtsbijstand zorgvuldig worden genomen en dat de betrokkenen schriftelijk op de hoogte worden gebracht van het feit dat hun verzoek volledig of gedeeltelijk wordt verworpen. In de richtlijn zijn regels voor de kwaliteit van de rechtsbijstand vastgesteld, evenals voor de opleiding van personen die betrokken zijn bij het besluitvormingsproces, zoals rechters. Personen van wie de rechten op grond van de richtlijn worden geschonden, moeten een beroep kunnen doen op doeltreffende rechtsmiddelen.

Volgende stappen

De lidstaten moeten de richtlijn omzetten binnen 30 maanden vanaf de publicatie ervan in het Publicatieblad van de Unie. De rechten waarin de richtlijn voorziet, zullen vanaf mei 2019 van toepassing zijn.

Achtergrond

De richtlijn betreffende rechtsbijstand zal van toepassing zijn op alle lidstaten, met uitzondering van Denemarken, Ierland en het Verenigd Koninkrijk.

De richtlijn is de derde en laatst goedgekeurde richtlijn van een pakket voorstellen dat de Commissie in november 2013 heeft gepresenteerd om het recht op een eerlijk proces in strafprocedures te garanderen. Met de goedkeuring van dit voorstel is de laatste stap gezet voor de voltooiing van de routekaart van de EU ter versterking van de procedurele rechten van verdachten en beklaagden in strafprocedures, die in 2009 is opgesteld.

De afgelopen jaren is aanzienlijke vooruitgang geboekt voor het versterken van de procedurele rechten van verdachten en beklaagden in de Europese Unie. Sinds de vaststelling van de routekaart van de EU ter versterking van de procedurele rechten van verdachten en beklaagden in strafprocedures in 2009, zijn vijf richtlijnen goedgekeurd. Deze richtlijnen hebben betrekking op essentiële rechten zoals het recht op vertolking en vertaling, het recht op informatie en het recht op toegang tot een advocaat.

Zij waarborgen ook het beginsel van vermoeden van onschuld en het recht om bij de terechtzitting aanwezig te zijn en recentelijk ook de procedurele waarborgen voor kinderen die betrokken zijn bij een strafprocedure.

Meer informatie

Q&A

Leidraad voor burgers over hun rechten als verdachte of beklaagde in strafprocedures in de EU

Website van DG Justitie, met meer informatie over procedurele rechten

IP/16/3366

Contactpersoon voor de pers:

Voor het publiek: Europe Direct per telefoon 00 800 67 89 10 11 of e-mail


Side Bar