Navigation path

Left navigation

Additional tools

Komisja Europejska

Komunikat prasowy

Bruksela, 17 września 2013 r.

Komisja Europejska podejmuje zdecydowane działania przeciwko dopalaczom

Komisja Europejska przedstawiła dziś projekt przepisów, które mają umożliwić Unii Europejskiej skuteczniejszą walkę z dopalaczami – nowymi substancjami psychoaktywnymi stosowanymi zamiast nielegalnych narkotyków takich jak kokaina i ekstazy. Na podstawie przepisów proponowanych przez Komisję szkodliwe substancje psychoaktywne będą szybko wycofywane z rynku bez uszczerbku dla ich legalnego wykorzystania do celów przemysłowych i handlowych. Wniosek opracowano po ostrzeżeniach Europejskiego Centrum Monitorowania Narkotyków i Narkomanii (EMCDDA) oraz Europolu dotyczących skali tego zjawiska, a także po publikacji sprawozdania z 2011 r., w którym stwierdzono, że obecny unijny mechanizm przeciwdziałania problemowi nowych substancji psychoaktywnych wymaga wzmocnienia (IP/11/1236).

Wniosek w sprawie nowych przepisów przedstawiła dziś wiceprzewodnicząca Komisji Europejskiej Viviane Reding wraz z wiceprzewodniczącym Antonio Tajanim oraz komisarzem Tonio Borgiem.

„Dopalacze stanowią coraz większy problem w Europie i zagrażają przede wszystkim młodym ludziom. W sytuacji pozbawionego granic rynku wewnętrznego do rozwiązania tego problemu potrzebne są wspólne przepisy UE” – powiedziała wiceprzewodnicząca Viviane Reding, unijna komisarz ds. sprawiedliwości. „Proponujemy dziś stanowcze unijne prawo dotyczące nowych substancji psychoaktywnych, aby UE mogła działać szybciej i skuteczniej, w tym tymczasowo wycofywać szkodliwe substancje z rynku ze skutkiem natychmiastowym.”

Nowe substancje psychoaktywne stanowią coraz większy problem, w latach 2009-2012 ich liczba w UE potroiła się. W 2013 r., jak dotąd, co tydzień zgłaszano więcej niż jedną nową substancję. Zjawisko to wymaga działania na szczeblu europejskim. Substancje te są coraz łatwiej dostępne przez internet i szybko rozpowszechniane wśród państw członkowskich UE: 80 proc. nowych substancji psychoaktywnych wykrywa się w więcej niż jednym państwie UE.

Najbardziej narażone jest młode pokolenie: Według badania Eurobarometru z 2011 r. na temat stosunku młodzieży do narkotyków 5 % młodych ludzi w UE zażyło taką substancję przynajmniej raz w życiu. Najwięcej takich osób było w Irlandii – 16 %, a następnie w Polsce, na Łotwie i w Wielkiej Brytanii – blisko 10%. Substancje te stanowią duże zagrożenie dla zdrowia publicznego i całego społeczeństwa (zob. załącznik 2).

Zażywanie nowych substancji psychoaktywnych może mieć śmiertelne skutki. Uważa się na przykład, że substancja 5-IT spowodowała zgon 24 osób w czterech państwach UE w okresie zaledwie pięciu miesięcy między kwietniem a sierpniem 2012 r. Substancję 4-MA o działaniu podobnym do amfetaminy wiąże się ze śmiercią 21 osób w czterech państwach UE w latach 2010-2012.

Europa musi działać w sposób skuteczny i zdecydowany. Obecny system wykrywania i zakazywania tych nowych narkotyków, ustanowiony w 2005 r., już nie spełnia oczekiwań. Wniosek Komisji usprawni i przyspieszy unijne działania w zakresie przeciwdziałania nowym substancjom psychoaktywnym, ponieważ zapewni:

  • Szybszą procedurę: Obecnie objęcie danej substancji zakazem w UE zajmuje przynajmniej dwa lata. W przyszłości Unia będzie w stanie wprowadzić taki zakaz w ciągu zaledwie 10 miesięcy (zob. załącznik 1). W wyjątkowo poważnych sytuacjach procedura ta zostanie jeszcze bardziej skrócona, ponieważ możliwe będzie również wycofanie substancji z rynku ze skutkiem natychmiastowym na okres jednego roku. Dzięki temu przepisowi dana substancja nie będzie już dostępna dla konsumentów, a w tym czasie przeprowadzona zostanie pełna ocena ryzyka. W obowiązującym teraz systemie nie ma możliwości zastosowania środków tymczasowych i Komisja musi czekać, aż sporządzone zostanie sprawozdanie z pełnej oceny ryzyka, zanim przedstawi wniosek w sprawie ograniczeń dotyczących danej substancji.

  • Bardziej proporcjonalny system: Nowy system pozwoli na stosowanie stopniowego podejścia, dzięki któremu substancje, które stwarzają umiarkowane zagrożenie, zostaną objęte ograniczeniami na rynku konsumenckim, natomiast substancje stanowiące duże zagrożenie – pełnymi ograniczeniami rynkowymi. Tylko najbardziej szkodliwe substancje, które stwarzają poważne zagrożenie dla zdrowia konsumentów, zostaną poddane przepisom prawa karnego, jak w przypadku nielegalnych narkotyków. W aktualnym systemie Unia ma tylko dwa rozwiązania do wyboru: niepodejmowanie żadnego działania na poziomie UE lub nałożenie pełnych ograniczeń rynkowych i sankcji karnych. Ten brak opcji oznacza, że wobec niektórych szkodliwych substancji Unia nie podejmuje obecnie żadnych działań. W nowym systemie Unia będzie mogła zająć się większą liczbą przypadków i zastosować bardziej proporcjonalne środki, dostosowując działania do zagrożeń i uwzględniając legalne wykorzystanie substancji do celów handlowych i przemysłowych.

Aby wniosek Komisji stał się obowiązującym prawem, musi zostać przyjęty przez Parlament Europejski i państwa członkowskie w Radzie Unii Europejskiej.

Kontekst

W Strategii antynarkotykowej UE na lata 2013–2020 wyznaczono priorytety unijnej polityki w dziedzinie zwalczania narkotyków. Pojawienie się i szybkie rozprzestrzenianie się nowych substancji psychoaktywnych uznano za nowe wyzwanie, z którym należy się stanowczo zmierzyć, między innymi za pomocą wzmocnienia obowiązującego prawodawstwa UE.

W ostatnich latach w UE wykrywa się średnio jedną nową substancję psychoaktywną tygodniowo, a według prognoz liczba tych substancji będzie rosnąć w nadchodzących latach. Od 1997 r. w państwach członkowskich wykryto ponad 300 substancji, a ich liczba w latach 2009-2012 potroiła się (z 24 w 2009 r. do 73 w 2012 r.).

Na mocy obowiązującego aktu prawnego, decyzji Rady 2005/387/WSiSW, Komisja może się zwrócić do państw członkowskich z wnioskiem o objęcie nowych substancji środkami prawa karnego. Dzięki temu mechanizmowi 9 substancji objęto ograniczeniami i sankcjami karnymi. Ostatnio w 2010 r. Komisja przygotowała wniosek i doprowadziła do przyjęcia obowiązującego w całej UE zakazu dotyczącego mefedronu, narkotyku podobnego do ekstazy (MEMO/10/646), a na początku 2013 r. – zakazu dotyczącego substancji 4-MA, podobnej do amfetaminy (IP/13/75). W czerwcu 2013 r. Komisja zaproponowała również objęcie zakazem syntetycznego narkotyku 5-IT (IP/13/604).

W sprawozdaniu z 2011 r. stwierdzono, że obecny system ma trudności z dotrzymaniem kroku dużej liczbie nowych substancji pojawiających się na rynku. Objęcie jednej substancji środkami ograniczającymi zajmuje dwa lata. Przestępcy mogą wówczas obejść środki kontroli, wprowadzając niewielkie zmiany w strukturze chemicznej substancji, które nie łagodzą poważnych szkodliwych skutków jej zażywania. Ponadto fakt, że obecny system przewiduje tylko dwie opcje – zastosowanie środków prawa karnego lub niepodejmowanie działań – ogranicza możliwości działania Unii. Brakuje większej liczby skutecznych rozwiązań w zakresie środków kontroli, które umożliwiałyby szybkie i ukierunkowane działanie.

Przedstawione dziś propozycje przepisów są odpowiedzią na powtarzające się ostrzeżenia Europejskiego Centrum Monitorowania Narkotyków i Narkomanii (EMCDDA) i Europolu. Są też reakcją na apele Parlamentu Europejskiego i państw członkowskich (zob. konkluzje Rady z 2011 r.) o uaktualnienie decyzji Rady 2005/387.

Dodatkowe informacje

Komisja Europejska – polityka kontroli narkotyków:

http://ec.europa.eu/justice/anti-drugs/index_pl.htm

Badanie Eurobarometru z 2011 r. na temat stosunku młodzieży do narkotyków:

http://ec.europa.eu/public_opinion/flash/fl_330_en.pdf

Europejskie sprawozdanie z 2013 r. na temat narkotyków opracowane przez Europejskie Centrum Monitorowania Narkotyków i Narkomanii (EMCDDA):

http://www.emcdda.europa.eu/edr2013

Strona internetowa Viviane Reding, wiceprzewodniczącej Komisji Europejskiej i komisarz UE ds. sprawiedliwości:

http://ec.europa.eu/reding

Kontakt:

Mina Andreeva (+32 2 299 13 82)

Natasha Bertaud (+32 2 296 74 56)

Załącznik 1

Załącznik 2

Rozprzestrzenianie się nowych substancji psychoaktywnych w UE

Państwo członkowskie

Zgłoszeniai do EMCDDA od 2005 r.

Pierwsze zgłoszeniaii do EMCDDA od 2005 r.

Wskaźnik używania narkotyków (wiek 15-24 lata), Eurobarometr z 2011 r.

Austria

43

11

4 %

Belgia

79

8

4,8 %

Bułgaria

108

8

3,4 %

Cypr

0

0

1,6 %

Chorwacja

41

0

Brak danych

Republika Czeska

60

3

4 %

Dania

62

10

3,8 %

Estonia

0

0

6,2 %

Finlandia

98

49

1 %

Francja

61

10

5,2 %

Niemcy

127

35

3,7 %

Grecja

34

0

1,6 %

Węgry

91

10

1,9 %

Irlandia

18

4

16,3 %

Włochy

65

4

0,8 %

Łotwa

30

8

8,8 %

Litwa

4

1

5,2 %

Luksemburg

3

0

6,8 %

Malta

18

1

0,3 %

Niderlandy

6

5

3,4 %

Polska

28

12

9 %

Portugalia

4

0

5,8 %

Rumunia

2

0

3,3 %

Słowacja

35

0

3,1 %

Słowenia

23

0

6,6 %

Hiszpania

24

4

4,9 %

Szwecja

116

33

3,3 %

Wielka Brytania

123

58

8,2 %

Ogółem

1 303

274

Średnia UE - 5 %

Źródła: EMCDDA, Europejska baza danych dotyczących nowych substancji; Komisja Europejska, Badanie Eurobarometru 330, Stosunek młodzieży do narkotyków, 2011 r.

i :

Państwa członkowskie nie mają obowiązku zgłaszania do EMCDDA wszystkich wykrytych nowych substancji psychoaktywnych, lecz zachęca się je, aby tak postępowały. Z tego względu liczba nowych substancji psychoaktywnych występujących w poszczególnych państwach członkowskich prawdopodobnie jest większa.

ii :

Pierwsze w historii zgłoszenie danej substancji do EMCDDA.


Side Bar

My account

Manage your searches and email notifications


Help us improve our website