Navigation path

Left navigation

Additional tools

Komisja Europejska - Komunikat prasowy

W sprawozdaniu czterech przewodniczących i prezesa EBC określono plan dotyczący wzmocnienia europejskiej unii gospodarczej i walutowej od 1 lipca 2015 r.

Bruksela, 22 czerwiec 2015

Czterech przewodniczących - przewodniczący Komisji Jean-Claude Juncker, przewodniczący szczytu państw strefy euro Donald Tusk, przewodniczący Eurogrupy Jeroen Dijsselbloem, przewodniczący Parlamentu Europejskiego Martin Schulz - oraz prezes Europejskiego Banku Centralnego Mario Draghi przedstawili dzisiaj ambitne plany pogłębienia unii gospodarczej i walutowej (UGW) od dnia 1 lipca 2015 r. oraz zakończenia jej budowy najpóźniej do 2025 r. Aby urzeczywistnić swoją wizję dotyczącą przyszłości UGW, czterej przewodniczący i prezes EBC przedstawili konkretne środki, które mają zostać wdrożone w trzech etapach. Niektóre z tych działań powinny zostać zrealizowane już w nadchodzących latach, np. wprowadzenie Europejskiego systemu gwarantowania depozytów, natomiast inne, np. utworzenie organu skarbowego strefy euro, sięgają o wiele dalej w przyszłość, ponieważ wiążą się ze wspólnym wykonywaniem suwerennych praw przez te państwa członkowskie, których wspólną waluta jest euro. Jest to część wizji czterech przewodniczących i prezesa EBC, zgodnie z którą główny nacisk powinien przesunąć się z przepisów na instytucje, co pozwoli zapewnić szczególnie solidną i przejrzystą strukturę UGW. Realizacja pogłębionej i bardziej sprawiedliwej unii gospodarczej i walutowej była jednym z 10 najwyższych priorytetów przewodniczącego Junckera przedstawionych w jego wytycznych politycznych.

Przewodniczący Juncker powiedział: Euro jest walutą obowiązującą w 19 państwach członkowskich UE i używaną przez ponad 330 milionów obywateli. Jest powodem do dumy. Zapewnia ochronę Europie. Ale euro może funkcjonować lepiej. Nasza unia gospodarcza i walutowa nie jest jeszcze pełna i podczas obejmowania urzędu obiecałem, że dołożę starań, by skonsolidować i uzupełnić bezprecedensowe środki, które podjęliśmy w czasie kryzysu, oraz by zagwarantować im większą sprawiedliwość pod względem społecznym oraz legitymację demokratyczną. Dzisiaj przedstawiamy naszą wspólną wizję - plan czterech przewodniczących i prezesa EBC. Świat nas obserwuje i chce wiedzieć, dokąd zmierzamy. Kształtujemy dzisiaj integrację walutową i wyznaczamy jej końcowy etap.

Valdis Dombrovskis, wiceprzewodniczący do spraw euro i dialogu społecznego, stwierdził: Unia gospodarcza i walutowa została w ostatnich latach wzmocniona, a jednym z powodów był kryzys finansowy i gospodarczy. Wciąż nie jest jednak pełna. Dzisiejsze sprawozdanie wskazuje, w jaki sposób możemy dalej umacniać unię, realizując w nadchodzących latach kolejne etapy. Jesteśmy gotowi, by przedłożyć konkretne propozycje potrzebne do urzeczywistnienia tego ambitnego i pragmatycznego planu. Pełna UGW nie jest celem samym w sobie. Jest to droga prowadząca w kierunku pobudzenia wzrostu, zwiększenia liczby miejsc pracy i zapewnienia dobrobytu wszystkim obywatelom - teraz i w przyszłości. 

Mimo postępów poczynionych w ostatnich latach, zwłaszcza po utworzeniu unii bankowej, UGW wciąż nie jest pełna. Rozbieżności w całej strefie euro są znaczne, a kryzys, jaki miał miejsce w ostatnich latach, dodatkowo uwypuklił istniejące niedociągnięcia. Zrozumiałe jest, że wobec 18 milionów bezrobotnych i wielu osób, które są w naszych społeczeństwach narażone na wykluczenie społeczne, należy podjąć znacznie więcej działań, by przekształcić strefę euro - drugą pod względem wielkości gospodarkę na świecie, w bardzo stabilną strukturę. Potrzebujemy w przyszłości trwałej, sprawiedliwej i posiadającej legitymację demokratyczną podstawy, która przyczyni się do pobudzenia wzrostu, zwiększenia liczby miejsc pracy i zapewnienia dobrobytu dla wszystkich obywateli.

W sprawozdaniu przedstawiono trzy różne etapy w celu urzeczywistnienia wizji czterech przewodniczących i prezesa EBC (zob. załącznik 1):

-         Etap 1 lub „Pogłębianie poprzez działanie” (1 lipca 2015 r. – 30 czerwca 2017 r.): wykorzystanie istniejących instrumentów i obowiązujących traktatów do zwiększenia konkurencyjności i konwergencji strukturalnej, prowadzenie odpowiedzialnej polityki budżetowej na poziomie krajowym i na poziomie strefy euro, zakończenie tworzenia unii finansowej oraz zwiększenie odpowiedzialności demokratycznej.

-         Etap 2 lub „Dokończenie budowy unii gospodarczej i walutowej”: podjętych zostanie więcej dalekosiężnych działań; sprawią one, że proces konwergencji będzie bardziej wiążący, przykładowo poprzez ustanowienie zestawu wspólnie uzgodnionych wskaźników dotyczących konwergencji, który miałby charakter prawny, a także poprzez utworzenie organu skarbowego strefy euro.

-         Ostatni etap (najpóźniej do 2025 r.): gdy wszystkie działania zostaną w pełni wdrożone, pogłębiona i rzeczywista UGW stanowiłaby stabilny i pomyślnie rozwijający się obszar zamieszkały przez wszystkich obywateli państw członkowskich UE dysponujących wspólną walutą, do którego będą chciały przyłączyć się inne państwa członkowskie UE, gdy tylko będą na to gotowe.

Aby przygotować przejście od etapu 1 do etapu 2 Komisja przedstawi wiosną 2017 r. białą księgę wskazującą dalsze potrzebne działania, w tym środki o charakterze prawnym niezbędne do ukończenia UGW na etapie 2. Wzór zaczerpnięto z białej księgi Jacquesa Delorsa z 1985 r., w której, za pomocą szeregu środków i towarzyszącego im harmonogramu, wytyczono drogę do Jednolitego aktu europejskiego stanowiącego podstawę prawną dla jednolitego rynku.

Co konkretnie zawiera sprawozdanie czterech przewodniczących i prezesa EBC?

1. W kierunku unii gospodarczej opartej na konwergencji, wzroście i zatrudnieniu.

Unia ta powinna opierać się na czterech filarach, do których należy: utworzenie systemu organów ds. konkurencyjności, obejmującego całą strefę euro; usprawnione wdrożenie procedury dotyczącej zakłóceń równowagi makroekonomicznej; zwiększenie nacisku na zatrudnienie i postęp społeczny; oraz na ściślejszą koordynację polityki gospodarczej w ramach odnowionego europejskiego semestru (zob. załącznik 2). Inicjatywy te powinny zostać wdrożone w krótkiej perspektywie czasowej (etap 1) na podstawie praktycznych działań i metody wspólnotowej. W średniej perspektywie (etap 2) proces konwergencji powinien stać się bardziej wiążący poprzez ustanowienie zestawu wspólnych wysokich standardów, które zostałyby określone w prawie UE.

Organy ds. konkurencyjności

Celem organów ds. konkurencyjności nie powinno być ujednolicenie praktyk i instytucji odpowiedzialnych za kształtowanie płac w wymiarze transgranicznym. Procesy te znacznie się od siebie różnią w obrębie UE, i słuszne jest, że odzwierciedlają one preferencje krajowe i tradycje prawne.

W oparciu o wspólny szablon każde państwo członkowskie powinno samodzielnie określić szczegółową strukturę krajowego organu ds. konkurencyjności. Każdy z nich powinien jednak ponosić odpowiedzialność demokratyczną i być niezależny pod względem realizowanych funkcji. Podmioty krajowe – na przykład partnerzy społeczni – powinny nadal odgrywać swoją rolę zgodnie z praktyką przyjętą w każdym państwie członkowskim, jednak podczas negocjacji płacowych powinny traktować opinię wspomnianych organów jako wskazówkę. W niektórych państwach członkowskich, np. w Niderlandach czy Belgii, takie organy już istnieją.

2. W kierunku unii finansowej

Unia gospodarcza i finansowa wzajemnie się uzupełniają i wzmacniają. Poczynienie postępów w tych dwóch dziedzinach powinno stanowić najwyższy priorytet etapu 1. Ponieważ znaczna część pieniądza w gospodarce przypada na depozyty bankowe, instytucja jednej waluty wymaga, aby zaufanie do bezpieczeństwa depozytów bankowych było na takim samym poziomie, niezależnie od państwa członkowskiego, w którym bank prowadzi działalność. Wymaga to wprowadzenia jednolitego nadzoru bankowego, jednolitego mechanizmu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji banków oraz jednolitego systemu gwarantowania depozytów. Osiągnęliśmy już cel w zakresie jednolitego nadzoru bankowego. Dzięki ustanowieniu jednolitego funduszu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji (który stanie się operacyjny w dniu 1 stycznia 2016 r.) przyjęto również jednolity mechanizm restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji. Jako kolejne działanie czterech przewodniczących i prezes EBC proponują uruchomienie w ramach etapu 1 Europejskiego systemu gwarantowania depozytów (EDIS), który mógłby przyjąć formę systemu reasekuracji na poziomie europejskim dla krajowych systemów gwarantowania depozytów.

3. W kierunku unii fiskalnej

Niezrównoważone polityki budżetowe nie tylko zagrażają stabilności cen w Unii, szkodzą też stabilności finansowej. W krótkim okresie (etap 1) czterech przewodniczących i prezes EBC proponują utworzenie doradczej Europejskiej Rady Budżetowej, która koordynowałaby i wspierałaby istniejące krajowe rady budżetowe (zob. załącznik 3). Przeprowadzałaby ona na poziomie europejskim niezależną ocenę wykonania budżetów w kontekście celów gospodarczych określonych w unijnych ramach zarządzania budżetowego. W dłuższej perspektywie czasowej (etap 2) należałoby utworzyć wspólny mechanizm stabilizacji makroekonomicznej, aby lepiej radzić sobie ze wstrząsami gospodarczymi, których złagodzenie nie jest możliwe wyłącznie na poziomie krajowym. Umożliwiłby on lepszą amortyzację dużych wstrząsów makroekonomicznych, a tym samym zwiększyłby odporność całej UGW. Przyszły mechanizm stabilizacji mógłby najpierw wykorzystać doświadczenia Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych, określając dostępne źródła finansowania i przedsięwzięcia inwestycyjne odpowiednie w przypadku strefy euro, do których można by się odwoływać.

4. Wzmocnienie demokratycznej, rozliczalności, zasadności i demokratycznych instytucji: Od przepisów do instytucji

Większa odpowiedzialność i integracja na poziomie UE i strefy euro wiążą się z większą wzajemną zależnością. Oznacza to również efektywniejsze dzielenie się nowymi uprawnieniami i większą przejrzystość w odniesieniu do podziału zadań i stosownych ram czasowych. Nadszedł czas na dokonanie przeglądu i konsolidacji naszego konstruktu politycznego. W sprawozdaniu zaproponowano zwiększenie zaangażowania parlamentarnego i kontroli parlamentarnej na poziomie krajowym i europejskim w kontekście zaleceń dla poszczególnych krajów, programów reform krajowych oraz rocznej analizy wzrostu gospodarczego. W krótkim okresie (etap 1) UGW potrzebuje jednolitej zewnętrznej reprezentacji, jak wskazano w wytycznych politycznychprzewodniczącego Junckera. W chwili obecnej nadal nie istnieje wspólna reprezentacja UE i strefy euro na forum międzynarodowych instytucji finansowych, w szczególności MFW. Odrębne stanowiska sprawiają, że UE nie wykorzystuje w pełni swojej siły politycznej i gospodarczej. Czterech przewodniczących i prezes EBC proponują również wzmocnienie roli Eurogrupy. W krótkiej perspektywie może to wymagać wzmocnienia funkcji jej przewodniczącego i zwiększenia środków, jakimi dysponuje. W dłuższej perspektywie (etap 2) można by rozważyć uznanie stanowiska przewodniczącego Eurogrupy za funkcję, którą należy pełnić w pełnym wymiarze czasu pracy.

Wreszcie, o ile państwa członkowskie strefy euro wciąż będą decydować o opodatkowaniu i podziale wydatków budżetowych stosownie do krajowych wyborów politycznych, o tyle niektóre decyzje będą musiały coraz częściej być podejmowane wspólnie przy zapewnieniu demokratycznej rozliczalności i zasadności. Platformą dla takiego wspólnego podejmowania decyzji mógłby być przyszły organ skarbowy strefy euro.

5. Społeczny wymiar UGW

Jednym z głównych doświadczeń wynikających z kryzysu jest to, że UGW o ratingu AAA musi łączyć konkurencyjne gospodarki - innowacyjne i odnoszące sukcesy w coraz bardziej zglobalizowanym świecie - z wysokim poziomem spójności społecznej. Po wyborze na przewodniczącego Komisji Jean-Claude Juncker oznajmił w Parlamencie Europejskim: Pragnę, aby Europa dążyła do utrzymania ratingu AAA w kwestiach społecznych, tak samo jak dąży do tego w wymiarze finansowym i gospodarczym. Oznacza to w szczególności, że we wszystkich państwach członkowskich strefy euro muszą sprawnie i w zrównoważony sposób funkcjonować rynki pracy i systemy społeczne. Lepsze wyniki w zakresie rynków pracy i w dziedzinie socjalnej oraz spójność społeczna powinny być w centrum nowego procesu większej konwergencji, o którym mowa w sprawozdaniu.

Kolejne działania: Niniejsze sprawozdanie przedstawia główne działania niezbędne do ukończenia UGW najpóźniej do 2025 r. Pierwsze inicjatywy w tym zakresie powinny być podejmowane przez instytucje UE od dnia 1 lipca 2015 r. Aby przygotować przejście od etapu 1 do etapu 2 Komisja – w porozumieniu z przewodniczącymi i prezesem pozostałych instytucji UE – przedstawi wiosną 2017 r. białą księgę oceniającą postępy poczynione na etapie 1 oraz określającą kolejne niezbędne działania. Zostaną w niej omówione prawne, gospodarcze i polityczne warunki wstępne kolejnych dalekosiężnych środków potrzebnych do ukończenia UGW na etapie 2; będzie się ona opierać na analizach konsultacyjnej grupy ekspertów. Proces przekładania treści sprawozdania czterech przewodniczących i prezesa EBC na przepisy i instytucje powinien rozpocząć się niezwłocznie.

Kontekst

W październiku 2014 r. odbył się szczyt państw strefy euro, na którym podkreślono, że „dla zapewnienia sprawnego funkcjonowania unii gospodarczej i walutowej kapitalne znaczenie ma ściślejsza koordynacja polityk gospodarczych”. Wezwano do dalszego prowadzenia działań służących „opracowaniu konkretnych mechanizmów zapewniających silniejszą koordynację polityki gospodarczej, konwergencję i solidarność” oraz „przygotowaniu kolejnych działań w zakresie lepszego zarządzania gospodarczego w strefie euro”.

W omawianym sprawozdaniu wykorzystano wyniki ożywionej dyskusji z państwami członkowskimi i społeczeństwem obywatelskim. Opiera się ono na sprawozdaniu pt. „W kierunku faktycznej unii gospodarczej i walutowej”(tzw. „sprawozdaniu czterech przewodniczących”) i na „Planie działania na rzecz pogłębionej i rzeczywistej unii gospodarczej i walutowej” Komisji z 2012 r., które pozostają zasadniczymi punktami odniesienia dla ukończenia UGW.

To sprawozdanie stanowi odzwierciedlenie osobistych rozważań i dyskusji czterech przewodniczących i prezesa EBC. Koncentruje się ono na strefie euro, ponieważ państwa posiadające wspólną walutę muszą stawiać czoła wspólnym wyzwaniom, dbać o wspólne interesy i dzielić wspólne obowiązki. Proces prowadzący do pogłębienia unii gospodarczej i walutowej jest jednak otwarty dla wszystkich członków UE.

Więcej informacji:

Sprawozdanie czterech przewodniczących i prezesa EBCwe wszystkich językach.

Notatka analityczna Jeana-Claude’a Junckera sporządzona w ścisłej współpracy z Donaldem Tuskiem, Jeroenem Dijsselbloemem i Mario Draghim pt. „Przygotowania do kolejnych działań w zakresie lepszego zarządzania gospodarczego w strefie euro”. http://ec.europa.eu/priorities/docs/analytical_note_en.pdf

Wytyczne polityczne dla następnej Komisji Europejskiej

Notatka strategiczna Europejskiego Ośrodka Strategii Politycznej (EOSP) pt. „Społeczny wymiar unii gospodarczej i walutowej”

Notatka strategiczna EOSP pt. „Pakt euro plus - w jaki sposób integracja w ramach UE może nadać nową dynamikę reformom strukturalnym w strefie euro”.

IP/15/5240

Kontakty z mediami

Zapytania od obywateli:


Side Bar