Navigation path

Left navigation

Additional tools

Ευρωπαϊκή Επιτροπή - Δελτίο Τύπου

Η Επιτροπή ζητεί από τα κράτη μέλη να προβούν σε καταγγελία των ενδοενωσιακών διμερών επενδυτικών συνθηκών που έχουν συνάψει.

Βρυξέλλες, 18 Ιούνιος 2015

Η Επιτροπή κίνησε σήμερα τη διαδικασία επί παραβάσει κατά πέντε κρατών μελών ζητώντας τους να καταγγείλουν τις ενδοενωσιακές διμερείς επενδυτικές συνθήκες που έχουν συνάψει μεταξύ τους («ενδοενωσιακές ΔΕΣ»). Οι ΔΕΣ είναι συμφωνίες με τις οποίες καθορίζονται οι όροι και οι προϋποθέσεις για την πραγματοποίηση ιδιωτικών επενδύσεων από πρόσωπα και εταιρείες ενός κράτους σε ένα άλλο. Οι ενδοενωσιακές ΔΕΣ είναι συμφωνίες που υφίστανται μεταξύ κρατών μελών της ΕΕ.

Πολλές από τις εν λόγω ενδοενωσιακές ΔΕΣ συνήφθησαν κατά τη δεκαετία του 1990, πριν από τις διευρύνσεις της ΕΕ του 2004, 2007 και του 2013. Συνήφθησαν κυρίως μεταξύ των υφιστάμενων κρατών μελών της ΕΕ και εκείνων που έμελλε να συναποτελέσουν την «ΕΕ 13». Στόχος των συμφωνιών αυτών ήταν να διαβεβαιωθούν οι επενδυτές που επιθυμούσαν να επενδύσουν στη μελλοντική «ΕΕ 13» σε μια χρονική συγκυρία κατά την οποία οι ιδιώτες επενδυτές — ορισμένες φορές για ιστορικούς πολιτικούς λόγους — μπορεί ενδεχομένως να δίσταζαν να επενδύσουν στις χώρες αυτές. Οι ΔΕΣ, συνεπώς, αποσκοπούσαν στην ενίσχυση της προστασίας των επενδυτών, για παράδειγμα μέσω αποζημίωσης των απαλλοτριώσεων και διαδικασιών διαιτησίας για την επίλυση διαφορών στον τομέα των επενδύσεων.

Από τη διεύρυνση και μετά, τέτοιες «επιπλέον» διαβεβαιώσεις είναι περιττές, διότι όλα τα κράτη μέλη υπόκεινται στους ίδιους κανόνες της ΕΕ στην ενιαία αγορά, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων που αφορούν τις διασυνοριακές επενδύσεις (ιδίως την ελευθερία εγκαταστάσεως και την ελεύθερη κυκλοφορία των κεφαλαίων). Όλοι οι επενδυτές της ΕΕ τυγχάνουν επίσης της ίδιας προστασίας χάρη στους ενωσιακούς κανόνες (π.χ. απαγόρευση των διακρίσεων λόγω ιθαγένειας). Αντιθέτως, με τις ενδοενωσιακές ΔΕΣ παρέχονται δικαιώματα στους επενδυτές από ορισμένα μόνο κράτη μέλη σε διμερή βάση: σύμφωνα με την πάγια νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, μια τέτοια διάκριση λόγω ιθαγένειας είναι ασυμβίβαστη με το δίκαιο της ΕΕ.

Για όλους αυτούς τους λόγους, η Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει από πέντε κράτη μέλη (Αυστρία, Κάτω Χώρες, Ρουμανία, Σλοβακία και Σουηδία) να θέσουν τέλος στις ενδοενωσιακές ΔΕΣ που έχουν συνάψει μεταξύ τους. Οι προειδοποιητικές επιστολές που εστάλησαν σήμερα έρχονται σε συνέχεια της αλληλογραφίας που έχει προηγηθεί με τα εν λόγω κράτη μέλη. Δεν πρόκειται για νέο ζήτημα, δεδομένου ότι η Επιτροπή έχει σταθερά και επί σειρά ετών επισημάνει σε όλα τα κράτη μέλη ότι οι ενδοενωσιακές ΔΕΣ δεν συνάδουν με το δίκαιο της ΕΕ. Ωστόσο, δεδομένου ότι τα περισσότερα κράτη μέλη δεν έχουν λάβει κανένα μέτρο, η Επιτροπή εγκαινιάζει πλέον το πρώτο στάδιο της διαδικασίας επί παραβάσει κατά πέντε κρατών μελών. Ταυτόχρονα, η Επιτροπή ζητεί πληροφορίες από και ξεκινά διοικητικό διάλογο με τα υπόλοιπα 21 κράτη μέλη που εξακολουθούν να διατηρούν ενδοενωσιακές ΔΕΣ. Αξίζει να σημειωθεί ότι δύο κράτη μέλη – Ιρλανδία και Ιταλία – έθεσαν ήδη τέλος σε όλες τις ενδοενωσιακές ΔΕΣ, τις οποίες είχαν συνάψει, το 2012 και το 2013 αντίστοιχα.

Ο κ. Jonathan Hill, επίτροπος της ΕΕ αρμόδιος για τη Χρηματοπιστωτική Σταθερότητα, τις Χρηματοπιστωτικές Υπηρεσίες και την Ένωση Κεφαλαιαγορών δήλωσε τα εξής: «Οι ενδοενωσιακές διμερείς επενδυτικές συνθήκες είναι παρωχημένες και, όπως φάνηκε από την περίπτωση της Ιταλίας και της Ιρλανδίας που κατήγγειλαν ήδη τις ενδοενωσιακές ΔΕΣ που είχαν συνάψει, πλέον περιττές σε μια ενιαία αγορά 28 κρατών μελών. Πρέπει όλοι να αναλάβουμε από κοινού δράση για να εξασφαλίσουμε ότι το κανονιστικό πλαίσιο για τις διασυνοριακές επενδύσεις στην ενιαία αγορά λειτουργεί αποτελεσματικά.Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή είναι έτοιμη να εξετάσει τη δυνατότητα δημιουργίας μηχανισμού ταχείας και αποτελεσματικής διαμεσολάβησης για διαφορές σε θέματα επενδύσεων.»

 

Ιστορικό του φακέλου

Οι διμερείς επενδυτικές συνθήκες (ΔΕΣ) θέτουν τους όρους και τις προϋποθέσεις για την πραγματοποίηση επενδύσεων μεταξύ δύο κρατών. Εξακολουθούν να υπάρχουν περίπου 200 εν ισχύι διμερείς επενδυτικές συνθήκες μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ. Οι περισσότερες από αυτές χρονολογούνται από τη δεκαετία του 1990, όταν η μία ή και οι δύο χώρες δεν ήταν ακόμη μέλη της ΕΕ. Στόχος τους ήταν η ενθάρρυνση των επενδύσεων μέσω της παροχής αμοιβαίων εγγυήσεων έναντι πολιτικών κινδύνων που θα μπορούσαν ενδεχομένως να επηρεάσουν αρνητικά τις εν λόγω επενδύσεις. Οι εν λόγω ΔΕΣ είναι παρωχημένες στο εσωτερικό μιας ενιαίας αγοράς 28 κρατών μελών. Η παρούσα διαδικασία αφορά μόνο τις ενδοενωσιακές ΔΕΣ και δεν αφορά τις ΔΕΣ που υφίστανται μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ και τρίτων χωρών.

Ειδικότερα, οι ενδοενωσιακές ΔΕΣ κατακερματίζουν την ενιαία αγορά παρέχοντας δικαιώματα σε ορισμένους επενδυτές της ΕΕ σε διμερή βάση. Οι διατάξεις τους αλληλεπικαλύπτονται και έρχονται σε σύγκρουση με το ενωσιακό δίκαιο της ενιαίας αγοράς για τις διασυνοριακές επενδύσεις. Η κατάσταση αυτή αφορά ειδικά τις ΔΕΣ που έχουν συναφθεί μεταξύ κρατών μελών της ΕΕ. Στις προειδοποιητικές επιστολές που απηύθυνε η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι οι προβληματισμοί αυτοί περιορίζονται στις διμερείς συνθήκες τις οποίες τα κράτη μέλη της ΕΕ διατηρούν σε ισχύ μεταξύ τους. Δεν αφορούν τις επενδυτικές συνθήκες τις οποίες ενδέχεται να έχουν συνάψει τα κράτη μέλη ή η Ευρωπαϊκή Ένωση με τρίτες χώρες, για τις οποίες τίθενται διαφορετικά ζητήματα.

Ενώ οι ενδοενωσιακές ΔΕΣ δεν χρησιμοποιούνταν πολύ κατά τα πρώτα έτη μετά τη διεύρυνση, πρόσφατα παρατηρείται μια ανανεωμένη επίκληση των συνθηκών αυτών από ορισμένους επενδυτές. Το πρόβλημα με τις ΔΕΣ δεν είναι θεωρητικό και έχει πολύ πρακτικές συνέπειες. Για παράδειγμα, η Επιτροπή θεωρεί ασυμβίβαστη με το δίκαιο της ΕΕ την έκβαση μιας πρόσφατης διαδικασίας διαιτησίας βάσει ενδοενωσιακής ΔΕΣ, διότι η διαιτητική απόφαση συνιστά παράνομη κρατική ενίσχυση[1]. Η κατάσταση αυτή ενδέχεται να δημιουργεί ανασφάλεια δικαίου για τους διασυνοριακούς επενδυτές — σε μια εποχή που η βασική προτεραιότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι να προωθήσει ένα περιβάλλον που θα ενθαρρύνει τις επενδύσεις.

Ως εκ τούτου, η Επιτροπή καλεί τα κράτη μέλη να καταγγείλουν τις ενδοενωσιακές ΔΕΣ που έχουν συνάψει, αποστέλλοντας προειδοποιητικές επιστολές στα πέντε κράτη μέλη (Αυστρία, Κάτω Χώρες, Ρουμανία, Σλοβακία και Σουηδία) από τα οποία είχαν ήδη ζητηθεί διευκρινίσεις στο παρελθόν μέσω διοικητικών διαλόγων[2], δεδομένου ότι στις εν λόγω διμερείς συμφωνίες βασίστηκαν διαδικασίες διαιτησίας και προέκυψαν προβλήματα όσον αφορά τη συμβατότητα με το δίκαιο της ΕΕ. Οι προειδοποιητικές επιστολές είναι το πρώτο στάδιο της διαδικασίας επί παραβάσει βάσει του άρθρου 258 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ταυτόχρονα, η Επιτροπή απηύθυνε επιστολή σε όλα τα υπόλοιπα 21 κράτη μέλη που διατηρούν ενδοενωσιακές ΔΕΣ[3], μέσω της διαδικασίας EU Pilot, προκειμένου να τους ζητήσει να διατυπώσουν τις απόψεις τους επί του θέματος.

Επόμενα βήματα

Τα κράτη μέλη αναμένεται τώρα να απαντήσουν στην Επιτροπή: έχουν προθεσμία 2 μήνες για να απαντήσουν στις προειδοποιητικές επιστολές και 10 εβδομάδες για τις διαδικασίες EU Pilot. Η Επιτροπή θα συγκαλέσει συνεδρίαση με όλα τα κράτη μέλη στις αρχές Οκτωβρίου με σκοπό την παροχή βοήθειας στα κράτη μέλη, ώστε η καταγγελία των ενδοενωσιακών ΔΕΣ να υλοποιηθεί με συντονισμένο τρόπο.

Η Επιτροπή προτίθεται επίσης να συμμετάσχει σε συζήτηση με τα κράτη μέλη και όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να βελτιωθεί περαιτέρω η προστασία των επενδύσεων στο εσωτερικό της ενιαίας αγοράς.

Για τη δέσμη αποφάσεων του Ιουνίου σχετικά με παραβάσεις, βλ. MEMO/15/5162

Για γενικές πληροφορίες σχετικά με τη διαδικασία επί παραβάσει, βλ. MEMO/12/12

Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τις διαδικασίες επί παραβάσει: http://ec.europa.eu/atwork/applying-eu-law/index_el.htm


[1] Το διαιτητικό δικαστήριο στην υπόθεση Micula διέταξε τη Ρουμανία να καταβάλει αποζημίωση σε σουηδό επενδυτή, αγνοώντας τη θέση της Επιτροπής ότι μια τέτοια απόφαση θα παραβίαζε τους κανόνες της ΕΕ περί κρατικών ενισχύσεων

[2] Το EU Pilot έχει σχεδιαστεί με στόχο τη βελτίωση της επικοινωνίας και την επίλυση προβλημάτων μεταξύ των υπηρεσιών της Επιτροπής και των αρχών των κρατών μελών σε θέματα σχετικά με την εφαρμογή της νομοθεσίας της ΕΕ ή τη συμμόρφωση των εθνικών κανόνων με το δίκαιο της ΕΕ σε πρώιμο στάδιο πριν από την κίνηση της διαδικασίας επί παραβάσει δυνάμει του άρθρου 258 της ΣΛΕΕ (http://ec.europa.eu/atwork/applying-eu-law/index_el.htm).

[3] Αφορά όλα τα κράτη μέλη εκτός από την Ιρλανδία και την Ιταλία που έχουν καταγγείλει τις ενδοενωσιακές ΔΕΣ που είχαν συνάψει.

IP/15/5198

Αρμόδιοι επικοινωνίας

Ερωτήσεις του κοινού:


Side Bar