Navigation path

Left navigation

Additional tools

Europese Commissie

Persbericht

Brussel, 29 januari 2014

Europese Commissie komt in actie om stemrecht EU-burgers in het buitenland te beschermen

De Europese Commissie heeft vandaag richtsnoeren uitgebracht voor EU-lidstaten die regels toepassen op grond waarvan burgers hun stemrecht bij de nationale verkiezingen verliezen enkel omdat zij hun recht van vrij verkeer in de EU hebben uitgeoefend. Momenteel passen vijf lidstaten (Denemarken, Ierland, Cyprus, Malta en het Verenigd Koninkrijk) dergelijke regels toe. Krachtens de EU-verdragen is het aan de lidstaten om te beslissen wie stemrecht heeft bij de nationale verkiezingen, maar hun praktijk van ontneming van het stemrecht kan het EU-recht van vrij verkeer negatief beïnvloeden. De ontneming van het stemrecht gaat bovendien in tegen het fundamentele uitgangspunt van het EU-burgerschap: burgers moeten er juist rechten bij krijgen en het is zeker niet de bedoeling dat hen door het EU-burgerschap rechten worden ontzegd.

"Het stemrecht is een van de fundamentele politieke burgerschapsrechten en maakt deel uit van het wezen van de democratie. Door burgers die naar een ander EU-lidstaat verhuizen het stemrecht te ontnemen, worden zij gestraft voor het uitoefenen van hun recht van vrij verkeer. Een dergelijke praktijk dreigt hen tot tweederangsburgers te maken," aldus Viviane Reding, vicevoorzitter en EU-commissaris voor Justitie. "Burgers hebben ons per brief, met petities en tijdens de burgerdialogen duidelijk gemaakt hoe belangrijk deze kwestie voor hen is. Daarom heeft de Commissie in het verslag over het EU-burgerschap van 2013 beloofd actie te ondernemen. Vandaag klaren wij ons deel van het werk. Wij vragen de lidstaten zich flexibeler op te stellen en presenteren de vijf betrokken lidstaten passende voorstellen om het voor de burgers mogelijk te maken zich opnieuw als kiezer te registreren in hun land van herkomst. Ik hoop dat deze lidstaten bereid zullen zijn om de huidige situatie aan te pakken, want de betrokken burgers zijn erg bezorgd over de ontneming van hun stemrecht."

In vijf EU-lidstaten (Denemarken, Ierland, Cyprus, Malta en het Verenigd Koninkrijk) gelden nationale regels op grond waarvan burgers hun stemrecht verliezen wanneer zij in het buitenland verblijven. Deze regels lopen sterk uiteen. Cypriotische burgers verliezen hun stemrecht indien zij in de zes maanden vóór de verkiezingen niet in Cyprus hebben verbleven. Britse burgers moeten daarentegen in de vijftien voorgaande jaren op een adres in het Verenigd Koninkrijk geregistreerd zijn geweest als kiezer (zie overzicht in de bijlage). Andere lidstaten bieden hun onderdanen de mogelijkheid om hun stemrecht te behouden onder bepaalde voorwaarden. Oostenrijkse burgers die in het buitenland verblijven, moeten bijvoorbeeld regelmatig hun registratie als kiezer vernieuwen. Duitse burgers moeten op hun beurt vertrouwd zijn met en beïnvloed worden door de nationale politiek, of moeten in de afgelopen 25 jaar minsten drie maanden in Duitsland hebben verbleven.

Als rechtvaardiging voor de regels met betrekking tot de ontneming van het stemrecht wordt meestal geopperd dat burgers die in het buitenland verblijven niet langer voldoende in contact staan met hun land van herkomst. In de huidige wereld met al zijn mogelijkheden tot communicatie geldt dat echter niet meer.

De richtsnoeren die de Commissie vandaag voorstelt, moeten een passende oplossing bieden. De lidstaten worden verzocht:

hun onderdanen die hun recht van vrij verkeer in de EU uitoefenen in staat te stellen hun stemrecht bij de nationale verkiezingen te behouden wanneer zij blijk geven van een blijvende belangstelling voor de politiek in hun land van herkomst, onder meer door een verzoek in te dienen om geregistreerd te blijven als kiezer;

ervoor te zorgen dat wanneer zij het hun onderdanen mogelijk maken een verzoek in te dienen om hun stemrecht te behouden, dat verzoek elektronisch kan gebeuren;

burgers tijdig en op passende wijze te informeren over de voorwaarden waaronder zij hun stemrecht bij de nationale verkiezingen kunnen behouden en over de desbetreffende praktische regelingen.

Voorbeelden

Een Deens paar is verhuisd naar Polen om daar te werken, terwijl hun dochter in Denemarken blijft om haar studies te voltooien. Zij gaan vaak terug naar Kopenhagen om hun familie en vrienden te zien en blijven de politieke en sociale ontwikkelingen in Denemarken aandachtig volgen, omdat zij uiteindelijk naar Denemarken willen terugkeren. Zij kunnen echter niet stemmen bij de nationale verkiezingen, omdat Deense burgers die het land verlaten alleen als kiezer ingeschreven mogen blijven als zij van plan zijn binnen twee jaar terug te keren.

Een Britse man gaat met pensioen en verhuist naar Frankrijk, maar blijft nauw contact onderhouden met vrienden en familie in het Verenigd Koninkrijk. Hij bezit nog steeds een appartement in het Verenigd Koninkrijk en volgt de politieke ontwikkelingen daar via actualiteitsprogramma's op de Britse radio en televisie, die op ruime schaal beschikbaar zijn in andere EU-landen. Na vijftien jaar kan hij echter niet langer stemmen bij de Britse nationale verkiezingen.

Achtergrond

Het EU-burgerschap geeft EU-burgers actief en passief kiesrecht bij gemeenteraadsverkiezingen en verkiezingen voor het Europees Parlement in de EU-lidstaat waar zij verblijven, onder dezelfde voorwaarden als de eigen onderdanen van die lidstaat. Dat recht geldt echter niet voor nationale verkiezingen en voor regionale verkiezingen in de dertien lidstaten waar de regio’s wetgevende bevoegdheden hebben.

In het verslag over het EU-burgerschap van 2010 heeft de Commissie vastgesteld dat de ontneming van het stemrecht een probleem vormt voor EU-burgers die hun recht van vrij verkeer uitoefenen. Zij is daarop een discussie gestart over mogelijke oplossingen.

Op 19 februari 2013 hebben het Europees Parlement en de Europese Commissie een gezamenlijke hoorzitting over EU-burgerschap gehouden waaraan betrokken burgers, vertegenwoordigers van maatschappelijke organisaties, leden van het Europees Parlement en experts hebben deelgenomen. Deze deelnemers hebben benadrukt dat het huidig beleid op grond waarvan burgers het stemrecht wordt ontnomen, en de onderliggende redenen daarvoor, opnieuw moeten worden beoordeeld, in het licht van de huidige ontwikkelingen in de richting van een meer inclusieve democratische participatie in de EU.

Bovendien heeft in een recente Eurobarometer-enquête over kiesrechten twee derde van de respondenten aangegeven het niet rechtvaardig te vinden dat zij hun stemrecht bij nationale verkiezingen in hun land van herkomst verliezen enkel omdat zij in een andere EU-lidstaat verblijven.

In het verslag over het EU-burgerschap van 2013 zijn twaalf concrete manieren genoemd om Europeanen beter in staat te stellen hun rechten als EU-burger uit te oefenen. Daarbij gaat het van het bevorderen van het zoeken naar werk in een andere EU-lidstaat tot het garanderen van een sterkere participatie in het democratisch bestel van de Unie. De Commissie heeft in dat verslag beloofd werk te maken van constructieve manieren om het voor EU-burgers mogelijk te maken hun stemrecht bij nationale verkiezingen in hun land van herkomst te behouden.

Meer informatie

Persdossier (mededeling en aanbeveling van de Commissie):

http://ec.europa.eu/justice/newsroom/citizen/news/140129_en.htm

May 2014: Your vote counts

http://ec.europa.eu/avservices/video/player.cfm?ref=I083108

Europese Commissie – EU-burgerschap – Kiesrechten:

http://ec.europa.eu/justice/citizen/voting-rights/index_en.htm

Homepage van Viviane Reding, vicevoorzitter en EU-commissaris voor Justitie:

http://ec.europa.eu/reding

Volg de vicevoorzitter op Twitter: @VivianeRedingEU

Volg het EU-beleid op het gebied van justitie op Twitter: @EU_Justice

Contact:

Mina Andreeva (+32 2 299 13 82)

Natasha Bertaud (+32 2 296 74 56)

Voor het publiek: Europe Direct - tel. 00 800 6 7 8 9 10 11 of per e­-mail

BIJLAGE

1. Situatie in de lidstaten

LAND

Geraamd aantal elders in de EU verblijvende onderdanen

Ontneming van het stemrecht na

Voorwaarden

Denemarken

Geen gegevens beschikbaar 

2 jaar

Deense burgers kunnen enkel als kiezer ingeschreven blijven indien zij laten registreren dat zij van plan zijn binnen twee jaar naar Denemarken terug te keren

Ierland

 Geen gegevens beschikbaar 

18 maanden

Ierse burgers kunnen enkel als kiezer ingeschreven blijven indien zij laten registreren dat zij van plan zijn binnen achttien maanden naar Ierland terug te keren

Verenigd Koninkrijk

1 000 000

15 jaar

Britse burgers wordt het stemrecht ontnomen indien zij in de vijftien voorgaande jaren niet op een adres in het Verenigd Koninkrijk geregistreerd zijn geweest als kiezer

Malta

Geen gegevens beschikbaar  

18 maanden

Maltese burgers wordt het stemrecht ontnomen indien zij in de achttien maanden onmiddellijk voorafgaand aan de nationale verkiezingen niet ten minste zes maanden in Malta hebben verbleven.

Cyprus

Geen gegevens beschikbaar  

6 maanden

Cypriotische burgers wordt het stemrecht ontnomen indien zij in de zes maanden onmiddellijk voorafgaand aan de nationale verkiezingen niet in Cyprus hebben verbleven.


Side Bar

My account

Manage your searches and email notifications


Help us improve our website