Chemin de navigation

Left navigation

Additional tools

Tá an rochtain oscailte ar fhoilseacháin taighde ar tí cor tábhachtach a bhaint amach

Commission Européenne - IP/13/786   21/08/2013

Autres langues disponibles: FR EN DE DA ES NL IT SV PT FI EL CS ET HU LT LV MT PL SK SL BG RO HR

An Coimisiún Eorpach

Preaseisiúint

An Bhruiséil, 21 Lúnasa 2013

Tá an rochtain oscailte ar fhoilseacháin taighde ar tí cor tábhachtach a bhaint amach

Deimhníodh inniu i staidéar a mhaoinigh an Coimisiún Eorpach go bhfuil claonadh anois ann ar fud an domhain torthaí taighde a chur ar fáil saor in aisce do léitheoirí - rochtain oscailte a ghlaoitear air sin. Tugann an taighde nua seo le fios go bhfuil nós na rochtana oscailte ar tí cor tábhachtach a bhaint amach, toisc go bhfuil 50% de na páipéir eolaíochta a foilsíodh in 2011 ar fáil saor in aisce anois. Tá an céatadán sin thart ar a dhá oiread níos mó ná mar a measadh roimhe seo, toisc go bhfuil an mhodheolaíocht níos beaichte anois agus gur úsáideadh sainmhíniú níos fairsinge ar cad is rochtain oscailte ann. De réir an staidéir, meastar go bhfuil níos mó ná 40% de na hailt eolaíochta phiarmheasúnaithe a foilsíodh áit ar bith ar domhan idir 2004 agus 2011 ar fáil anois ar líne trí rochtain oscailte. Thug an staidéar san áireamh an AE agus roinnt tíortha ina chomharsanacht, chomh maith leis an mBrasaíl, Ceanada, an tSeapáin agus Stáit Aontaithe Mheiriceá

Toisc gur éasca rochtain a fháil ar thorthaí taighde de bharr rochtana oscailte, cuidíonn sí chun saothar eolaíochta a dhéanamh níos fearr agus níos éifeachtúla, agus cuireann sí le nuálaíocht san earnáil phoiblí agus san earnáil phríobháideach. Is é a dúirt Máire Geoghegan-Quinn, an Coimisinéir Eorpach um Thaighde, Nuálaíocht agus Eolaíocht:Léiríonn an staidéar seo go bhfuil borradh buan faoin rochtain oscailte. Trí thorthaí taighde a chur ar fáil go poiblí, cuirtear barr feabhais ar an eolaíocht agus treisítear na gnéithe eolasbhunaithe den gheilleagar."

D'amharc an staidéar ar shofhála na bhfoilseachán léannta i 22 réimse eolais sa Limistéar Eorpach Taighde, sa Bhrasaíl, i gCeanada, sa tSeapáin, agus sna Stáit Aontaithe. I roinnt tíortha agus i roinnt réimsí tá breis is 50% de na foilseacháin ar fáil saor in aisce anois. Tá fáil saor in aisce anois ar bhunáite na n‑alt a fhoilsítear i réimsí na heolaíochta agus na teicneolaíochta ginearálta, i réimsí an taighde bhithleighis, na bitheolaíochta, agus na matamaitice agus an staidrimh. Ar na réimsí is lú a bhfuil rochtain oscailte orthu tá na heolaíochtaí sóisialta agus na daonnachtaí, na heolaíochtaí feidhmeacha, an innealtóireacht agus an teicneolaíocht.

I dTeachtaireacht ón gCoimisiún (IP/12/790) a eisíodh le déanaí, sainaithníodh an rochtain oscailte mar cheann de na príomhbhealaí chun feabhas a chur ar chúrsaíocht eolais san Eoraip agus ar an nuálaíocht a thagann de. Dá bhrí sin, beidh sé éigeantach rochtain oscailte a bheith ar aon fhoilseacháin eolaíochta a gheobhaidh maoiniú ó Fís 2020, clár an AE chun taighde agus nuálaíocht a mhaoiniú idir 2014 agus 2020. Moladh sa Teachtaireacht sin gur cheart do na Ballstáit macasamhail chur chuige an Choimisiúin a úsáid ina gcláir náisiúnta féin.

Chuir an Coimisinéir Geoghegan-Quinn in iúl go bhfuil an Coimisiún Eorpach ag cur rochtain oscailte chun cinn san Eoraip, agus rochtain oscailte ar thorthaí taighde atá maoinithe ag an AE san áireamh: "Níor cheart go mbeadh ar cháiníocóirí na hEorpa díol faoi dhó as taighde a fuair maoiniú poiblí. Is é sin an fáth go mbeidh sé ina ghnáthnós na foilseacháin a fhoilseofar faoi chuimsiú Fís 2020 a bheith ar fáil saor in aisce"

An cúlra

Science-Metrix, comhairleoirí a mheasann taighde, a rinne an staidéar. Cuimsíodh sa staidéar 28 Ballstát an AE, chomh maith leis an Eilbhéis, Lichtinstéin, an Íoslainn, an Iorua, an Tuirc, Iar-Phoblacht Iúgslavach na Macadóine, Iosrael, an Bhrasaíl, Ceanada, an tSeapáin agus Stáit Aontaithe Mheiriceá. D'eisigh an grúpa céanna dhá thuarascáil eile inniu ina scrúdaítear beartais i dtaobh rochtana oscailte agus saincheist na rochtana oscailte ar shonraí.

Maidir le beartais i dtaobh rochtana oscailte, léirigh an tuarascáil go raibh an tromlach as measc 48 dream a thugann maoiniú mór don eolaíocht sásta leis an dá phríomhchineál rochtana oscailte: rochtain oscailte ar fhoilseacháin in irisí (dá nglaoitear "rochtain oscailte órga" agus "rochtain oscailte hibrideach") agus féinchartlannú (dá nglaoitear "rochtain oscailte ghlas"). Ghlac breis is 75% acu le tréimhsí lánbhaic - is é sin an tréimhse idir an foilsiú agus an tráth a chuirtear an t-ábhar ar fáil saor in aisce - a mhairfeadh idir sé mhí agus bliain.

Sa tríú staidéar áfach, léiríodh go bhfuil níos lú beartas i bhfeidhm faoi láthair maidir le rochtain oscailte ar shonraí eolaíocha ná mar atá maidir le rochtain oscailte ar fhoilseacháin. Tá an rochtain oscailte ar shonraí taighde ag dul chun cinn go mear i dtimpeallacht ina bhfuil saoránaigh, forais, rialtais, eagraíochtaí neamhbhrabúis agus cuideachtaí príobháideacha ag comhoibriú go scaoilte le chéile chun bonneagar, caighdeáin, fréamhshamhlacha agus samhlacha gnó a fhorbairt. Faoi Fís 2020, clár an AE chun taighde agus nuálaíocht a mhaoiniú idir 2014 agus 2020, cuirfidh an Coimisiún tús le treoirthionscadal maidir le rochtain oscailte ar shonraí arna mbailiú le linn taighde a fuair maoiniú poiblí, agus tabharfar aird ar chúiseanna dlisteanacha imní ar bith i dtaobh a leasanna tráchtála, a bpríobháideachais agus a slándála a bheadh ag na dreamanna a fuair maoiniú.

Leagfaidh an Coimisiún an rochtain oscailte ar fhoilseacháin eolaíochta síos mar phrionsabal ginearálta de chuid Fís 2020. Aon alt taighde ar tháinig ann dó a bhuí le maoiniú ó Fís 2020, beidh air a bheith inrochtana ón mbliain 2014 amach:

  • cuirfidh na foilsitheoirí na hailt ar fáil láithreach ar líne (rochtain oscailte órga nó hibrideach) - bheadh na costais foilsithe tosaigh incháilithe d'aisíocaíocht ón gCoimisiún Eorpach; nó

  • sé mhí ar a mhéad (nó bliain i gcás alt i réimsí na n-eolaíochtaí sóisialta agus na ndaonnachtaí) tar éis a bhfoilsithe, cuirfidh lucht taighde a gcuid alt ar fáil i dtaisclann rochtana oscailte (rochtain oscailte ghlas).

Naisc

Naisc chuig na trí staidéar:

http://www.science-metrix.com/pdf/SM_EC_OA_Availability_2004-2011.pdf

http://www.science-metrix.com/pdf/SM_EC_OA_Policies.pdf

http://www.science-metrix.com/pdf/SM_EC_OA_Data.pdf

Suíomh gréasáin Fís 2020: http://ec.europa.eu/research/horizon2020/index_en.cfm

Daoine teagmhála:

Michael Jennings (+32 2 296 33 88) Twitter: @ECSpokesScience

Inma Martinez Garcia (+32 2 298 73 03)


Side Bar

Mon compte

Gérez vos recherches et notifications par email


Aidez-nous à améliorer ce site