Navigation path

Left navigation

Additional tools

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Βρυξέλλες, 17 Σεπτεμβρίου 2013

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναλαμβάνει αποφασιστική δράση κατά των νόμιμων ψυχοτρόπων ουσιών

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε σήμερα να ενισχυθεί η ικανότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης να αντιμετωπίζει τις νέες ψυχότροπες ουσίες οι οποίες χρησιμοποιούνται εναλλακτικά προς τα παράνομα ναρκωτικά, όπως η κοκαΐνη και η ουσία «έκσταση». Σύμφωνα με τους κανόνες που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σήμερα, οι επιβλαβείς ψυχότροπες ουσίες θα αποσυρθούν γρήγορα από την αγορά, χωρίς να θίγονται οι διάφορες νόμιμες βιομηχανικές και εμπορικές τους χρήσεις. Οι προτάσεις έρχονται ως απάντηση στις προειδοποιήσεις του Ευρωπαϊκού Κέντρου Παρακολούθησης Ναρκωτικών και Τοξικομανίας (ΕΚΠΝΤ) και της Ευρωπόλ σχετικά με την έκταση του προβλήματος, καθώς και στην έκθεση του 2011 σύμφωνα με την οποία ο σημερινός μηχανισμός της ΕΕ για την αντιμετώπιση των νέων ψυχοτρόπων ουσιών πρέπει να ενισχυθεί (IP/11/1236).

Η σημερινή πρόταση υποβλήθηκε από την αντιπρόεδρο Ρέντινγκ, σε συνεργασία με τον αντιπρόεδρο Ταγιάνι και τον επίτροπο Μποργκ.

«Οι ψυχότροπες ουσίες γίνονται ολοένα και μεγαλύτερο πρόβλημα στην Ευρώπη και αυτοί που κινδυνεύουν περισσότερο είναι οι νέοι. Σε μια εσωτερική αγορά χωρίς σύνορα, χρειαζόμαστε κοινούς κανόνες για την αντιμετώπιση αυτού του προβλήματος», δήλωσε η αντιπρόεδρος και επίτροπος Δικαιοσύνης Βίβιαν Ρέντιγκ. «Σήμερα προτείνουμε ισχυρή ενωσιακή νομοθεσία σχετικά με τις νέες ψυχότροπες ουσίες, ώστε να μπορεί η ΕΕ να αντιδρά ταχύτερα και αποτελεσματικότερα και να απομακρύνει αμέσως επιβλαβείς ουσίες από την αγορά σε προσωρινή βάση.»

Οι νέες ψυχότροπες ουσίες αποτελούν όλο και μεγαλύτερο πρόβλημα. Ο αριθμός τέτοιων ουσιών που εντοπίζονται στην ΕΕ τριπλασιάστηκε μεταξύ 2009 και 2012. Μέχρι στιγμής, το 2013 εντοπίζονται κάθε εβδομάδα πάνω από μία νέες ουσίες. Πρόκειται για πρόβλημα που πρέπει να επιλυθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Οι ουσίες είναι ολοένα και περισσότερο διαθέσιμες μέσω του διαδικτύου και κυκλοφορούν ταχύτατα μεταξύ των χωρών της ΕΕ: το 80 % των νέων ψυχοτρόπων ουσιών εντοπίζονται σε περισσότερες από μία χώρες της ΕΕ.

Η νεολαία διατρέχει μεγαλύτερο κίνδυνο: Το ευρωβαρόμετρο του 2011 για τη «Στάση της νεολαίας έναντι των ναρκωτικών» καταδεικνύει ότι κατά μέσο όρο το 5 % των νέων στην ΕΕ έχει κάνει χρήση τέτοιων ουσιών τουλάχιστον μία φορά στη ζωή του. Το υψηλότερο ποσοστό, 16 %, παρατηρείται στην Ιρλανδία, και ένα ποσοστό κοντά στο 10 % στην Πολωνία, τη Λετονία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Οι ουσίες αυτές ενέχουν σοβαρούς κινδύνους για τη δημόσια υγεία και την κοινωνία στο σύνολό της (βλ. παράρτημα 2).

Η κατανάλωση των νέων ψυχοτρόπων ουσιών μπορεί να είναι θανατηφόρα. Για παράδειγμα, σύμφωνα με πληροφορίες, η ουσία 5- IT σκότωσε 24 άτομα σε τέσσερις χώρες της ΕΕ, μόνο σε πέντε μήνες, μεταξύ Απριλίου και Αυγούστου 2012. Το 4-MA, μια ουσία που μοιάζει με την αμφεταμίνη, συνδέθηκε με 21 θανάτους σε τέσσερις χώρες της ΕΕ κατά την περίοδο 2010-2012 και μόνο.

Η απάντηση της Ευρώπης πρέπει να είναι ισχυρή και αποφασιστική. Το σημερινό σύστημα ανίχνευσης και απαγόρευσης αυτών των νέων ναρκωτικών, το οποίο δημιουργήθηκε το 2005, δεν επαρκεί πλέον για τον σκοπό αυτό. Η πρόταση της Επιτροπής θα βελτιώσει και θα επιταχύνει την ικανότητα της Ένωσης για την καταπολέμηση των νέων ψυχοτρόπων ουσιών παρέχοντας τα εξής:

    Ταχύτερη διαδικασία: Σήμερα χρειάζονται τουλάχιστον δύο χρόνια για την απαγόρευση μιας ουσίας στην ΕΕ. Στο μέλλον, η Ένωση θα μπορεί να ολοκληρώνει τη διαδικασία εντός 10 μόνο μηνών (βλ. παράρτημα 1). Σε ιδιαίτερα σοβαρές περιπτώσεις, η διαδικασία θα είναι ακόμη συντομότερη καθώς θα είναι επίσης δυνατό να αποσύρονται ουσίες αμέσως από την αγορά για ένα έτος. Το μέτρο αυτό θα διασφαλίσει ότι η ουσία δεν θα είναι πλέον διαθέσιμη για τους καταναλωτές ενόσω θα διενεργείται η πλήρης εκτίμηση του κινδύνου. Βάσει του ισχύοντος συστήματος, δεν είναι δυνατή η λήψη προσωρινών μέτρων και η Επιτροπή πρέπει να περιμένει την πλήρη έκθεση εκτίμησης κινδύνων προτού υποβάλει πρόταση περιορισμού μιας ουσίας.

  • Αναλογικότερο σύστημα: Το νέο σύστημα θα παρέχει τη δυνατότητα διαβαθμισμένης προσέγγισης, όπου ουσίες που παρουσιάζουν μέτριο κίνδυνο θα υπόκεινται σε περιορισμούς στην καταναλωτική αγορά και οι ουσίες που παρουσιάζουν υψηλό κίνδυνο σε πλήρη περιορισμό πρόσβασης στην αγορά. Μόνο οι πλέον επιβλαβείς ουσίες, που παρουσιάζουν υψηλούς κινδύνους για την υγεία των καταναλωτών, θα διέπονται από διατάξεις του ποινικού δικαίου, όπως συμβαίνει με τα παράνομα ναρκωτικά. Με το ισχύον σύστημα, η Ένωση έχει δύο επιλογές: είτε να μην αναλάβει δράση σε επίπεδο ΕΕ είτε να επιβάλει πλήρη περιορισμό πρόσβασης στην αγορά και ποινικές κυρώσεις. Αυτή η έλλειψη επιλογών σημαίνει ότι, προς το παρόν, η Ένωση δεν αναλαμβάνει δράση για ορισμένες επιβλαβείς ουσίες. Με το νέο σύστημα, η Ένωση θα είναι σε θέση να αντιμετωπίζει περισσότερες περιπτώσεις με αναλογικότερο τρόπο, προσαρμόζοντας την αντίδρασή της στους ενδεχόμενους κινδύνους και λαμβάνοντας υπόψη τις νόμιμες εμπορικές και βιομηχανικές χρήσεις.

Οι προτάσεις της Επιτροπής πρέπει τώρα να εγκριθούν από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και από τα κράτη μέλη στο Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, για να γίνουν νόμος.

Ιστορικό

Η στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα ναρκωτικά 2013-2020 καθορίζει τις προτεραιότητες της πολιτικής της Ένωσης για τα ναρκωτικά. Προσδιορίζει την εμφάνιση και την ταχεία εξάπλωση των νέων ψυχοτρόπων ουσιών ως μια νέα πρόκληση που πρέπει να αντιμετωπισθεί με μεγάλη αποφασιστικότητα, μεταξύ άλλων μέσω της ενίσχυσης της υφιστάμενης νομοθεσίας της ΕΕ.

Τα τελευταία χρόνια, μία νέα ψυχότροπη ουσία εντοπιζόταν κατά μέσον όρο κάθε εβδομάδα στην ΕΕ, και οι αριθμοί αναμένεται να αυξηθούν τα επόμενα χρόνια. Από το 1997, τα κράτη μέλη έχουν εντοπίσει περισσότερες από 300 ουσίες και ο αριθμός τους τριπλασιάστηκε μεταξύ 2009 και 2012 (από 24 το 2009 σε 73 το 2012).

Σύμφωνα με την υφιστάμενη νομοθεσία της ΕΕ, δηλαδή την απόφαση 2005/387/ΔΕΥ του Συμβουλίου, η Επιτροπή μπορεί να προτείνει στα κράτη μέλη να θεσπίσουν ποινικές κυρώσεις όσον αφορά τα νέα ναρκωτικά. Χάρη σε αυτόν τον μηχανισμό, έχουν επιβληθεί απαγορευτικά μέτρα και ποινικές κυρώσεις για 9 ουσίες. Το 2010, η Επιτροπή πρότεινε και πέτυχε την απαγόρευση σε ολόκληρη την ΕΕ της μεφεδρόνης, ναρκωτικού παρόμοιου με την ουσία «έκσταση» (MEMO/10/646) και στις αρχές του 2013 την απαγόρευση του ναρκωτικού 4-MA, η δράση του οποίου είναι ανάλογη της δράσης της αμφεταμίνης (IP/13/75). Τον Ιούνιο του 2013 η Επιτροπή πρότεινε επίσης να απαγορευτεί το συνθετικό ναρκωτικό «5-IT» (IP/13/604).

Σύμφωνα με έκθεση του 2011, το ισχύον σύστημα δεν επαρκεί για την ικανοποιητική αντιμετώπιση του μεγάλου αριθμού νέων ουσιών που κατακλύζουν την αγορά. Χρειάζονται 2 χρόνια για να εγκριθούν απαγορευτικά μέτρα για μία ουσία. Οι εγκληματίες μπορούν, στη συνέχεια, να καταστρατηγούν τα μέτρα ελέγχου με περιορισμένες αλλαγές στη χημική δομή της ουσίας, οι οποίες όμως δεν μειώνουν τις σοβαρές επιβλαβείς της συνέπειες. Επιπλέον, οι δύο μόνο επιλογές που προβλέπει το σημερινό σύστημα, οι ποινικές κυρώσεις ή η μη ανάληψη δράσης, εμποδίζουν την Ένωση να λαμβάνει μέτρα ελέγχου που να επιτρέπουν την ταχεία και στοχευμένη δράση.

Οι σημερινές προτάσεις αποτελούν απάντηση στις συνεχείς προειδοποιήσεις του Ευρωπαϊκού Κέντρου Παρακολούθησης Ναρκωτικών και Τοξικομανίας (ΕΚΠΝΤ) και της Ευρωπόλ. Επίσης, ανταποκρίνονται στο αίτημα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και των κρατών μελών (βλ. συμπεράσματα του Συμβουλίου του 2011) για επικαιροποίηση της απόφασης του Συμβουλίου 2005/387.

Περισσότερες πληροφορίες

Ευρωπαϊκή Επιτροπή — Πολιτική ελέγχου των ναρκωτικών:

http://ec.europa.eu/justice/anti-drugs/index_en.htm

Ευρωβαρόμετρο του 2011 για τη «Στάση της νεολαίας έναντι των ναρκωτικών»

http://ec.europa.eu/public_opinion/flash/fl_330_en.pdf

Ευρωπαϊκό Κέντρο Παρακολούθησης Ναρκωτικών και Τοξικομανίας, «Ευρωπαϊκή Έκθεση για τα ναρκωτικά», 2013:

http://www.emcdda.europa.eu/edr2013

Ιστοσελίδα της Βίβιαν Ρέντιγκ, αντιπροέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και επιτρόπου Δικαιοσύνης:

http://ec.europa.eu/reding

Παράρτημα 1

Παράρτημα 2

Η εξάπλωση νέων ψυχοτρόπων ουσιών (ΝΣΚ) στην ΕΕ

Κράτος μέλος

Κοινοποιήσειςi προς το ΕΚΠΝΤ από το 2005

Πρώτες κοινοποιήσεις προς το ΕΚΠΝΤii από το 2005‑{}‑

Ευρύτερη χρήση (15-24 χρόνια) Ευρωβαρόμετρο 2011

Αυστρία

43

11

4%

Βέλγιο

79

8

4.8%

Βουλγαρία

108

8

3.4%

Κύπρος

0

0

1.6%

Κροατία

41

0

μ.δ.

Τσεχική Δημοκρατία

60

3

4%

Δανία

62

10

3.8%

Εσθονία

0

0

6.2%

Φινλανδία

98

49

1%

Γαλλία

61

10

5.2%

Γερμανία

127

35

3.7%

Ελλάδα

34

0

1.6%

Ουγγαρία

91

10

1.9%

Ιρλανδία

18

4

16.3%

Ιταλία

65

4

0.8%

Λετονία

30

8

8.8%

Λιθουανία

4

1

5.2%

Λουξεμβούργο

3

0

6.8%

Μάλτα

18

1

0.3%

Κάτω Χώρες

6

5

3.4%

Πολωνία

28

12

9%

Πορτογαλία

4

0

5.8%

Ρουμανία

2

0

3.3%

Σλοβακία

35

0

3.1%

Σλοβενία

23

0

6.6%

Ισπανία

24

4

4.9%

Σουηδία

116

33

3.3%

Ηνωμένο Βασίλειο

123

58

8.2%

Σύνολο

1 303

274

μέσος όρος ΕΕ 5%).

Πηγές: ΕΚΠΝΤ, Ευρωπαϊκή βάση δεδομένων για τα νέα ναρκωτικά, και Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Έκτακτο Ευρωβαρόμετρο 330, Στάση της νεολαίας έναντι των ναρκωτικών, 2011.

Αρμόδιοι επικοινωνίας :

Mina Andreeva (+32 2 299 13 82)

Natasha Bertaud (+32 2 296 74 56)

i :

Τα κράτη μέλη δεν είναι υποχρεωμένα να κοινοποιούν στο ΕΚΠΝΤ όλες τις νέες ψυχότροπες ουσίες που εντοπίζουν αλλά θα ήταν σκόπιμο να το κάνουν. Συνεπώς, ο αριθμός νέων τέτοιων ουσιών στα κράτη μέλη είναι μάλλον υψηλότερος.

ii :

Η πρώτη κοινοποίηση της ουσίας στο ΕΚΠΝΤ .


Side Bar

My account

Manage your searches and email notifications


Help us improve our website