Chemin de navigation

Left navigation

Additional tools

Werkgelegenheid en sociale ontwikkelingen: groeiende verschillen en groter risico van langdurige uitsluiting

Commission Européenne - IP/13/5   08/01/2013

Autres langues disponibles: FR EN DE DA ES IT SV FI EL CS ET HU LT LV MT PL SK SL BG RO

Europese Commissie

Persbericht

Brussel, 8 januari 2013

Werkgelegenheid en sociale ontwikkelingen: groeiende verschillen en groter risico van langdurige uitsluiting

Na vijf jaar van economische crisis en een nieuwe recessie in 2012 bereikt de werkloosheid de hoogste pieken in bijna twintig jaar, is het inkomen van de gezinnen gedaald en stijgt het risico van armoede of uitsluiting, in het bijzonder in lidstaten in Zuid- en Oost-Europa, zo blijkt uit de editie 2012 van de Employment and Social Developments in Europe Review (de jaarlijkse evaluatie van de ontwikkelingen op het gebied van de werkgelegenheid en op sociaal gebied in Europa). De gevolgen van de crisis voor de sociale situatie zijn acuter geworden nu de oorspronkelijke beschermende effecten van lagere belastinginkomsten en hogere uitgaven voor uitkeringen (de zogenoemde "automatische stabilisatoren") zijn verzwakt. Er vormt zich een nieuwe kloof tussen de landen die lijken vast te zitten in een neerwaartse spiraal van dalende output, snel stijgende werkloosheid en dalende beschikbare inkomens, en de landen die tot nu toe blijk gaven van enige of zelfs goede veerkracht. Deze laatsten beschikken gewoonlijk over een beter functionerende arbeidsmarkt en steviger sociaal vangnet.

"2012 was wat de werkloosheid en de verslechterende sociale situatie betreft opnieuw een zeer slecht jaar voor Europa", aldus László Andor, Europees Commissaris voor Werkgelegenheid, Sociale Zaken en Inclusie. "Maar uit onze analyse blijkt hoe de juiste arbeidsmarkthervormingen en verbeteringen van de opzet van de sociale vangnetten de lidstaten beter bestand kunnen maken tegen economische schokken en een snellere uitweg uit de crisis kunnen bevorderen. Het is bovendien niet waarschijnlijk dat de sociaaleconomische situatie in Europa in 2013 sterk zal verbeteren tenzij er ook meer vooruitgang wordt geboekt bij het vinden van een geloofwaardige oplossing voor de eurocrisis, er middelen worden gevonden voor hoognodige investeringen, onder meer in de vaardigheden en de inzetbaarheid van mensen en sociale integratie, en de financiële wereld ten dienste komt te staan van de reële economie."

Groeiende divergentie in de eurozone

De gemiddelde werkloosheid in de EU is gestegen tot bijna 11 %. Het verslag bevestigt een nieuw divergentiepatroon, waarbij de verschillen het frappantst zijn tussen het noorden en het zuiden van de eurozone. De werkloosheidskloof tussen deze twee gebieden bedroeg 3,5 punten in 2000, viel terug tot nul in 2007, maar groeide vervolgens snel tot 7,5 punten in 2011. Buiten de eurozone groeien de verschillen weliswaar ook, maar blijven zij niettemin aanzienlijk kleiner. Deze zorgwekkende trend wijst op een dringende behoefte aan meer doeltreffende mechanismen voor macro-economische stabilisering, die zich ook uit in het lopende debat over een hechte economische en monetaire unie. Uit de analyse blijkt eveneens dat de werklozen in de lidstaten die grondige hervormingen hebben doorgevoerd om hun arbeidsmarkten dynamischer te maken, veel betere kansen hebben om zelfs tijdens de jaren van crisis een nieuwe baan te vinden. Op dergelijke hervormingen werd aangedrongen in het Werkgelegenheidspakket van de Commissie van april 2012 en in de Jaarlijkse groeianalyse 2013. Zij zullen in detail worden besproken in het kader van het Europees semester 2013 en de landenspecifieke aanbevelingen.

Dalend inkomen van gezinnen, risico van langdurige uitsluiting

Het armoederisico, respectievelijk de kans om aan armoede te ontsnappen, verschilt sterk van lidstaat tot lidstaat. Bepaalde bevolkingsgroepen zijn vaker betroffen: onder meer jonge volwassenen, werkloze vrouwen en alleenstaande moeders lopen een hoger risico van langdurige armoede. Door het gebrek aan tastbaar herstel werd het inkomen van de gezinnen in het merendeel van de lidstaten onder druk gezet en verhoogde het risico van langdurige uitsluiting. Het reële bruto beschikbaar inkomen van de gezinnen is tussen 2009 en 2011 gedaald in twee derden van de EU-landen waarvoor gegevens beschikbaar zijn. De sterkste dalingen deden zich voor in Griekenland (17 %), Spanje (8 %), Cyprus (7 %) en Estland en Ierland (5 %). Deze ontwikkeling contrasteert sterk met de situatie in de noordse landen, Duitsland, Polen en Frankrijk, waar de inkomens dankzij de sociale vangnetten en de veerkrachtiger arbeidsmarkten tijdens de crisis over het algemeen zijn blijven stijgen. De aanhoudende crisis doet het risico van langdurige uitsluiting evenwel overal toenemen.

Om te voorkomen dat de groeiende armoede en langdurige uitsluiting zich bestendigen, moeten maatregelen worden genomen die op de specifieke situatie in de landen en de meest bedreigde bevolkingsgroepen zijn afgestemd. Begin 2013 zal de Commissie een pakket sociale-investeringsmaatregelen publiceren met richtsnoeren voor de lidstaten om passende, duurzame en doeltreffende sociale maatregelen in te voeren die het menselijk kapitaal en de sociale cohesie versterken in de context van de groeiende druk op particuliere en publieke middelen om deze uitdagingen aan te pakken.

Cruciale rol van de opzet van het sociale vangnet en het belastingstelsel

Voor hun doeltreffendheid om armoede te bestrijden is de opzet van nationale sociale vangnetten even belangrijk als hun omvang – verschillende niveaus van sociale uitgaven door de lidstaten resulteren in zeer uiteenlopende cijfers wat de terugdringing van armoede betreft. Belasting- en uitkeringsstelsels kunnen de arbeidsparticipatie sterk beïnvloeden door specifieke voorzieningen zoals kinderopvang, een belangrijke factor die de (her)intreding op de arbeidsmarkt bevordert, vooral onder jonge vrouwen. Ook de inkomstenzijde van de welvaartsstaat speelt een belangrijke rol. Door de fiscale lasten van arbeid naar andere bronnen zoals CO2-emissies of consumptie en eigendom te verschuiven, zoals werd voorgesteld in het Werkgelegenheidspakket en de Landenspecifieke aanbevelingen voor 2012, wordt de werkgelegenheid gestimuleerd. Bij de spreiding van de fiscale lasten is evenwel voorzichtigheid geboden wanneer alternatieve bronnen worden gezocht om de verloren inkomsten uit de belasting op arbeid te vervangen. In de analyse wordt geconcludeerd dat er vanuit het standpunt van een geïntegreerd werkgelegenheids- en sociaal beleid geen optimale oplossingen bestaan voor verschuivingen van fiscale lasten, maar dat een goede opzet van het sociale vangnet bepaalde verschuivingen van fiscale lasten wenselijker maakt.

Lonen zijn niet alleen een kostenfactor, maar verstrekken de gezinnen het inkomen waarmee zij goederen en diensten kopen. Loonbeperkingen kunnen het concurrentievermogen verbeteren, maar beperken ook de binnenlandse vraag naar de output van de bedrijven, wat mogelijk tot ontslagen leidt. In Europa is het aandeel van de werknemers in het totale inkomen dat de economie genereert tijdens het laatste decennium gedaald, terwijl de polarisatie tussen de goed en de slecht betaalde banen is gegroeid. Er blijft een grote loonkloof bestaan tussen mannen en vrouwen (in 2010 in de EU gemiddeld 16,4 %), die de neiging heeft met de leeftijd groter te worden. Uit de analyse van de minimumlonen in het verslag blijkt dat de landen met hogere minimumlonen de laaggeschoolden niet van de arbeidsmarkt hebben verdrongen en daarentegen onder de laaggeschoolden eerder een hogere arbeidsparticipatie hebben. Minimumlonen kunnen ook de loonkloof tussen mannen en vrouwen kleiner maken. Daarom werd in het Werkgelegenheidspakket voor 2012 onderstreept dat structurele arbeidsmarkthervormingen fatsoenlijke en duurzame lonen moeten nastreven en lageloonvallen moeten vermijden, onder meer door passende minimumlonen vast te stellen.

Vaardigheden

Mensen moeten over de juiste vaardigheden voor de juiste banen beschikken. Uit de analyse in het verslag blijkt dat de vaardigheden en de banen in bepaalde landen, met name in het zuiden van de EU, slecht op elkaar zijn afgestemd en/of dat de situatie is verslechterd. Dit probleem is bijzonder acuut voor het grote en nog groeiende aantal werkloze jongeren dat evenmin enige vorm van onderwijs of opleiding volgt (NEETs). De voorstellen in het Pakket werkgelegenheid voor jongeren (zie IP/12/1311 en MEMO/12/938) hebben tot doel dit probleem aan te pakken door te garanderen dat alle werkloze jongeren verder onderwijs, een opleiding of een kwaliteitsvolle stage of praktijkopleiding kunnen volgen, waardoor hun kansen om een baan te vinden toenemen.

Om de vaardigheden beter op de banen af te stemmen, moeten landen doeltreffender investeren in onderwijs en opleiding, uitgaven beter toespitsen op actieve arbeidsmarktmaatregelen, en het scheppen van hooggekwalificeerde banen in groeisectoren zoals de groene economie en technologie, de informatie- en communicatietechnologie en de gezondheidszorg steunen. Het onlangs gepubliceerde EU Skills Panorama (zie IP/12/1329) vermeldt in detail waar er vraag is naar werknemers met alle vaardigheidsniveaus. Wanneer er geen vacatures zijn in eigen land, zijn er vaak in andere lidstaten, maar de werknemers kunnen zich daarover vaak moeilijk informeren. Onlangs heeft de Commissie een besluit vastgesteld om EURES, het netwerk om in de hele EU werk te zoeken, te moderniseren en te verbeteren (zie IP/12/1262, MEMO/12/896 en MEMO/12/897). Het is de bedoeling het voor werkzoekenden gemakkelijker te maken om contact te leggen met werkgevers die in de hele EU op zoek zijn naar mensen met bijzondere vaardigheden, het zwaartepunt te leggen bij sectoren en beroepen met een tekort aan geschikt personeel, en doelgerichte mobiliteitsprogramma's voor jongeren te ondersteunen.

Meer informatie

MEMO/13/1

http://ec.europa.eu/social/main.jsp?catId=738&langId=en&pubId=7315

Employment and Social Situation Yearly Review (jaarlijkse evaluatie van de ontwikkelingen op het gebied van de werkgelegenheid en op sociaal gebied)

Webpagina analyse van arbeidsmarkt en samenleving

Website van László Andor: http://ec.europa.eu/commission_2010-2014/andor/

Volg László Andor op Twitter: http://twitter.com/#!/LaszloAndorEU

Gratis e-nieuwsbrief: http://ec.europa.eu/social/e-newsletter

Contact:

Jonathan Todd (+32 22994107)

Nadège Defrère (+32 22964544)


Side Bar

Mon compte

Gérez vos recherches et notifications par email


Aidez-nous à améliorer ce site