Navigation path

Left navigation

Additional tools

Komisja Europejska - Komunikat prasowy

W kierunku zrównoważonego i sprawiedliwego wspólnego europejskiego systemu azylowego

Bruksela, 4 maja 2016 r.

W kierunku zrównoważonego i sprawiedliwego wspólnego europejskiego systemu azylowego

Komisja Europejska przedstawia dziś wnioski dotyczące reformy wspólnego europejskiego systemu azylowego polegającej na utworzeniu sprawiedliwszego, skuteczniejszego i bardziej zrównoważonego systemu rozdzielania wniosków o udzielenie azylu między państwa członkowskie. Podstawowa zasada pozostanie bez zmian – osoby ubiegające się o azyl muszą złożyć wniosek o udzielenie azylu w pierwszym państwie, do którego przybywają, chyba że ich rodzina znajduje się w innym miejscu, jednak nowy mechanizm zwiększający sprawiedliwość obciążeń zagwarantuje, że żadne państwo członkowskie nie będzie narażone na nieproporcjonalną presję na swój system azylowy. Dzisiejsze propozycje obejmują również przekształcenie istniejącego Europejskiego Urzędu Wsparcia w dziedzinie Azylu (EASO) w pełnoprawną Agencję Unii Europejskiej ds. Azylu w celu odzwierciedlenia rozszerzonej roli tej agencji w nowym systemie i wzmocnienia unijnej bazy danych odcisków palców, Eurodac, aby ułatwić zarządzanie systemem azylowym i przeciwdziałanie nielegalnej migracji.

Pierwszy wiceprzewodniczący Komisji Frans Timmermans powiedział: „Lepsze zarządzanie migracją wymaga działań na kilku frontach, skuteczniejszego zarządzania naszymi granicami zewnętrznymi, lepszej współpracy z państwami trzecimi, położenia kresu przemytowi oraz przesiedlania uchodźców bezpośrednio do UE.Wiadomo również, że ludzie będą nadal przybywali do naszych granic i ubiegali się o azyl, będziemy zatem musieli zapewnić otrzymanie ochrony przez osoby, które jej potrzebują.W czasie tego kryzysu byliśmy jednak świadkami tego, jak zaledwie kilka państw członkowskich zostało poddanych ogromnej presji ze względu na niedoskonałość obecnego systemu, który nie był zaprojektowany do sprostania tego rodzaju sytuacjom.Po prostu nie ma innego sposobu:ilekroć państwo członkowskie jest przeciążone, musi istnieć solidarność i sprawiedliwy podział odpowiedzialności w UE.To właśnie ma zapewnić nasz dzisiejszy wniosek.”

Komisarz ds. migracji i spraw wewnętrznych, Dimitris Avramopoulos dodał: „Bieżący kryzys uchodźczy pokazał jedną rzecz, mianowicie że nie ma możliwości utrzymania obecnego status quo naszego wspólnego europejskiego systemu azylowego.Nadszedł czas, aby system ten zreformować i uczynić go bardziej zrównoważonym, w oparciu o wspólne zasady i bardziej sprawiedliwy podział odpowiedzialności.Dzięki proponowanej reformie systemu dublińskiego, wzmocnieniu systemu Eurodac i przekształceniu EASO w prawdziwą europejską agencję ds. azylu, stawiamy dziś ważny krok we właściwym kierunku i ustanawiamy na poziomie europejskim struktury i narzędzia niezbędne do zapewnienia kompleksowego systemu, który wytrzyma próbę czasu.Dołożymy teraz wszelkich starań, aby zapewnić ścisłą współpracę w tej kwestii z Parlamentem Europejskim i państwami członkowskimi. Musimy jak najszybciej przekształcić te propozycje w realnie funkcjonujący system”.

Dzisiejsze wnioski stanowią część pierwszego zestawu wniosków ustawodawczych, jakie Komisja przedstawia w ramach szerszej reformy wspólnego europejskiego systemu azylowego, zgodnie z kierunkiem nakreślonym w komunikacie Komisji z dnia 6 kwietnia 2016 r. Celem tej reformy jest zapewnienie reakcji w perspektywie średnioterminowej na przyszłe wyzwania migracyjne. W międzyczasie nadal obowiązują i będą egzekwowane przez Komisję istniejące zasady dublińskie i dwie decyzje w sprawie relokacji w sytuacjach wyjątkowych.

Reforma systemu dublińskiego

Unijne przepisy dotyczące ustalania, które państwo członkowskie jest odpowiedzialne za rozpatrywanie poszczególnych wniosków o azyl (tzw. system dubliński) nie zostały zaprojektowane w celu zapewnienia zrównoważonego podziału odpowiedzialności w całej UE oraz zagwarantowania terminowego rozpatrywania wniosków. Dzisiejszy wniosek sprawi, że system dubliński będzie bardziej przejrzysty i skuteczny, a przy tym zapewni mechanizm rozwiązywania sytuacji nieproporcjonalnie dużej presji na systemy azylowe poszczególnych państw członkowskich. Nowy system jest zaprojektowany tak, by był bardziej sprawiedliwy, ale także solidniejszy i bardziej odporny na obciążenie. Nowy system zapewni szybkie ustalanie odpowiedzialności państw członkowskich za rozpatrzenie wniosku o azyl, zapewni zatem ochronę potrzebującym i będzie zniechęcać do wtórnego przemieszczania się (tzw. „turystyki azylowej”).

Nowe elementy obejmują:

  • bardziej sprawiedliwy system oparty na solidarności, obejmujący korekcyjny mechanizm przydziału wniosków (mechanizm zwiększający sprawiedliwość). Nowy system pozwoli automatycznie ustalić moment, w którym dane państwo rozpatruje nieproporcjonalnie dużą liczbę wniosków o azyl. Punktem odniesienia będzie wielkość państwa i jego poziom dobrobytu. Jeśli jeden kraj otrzymuje zdecydowanie zbyt wiele wniosków w stosunku do tego punktu odniesienia (ponad 150 % wartości odniesienia), wszyscy kolejni nowi wnioskodawcy składający wnioski w tym kraju będą (niezależnie od obywatelstwa) po weryfikacji dopuszczalności ich wniosków przemieszczani do innych państw UE, do czasu aż liczba wniosków ponownie spadnie poniżej tego poziomu odniesienia. Państwo członkowskie będzie miało również możliwość czasowego wstrzymania udziału w tym systemie realokacji. W takim przypadku będzie musiało zapłacić podatek solidarnościowy w wysokości 250 000 EUR za każdego wnioskodawcę, za którego w przypadku udziału w systemie byłoby odpowiedzialne w ramach mechanizmu zwiększającego sprawiedliwość, państwu członkowskiemu, do którego przeniesiono wnioskodawców;
  • mechanizm, który uwzględnia również wysiłki w zakresie przesiedleń: mechanizm zwiększający sprawiedliwość będzie również uwzględniać wysiłki danego państwa członkowskiego związane z przesiedleniem bezpośrednio z państwa trzeciego osób wymagających ochrony międzynarodowej. Pozwoli to docenić znaczenie wysiłków na rzecz wdrożenia legalnych i bezpiecznych szlaków do Europy;
  • bardziej efektywny system: krótsze terminy przesyłania wniosków o przeniesienie osób ubiegających się o azyl, udzielania odpowiedzi i przeprowadzania przeniesień tych osób między państwami członkowskimi, a także zniesienie zasad przenoszenia odpowiedzialności;
  • zniechęcanie do nadużyć i wtórne przepływy: jaśniejsze zobowiązania prawne dla osób ubiegających się o azyl, w tym obowiązek pozostania w państwie rozpatrującym ich wniosek, geograficzne ograniczenia wypłaty świadczeń materialnych z tytułu przyjęcia danej osoby oraz proporcjonalne konsekwencje w przypadku nieprzestrzegania ustalonych zasad;
  • ochrona najlepszych interesów osób ubiegających się o azyl: silniejsze gwarancje dla małoletnich bez opieki i zrównoważone rozszerzenie definicji członków rodziny.

Zjednoczone Królestwo i Irlandia nie są zobowiązane, lecz określają zakres, w jakim chciałyby uczestniczyć w tych działaniach, zgodnie ze stosownymi protokołami załączonymi do Traktatów. Jeżeli państwa te nie zadecydują się na udział w tych działaniach, zastosowanie do nich będą miał w dalszym ciągu obowiązujące obecnie przepisy, zgodnie z Traktatami.

Wzmocnienie systemu Eurodac

Aby wesprzeć praktyczne wdrożenie zreformowanego systemu dublińskiego, Komisja proponuje także dostosowanie i wzmocnienie systemu Eurodac oraz rozszerzenie jego celu, tak by ułatwiać powroty i wspierać zwalczanie nielegalnej migracji. Przedmiotowy wniosek rozszerza zakres rozporządzenia w sprawie Eurodac poprzez uwzględnienie możliwości przechowywania lub wyszukiwania przez państwo członkowskie danych należących do obywateli państw trzecich lub bezpaństwowców, którzy nie są wnioskodawcami ubiegającymi się o ochronę międzynarodową i stwierdzono ich nielegalny pobyt w UE, tak aby umożliwiać ich identyfikację do celów powrotów i readmisji. Umożliwi to również państwom członkowskim przechowywanie w systemie Eurodac większej ilości danych osobowych, takich jak imię i nazwisko, data urodzenia, obywatelstwo, dane dotyczące tożsamości lub dokumentów podróży oraz zdjęcia twarzy, przy zapewnieniu pełnego poszanowania przepisów dotyczących ochrony danych. Zwiększenie zakresu informacji w systemie pozwoli organom imigracyjnym i azylowym na łatwą identyfikację nielegalnego obywatela państwa trzeciego lub osoby ubiegającej się o azyl bez konieczności osobnego zwracania się do innego państwa członkowskiego o udzielenie informacji, jak ma to miejsce obecnie.

Ustanowienie Agencji Unii Europejskiej ds. Azylu

Omawiany wniosek przewiduje przekształcenie istniejącego Europejskiego Urzędu Wsparcia w dziedzinie Azylu w pełnoprawną Agencję Unii Europejskiej ds. Azylu, dysponującą rozszerzonymi uprawnieniami i znacznie bardziej rozbudowanymi zadaniami umożliwiającymi usuwanie wszelkich słabości strukturalnych pojawiających się podczas stosowaniu unijnego systemu azylowego.

Jednym z głównych nowych zadań tej agencji będzie prowadzenie klucza odniesienia umożliwiającego stosowanie mechanizmu zwiększającego sprawiedliwość w ramach nowego systemu dublińskiego. Do zadań agencji będzie również należeć zapewnienie większej spójności w UE w zakresie oceny wniosków o ochronę międzynarodową, wzmocnienie praktycznej współpracy i wymiany informacji pomiędzy państwami członkowskimi oraz propagowanie unijnego prawa i norm operacyjnych dotyczących procedur udzielania azylu, warunków przyjmowania i potrzeb związanych z ochroną.

Podobnie jak w przypadku wniosku Komisji dotyczącego Europejskiej Agencji Straży Granicznej i Przybrzeżnej z 15 grudnia 2015 r. rozszerzona zostanie rola i funkcje agencji ds. azylu w odniesieniu do pomocy operacyjnej i technicznej. Obejmie to możliwość rozmieszczenia w terenie zespołów wsparcia w dziedzinie azylu spośród rezerwy ekspertów złożonej z minimum 500 ekspertów z państw członkowskich i ekspertów oddelegowanych przez agencję, a także zdolność do zapewnienia pomocy operacyjnej i technicznej w przypadku, gdy dane państwo członkowskie zmaga się z nieproporcjonalnie wysoką presją migracyjną, która stanowi wyjątkowo duże i nagłe obciążenie dla jego systemu azylowego lub systemu przyjmowania uchodźców.

Kontekst

W dniu 6 kwietnia 2016 r. Komisja Europejska opublikowała komunikat, którym rozpoczęła proces reformy wspólnego europejskiego systemu azylowego. W komunikacie przedstawiono następujące kwestie:

  • warianty sprawiedliwego i zrównoważonego systemu rozdziału osób ubiegających się o azyl między państwami członkowskimi;
  • dalszą harmonizację procedur i standardów azylowych w celu stworzenia równych szans w całej Europie i ograniczenia w ten sposób środków generujących czynniki skłaniające do przyjazdu, tak by ograniczyć niezgodne z prawem wtórne przepływy;
  • oraz wzmocnienie mandatu Europejskiego Urzędu Wsparcia w dziedzinie Azylu (EASO).

Przyjęty dziś pakiet jest zatem pierwszym ważnym krokiem w zakresie kompleksowej reformy wspólnego europejskiego systemu azylowego. Następnie przeprowadzony zostanie drugi etap wniosków ustawodawczych reformujących procedury udzielania azylu, dyrektywy w sprawie kwalifikowania oraz dyrektywę w sprawie warunków przyjmowania, tak aby zapewnić pełną reformę wszystkich elementów systemu azylowego UE.

W dniu 13 maja 2015 r. Komisja Europejska zaproponowała w Europejskim programie w zakresie migracji zakrojoną na szeroką skalę strategię, której celem jest sprostanie najpilniejszym wyzwaniom trwającego obecnie kryzysu, a także wyposażenie UE w narzędzia do lepszego zarządzania migracją w perspektywie średnio- i długoterminowej w dziedzinie nielegalnej migracji, granic, azylu i legalnej migracji.

W ramach programu przyjęto już trzy pakiety wdrożeniowe: 27 maja, 9 wrześniai 15 grudnia 2015 r.

Dodatkowe informacje

Pytania i odpowiedzi: Reforma wspólnego europejskiego systemu azylowego

ARKUSZ INFORMACYJNY: Reforma systemu dublińskiego

Rozporządzenie w sprawie ustanowienia kryteriów i mechanizmów ustalania państwa członkowskiego odpowiedzialnego za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej złożonego w jednym z państw członkowskich przez obywatela państwa trzeciego lub bezpaństwowca (wersja przekształcona)

Rozporządzenie w sprawie Agencji Unii Europejskiej ds. Azylu i uchylające rozporządzenie (UE) nr 439/2010

Annex

Rozporządzenie w sprawie ustanowienia systemu Eurodac (wersja przekształcona)

Komunikat: W kierunku reformy wspólnego europejskiego systemu azylowego i zwiększenia liczby legalnych sposobów migracji do Europy

IP/16/1620

Kontakty z mediami:

Zapytania od obywateli: Serwis Europe Direct – tel. [ 00 800 67 89 10 11 ] lub e-mail


Side Bar