Navigation path

Left navigation

Additional tools

Europese Commissie

Persbericht

Straatsburg, 11 juni 2013

Commissie beveelt lidstaten aan mechanismen voor collectief verhaal in te voeren om effectieve toegang tot de rechter te garanderen

De Europese Commissie heeft vandaag een reeks gemeenschappelijke, niet-bindende beginselen voor mechanismen voor collectief verhaal in de lidstaten voorgesteld, waarmee burgers en ondernemingen de hun krachtens het EU-recht toegekende rechten kunnen afdwingen, mochten deze zijn geschonden. De aanbeveling heeft tot doel te zorgen voor een coherente horizontale aanpak voor collectief verhaal in de Europese Unie zonder de systemen van de lidstaten te harmoniseren. Nationale mechanismen voor verhaal dienen beschikbaar te zijn op de verschillende gebieden waarop het EU-recht burgers en ondernemingen rechten toekent, met name consumentenbescherming, concurrentie, milieubescherming en financiële diensten. Door de lidstaten aan te bevelen nationale mechanismen voor collectief verhaal op te zetten, wil de Commissie de toegang tot de rechter vergemakkelijken en tegelijk voorzien in passende procedurele waarborgen om misbruik van procesrecht tegen te gaan. De aanbeveling vult het voorstel voor een richtlijn inzake schadeclaims in mededingingszaken aan, waardoor slachtoffers van schendingen van mededingingsbepalingen schadevergoeding kunnen verkrijgen door middel van de in de lidstaten beschikbare rechtsvorderingen (zie IP/13/525, MEMO/13/531). Terwijl de aanbeveling de lidstaten verzoekt mechanismen voor collectief verhaal op te zetten, laat de richtlijn de lidstaten de keuze om al dan niet in collectieve vorderingen te voorzien in het kader van de private handhaving van het mededingingsrecht.

De lidstaten hebben zeer uiteenlopende rechtstradities op het gebied van collectief verhaal en de Commissie wil die eerbiedigen. Ons initiatief heeft tot doel voor meer coherentie te zorgen wanneer het om EU-recht gaat”, aldus Viviane Reding, vicevoorzitter en EU-commissaris voor Justitie. "Deze aanbeveling is gebaseerd op een evenwichtige aanpak om burgers gemakkelijker toegang te geven tot de rechter en tegelijk een Amerikaans systeem van class actions en de kans op lichtzinnige vorderingen en misbruik van procesrecht te vermijden."

Vicevoorzitter Joaquín Almunia, belast met het mededingingsbeleid: “Wanneer burgers en ondernemingen, en in het bijzonder kmo's, slachtoffer worden van inbreuken op de mededingingsregels, worden zij dikwijls geconfronteerd met ernstige obstakels om effectieve schadevergoeding te krijgen. Om deze moeilijkheden te overwinnen, hebben wij een richtlijn inzake schadeclaims in mededingingszaken voorgesteld. Aangezien de schade mogelijkerwijs door verscheidene benadeelde partijen is geleden, moeten er mechanismen voor collectief verhaal worden ingevoerd. Deze aanbeveling is derhalve een nuttige aanvulling en bevat een duidelijk signaal voor de lidstaten."

Commissaris Borg, bevoegd voor consumentenbeleid: "Vandaag zetten we een belangrijke stap in de richting van een EU-kader voor collectief verhaal. We vragen alle EU-lidstaten om de consumenten in de EU te voorzien van de instrumenten om hun rechten af te dwingen en zich te laten vergoeden voor schade die zij als gevolg van schendingen van het EU-recht hebben geleden. De lidstaten moeten ervoor zorgen dat de procedures voor collectief verhaal eerlijk, billijk, snel en niet buitensporig duur zijn."

Belangrijkste beginselen van de aanbeveling van de Commissie

In haar aanbeveling roept de Commissie alle lidstaten op om te voorzien in nationale regelingen voor collectief verhaal en formuleert zij een aantal gemeenschappelijke Europese beginselen waarop dergelijke regelingen zouden moeten worden gestoeld:

  • De lidstaten moeten beschikken over een systeem voor collectief verhaal waarmee natuurlijke personen en rechtspersonen zich tot de rechter kunnen wenden om inbreuken op hun door het EU-recht toegekende rechten te doen staken (de zogenaamde "vordering tot staking") en om vergoeding te vorderen van de schade die het gevolg is van die inbreuken (de zogenaamde "vordering tot schadevergoeding") in een situatie waarin een groot aantal personen schade hebben geleden door dezelfde illegale praktijk.

  • De lidstaten moeten ervoor zorgen dat de procedures voor collectief verhaal eerlijk, billijk, snel en niet buitensporig duur zijn.

  • Systemen voor collectief verhaal moeten als algemene regel gebaseerd zijn op het "opt-in" beginsel, op grond waarvan eisende partijen worden samengesteld door de direct tot uitdrukking gebrachte instemming van hun leden. Elke uitzondering op dit beginsel, bij wet of bij rechterlijke beslissing, moet naar behoren worden gemotiveerd met redenen die verband houden met een goede rechtsbedeling.

  • Tegelijk wordt in de aanbeveling beklemtoond dat potentiële eisers die zich zouden willen aansluiten bij de collectieve vordering, moeten worden geïnformeerd.

  • De Commissie beveelt belangrijke procedurele waarborgen aan om ervoor te zorgen dat er geen stimulansen zijn om systemen voor collectief verhaal te misbruiken. De lidstaten mogen bijvoorbeeld geen resultaatafhankelijke honoraria toestaan die een stimulans voor misbruik zijn. Bovendien moeten entiteiten die eisers vertegenwoordigen, een non-profit karakter hebben, om ervoor te zorgen dat zij zich laten leiden door de belangen van de bij massaschade betrokken personen. Een andere manier om misbruik van procesrecht te voorkomen, is het verbod op schadevergoedingen met een punitief karakter, omdat de economische belangen die bij dergelijke vorderingen op het spel staan daardoor doorgaans groter worden. In de plaats daarvan moeten de betrokkenen volledig schadeloos worden gesteld wanneer de rechter bevestigt dat hun vorderingen gegrond zijn.

  • De rechter moet de centrale rol krijgen in collectieve geschillen en hij moet de zaak doeltreffend beheren en waakzaam zijn voor mogelijk misbruik. De Commissie heeft financiering door derden voor Europees collectief verhaal niet uitgesloten, maar stelt voorwaarden voor, met name met betrekking tot transparantie, om ervoor te zorgen dat belangenconflicten worden vermeden.

  • De aanbeveling bevordert ook alternatieve geschillenbeslechting, door te eisen dat de partijen deze mogelijkheid wordt geboden op basis van consensus.

Volgende stappen: In de aanbeveling wordt de lidstaten verzocht om uiterlijk binnen twee jaar de passende maatregelen te nemen. Uiterlijk twee jaar na de tenuitvoerlegging van de aanbeveling zal de Commissie de stand van zaken beoordelen op basis van de jaarverslagen van de lidstaten om na te gaan of nadere maatregelen ter versterking van de horizontale aanpak van de aanbeveling nodig zijn.

Achtergrond

Wat is collectief verhaal en waarom is het nodig

Collectief verhaal is een procedureel mechanisme waarmee, om redenen van proceseconomie en/of handhavingsefficiëntie, verscheidene afzonderlijke claims (die op dezelfde zaak betrekking hebben) worden samengebracht in een enkele vordering in rechte. Het is breed begrip dat zowel vorderingen tot staking (rechtszaken om illegaal gedrag een halt toe te roepen) als vorderingen tot schadevergoeding (rechtszaken om voor de geleden schade vergoeding te krijgen) omvat. Het moet duidelijk worden onderscheiden van zogenaamde "class actions" die in het Amerikaanse rechtssysteem gebruikelijk zijn. In Europa werden in sommige EU-lidstaten procedures voor collectief verhaal ingevoerd. Die procedures lopen echter sterk uiteen.

De Commissie, in haar hoedanigheid van overheid en hoedster van de EU-verdragen, ziet toe op de naleving van het EU-recht. Tegelijkertijd kunnen burgers, ondernemingen en entiteiten die de belangen van verschillende groepen in de samenleving vertegenwoordigen, de naleving van hun rechten op grond van het EU-recht afdwingen voor de nationale rechtbanken. In sommige gevallen kan de schending van het EU-recht leiden tot meervoudige afzonderlijke rechtszaken. In die gevallen kan collectief verhaal een aanvulling vormen op de publieke handhaving. Het huidige EU-recht voorziet reeds in de mogelijkheid van collectief verhaal voor vorderingen tot staking in het consumentenrecht, maar de nationale rechtssystemen verschillen aanzienlijk op het gebied van financiële markten, mededinging, milieubescherming en andere rechtsgebieden. De situatie in de lidstaten wordt nog diverser wanneer verscheidene consumenten of ondernemingen in dezelfde zaak schadevergoeding eisen. Ter voorbereiding van haar aanbeveling heeft de Commissie in 2011 een uitgebreide openbare raadpleging gehouden om na te gaan of en in welke omstandigheden een Europese aanpak voor collectief verhaal Europese burgers en ondernemingen een meerwaarde kan bieden (IP/11/132). Zij heeft ook rekening gehouden met de Resolutie van het Europees Parlement „Op weg naar een samenhangende Europese aanpak van collectieve verhaalmechanismen”, waarin wordt verzocht om een horizontaal kader voor collectief verhaal.

Acties van de Commissie op het gebied van collectief verhaal

De Commissie werkt al een aantal jaren aan de ontwikkeling van Europese normen voor collectief verhaal op het gebied van mededingings- en consumentenrecht. De Commissie heeft in 2005 een Groenboek aangenomen over schadevorderingen wegens schending van de antitrustregels en in 2008 een Witboek, die beide een hoofdstuk bevatten over collectief verhaal. In 2011 heeft de Commissie een openbare raadpleging gehouden waarbij ongeveer 300 instellingen en deskundigen, en 10.000 burgers hun mening hebben gegeven over het Europese kader voor collectief verhaal. Uit de openbare raadpleging is gebleken dat de belanghebbenden uiteenlopende standpunten hebben en dat er evenwichtige oplossingen moeten worden gevonden.

Meer informatie

Aanbeveling:

http://ec.europa.eu/justice/newsroom/civil/news/130611_en.htm

MEMO/13/530

Website van vicevoorzitter Viviane Reding, Europees commissaris voor Justitie, grondrechten en burgerschap:

http://ec.europa.eu/reding

Volg de vicevoorzitter op Twitter: @VivianeRedingEU

Website van commissaris Tonio Borg, verantwoordelijk voor gezondheid en consumentenbescherming:

http://ec.europa.eu/commission_2010-2014/borg/

Website van vicevoorzitter Joaquín Almunia, verantwoordelijk voor het mededingingsbeleid:

http://ec.europa.eu/commission_2010-2014/almunia/

Contact:

Mina Andreeva (+32 2 299 13 82)

Natasha Bertaud (+32 2 296 74 56)


Side Bar

My account

Manage your searches and email notifications


Help us improve our website