Navigation path

Left navigation

Additional tools

Europese Commissie - Persbericht

Verslag van de vijf voorzitters met plan voor versterking Europese EMU vanaf 1 juli 2015

Brussel, 22 juni 2015

Vandaag hebben de vijf voorzitters – Jean-Claude Juncker, voorzitter van de Europese Commissie, samen met Donald Tusk, voorzitter van de Eurotop, Jeroen Dijsselbloem, voorzitter van de Eurogroep, Mario Draghi, president van de Europese Centrale Bank, en Martin Schulz, voorzitter van het Europees Parlement – ambitieuze plannen bekendgemaakt om de Economische en Monetaire Unie (EMU) vanaf 1 juli 2015 te verdiepen en uiterlijk tegen 2025 te voltooien. Om hun visie voor de toekomst van de EMU in de praktijk te brengen, stellen zij concrete maatregelen voor die in drie fasen uitgevoerd moeten worden: sommige ervan, zoals de introductie van een Europees depositogarantiestelsel, moeten al de eerstvolgende jaren versneld worden doorgevoerd, terwijl andere maatregelen verder gaan wat betreft het delen van de soevereiniteit door de lidstaten van de eurozone, zoals het opzetten van een toekomstige eurozone-thesaurie. In de visie van de vijf voorzitters moet de aandacht verschuiven van regels naar instellingen, die een onwankelbare en transparante architectuur voor de EMU moeten verzekeren. Zorgen voor een hechte en rechtvaardige Economische en Monetaire Unie behoort tot de 10 topprioriteiten in de politieke beleidslijnen van voorzitter Juncker.

Voorzitter Juncker: "De euro is vandaag de gemeenschappelijke munt van 19 EU‑lidstaten en meer dan 330 miljoen burgers. Daar kunnen we trots op zijn. De euro beschermt Europa. Maar de euro functioneert nog niet optimaal. Onze Economische en Monetaire Unie is nog niet voltooid. Bij mijn ambtsaanvaarding heb ik beloofd om de ongeziene maatregelen die wij tijdens de crisis hebben genomen, te consolideren, aan te vullen en deze sociaal rechtvaardiger te maken en meer democratische legitimiteit te geven. Vandaag stellen wij, de vijf voorzitters, onze gemeenschappelijk visie voor. De wereld kijkt naar ons en wil weten welke richting wij uitgaan. Vandaag geven wij vorm aan monetaire integratie en leiden wij deze naar haar definitieve bestemming."

Valdis Dombrovskis, vicevoorzitter voor de euro en de sociale dialoog: "De Economische en Monetaire Unie is de voorbije jaren verstevigd, vooral door de financiële en economische crisis. Maar zij is nog niet voltooid. Het verslag van vandaag laat zien hoe deze unie de volgende jaren gefaseerd verder kan worden versterkt. Wij staan klaar om de specifieke voorstellen voor te leggen waarmee deze ambitieuze maar pragmatische visie in de praktijk kan worden gebracht. Een volwaardige EMU is evenwel geen doel op zich. Het is een middel om bij te dragen aan meer groei, banen en welvaart voor alle burgers - nu en in de toekomst."

Ondanks de vooruitgang die de voorbije jaren is geboekt, met name dankzij de lancering van de bankenunie, blijft de EMU onvoltooid. In de eurozone is sprake van een aanzienlijke divergentie en door de crisis van de afgelopen jaren zijn de bestaande tekortkomingen nog duidelijker geworden. Met 18 miljoen werklozen en veel burgers voor wie sociale uitsluiting dreigt, is het duidelijk dat veel meer moet worden gedaan om de eurozone - de op een na grootste economie ter wereld - onwankelbaar te maken. Wij hebben een duurzame, rechtvaardige en democratisch gelegitimeerde basis voor de toekomst nodig die bijdraagt aan meer groei, banen en welvaart voor alle burgers.

Het Verslag tekent drie verschillende fasen uit om de visie van de vijf voorzitters in de praktijk te brengen (zie bijlage 1):

-         Fase 1 "Al doende verdiepen" (1 juli 2015 - 30 juni 2017): de bestaande instrumenten en de huidige Verdragen gebruiken om het concurrentievermogen en de structurele convergentie te stimuleren, verantwoordelijk budgettair beleid verwezenlijken op nationaal en EU-niveau, de financiële unie voltooien en de democratische verantwoordingsplicht versterken.

-         Fase 2 "Voltooiing van de EMU": ingrijpender maatregelen nemen om het convergentieproces een bindender karakter te verlenen door middel van bijvoorbeeld een reeks gezamenlijk overeengekomen benchmarks op het gebied van convergentie die in wetgeving zouden worden vastgelegd, evenals een eurozone-thesaurie.

-         Laatste fase (uiterlijk 2025): wanneer alle stappen zijn afgerond, zou een (h)echte EMU een stabiel en welvarend oord zijn voor alle burgers van de EU-lidstaten die de euro als munt gebruiken, en zou zij aantrekkelijk zijn voor andere EU-lidstaten die zij zich daarbij zouden willen aansluiten.

Om de overgang van fase 1 naar fase 2 voor te bereiden, zal de Commissie in het voorjaar 2017 met een witboek komen waarin de noodzakelijke volgende stappen worden geschetst, waaronder wetgevende maatregelen, om de EMU in fase 2 te voltooien. Deze werkwijze is geënt op het witboek van Jacques Delors van 1985 waarmee - door een reeks maatregelen en een daaraan gekoppeld tijdschema – het pad werd geëffend naar de Europese Akte, de rechtsgrondslag voor het interne-markt-project.

Wat staat er concreet in het Verslag van de vijf voorzitters?

1. Naar een economische unie van convergentie, groei en banen

Deze Unie moet op vier pijlers rusten: oprichting van een eurozonesysteem van autoriteiten voor concurrentievermogen; versterkte tenuitvoerlegging van de procedure voor macro-economische onevenwichtigheden; sterkere nadruk op werkgelegenheid en sociale prestaties, en versterkte coördinatie van het economisch beleid binnen een Europees Semester nieuwe stijl (zie bijlage 2). Dit zou op korte termijn moeten worden uitgevoerd (fase 1) door middel van praktische stappen en volgens de communautaire methode. Op middellange termijn (fase 2) moet het convergentieproces een bindender karakter krijgen door een reeks gemeenschappelijke hoogwaardige normen die in EU-wetgeving zouden worden gedefinieerd.

Autoriteiten voor het concurrentievermogen

Het doel van de autoriteiten voor het concurrentievermogen moet niet zijn om praktijken en instellingen die belast zijn met loonvorming, grensoverschrijdend te harmoniseren. Deze processen lopen binnen de EU sterk uiteen en weerspiegelen terecht nationale voorkeuren en rechtstradities.

Op basis van een gemeenschappelijk model zou elke lidstaat zelf moeten beslissen hoe hij zijn nationale autoriteit voor het concurrentievermogen vorm geeft, maar deze moet wel democratische verantwoordingsplicht hebben en operationeel onafhankelijk zijn. Nationale actoren, zoals sociale partners, dienen hun rol te blijven spelen overeenkomstig de vaste praktijk in elke lidstaat, maar zij zouden de adviezen van de betrokken autoriteiten moeten gebruiken bij loononderhandelingen. Sommige lidstaten, zoals Nederland en België, beschikken reeds over dergelijke autoriteiten.

2. Naar een financiële unie

Een economische en financiële unie zijn complementair en versterken elkaar onderling. Vooruitgang op deze twee fronten moet een topprioriteit zijn in fase 1. Aangezien verreweg het bij het meeste geld om bankdeposito gaat, kan er alleen van een echt gemeenschappelijke munt sprake zijn als het vertrouwen in de veiligheid van bankdeposito’s niet afhankelijk is van de lidstaat waar een bank opereert. Dit vereist gemeenschappelijk bankentoezicht, gemeenschappelijke bankenafwikkeling en een gemeenschappelijke depositogarantie. Voor het gemeenschappelijk bankentoezicht hebben wij onze doelstelling reeds bereikt. Er is overeenstemming bereikt over een Gemeenschappelijk Afwikkelingsmechanisme met een Gemeenschappelijk Afwikkelingsfonds (dat operationeel wordt op 1 januari 2016). Als volgende stap stellen de vijf voorzitters voor, om in fase 1 een Europees depositogarantiestelsel (EDIS) te lanceren, dat op Europees niveau als een herverzekeringssysteem voor de nationale depositogarantiestelsels kan worden opgezet.

3. Naar een begrotingsunie

Onhoudbaar budgettair beleid brengt niet alleen de prijsstabiliteit in de Unie in gevaar, het is ook schadelijk voor de financiële stabiliteit. Op korte termijn (fase 1) stellen de vijf voorzitters de oprichting voor van een adviserende Europese Budgettaire Raad die de bestaande nationale begrotingsraden zou coördineren en complementeren (zie bijlage 3). Deze raad zou een onafhankelijke analyse geven op Europees niveau van de wijze waarop de begrotingen presteren tegenover de economische doelstellingen uit het budgettaire governancekader van de EU. Op langere termijn (fase 2) moet een gemeenschappelijke macro-economische stabilisatiefunctie worden ingevoerd om beter om te gaan met schokken die op nationaal niveau alleen niet kunnen worden beheerd. Hiermee zouden grote macro-economische schokken beter moeten kunnen worden opgevangen, zodat de EMU veerkrachtiger wordt. Voor deze stabilisatiefunctie zou als een eerste stap kunnen worden voortgebouwd op het Europees Fonds voor strategische investeringen, door het aanwijzen van een inzetbare pool van financieringsbronnen en investeringsprojecten die specifiek zijn voor de eurozone.

4. Versterking van de democratische verantwoording, legitimiteit en instellingen: van regels naar instellingen

Grotere verantwoordelijkheid en integratie op EU-niveau en op het niveau van de eurozone betekent meer onderlinge afhankelijkheid. Het betekent ook betere deling van nieuwe bevoegdheden en grotere transparantie over wie wat wanneer beslist. De tijd is aangebroken om onze politieke constructie te toetsen en te consolideren: het Verslag stelt grotere parlementaire betrokkenheid en toezicht voor – zowel op nationaal als op Europees niveau - in het bijzonder met betrekking tot de landenspecifieke aanbevelingen, de nationale hervormingsprogramma's en de jaarlijkse groeianalyse. Op korte termijn (fase 1) heeft de EMU behoefte aan een gezamenlijke externe vertegenwoordiging – zoals omschreven in de politieke beleidslijnen van voorzitter Juncker. Vandaag spreken de EU en de eurozone nog steeds niet met één stem in de internationale financiële instellingen, met name het IMF. Deze fragmentatie betekent dat de EU als het ware onder haar politieke en economische gewichtsklasse bokst. De vijf voorzitters stellen voorts een versterking van de rol van de Eurogroep voor. Op korte termijn moeten daarvoor misschien het voorzitterschap van de Eurogroep en de daarvoor beschikbare middelen worden versterkt. Op langere termijn (fase 2) kan een voltijds voorzitterschap van de Eurogroep worden overwogen.

De lidstaten van de eurozone zullen nog steeds blijven beslissen over belastingheffing en de begrotingsuitgaven overeenkomstig de nationale politieke keuzes, maar bepaalde beslissingen zullen uiteindelijk steeds meer collectief moeten worden genomen, waarbij ook democratische verantwoording en legitimiteit verzekerd moet worden. Een toekomstige eurozone-thesaurie zou de plaats kunnen zijn voor dergelijke collectieve besluitvorming.

5. De sociale dimensie van de EMU

Een van de belangrijkste lessen van de crisis is dat in een "EMU met triple A-status" concurrerende economieën die kunnen innoveren en slagen tegen de achtergrond van de toenemende globalisering, moeten samengaan met een sterke sociale cohesie. Zoals voorzitter Juncker in het Europees Parlement heeft gezegd bij zijn verkiezing tot Commissievoorzitter: “Ik wil dat Europa de triple A-status in dezelfde mate zou nastreven op sociaal gebied als het dat nu doet in financiële en economische zin.” Dit betekent met name dat de arbeidsmarkten en socialezekerheidsstelsels in alle lidstaten van de eurozone goed en duurzaam moeten functioneren. Een sterkere arbeidsmarkt, betere sociale prestaties en sociale cohesie moeten centraal staan in het nieuwe proces van "opwaartse convergentie" dat in dit verslag wordt voorgesteld.

Volgende stappen: Dit verslag presenteert de voornaamste stappen die nodig zijn om de EMU tegen uiterlijk 2025 te voltooien. De eerste initiatieven zouden door de EU-instellingen vanaf 1 juli 2015 moeten worden gelanceerd. Om de overgang tussen fase 1 en fase 2 voor te bereiden, zal de Commissie – in overleg met de voorzitters van de andere EU-instellingen – in het voorjaar 2017 met een witboek komen waarin de in fase 1 gemaakte vorderingen worden beoordeeld en de noodzakelijke volgende stappen worden geschetst. In dat verslag worden de wettelijke, economische en politieke randvoorwaarden besproken van de maatregelen die op langere termijn nodig zijn om de EMU te voltooien in fase 2. Daarbij zal worden gebruikgemaakt van analytische input van een adviesgroep van deskundigen. De omzetting van het Verslag van de vijf voorzitters in wetgevingshandelingen en instellingen moet onverwijld van start gaan.

Achtergrond

De Eurotop van oktober 2014 heeft benadrukt dat "nauwere coördinatie van het economisch beleid van wezenlijk belang is voor een soepele werking van de Economische en Monetaire Unie". Op die top werd opgeroepen om verder te werken "aan de ontwikkeling van concrete mechanismen voor een strakkere economische beleidscoördinatie, convergentie en solidariteit" en "de volgende stappen voor te bereiden op weg naar een betere economische governance in de eurozone".

Het verslag van vandaag bevat de neerslag van uitvoerige besprekingen met de lidstaten en het maatschappelijk middenveld. Het bouwt voort op het verslag "Naar een echte Economische en Monetaire Unie" (het zogenaamde "Verslag van de vier voorzitters") en op de "Blauwdruk voor een hechte Economische en Monetaire Unie" van de Commissie van 2012, die essentiële referenties blijven met betrekking tot de voltooiing van de EMU.

Dit verslag geeft de persoonlijke beraadslagingen en discussies van de vijf voorzitters weer. Het richt zich vooral op de eurozone omdat landen die de euro als munt gebruiken, bijzondere uitdagingen, belangen en verantwoordelijkheden gemeen hebben. Het proces naar een hechtere EMU staat echter open voor alle EU-lidstaten.

Meer informatie:

Het Verslag van de vijf voorzitters in alle talen

Analysenota van Jean-Claude Juncker in nauwe samenwerking met Donald Tusk, Jeroen Dijsselbloem en Mario Draghi "Voorbereiding van de volgende stappen op weg naar een betere economische governance in de eurozone": http://ec.europa.eu/priorities/docs/analytical_note_nl.pdf

Politieke beleidslijnen voor de volgende Europese Commissie

Beleidsnota van het Europees Centrum voor politieke strategie (EPSC) "The Social Dimension of Economic and Monetary Union"

Beleidsnota van het EPSC "The Euro Plus Pact - How Integration into the EU Framework can Give New Momentum for Structural Reforms in the Euro Area"

IP/15/5240

Contactpersoon voor de pers

Voor het publiek:


Side Bar