Międzynarodowy Dzień Kobiet: zero tolerancji dla okaleczania żeńskich narządów płciowych

Komisja Europejska

Komunikat prasowy

Bruksela, dnia 6 marca 2013 r.

Międzynarodowy Dzień Kobiet: zero tolerancji dla okaleczania żeńskich narządów płciowych

Przed obchodzonym 8 marca Międzynarodowym Dniem Kobiet wiceprzewodnicząca Komisji Europejskiej Viviane Reding oraz komisarz Cecilia Malmström przyłączyły się do apelu obrońców praw człowieka o zero tolerancji dla okaleczania narządów płciowych kobiet. Komisja zorganizowała spotkanie na wysokim szczeblu poświęcone temu, w jaki sposób Unia Europejska może pomóc państwom członkowskim zwalczać praktykę okaleczania, która – jak się przyjmuje – dotyka kilkaset tysięcy kobiet w Unii Europejskiej. W ślad Komisji poszedł Parlament Europejski oraz czołowi działacze na świecie opowiadający się przeciwko obrzezaniu kobiet, w tym Waris Dirie, autorka książki „Kwiat pustyni”, Khady Koita oraz Chantal Compaoré, pierwsza dama Burkina Faso.

Równolegle do tych działań Komisja rozpoczęła dziś konsultacje społeczne, by zebrać opinie na temat optymalnego sposobu opracowania środków na poziomie unijnym w celu zwalczenia praktyki okaleczania narządów płciowych kobiet. Konsultacje potrwają do dnia 30 maja 2013 r. Komisja zapowiedziała również, że przeznaczy 3,7 mln euro na wsparcie działań państw członkowskich mających na celu podniesienie świadomości na temat przemocy przeciwko kobietom oraz kolejne 11,4 mln euro dla organizacji pozarządowych i innych organizacji zajmujących się ofiarami tego rodzaju przemocy.

„Komisja Europejska łączy dziś siły z bardzo inspirującymi kobietami, by wspólnie domagać się zera tolerancji dla okaleczania żeńskich narządów płciowych. Ta bardzo okrutna praktyka stanowi pogwałcenie praw człowieka przysługujących kobietom i dziewczętom. UE będzie walczyć z tym procederem do samego końca – nie tylko w Międzynarodowym Dniu Kobiet, ale przez 365 dni w roku”, powiedziała wiceprzewodnicząca Viviane Reding, unijna komisarz ds. sprawiedliwości. „Zachęcam wszystkich, którym znany jest ten problem, by podzielili się swoją opinią na temat tego, jak najskuteczniej sobie z nim poradzić.

„Okaleczanie żeńskich narządów płciowych stanowi poważne naruszenie praw człowieka. Fakt bycia narażonym na ten proceder powinien stanowić uzasadniony powód przyznania azylu lub zapewnienia ochrony humanitarnej. W naszych przepisach dotyczących azylu zwracamy szczególną uwagę na sytuację kobiet i dziewcząt, które ubiegają się o azyl z uwagi na ryzyko fizycznego okaleczenia. Kobiety i dziewczęta, którym grozi okaleczenie narządów płciowych, lub rodzice, którzy obawiają się prześladowań, gdyż odmówili poddania swojego dziecka temu procederowi, powinni mieć zapewnioną odpowiednią ochronę w Europie”, stwierdziła Cecilia Malmström, unijna komisarz do spraw wewnętrznych.

Nowy raport na temat praktyki okaleczania żeńskich narządów płciowych

Dzisiejsza dyskusja na wysokim szczeblu poświęcona problemowi obrzezania kobiet w UE zbiega się z wydaniem nowego raportu na ten temat opracowanego przez Europejski Instytut Równości Płci na wniosek wiceprzewodniczącej Viviane Reding. Autorzy raportu stwierdzają, że okaleczanie żeńskich narządów płciowych jest zjawiskiem ponadnarodowym o globalnym zasięgu. Wprawdzie brakuje niezbitych dowodów na to, że w UE istnieje wspomniana praktyka okaleczania, tysiące kobiet i dziewcząt w Unii jest poddawanych temu rytuałowi przed swoim przyjazdem do Unii lub podczas pobytu poza jej granicami.

Z raportu wynika, że ofiarami tej praktyki lub zagrożonymi nią są kobiety i dziewczęta w co najmniej 13 państwach członkowskich Unii: Austrii, Belgii, Danii, Niemczech, Hiszpanii, Finlandii, Francji, Irlandii, Włoszech, Holandii, Portugalii, Szwecji i Wielkiej Brytanii. W raporcie zwrócono jednakże uwagę na potrzebę dysponowania bardzo dokładnymi danymi jako podstawy walki z tym problemem.

Według raportu zwalczanie zjawiska okaleczania narządów płciowych kobiet wymaga podjęcia szeregu działań skoncentrowanych na gromadzeniu danych, działaniach prewencyjnych, ochronie dziewcząt będących w grupie ryzyka, ściganiu sprawców oraz zapewnianiu ofiarom odpowiednich świadczeń. Ofiary okaleczania mogą liczyć na ochronę przewidzianą w unijnej dyrektywie w sprawie praw ofiar przyjętej dnia 4 października 2012 r., w której wyraźnie odniesiono się do tego problemu jako formy przemocy ze względu na płeć (IP/12/1066).

Wprawdzie we wszystkich państwach członkowskich Unii oraz Chorwacji obowiązują przepisy prawne umożliwiające ściganie sprawców okaleczania, zawarte w ogólnych lub konkretnych ustawach karnych, to bardzo rzadko przeciwko sprawcom wnoszone jest oskarżenie. Przyczyną tego stanu rzeczy są trudności związane z wykrywaniem spraw i zebraniem dostatecznych dowodów, opór przed powiadamianiem o przestępstwie, ale przede wszystkim brak wiedzy na temat tego zjawiska.

Europejski Instytut Równości Płci opublikował również raport, w którym przedstawił szereg dobrych praktyk zwalczania zjawiska okaleczania, stosowanych w dziewięciu państwach członkowskich. W raporcie podano przykłady skutecznych strategii i projektów. Wśród nich znalazły się m.in.:

• holenderski projekt dotyczący zapobiegania zjawisku obrzezania kobiet poprzez współpracę między pracownikami służby zdrowia, policją, szkołami, przedstawicielami służb ochrony dzieci oraz organizacjami migrantów;

• działająca we Francji organizacja zajmująca się przede wszystkim zaskarżaniem przypadków okaleczania, występując w rozprawach sądowych jako strona cywilna;

• wyspecjalizowana służba zdrowia w Wielkiej Brytanii dysponująca 15 klinikami, w których kobiety będące ofiarą okaleczenia narządów płciowych mogą liczyć na profesjonalną opiekę.

Przebieg procedury

Zgodnie z definicją Światowej Organizacji Zdrowia obrzezanie kobiet obejmuje całość zabiegów mających na celu częściowe lub całkowite usunięcie zewnętrznych żeńskich narządów płciowych lub inny rodzaj okaleczenia żeńskich narządów płciowych bez medycznego uzasadnienia.

Proceder ten ma podłoże kulturowe, religijne lub społeczne i są mu poddawane młode dziewczęta do 15 roku życia. Jest to forma znęcania się nad dzieckiem oraz stosowania przemocy wobec kobiet i dziewcząt. Okaleczanie narządów płciowych ma poważne krótko- i długoterminowe skutki dla zdrowia psychicznego i fizycznego ofiary.

W państwach członkowskich Unii, gdzie mieszkają kobiety i dziewczęta, które padły lub mogą paść ofiarą okaleczenia, praktyka ta ma miejsce głównie w kraju pochodzenia, a sporadycznie w państwie członkowskim Unii.

Dnia 21 września 2010 r. Komisja przyjęła strategię na rzecz równości kobiet i mężczyzn na lata 2010–2015, w której określone zostały priorytety w dziedzinie równości płci, w tym położenie kresu przemocy ze względu na płeć. W strategii odniesiono się konkretnie do problemu okaleczania kobiecych narządów płciowych. W obchodzonym 6 lutego 2013 r. Międzynarodowym Dniu Zerowej Tolerancji dla Okaleczania Narządów Płciowych Kobiet Komisja Europejska potwierdziła swoje zdecydowane zaangażowanie w walkę przeciwko tej brutalnej praktyce (MEMO/13/67).

Dodatkowe informacje

Komisja Europejska – Położenie kresu przemocy ze względu na płeć:

http://ec.europa.eu/justice/gender-violence

Raport Europejskiego Instytutu Równości Płci – Okaleczanie żeńskich narządów płciowych w UE i Chorwacji

Dane krajowe – Okaleczanie żeńskich narządów płciowych w Unii Europejskiej i Chorwacji

Konsultacje społeczne:

http://ec.europa.eu/justice/newsroom/gender-equality/opinion/130306_en.htm

strona internetowa wiceprzewodniczącej Viviane Reding, komisarz UE ds. sprawiedliwości:

http://ec.europa.eu/reding

Facebook: Prześlij swoje zdjęcie pod hasłem „Zero tolerancji”: COMM-SOCIAL-MEDIA-TEAM@ec.europa.eu

Hashtag pozwalający śledzić konwersację tematyczną na Twitterze: #zeroFGM

Załącznik 1: Szacunkowa liczba kobiet, które padły lub mogą paść ofiarą procederu okaleczenia narządów płciowych, oraz dziewcząt będących w grupie ryzyka (o ile dostępne są badania na ten temat)

Źródło: Europejski Instytut Równości Płci: Female genital mutilation in the European Union and Croatia, except from the Netherlands: Marja Exterkate - Female Genital Mutilation in the Netherlands. Prevalence, incidence and determinants (2013)

Załącznik 2: Organizacje udzielające wsparcia ofiarom okaleczenia narządów płciowych kobiet w państwach członkowskich

Źródło: Europejski Instytut Równości Płci