Navigation path

Left navigation

Additional tools

Europese Commissie - Persbericht

Mededinging: Commissie neemt verdere stappen in onderzoeken naar prijsvergelijkings- en advertentiepraktijken van Google die mogelijk in strijd zijn met EU-voorschriften*

Brussel, 14 juli 2016

De Commissie heeft twee mededelingen van punten van bezwaar toegezonden aan Google. In een aanvullende mededeling van punten van bezwaar bekrachtigt de Commissie haar voorlopige conclusie dat Google misbruik heeft gemaakt van haar machtspositie door op haar pagina's met zoekresultaten systematisch voorrang te geven aan haar eigen prijsvergelijkingsdienst.

Los daarvan heeft de Commissie Google in een mededeling van punten van bezwaar ook in kennis gesteld van haar voorlopige conclusie dat de onderneming misbruik heeft gemaakt van haar machtspositie door de mogelijkheid om op websites van derden zoekadvertenties van concurrenten van Google te tonen, kunstmatig te beperken.

Margrethe Vestager, commissaris voor mededingingsbeleid: "Google heeft veel innovatieve producten uitgebracht die ons leven hebben veranderd. Dit geeft Google evenwel niet het recht om andere bedrijven de kans te ontzeggen te concurreren en te innoveren. Vandaag hebben we verdere argumenten dat Google in haar algemene zoekresultaten onrechtmatig voorrang gaf aan haar eigen prijsvergelijkingsdienst. Dit betekent dat gebruikers mogelijk niet de relevantste resultaten als antwoord op hun zoekopdrachten te zien krijgen. We hebben ook bezwaren geformuleerd dat Google de mededinging heeft belemmerd door de mogelijkheden voor haar concurrenten om zoekadvertenties te plaatsen op websites van derden te beperken, wat nadelig is voor de keuze voor de gebruikers en voor innovatie.

Google heeft nu de gelegenheid te reageren op onze bezwaren. Ik zal haar argumenten nauwgezet onderzoeken alvorens een besluit over beide zaken te nemen. Als uit onze onderzoeken evenwel blijkt dat Google inbreuk heeft gemaakt op de EU-mededingingsregels, heeft de Commissie de plicht op te treden om de Europese gebruikers, alsook eerlijke concurrentie op Europese markten te beschermen."

De aanvullende mededeling van punten van bezwaar betreffende prijsvergelijking volgt op een mededeling van punten van bezwaar van april 2015 met betrekking tot dezelfde zaak. Beide mededelingen van punten van bezwaar zijn gericht aan Google en haar moedermaatschappij Alphabet. Het feit dat een mededeling van punten van bezwaar is toegezonden, loopt niet vooruit op de uiteindelijke uitkomst van het onderzoek.

Prijsvergelijking

Na de mededeling van punten van bezwaar van april 2015 en het antwoord van Google in augustus 2015* heeft de Commissie verder onderzoek verricht. De aanvullende mededeling van punten van bezwaar van vandaag bevat tal van aanvullende bewijzen en gegevens die de voorlopige conclusie van de Commissie bekrachtigen dat Google misbruik heeft gemaakt van haar machtspositie door in haar algemene zoekresultaten systematisch voorrang te geven aan haar eigen prijsvergelijkingsdienst. De aanvullende bewijzen hebben onder andere betrekking op de manier waarop Google haar eigen prijsvergelijkingsdienst bevoordeelt ten opzichte van die van concurrenten, op de impact van de prominente weergave van een website in de zoekresultaten van Google en op de ontwikkeling van het verkeer naar de prijsvergelijkingsdienst van Google ten opzichte van haar concurrenten. De Commissie vreest dat gebruikers niet noodzakelijk de relevantste resultaten als antwoord op zoekopdrachten te zien krijgen - dit is in het nadeel van de gebruikers, en werkt innovatie tegen.

Voorts heeft de Commissie in detail gekeken naar het argument van Google dat prijsvergelijkingsdiensten niet los van de door handelsplatformen zoals Amazon en eBay verleende diensten mogen worden beschouwd. De Commissie blijft van oordeel dat prijsvergelijkingsdiensten en handelsplatformen tot verschillende markten behoren. Hoe dan ook wordt in de aanvullende mededeling van punten van bezwaar van vandaag gesteld dat zelfs wanneer handelsplatformen worden opgenomen in de markt waarop de praktijken van Google betrekking hebben, prijsvergelijkingsdiensten een aanzienlijk onderdeel zijn van die markt en dat het gedrag van Google de mededinging van haar naaste concurrenten heeft verzwakt of zelfs gemarginaliseerd.

Door een aanvullende mededeling van punten van bezwaar toe te zenden heeft de Commissie haar voorlopige conclusie bekrachtigd en tegelijkertijd de rechten van verdediging van Google beschermd door haar de gelegenheid te bieden formeel te reageren op de aanvullende bewijzen. Google en Alphabet hebben acht weken de tijd om te reageren op de aanvullende mededeling van punten van bezwaar.

AdSense

De Commissie heeft ook een mededeling van punten van bezwaar toegezonden aan Google betreffende restricties die de onderneming heeft opgelegd voor bepaalde websites van derden bij de weergave van zoekadvertenties van concurrenten van Google.

Het voorlopige standpunt van de Commissie in de mededeling van punten van bezwaar van vandaag is dat die praktijken Google in staat hebben gesteld haar machtspositie in onlinezoekadvertenties te beschermen. Dit heeft bestaande en potentiële concurrenten, inclusief andere exploitanten van zoekmachines en online reclameplatformen, belet toe te treden tot en te groeien op dit commercieel belangrijke gebied.

Google plaatst zoekadvertenties rechtstreeks op haar eigen zoekwebsite, maar ook op websites van derden, als tussenpersoon, via haar platform "AdSense for Search" ("intermediatie voor onlinezoekadvertenties"). Het betreft onder andere websites onlineverkopers, telecomexploitanten en kranten. De websites bieden een zoekvenster waarin gebruikers informatie kunnen opzoeken. Wanneer gebruikers een zoekopdracht invoeren, krijgen ze naast de zoekresultaten ook zoekadvertenties te zien. Als ze die aanklikken, ontvangt zowel Google als de derde partij een commissie.

De Commissie is in dit stadium van oordeel dat Google een machtspositie inneemt op de markt voor intermediatie voor onlinezoekadvertenties in de Europese Economische Ruimte (EER), met een marktaandeel van ongeveer 80 % in de afgelopen tien jaar. Een groot deel van de inkomsten van Google uit intermediatie voor onlinezoekadvertenties is afkomstig uit haar overeenkomsten met een beperkt aantal grote derde partijen, zogenoemde "rechtstreekse partners". De Commissie vreest dat Google in die overeenkomsten met rechtstreekse partners inbreuk heeft gemaakt op EU-mededingingsregels door de volgende voorwaarden op te leggen:

  • Exclusiviteit: derde partijen mogen geen zoekadvertenties gebruiken van concurrenten van Google.
  • Premium plaatsing van een minimumaantal zoekadvertenties van Google: derde partijen moeten een minimumaantal zoekadvertenties van Google opnemen en de prominentste ruimte op hun pagina's met zoekresultaten voorbehouden aan zoekadvertenties van Google. Bovendien mogen concurrerende zoekadvertenties niet boven of naast zoekadvertenties van Google worden geplaatst.
  • Het recht om concurrerende advertenties toe te staan: derde partijen hebben de toestemming van Google nodig om veranderingen te kunnen aanbrengen aan de weergave van concurrerende zoekadvertenties.

De Commissie neemt het voorlopige standpunt in dat de praktijken, die nu al tien jaar aan de gang zijn, een belemmering vormen voor de concurrentie op deze commercieel belangrijke markt. In de mededeling van punten van bezwaar worden vraagtekens geplaatst bij de exclusiviteitspraktijk vanaf 2006. Sinds 2009 is die in de meeste contracten geleidelijk vervangen door een verplichting tot premium plaatsing en een minimumaantal advertenties, en het recht voor Google om concurrerende advertenties toe te staan. De Commissie vreest dat de praktijken de keuze kunstmatig hebben beperkt en innovatie op de markt hebben onderdrukt gedurende de hele periode. Ze hebben de kansen voor de concurrenten van Google op deze commercieel belangrijke markt, en bijgevolg ook de mogelijkheid voor derden om gebruikers meer keuze en diensten te bieden op hun websites.

De Commissie neemt er nota van dat Google in het kader van de mededingingsprocedures recentelijk heeft besloten de voorwaarden in haar AdSensecontracten met rechtstreekse partners te wijzigen om hun meer vrijheid te geven bij de weergave van concurrerende zoekadvertenties. De Commissie zal die wijzigingen in de praktijken van Google van nabij volgen om te beoordelen welke impact zij zullen hebben op de markt.  

Google en Alphabet hebben tien weken de tijd om te reageren op de mededeling van punten van bezwaar.

Achtergrond

Algemene internetzoekmachines zijn het belangrijkste product van Google. Ze verschaffen gebruikers zoekresultaten, waaronder online-advertenties die worden weergegeven als antwoord op zoekopdrachten. Google haalt een aanzienlijk deel van haar inkomsten uit zoekadvertenties en heeft er dus belang bij dat zo veel mogelijk gebruikers de advertenties zien die zij op haar eigen websites of op die van derden plaatst.

De Commissie meent dat Google een machtspositie inneemt bij het verstrekken van algemene internetzoekdiensten, alsook het plaatsen van zoekadvertenties op websites van derden in de hele EER, met marktaandelen van meer dan respectievelijk 90 % en 80 %. Het innemen van een machtspositie op zich is op grond van EU-mededingingsrecht niet verboden. Ondernemingen met een machtspositie hebben echter de verantwoordelijkheid om geen misbruik te maken van hun sterke machtspositie door de mededinging te beperken op de markt waarop zij dominant zijn of op naburige markten.

De Commissie had in november 2010 een onderzoek geopend naar de voorkeursbehandeling door Google van haar eigen prijsvergelijkingsdienst en naar restricties die zij heeft opgelegd voor websites van derden bij de weergave van zoekadvertenties van concurrenten van Google. In de mededelingen van punten van bezwaar van vandaag neemt de Commissie het voorlopige standpunt in dat de manier waarop Google zo veel mogelijk verkeer naar haar eigen websites heeft gelokt en de mogelijkheid voor concurrenten om zoekadvertenties te plaatsen op websites van derden heeft beperkt, in strijd is met de EU-mededingingsregels.

De Commissie heeft destijds ook een onderzoek geopend en zal verder onderzoek doen naar de gunstige behandeling door Google in haar algemene zoekresultaten van haar andere gespecialiseerde zoekdiensten, en naar problemen met betrekking tot het kopiëren van webinhoud van rivalen (bekend als "scraping") en onnodige restricties voor adverteerders.

Voorts staan de mededelingen van punten van bezwaar van vandaag los van het lopende mededingingsonderzoek van de Commissie naar het besturingssysteem Android van Google en bepaalde mobiele applicaties. In dit verband heeft de Commissie in april 2016 een mededeling van punten van bezwaar aan Google en Alphabet toegezonden.

Procedurele achtergrond

De Commissie heeft vandaag besloten ook een procedure in te leiden tegen Alphabet, de moedermaatschappij van Google, die is opgericht nadat de Commissie een procedure tegen Google had ingeleid. Beide hierboven samengevatte mededelingen van punten van bezwaar zijn aan Google en aan Alphabet gericht. De mededeling van punten van bezwaar van april 2015 is bovendien betekend aan Alphabet.

Artikel 102 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) verbiedt misbruik van een machtspositie die de handel ongunstig kan beïnvloeden en de mededinging kan belemmeren of beperken. Hoe deze bepaling concreet wordt toegepast, is nader omschreven in de mededingingsverordening (Verordening (EG) nr. 1/2003 van de Raad), die zowel door de Commissie als door de nationale mededingingsautoriteiten in de EU-lidstaten kan worden toegepast.

Een mededeling van punten van bezwaar is een formele stap in het onderzoek door de Commissie naar vermoedelijke inbreuken op EU-mededingingsregels. De Commissie stelt de betrokken onderneming schriftelijk in kennis van de tegen haar aangevoerde bezwaren. De onderneming kan dan de documenten in het onderzoeksdossier van de Commissie inkijken, schriftelijk reageren en verzoeken om een hoorzitting om hun opmerkingen over de zaak te formuleren tegenover vertegenwoordigers van de Commissie en nationale mededingingsautoriteiten.

Met een aanvullende mededeling van punten van bezwaar kan de Commissie haar voorlopige conclusies bevestigen en punten behandelen die de onderneming in haar antwoord op de eerste mededeling van punten van bezwaar aan de orde heeft gesteld. Ze beschermen ook de rechten van verdediging van de onderneming door haar de gelegenheid te bieden formeel te reageren op aanvullende bewijzen.

Het feit dat een (aanvullende) mededeling van punten van bezwaar is toegezonden, loopt niet vooruit op de uiteindelijke uitkomst van het onderzoek, aangezien de Commissie pas een definitief besluit neemt nadat de partijen hun rechten van verdediging hebben kunnen uitoefenen.

Er is geen wettelijke termijn waarbinnen de Commissie mededingingsonderzoeken naar concurrentieverstorende gedragingen moet afronden Hoeveel tijd een bepaald mededingingsonderzoek in beslag neemt, hangt af van een aantal concrete factoren, zoals de complexiteit van de zaak, de mate waarin de betrokken ondernemingen met de Commissie meewerken en de uitoefening van de rechten van verdediging

Meer informatie over deze zaak is op de website van DG Concurrentie in het publieke zaakregister beschikbaar onder de zaaknummers 39740 (Google comparison shopping) en 40411 (Google AdSense).

 

*aangepast op 14/07/2016, 17:30 CET: "september 2015" vervangen door "augustus 2015"

IP/16/2532

Contactpersoon voor de pers:

Voor het publiek: Europe Direct per telefoon 00 800 67 89 10 11 of e-mail


Side Bar