Navigation path

Left navigation

Additional tools

Europese Commissie - Persbericht

Mededinging: Commissie zendt Google mededeling punten van bezwaar over Android-besturingssysteem en -apps

Brussel, 20 april 2016

De Europese Commissie heeft Google meegedeeld dat zij voorlopig van oordeel is dat de onderneming inbreuk heeft gemaakt op EU-mededingingsregels door haar machtspositie te misbruiken om beperkingen op te leggen aan fabrikanten van Android-toestellen en aan mobiele netwerkoperatoren.

Volgens de eerste inschatting van de Commissie heeft Google een strategie inzake mobiele toestellen geïmplementeerd om haar machtspositie in algemene internetzoekdiensten te behouden en te versterken. In de eerste plaats betekenen deze praktijken dat Google Search nu is voorgeïnstalleerd en is ingesteld als de enige zoekdienst op de meeste Android-toestellen die in Europa worden verkocht. In de tweede plaats lijken de praktijken concurrerende zoekmachines de pas af te snijden om tot de markt toegang te krijgen via concurrerende mobile browsers en besturingssystemen. Daarnaast lijken ze ook de consumenten te schaden doordat de concurrentie in de kiem wordt gesmoord en innovatie in de ruimere mobile space wordt beperkt.

De bezwaren van de Commissie zijn uiteengezet in een mededeling van punten van bezwaar die zij aan Google en haar moedermaatschappij Alphabet heeft gezonden. Het feit dat een mededeling van punten van bezwaar is gezonden, loopt niet vooruit op de uiteindelijke uitkomst van het onderzoek.

Margrethe Vestager, commissaris voor mededingingsbeleid: "Een concurrerende mobiele internetsector wordt steeds belangrijker voor consumenten en bedrijven in Europa. Op basis van ons onderzoek tot dusver denken we dat Google door zijn optreden aan consumenten een ruimer aanbod aan mobiele apps en diensten ontzegt en een hinderpaal is voor innovatie door andere spelers, in strijd met EU-mededingingsregels. Deze regels gelden voor alle bedrijven die in Europa actief zijn. Google krijgt nu de kans te antwoorden op de bezwaren van de Commissie."

Smartphones en tablets zijn goed voor meer dan de helft van het internationale internetverkeer. De verwachting is dat dit aandeel in de toekomst alleen maar zal toenemen. Rond 80% van de smart mobile devices in Europa en in de wereld draait op Android, het mobiele besturingssysteem dat Google heeft ontwikkeld. Google licentieert haar Android-besturingssysteem aan derden-producenten van mobiele toestellen.

In april 2015 heeft de Commissie een procedure ingeleid tegen de gedragingen van Google met betrekking tot het Android-besturingssysteem en Android-apps. In dit stadium denkt de Commissie dat Google dominant is op de markten voor algemene internetzoekdiensten, licentieerbare besturingssystemen voor smart mobile devices en app-stores voor het Android mobiele besturingssysteem. In de Europese Economische Ruimte (EER) heeft Google op elk van deze markten doorgaans een marktaandeel van meer dan 90%.

In de mededeling van punten van bezwaar van vandaag voert de Commissie aan dat Google inbreuk heeft gemaakt op EU-mededingingsregels door:

  • de eis dat fabrikanten Google Search en de Google Chrome-browser voorinstalleren en Google Search als standaardzoekdienst instellen op hun apparaten. Alleen zo kunnen zij een licentie krijgen voor bepaalde apps van Google zelf;

  • fabrikanten te beletten dat zij smart mobile devices verkopen die draaien op concurrerende besturingssystemen die zijn gebaseerd op de Android open-broncode;

  • financiële prikkels te geven aan fabrikanten en mobiele-netwerkoperatoren met als voorwaarde dat zij alleen Google Search op hun apparatuur voorinstalleren.

De Commissie denkt dat dit soort zakelijke praktijken kan leiden tot een verdere consolidatie van de machtspositie van Google Search voor algemene internetzoekdiensten. Voorts maakt zij zich zorgen dat deze praktijken de mogelijkheden van concurrerende mobiele browsers aantasten om met Google Chrome te concurreren. Zij kunnen ook de ontwikkeling afremmen van besturingssystemen die zijn gebaseerd op de Android open broncode en de mogelijkheden die deze systemen bieden om nieuwe apps en diensten te ontwikkelen.

Volgens de eerste inschatting van de Commissie schaden deze gedragingen uiteindelijk de consumenten omdat die zo niet de ruimst mogelijke keuze krijgen en omdat de innovatie wordt gefnuikt.

De bezwaren van de Commissie

Licentiëring voor Google's eigen apps

Het onderzoek van de Commissie liet zien dat het voor fabrikanten van toestellen die van het Android-besturingssysteem gebruikmaken, commercieel van belang is om de Play Store (Google's app-store voor Android) op hun toestellen voor te installeren. In haar contracten met fabrikanten heeft Google als voorwaarde voor een licentie voor de Play Store op Android-toestellen opgenomen dat Google Search wordt voorgeïnstalleerd en als standaardzoekdienst is ingesteld. Daardoor kunnen concurrerende zoekmachines niet meer de standaardzoekdienst worden op de grote meerderheid toestellen die in de EER wordt verkocht. Bovendien hebben fabrikanten hierdoor minder redenen om concurrerende zoek-apps voor te installeren, terwijl ook consumenten minder redenen hebben om andere apps te downloaden.

Ook vraagt Google in haar contracten met fabrikanten dat zij de Chrome mobiele browser van Google voorinstalleren. In ruil krijgen zij dan een licentie voor de Play Store of voor Google Search. Daarmee heeft Google er ook voor gezorgd dat haar mobiele browser is voorgeïnstalleerd op de grote meerderheid toestellen die in de EER wordt verkocht. Browsers zijn een belangrijk toegangspunt voor zoekopdrachten op mobile devices. Op die wijze is het voor fabrikanten minder aantrekkelijk geworden om concurrerende browser-apps voor te installeren en krijgen consumenten minder prikkels om die apps te downloaden. Dit alles ging ten koste van de mededinging op de markt voor mobiele browsers en die voor algemene zoekopdrachten.

Anti-fragmentatie

Android is een open-source-systeem. Dit betekent dat iedereen het vrij kan gebruiken en ontwikkelen om een aangepast mobiel besturingssysteem te maken (een zogeheten "Android-fork"). Wil een producent echter op zijn toestellen eigen apps van Google voorinstalleren zoals Google Play Store en Google Search, dan eist Google dat hij een "anti-fragmentatie-overeenkomst" sluit, waarin hij belooft om geen toestellen te verkopen die Android-forks laten lopen.

Dit gedrag van Google heeft een directe impact gehad op consumenten, omdat zij zo geen toegang kregen tot innoverende smart mobile devices die zijn gebaseerd op alternatieve - en misschien wel betere - versies van het Android-besturingssysteem. Zo heeft de Commissie bijvoorbeeld bewijzen gevonden dat door het optreden van Google fabrikanten geen smart mobile devices kunnen verkopen die zijn gebaseerd op een concurrerende Android-fork en die het potentieel hadden om een geloofwaardig alternatief te worden voor het Android-besturingssysteem van Google. Door zo te handelen heeft Google voor haar concurrenten een belangrijke toegangsweg afgesneden om apps en diensten te introduceren, met name algemene zoekdiensten, die anders op Android-forks hadden kunnen worden voorgeïnstalleerd.

Exclusiviteit

Google heeft aanzienlijke financiële prikkels gegeven aan een aantal van de grootste smartphone- en tabletfabrikanten en aan mobiele-netwerkoperatoren op voorwaarde dat zij uitsluitend Google Search op hun toestellen voorinstalleerden.

Door die eis heeft Google het voor fabrikanten en mobiele-netwerkoperatoren minder aantrekkelijk gemaakt om concurrerende zoekdiensten voor te installeren op toestellen die zij op de markt brengen. De Commissie beschikt namelijk over bewijsmateriaal dat dit exclusiviteitsbeding invloed had op de keuze van bepaalde fabrikanten van toestellen en mobiele-netwerkoperatoren om al dan niet concurrerende zoekdiensten voor te installeren.

Achtergrond

Voor meer details, zie het Factsheet

Dit onderzoek staat volledig los van het formele onderzoek waarin de Commissie andere aspecten van Google's optreden in de EER aan de EU-mededingingsregels toetst. Bij dat onderzoek gaat het onder meer om de preferente behandeling die Google in zijn algemene zoekresultaten geeft aan zijn andere gespecialiseerde zoekdiensten, maar ook om punten van zorg met betrekking tot het kopiëren van de webcontent van concurrenten (het zogenaamde "scraping"), exclusiviteit bij het adverteren en onrechtmatige beperkingen voor adverteerders.

Procedurele achtergrond

Artikel 102 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) verbiedt misbruik van een machtspositie die de handel ongunstig kan beïnvloeden en de mededinging kan belemmeren of beperken. Hoe deze bepaling concreet wordt toegepast, is nader omschreven in de mededingingsverordening (Verordening (EG) nr. 1/2003 van de Raad). Zowel de Commissie als de nationale mededingingsautoriteiten in de EU-lidstaten kunnen deze verordening toepassen.

Vandaag heeft de Commissie besloten om de procedure in het onderzoek in de zaak-Google Android ook in te leiden tegen Alphabet Inc., de moedermaatschappij van Google, die pas is opgericht nadat de procedure tegen Google was ingeleid. De mededeling van punten van bezwaar zoals die hier is samengevat, is gericht tot zowel Google als Alphabet Inc.

Een mededeling van punten van bezwaar is een formele stap in het onderzoek door de Commissie van zaken waarin de verdenking bestaat dat EU-mededingingsregels zijn overtreden. De Commissie deelt de betrokken partijen schriftelijk mee welke bezwaren zij tegen hen aanvoert. De geadresseerden van die mededeling kunnen de documenten in het onderzoeksdossier van de Commissie inzien, schriftelijk reageren en vragen om een hoorzitting waar zij hun opmerkingen over de zaak kunnen formuleren tegenover vertegenwoordigers van de Commissie en nationale mededingingsautoriteiten. Het feit dat een mededeling van punten van bezwaar is gezonden, loopt niet vooruit op de uiteindelijke uitkomst van het onderzoek. De Commissie neemt pas een definitief besluit nadat de partijen hun rechten van verdediging hebben kunnen uitoefenen.

Er is geen wettelijke termijn waarbinnen de Commissie mededingingsonderzoeken naar concurrentieverstorende gedragingen moet afronden. Hoeveel tijd een bepaald mededingingsonderzoek in beslag neemt, hangt af van een aantal concrete factoren, zoals de complexiteit van de zaak, de mate waarin de betrokken ondernemingen met de Commissie meewerken en de uitoefening van de rechten van verdediging.

Meer informatie over deze zaak komt beschikbaar op de website van DG Concurrentie in het publieke zaakregister onder zaaknummer 40099

IP/16/1492

Contactpersoon voor de pers:

Voor het publiek: Europe Direct per telefoon 00 800 67 89 10 11 of e-mail


Side Bar

Photos