Navigation path

Left navigation

Additional tools

Οι ευρωπαϊκοί σιδηρόδρομοι σε κομβικό σημείο: Η Επιτροπή εγκρίνει προτάσεις για τέταρτη δέσμη μέτρων για τους σιδηρόδρομους

European Commission - IP/13/65   30/01/2013

Other available languages: EN FR DE DA ES NL IT SV PT FI CS ET HU LT LV MT PL SK SL BG RO

Ευρωπαϊκή Επιτροπή

Δελτίο τύπου

Βρυξέλλες, 30 Ιανουαρίου 2013

Οι ευρωπαϊκοί σιδηρόδρομοι σε κομβικό σημείο: Η Επιτροπή εγκρίνει προτάσεις για τέταρτη δέσμη μέτρων για τους σιδηρόδρομους

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε σήμερα ολοκληρωμένη δέσμη μέτρων με σκοπό τη βελτίωση της ποιότητας και την παροχή περισσότερων δυνατοτήτων επιλογής όσον αφορά στις σιδηροδρομικές μεταφορές στην Ευρώπη. Οι σιδηροδρομικές μεταφορές αποτελούν ζωτικής σημασίας μέρος των μεταφορών στην ΕΕ και διαδραματίζουν καίριο ρόλο στην αντιμετώπιση της αυξανόμενης ζήτησης της κίνησης, της συμφόρησης, της ασφάλειας εφοδιασμού με καύσιμα και της απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές. Ωστόσο, πολλές ευρωπαϊκές αγορές σιδηροδρομικών μεταφορών παρουσιάζουν σήμερα στασιμότητα ή παρακμή.

Αντιμέτωπη με αυτή την πραγματικότητα, η Επιτροπή προτείνει τη λήψη μέτρων μεγάλης εμβέλειας ώστε να ενθαρρύνει περαιτέρω την καινοτομία στον τομέα των σιδηροδρόμων στην ΕΕ χάρη στο άνοιγμα της ενωσιακής αγοράς εσωτερικών επιβατικών μεταφορών στον ανταγωνισμό, καθώς και την ουσιαστική στήριξη τεχνικών και διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων.

Ο αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κ.Siim Kallas, αρμόδιος για τις μεταφορές, δήλωσε τα εξής: «Οι ευρωπαϊκοί σιδηρόδρομοι φθάνουν σε ένα πολύ κομβικό σημείο. Αντιμέτωποι με τη στασιμότητα ή την παρακμή των σιδηροδρόμων σε πολλές αγορές σε ολόκληρη την Ευρώπη, έχουμε μια απλή επιλογή. Μπορούμε να λάβουμε τις δύσκολες αποφάσεις τώρα που απαιτούνται για την αναδιάρθρωση της ευρωπαϊκής αγοράς σιδηροδρόμων, ώστε να ενθαρρυνθεί η καινοτομία και η παροχή καλύτερων υπηρεσιών. Οι σιδηροδρομικές μεταφορές θα μπορέσουν να αναπτυχθούν και πάλι προς όφελος των πολιτών, των επιχειρήσεων και του περιβάλλοντος. Διαφορετικά, μπορούμε να ακολουθήσουμε άλλο δρόμο. Μπορούμε να αποδεχθούμε μια μη αναστρέψιμη πτωτική πορεία στην Ευρώπη, στην οποία οι σιδηρόδρομοι θα είναι ένα πολυτελές εξάρτημα για λίγες πλούσιες χώρες, δυσπρόσιτο οικονομικά για τις περισσότερες χώρες λόγω δημοσιονομικών δυσχερειών.»

Οι προτάσεις επικεντρώνονται σε τέσσερις βασικούς τομείς:

Λειτουργικά πρότυπα και εγκρίσεις

Η Επιτροπή επιθυμεί να μειώσει το διοικητικό κόστος των σιδηροδρομικών επιχειρήσεων και να διευκολύνει την είσοδο νέων στην αγορά.

Σύμφωνα με τις νέες προτάσεις, ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Σιδηροδρόμων θα καταστεί «μονοαπευθυντική θυρίδα» επιφορτισμένη με την έκδοση έγκρισης οχημάτων σε όλη την ΕΕ με σκοπό τη διάθεση στην αγορά, καθώς και πιστοποιητικών ασφάλειας για τους φορείς εκμετάλλευσης σε όλη την ΕΕ. Σήμερα οι σιδηροδρομικές άδειες και τα πιστοποιητικά ασφάλειας εκδίδονται από τα κράτη μέλη.

Τα προτεινόμενα μέτρα αναμένεται να επιτρέψουν μείωση κατά 20% του χρόνου διάθεσης στην αγορά για νέες σιδηροδρομικές επιχειρήσεις και μείωση κατά 20% του κόστους και του χρόνου που απαιτείται για την έκδοση της έγκρισης του τροχαίου υλικού. Συνολικά, τα εν λόγω μέτρα αναμένεται ότι θα οδηγήσουν σε εξοικονόμηση 500 εκατ. ευρώ για τις επιχειρήσεις έως το 2025.

Καλύτερη ποιότητα και περισσότερες δυνατότητες επιλογής θα επιτρέψουν σε νέους ενδιαφερόμενους παράγοντες να εκτελούν σιδηροδρομικές μεταφορές

Για την ενθάρρυνση της καινοτομίας, της αποτελεσματικότητας και της καλύτερης σχέσης κόστους-ωφέλειας, η Επιτροπή προτείνει οι εσωτερικές επιβατικές σιδηροδρομικές μεταφορές να ανοίξουν για νεοεισερχόμενους και δρομολόγια από τον Δεκέμβριο του 2019.

Οι εταιρείες θα μπορούν να προσφέρουν εσωτερικές επιβατικές σιδηροδρομικές μεταφορές σε ολόκληρη την ΕΕ: είτε προτείνοντας ανταγωνιστικά εμπορικά δρομολόγια είτε μέσω διαγωνισμού για συμβάσεις δημόσιας υπηρεσίας στον τομέα των σιδηροδρόμων, οι οποίες αποτελούν την πλειονότητα (με ποσοστό άνω του 90%) των σιδηροδρομικών διαδρομών στην ΕΕ και θα υπόκεινται σε υποχρεωτική προκήρυξη διαγωνισμού.

Οι προτάσεις θα προσφέρουν σαφή οφέλη στους επιβάτες λόγω βελτίωσης των μεταφορών, δεδομένου ότι θα προσφέρουν περισσότερες δυνατότητες επιλογής. Σε συνδυασμό με τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, οι εν λόγω προτάσεις θα μπορούσαν να αποφέρουν περισσότερα από 40 δισεκατομμύρια ευρώ σε οικονομικά οφέλη για τους πολίτες και τις εμπλεκόμενες εταιρείες έως το 2035 και να επιτρέψουν την παροχή έως 16 δισεκ. περίπου επιπλέον επιβατοχιλιομέτρων σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής.

Οι εθνικές εσωτερικές επιβατικές αγορές εξακολουθούν να είναι σε μεγάλο βαθμό κλειστές. Μόνον η Σουηδία και το ΗΒ έχουν ανοίξει πλήρως τις αγορές τους, ενώ η Γερμανία, η Αυστρία, η Ιταλία, η Τσεχική Δημοκρατία και οι Κάτω Χώρες έχουν ανοίξει τις αγορές τους σε περιορισμένο βαθμό.

Με βάση την εμπειρία από αυτές τις ανοικτές αγορές, προκύπτει πως έχει σημειωθεί βελτίωση στην ποιότητα και στη διαθεσιμότητα των δρομολογίων, ενώ η ικανοποίηση των επιβατών αυξάνεται από έτος σε έτος και η αύξηση των επιβατών σε ορισμένες περιπτώσεις έφθασε σε επίπεδο άνω του 50% σε διάστημα 10 ετών. Σε άλλες απελευθερωμένες αγορές, η δημοπράτηση των συμβάσεων παροχής δημόσιας υπηρεσίας έχει οδηγήσει σε εξοικονόμηση 20-30% για ένα δεδομένο επίπεδο εξυπηρέτησης, η οποία μπορεί να επενδυθεί εκ νέου με στόχο τη βελτίωση των δρομολογίων.

Μια δομή που παράγει αποτελέσματα

Για να εξασφαλιστεί η δίκαιη πρόσβαση στους σιδηρόδρομους για όλους, πρέπει να διαχειρίζονται τα δίκτυα ανεξάρτητοι διαχειριστές («υποδομής») δικτύων κατά τρόπο αποτελεσματικό, αμερόληπτο και συντονισμένο σε επίπεδο ΕΕ, ώστε να ευνοηθεί η ανάπτυξη ενός πραγματικά ευρωπαϊκού δικτύου.

Για να εξασφαλιστεί ότι το δίκτυο αναπτύσσεται προς το συμφέρον όλων των ενδιαφερόμενων φορέων και για να μεγιστοποιηθεί η επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα, η Επιτροπή προτείνει να ενισχυθούν οι διαχειριστές υποδομής ώστε να ελέγχουν όλες τις κεντρικές λειτουργίες του σιδηροδρομικού δικτύου – συμπεριλαμβανομένου του σχεδιασμού επενδύσεων σε έργα υποδομής, της καθημερινής λειτουργίας και της συντήρησης, καθώς και του χρονοδιαγράμματος.

Αντιμέτωπη με πολυάριθμες καταγγελίες από τους χρήστες, η Επιτροπή θεωρεί ότι οι διαχειριστές υποδομής πρέπει να διαθέτουν επιχειρησιακή και χρηματοοικονομική ανεξαρτησία από κάθε μεταφορέα υπεύθυνο για τη λειτουργία των τραίνων. Αυτό είναι καίριας σημασίας για να εξαλειφθεί το ενδεχόμενο συγκρούσεων συμφερόντων και να δοθεί πρόσβαση σε σιδηροδρομικές γραμμές σε όλες τις εταιρείες, χωρίς διακρίσεις.

Βάσει της πρότασης επιβεβαιώνεται ότι, ως γενικός κανόνας, ο θεσμικός διαχωρισμός είναι ο απλούστερος και πιο διαφανής τρόπος για την επίτευξη αυτού του αποτελέσματος. Οι σιδηροδρομικές επιχειρήσεις, απεξαρτημένες από τους διαχειριστές υποδομής θα έχουν άμεση πρόσβαση στην εσωτερική επιβατική αγορά το 2019.

Εντούτοις, η Επιτροπή μπορεί να δεχτεί ότι μια κάθετα ενοποιημένη ή «μια συμμετοχική δομή» μπορεί επίσης να προσφέρει την απαραίτητη ανεξαρτησία, με εγκατάσταση «σινικού τείχους» ώστε να εξασφαλίζεται ο απαραίτητος νομικός, οικονομικός και επιχειρησιακός διαχωρισμός (βλ. MEMO για περαιτέρω λεπτομέρειες).

Ρήτρα επαλήθευσης της συμμόρφωσης: Για τη διασφάλιση αυτής της ανεξαρτησίας, λόγω του πλήρους ανοίγματος των επιβατικών αγορών το 2019, μπορεί να απαγορευθεί στις σιδηροδρομικές επιχειρήσεις που αποτελούν μέρος μιας κάθετα ενοποιημένης δομής να δραστηριοποιούνται σε άλλα κράτη μέλη, εφόσον δεν έχουν προηγουμένως βεβαιώσει την Επιτροπή ότι έχουν λάβει κάθε μέτρο διασφάλισης ώστε να εξασφαλίζονται ίσοι όροι ανταγωνισμού στην πράξη και ότι είναι εφικτός ο θεμιτός ανταγωνισμός στην εσωτερική τους αγορά.

Ένα εξειδικευμένο εργατικό δυναμικό

Ένας δυναμικός σιδηροδρομικός κλάδος εξαρτάται από ένα εργατικό δυναμικό με δεξιότητες και κίνητρα. Κατά τα επόμενα 10 έτη, οι σιδηρόδρομοι θα αντιμετωπίσουν τη διπλή πρόκληση της προσέλκυσης νέου προσωπικού για την αντικατάσταση του ενός τρίτου του εργατικού δυναμικού που θα συνταξιοδοτηθεί, και της ανταπόκρισης σε ένα νέο και πιο ανταγωνιστικό περιβάλλον.

Η πείρα στα κράτη μέλη που άνοιξαν τις αγορές τους δείχνει ότι αυτό πρέπει να οδηγήσει σε νέες και καλύτερες θέσεις εργασίας. Βάσει του κανονιστικού πλαισίου της ΕΕ, τα κράτη μέλη θα έχουν τη δυνατότητα να προστατεύουν τους εργαζόμενους, απαιτώντας από τους νέους αναδόχους να τους προσλαμβάνουν όταν οι συμβάσεις δημόσιων υπηρεσιών μεταβιβάζονται, προχωρώντας πέρα από τις γενικές απαιτήσεις της ΕΕ σχετικά με τις μεταβιβάσεις επιχειρήσεων.

Επόμενα βήματα

Πριν από την έγκρισή τους, οι προτάσεις της Επιτροπής πρέπει να εγκριθούν από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και από τις κυβερνήσεις των κρατών μελών.

Βασικά γεγονότα και αριθμητικά στοιχεία

  • Ο κλάδος των σιδηροδρομικών μεταφορών έχει κύκλο εργασιών ύψους 73 δισεκ. ευρώ, που αντιστοιχεί στο 65% του κύκλου εργασιών του κλάδου των αερομεταφορών (112 εκατ. ευρώ), και αριθμεί 800.000 εργαζόμενους.

  • Οι σιδηροδρομικές μεταφορές είναι σημαντικός τομέας για την αποτελεσματική λειτουργία της ευρωπαϊκής οικονομίας. Περισσότερο από 8 δισεκ. ταξίδια επιβατών πραγματοποιούνται σιδηροδρομικώς ετησίως. Ποσοστό περίπου 10% όλων των εμπορευματικών μεταφορών σε ολόκληρη την Ευρώπη πραγματοποιούνται σιδηροδρομικώς με εκτιμώμενα έσοδα ύψους 13 δισεκ. ευρώ.

  • Στον εμπορευματικό διάδρομο Ρότερνταμ - Γένοβα, για παράδειγμα, κινούνται περίπου 130.000 αμαξοστοιχίες ετησίως, το ισοδύναμο περίπου 4 εκατομμυρίων φορτηγών ετησίως.

  • Κάθε χρόνο οι δημόσιες αρχές επενδύουν τεράστια ποσά στον σιδηροδρομικό τομέα. Το 2009 το ποσό αυτό ανερχόταν σε περίπου 46 δισεκ. ευρώ κρατικών επιδοτήσεων. Αυτού του είδους η δημόσια χρηματοδότηση είναι ολοένα και σπανιότερη.

  • Οι σημαντικές επενδύσεις του δημόσιου τομέα, ιδίως στην ΕΕ των 10, όπου οι επιδοτήσεις υπερδιπλασιάσθηκαν μέσα σε έξι χρόνια, δεν εξασφάλισαν ισοδύναμη αύξηση της ζήτησης σιδηροδρομικών μεταφορών.

  • Οι σιδηροδρομικές μεταφορές παρουσιάζουν εικόνα στασιμότητας ή φθίνουσας πορείας σε πολλά κράτη μέλη της ΕΕ. Παρά τις θετικές εξελίξεις σε ορισμένες αγορές, το μερίδιο της σιδηροδρομικής μεταφοράς επιβατών εντός της ΕΕ παρέμεινε κατά μέσο όρο σταθερό από το 2000, σε ποσοστό περίπου 6%, ενώ το μερίδιο της σιδηροδρομικής μεταφοράς εμπορευμάτων μειώθηκε από 11,5% σε 10,2%.

  • Από τα μέσα της δεκαετίας του ΄90, σε τμήματα της ΕΕ, της ΕΕ των 10 ειδικότερα, οι ανεπαρκείς επενδύσεις προκάλεσαν φαύλο κύκλο ύφεσης, ενώ η φθορά της υποδομής και του τροχαίου υλικού κατέστησαν τις σιδηροδρομικές μεταφορές μη ελκυστικές, ιδίως λόγω της αύξησης του αριθμού των αυτοκινήτων ιδιωτικής χρήσης που οφείλεται στην αύξηση του εισοδήματος.

  • Σε πολλές περιπτώσεις, ορισμένες σιδηροδρομικές επιχειρήσεις χρειάστηκε να στηριχθούν οικονομικά και σε ορισμένες χώρες όπως την Ισπανία, την Πορτογαλία ή τη Βουλγαρία, οι κατεστημένοι φορείς εκμετάλλευσης είναι χρεωμένοι.

  • Ο βελγικός κατεστημένος φορέας εκμετάλλευσης αναγκάστηκε να μεταβιβάσει το 2004 οφειλή ύψους 7,4 δισεκατ. ευρώ στο βελγικό κράτος, συγκρίσιμη με το 2% του βελγικού ΑΕΠ. Όταν σχηματίστηκε το RFF (δίκτυο σιδηροδρόμων της Γαλλίας) χρέος ύψους 20,5 δισεκατ. € μεταβιβάστηκε από την SNCF. (Χρέη με τα οποία επιβαρύνονται πολλές εταιρείες σήμερα είναι αποτέλεσμα των αναποτελεσματικών ενοποιημένων δομών του παρελθόντος).

  • Η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με σημαντικές προκλήσεις στον τομέα των μεταφορών: την αυξανόμενη ζήτηση της κίνησης, (οι εμπορευματικές μεταφορές προβλέπεται να αυξηθούν σε ποσοστό περίπου 40% έως το 2030 (σε σύγκριση με το 2005) και σε ποσοστό που θα υπερβαίνει ελάχιστα το 80% έως το 2050. Η επιβατική κίνηση αναμένεται να αυξηθεί ελαφρώς λιγότερο σε σχέση με αυτή των εμπορευματικών μεταφορών: σε ποσοστό 34% έως το 2030 και σε ποσοστό 51% έως το 2050)· καθώς και τις συναφείς προκλήσεις που αφορούν τον κυκλοφοριακό φόρτο· την ασφάλεια εφοδιασμού, τις εκπομπές CO2 και την ανάγκη να δημιουργηθεί αποτελεσματική υποδομή μεταφορών για την υποστήριξη της ανάπτυξης στην ευρωπαϊκή οικονομία.

  • Η αποδοχή της παρούσας αρνητικής εξέλιξής τους, καθώς και της αναπότρεπτης παρακμής των ευρωπαϊκών σιδηροδρόμων, δεν αποτελεί επιλογή.

Για περισσότερες πληροφορίες: MEMO/13/45

http://www.youtube.com/watch?v=8GHz-stzCso

Αρμόδιοι επικοινωνίας:

Helen Kearns (+32 2 298 76 38)

Dale Kidd (+32 2 295 74 61)


Side Bar

My account

Manage your searches and email notifications


Help us improve our website