Navigation path

Left navigation

Additional tools

Ευρωπαϊκή Επιτροπή

Δελτίο Τύπου

Στρασβούργο, 11 Ιουνίου 2013

Η Επιτροπή συνιστά στα κράτη μέλη να θεσπίσουν μηχανισμούς συλλογικής ένδικης προστασίας ώστε να διασφαλίσουν την αποτελεσματική πρόσβαση στη δικαιοσύνη

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε σήμερα σειρά κοινών, μη δεσμευτικών αρχών, όσον αφορά μηχανισμούς συλλογικής ένδικης προστασίας στα κράτη μέλη, ώστε οι πολίτες και οι εταιρείες να μπορούν να διεκδικούν τα δικαιώματα που τους παρέχονται βάσει της νομοθεσίας της ΕΕ, όταν τα δικαιώματα αυτά έχουν παραβιαστεί. Σκοπός της σύστασης είναι να εξασφαλιστεί μια συνεκτική οριζόντια προσέγγιση στους μηχανισμούς συλλογικής ένδικης προστασίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση χωρίς την εναρμόνιση των συστημάτων των κρατών μελών. Οι μηχανισμοί συλλογικής ένδικης προστασίας πρέπει να είναι διαθέσιμοι σε διάφορους τομείς όπου η νομοθεσία της ΕΕ χορηγεί δικαιώματα στους πολίτες και τις επιχειρήσεις, ιδίως όσον αφορά την προστασία των καταναλωτών, τον ανταγωνισμό, την προστασία του περιβάλλοντος και τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες. Συνιστώντας στα κράτη μέλη να θεσπίσουν εθνικούς μηχανισμούς συλλογικής ένδικης προστασίας η Επιτροπή επιθυμεί να βελτιωθεί η πρόσβαση στη δικαιοσύνη, εξασφαλίζοντας ταυτόχρονα κατάλληλες διαδικαστικές εγγυήσεις ώστε να αποφεύγεται η καταχρηστική προσφυγή στη δικαιοσύνη. Η σύσταση συμπληρώνει την πρόταση οδηγίας σχετικά με τις αγωγές αποζημίωσης, που θα βοηθήσει τα θύματα παραβιάσεων των κανόνων του ανταγωνισμού να εξασφαλίσουν αποζημίωση χρησιμοποιώντας τα ένδικα μέσα που διατίθενται στα κράτη μέλη (βλ. IP/13/525, MEMO/13/531). Μολονότι η σύσταση καλεί τα κράτη μέλη να θεσπίσουν μηχανισμούς συλλογικής ένδικης προστασίας, η οδηγία παρέχει στα κράτη μέλη την ευχέρεια να αποφασίσουν εάν θα εισαγάγουν συλλογικές αγωγές στο πλαίσιο της επιβολής του δικαίου του ανταγωνισμού στον ιδιωτικό τομέα.

«Τα κράτη μέλη έχουν πολύ διαφορετικές νομικές παραδόσεις όσον αφορά τα μέσα συλλογικής ένδικης προστασίας και η Επιτροπή επιθυμεί την τήρησή τους. Η πρωτοβουλία μας αποσκοπεί στο να προσδώσει μεγαλύτερη συνοχή σε περιπτώσεις στις οποίες διακυβεύεται η νομοθεσία της ΕΕ», δήλωσε η αντιπρόεδρος κα Viviane Reding, Επίτροπος της ΕΕ αρμόδια για θέματα Δικαιοσύνης. «Η παρούσα σύσταση αποτελεί μια ισόρροπη προσέγγιση για τη βελτίωση της πρόσβασης στη δικαιοσύνη για τους πολίτες, ενώ παράλληλα αποφεύγεται ένα σύστημα συλλογικής αγωγής τύπου ΗΠΑ, και ο κίνδυνος αβάσιμων αξιώσεων και καταχρηστικής προσφυγής στη δικαιοσύνη.»

Ο Αντιπρόεδρος της Επιτροπής, αρμόδιος για την πολιτική ανταγωνισμού, Joaquín Almunia έκανε την ακόλουθη δήλωση: «Όταν πέφτουν θύματα παράβασης των κανόνων ανταγωνισμού, τόσο οι πολίτες όσο και οι επιχειρήσεις, ιδίως οι ΜΜΕ, συχνά αντιμετωπίζουν σοβαρά εμπόδια για να εξασφαλίσουν ουσιαστική αποζημίωση. Για την αντιμετώπιση αυτών των δυσκολιών προτείναμε μια οδηγία σχετικά με τις αγωγές αποζημίωσης λόγω παραβίασης της αντιμονοπωλιακής νομοθεσίας. Δεδομένου ότι η ζημία μπορεί να μοιραστεί μεταξύ πολλών ζημιωθέντων, πρέπει να θεσπιστούν και μηχανισμοί συλλογικής ένδικης προστασίας. Η παρούσα σύσταση αποτελεί συνεπώς χρήσιμο συμπλήρωμα το οποίο αποστέλλει σαφές μήνυμα στα κράτη μέλη.»

Ο κ. Borg, αρμόδιος Επίτροπος Υγείας και Πολιτικής Καταναλωτών, πρόσθεσε: «Σήμερα πραγματοποιούμε ένα σημαντικό βήμα προς ένα πλαίσιο της ΕΕ για τα μέσα συλλογικής ένδικης προστασίας. Καλούμε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ να εξασφαλίσουν για τους καταναλωτές της ΕΕ τα μέσα που θα τους επιτρέπουν να ασκούν τα δικαιώματά τους και να διεκδικούν αποζημίωση για ζημία προκληθείσα από παράβαση της νομοθεσίας της ΕΕ. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι οι διαδικασίες συλλογικής ένδικης προστασίας είναι ορθές, δίκαιες, εμπρόθεσμες και δεν έχουν απαγορευτικό κόστος.»

Κύριες αρχές της σύστασης της Επιτροπής

Η σύσταση της Επιτροπής καλεί όλα τα κράτη μέλη να θεσπίσουν εθνικά συστήματα συλλογικής ένδικης προστασίας και καθορίζει μια σειρά κοινών ευρωπαϊκών αρχών που θα πρέπει να τηρούν τα εν λόγω συστήματα:

  • Τα κράτη μέλη θα πρέπει να διαθέτουν σύστημα συλλογικής ένδικης προστασίας, το οποίο θα επιτρέπει σε μεμονωμένα πρόσωπα και σε οντότητες να υποβάλλουν αγωγή με σκοπό την έκδοση δικαστικής εντολής που επιβάλλει την παύση των παραβιάσεων των δικαιωμάτων που τους παρέχονται από τη νομοθεσία της ΕΕ (η λεγόμενη «αγωγή παράλειψης») και να διεκδικούν αποζημίωση για την αποκατάσταση ζημίας που έχουν υποστεί από τις παραβιάσεις αυτές (η λεγόμενη «αγωγή αποζημίωσης») σε περίπτωση όπου μεγάλος αριθμός ατόμων έχει ζημιωθεί από την ίδια παράνομη πρακτική.

  • Τα κράτη μέλη θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι οι διαδικασίες συλλογικής ένδικης προστασίας είναι ορθές, δίκαιες, εμπρόθεσμες και δεν έχουν απαγορευτικό κόστος.

  • Τα συστήματα συλλογικής ένδικης προστασίας θα πρέπει, κατά γενικό κανόνα, να βασίζονται στην αρχή της «ρητής συναίνεσης», βάσει της οποίας οι ενάγοντες ορίζονται μέσω της άμεσα δηλωθείσας συναίνεσης των μελών τους. Οποιαδήποτε εξαίρεση από την αρχή αυτή, είτε βάσει νόμου είτε βάσει δικαστικής απόφασης, πρέπει να αιτιολογείται δεόντως και να είναι δεόντως δικαιολογημένη για λόγους ορθής απονομής της δικαιοσύνης. Παράλληλα, η σύσταση τονίζει την ανάγκη για την παροχή πληροφοριών στους δυνάμει ενάγοντες που μπορεί να επιθυμούν να συμμετέχουν στην υποβολή συλλογικής αγωγής.

  • Η Επιτροπή συνιστά να προβλεφθούν σημαντικές διαδικαστικές διασφαλίσεις, ώστε να εξασφαλιστεί ότι δεν υφίστανται κίνητρα για κατάχρηση των συστημάτων συλλογικής ένδικης προστασίας. Τα κράτη μέλη θα πρέπει, για παράδειγμα, να μην επιτρέπουν την εργολαβία δίκης, δεδομένου ότι αυτή συνιστά, δυνητικά, κίνητρο για καταχρηστική προσφυγή στη δικαιοσύνη. Επιπλέον, οι οντότητες που εκπροσωπούν ενάγοντες πρέπει να είναι μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, ώστε να εξασφαλίζεται ότι έχουν ως γνώμονα τα συμφέροντα των ζημιωθέντων σε περιπτώσεις συλλογικών ζημιών. Ένας άλλος τρόπος για την αποτροπή της καταχρηστικής προσφυγής στη δικαιοσύνη είναι η απαγόρευση των κυρωτικών αποζημιώσεων, οι οποίες συνήθως αυξάνουν τα διακυβευόμενα οικονομικά συμφέροντα στις ομαδικές αγωγές. Αντίθετα, πρέπει να επιδικάζεται πλήρης αποζημίωση στους ιδιώτες μόλις το δικαστήριο επιβεβαιώσει το βάσιμο των αξιώσεων τους.

  • Ο δικαστής θα πρέπει να διαδραματίζει βασικό ρόλο στη συλλογική διαδικασία, να διαχειρίζεται αποτελεσματικά την υπόθεση και να επαγρυπνά για τυχόν καταχρήσεις. Η Επιτροπή δεν έχει αποκλείσει τη χρηματοδότηση από τρίτους στο πλαίσιο ενός ευρωπαϊκού μηχανισμού συλλογικής ένδικης προστασίας, αλλά προτείνει αυτό να γίνεται υπό προϋποθέσεις, ειδικότερα όσον αφορά τη διαφάνεια, ώστε να αποφεύγεται η σύγκρουση συμφερόντων.

  • Η σύσταση προωθεί επίσης την εναλλακτική επίλυση των διαφορών, υπό την προϋπόθεση ότι η δυνατότητα αυτή θα παρέχεται στα μέρη σε συναινετική βάση.

Επόμενα βήματα: Η παρούσα σύσταση καλεί τα κράτη μέλη να θεσπίσουν κατάλληλα μέτρα εντός δύο ετών το αργότερο. Δύο έτη μετά την εφαρμογή της σύστασης, το αργότερο, η Επιτροπή θα αξιολογήσει την διαμορφωθείσα κατάσταση, βάσει των ετήσιων εκθέσεων των κρατών μελών, για να εκτιμήσει εάν απαιτούνται περαιτέρω μέτρα για να ενισχυθεί η οριζόντια προσέγγιση της σύστασης.

Ιστορικό

Τι σημαίνει συλλογική ένδικη προστασία και γιατί είναι αναγκαία

Τα μέσα συλλογικής ένδικης προστασίας είναι δικονομικός μηχανισμός ο οποίος επιτρέπει, για λόγους δικονομικής οικονομίας και/ή αποτελεσματικότητας της εφαρμογής, πολλές μεμονωμένες αξιώσεις (που αφορούν την ίδια υπόθεση) να συγκεντρώνονται σε μια μόνη αγωγή. Οι συλλογικές αγωγές είναι ευρεία έννοια, η οποία περιλαμβάνει την αγωγή παράλειψης (αγωγές που επιδιώκουν να θέσουν τέλος σε παράνομες πρακτικές) και αγωγής αποζημίωσης (αγωγές με τις οποίες επιδιώκεται η αποκατάσταση της προκληθείσας ζημίας). Πρέπει να διακρίνεται σαφώς από τις λεγόμενες «ομαδικές αγωγές» που συνηθίζονται στο πλαίσιο του νομικού συστήματος των ΗΠΑ. Στην Ευρώπη, διαδικασίες συλλογικής ένδικης προστασίας έχουν εισαχθεί σε ορισμένα κράτη μέλη. Εντούτοις, οι εν λόγω διαδικασίες, ανάλογα με τη χώρα στην οποία έχουν εισαχθεί, διαφέρουν σε μεγάλο βαθμό μεταξύ τους.

Η Επιτροπή, ως δημόσια αρχή και θεματοφύλακας των συνθηκών της ΕΕ, επιβάλλει την τήρηση της νομοθεσίας της ΕΕ. Παράλληλα, μεμονωμένα άτομα, επιχειρήσεις και οντότητες που εκπροσωπούν συμφέροντα διαφόρων ομάδων της κοινωνίας δύνανται να επιδιώκουν την άσκηση των δικαιωμάτων τους βάσει του δικαίου της ΕΕ ενώπιον των εθνικών δικαστηρίων. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η παραβίαση της νομοθεσίας της ΕΕ μπορεί να αποτελέσει το έναυσμα για πολλαπλές ατομικές αγωγές. Στις περιπτώσεις αυτές, τα μέσα συλλογικής ένδικης προστασίας μπορούν να συμπληρώσουν την επιβολή της νομοθεσίας από τις δημόσιες αρχές. Η τρέχουσα νομοθεσία της ΕΕ προβλέπει ήδη τη δυνατότητα άσκησης συλλογικής αγωγής λόγω παράλειψης στον τομέα του δικαίου των καταναλωτών, αλλά τα εθνικά νομικά συστήματα διαφέρουν σημαντικά όσον αφορά τις χρηματοπιστωτικές αγορές, τον ανταγωνισμό, την προστασία του περιβάλλοντος καθώς και άλλους τομείς του δικαίου. Η κατάσταση είναι ακόμη πιο διαφοροποιημένη μεταξύ των κρατών μελών όταν μεγάλος αριθμός καταναλωτών ή επιχειρήσεων επιθυμούν να ασκήσουν αγωγή αποζημίωσης για την ίδια υπόθεση. Κατά την εκπόνηση της παρούσας σύστασης, η Επιτροπή διεξήγαγε ευρεία δημόσια διαβούλευση το 2011, προκειμένου να αξιολογήσει εάν και με ποιους όρους η ευρωπαϊκή προσέγγιση στα μέσα συλλογικής ένδικης προστασίας μπορεί να προσφέρει προστιθέμενη αξία στους ευρωπαίους πολίτες και στις επιχειρήσεις (IP/11/132). Ελήφθη επίσης υπόψη το Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου: «Πορεία προς μια συνεκτική ευρωπαϊκή προσέγγιση της συλλογικής προσφυγής», το οποίο καλεί για ένα οριζόντιο πλαίσιο για τα μέσα συλλογικής ένδικης προστασίας.

Δράση της Επιτροπής στον τομέα των μέσων συλλογικής ένδικης προστασίας

Η Επιτροπή εργάζεται εδώ και πολλά έτη για την ανάπτυξη ευρωπαϊκών προτύπων σχετικά με τα μέσα συλλογικής ένδικης προστασίας στους τομείς του δικαίου του καταναλωτή και του δικαίου ανταγωνισμού. Η Επιτροπή ενέκρινε Πράσινη Βίβλο για τις αγωγές αποζημίωσης για παράβαση των αντιμονοπωλιακών κανόνων το 2005 και Λευκή Βίβλο το 2008· αμφότερες περιλαμβάνουν κεφάλαιο σχετικά με τα μέσα συλλογικής ένδικης προστασίας. Το 2011, η Επιτροπή πραγματοποίησε δημόσια διαβούλευση, στο πλαίσιο της οποίας 300 περίπου οργανισμοί και εμπειρογνώμονες καθώς και 10.000 πολίτες εξέφρασαν τις απόψεις τους σχετικά με το ευρωπαϊκό πλαίσιο για τα μέσα συλλογικής ένδικης προστασίας. Η δημόσια διαβούλευση κατέδειξε την ύπαρξη διάστασης απόψεων μεταξύ των ενδιαφερομένων και την ανάγκη για εξεύρεση ισορροπημένων λύσεων.

Για περισσότερες πληροφορίες

Σύσταση:

http://ec.europa.eu/justice/newsroom/civil/news/130611_en.htm

MEMO/13/530

Αρχική σελίδα της Αντιπροέδρου κας Viviane Reding, Επιτρόπου της ΕΕ για Θέματα Δικαιοσύνης, Θεμελιωδών Δικαιωμάτων και Ιθαγένειας:

http://ec.europa.eu/reding

Παρακολουθήστε την αντιπρόεδρο στο Twitter: @VivianeRedingEU

Αρχική σελίδα του Tonio Borg, αρμόδιου Επιτρόπου Υγείας και Πολιτικής Καταναλωτών:

http://ec.europa.eu/commission_2010-2014/borg/

Αρχική σελίδα του κ. Joaquín Almunia, Αντιπροέδρου της Επιτροπής, αρμόδιου για την πολιτική ανταγωνισμού:

http://ec.europa.eu/commission_2010-2014/almunia/

Αρμόδιοι επικοινωνίας:

Mina Andreeva (+32 2 299 13 82)

Natasha Bertaud (+32 2 296 74 56)


Side Bar

My account

Manage your searches and email notifications


Help us improve our website