Navigation path

Left navigation

Additional tools

Wnioski ze sprawozdania: dzieci o specjalnych potrzebach edukacyjnych i niepełnosprawni dorośli wciąż nie mają odpowiedniego dostępu do edukacji

European Commission - IP/12/761   10/07/2012

Other available languages: EN FR DE DA ES NL IT SV PT FI EL CS ET HU LT LV MT SK SL BG RO

Komisja Europejska

Komunikat prasowy

Bruksela, dnia 10 lipca 2012 r.

Wnioski ze sprawozdania: dzieci o specjalnych potrzebach edukacyjnych i niepełnosprawni dorośli wciąż nie mają odpowiedniego dostępu do edukacji

Pomimo zobowiązań państw członkowskie do wspierania edukacji integracyjnej dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi i niepełnosprawni dorośli wciąż nie mają odpowiedniego dostępu do edukacji. Tak wynika ze sprawozdania opublikowanego dziś przez Komisję Europejską. Wiele z takich osób trafia do odrębnych placówek, a te, które uczą się w zwykłych szkołach, często nie uzyskują wystarczającego wsparcia. W sprawozdaniu wezwano państwa członkowskie do zwiększenia starań mających na celu rozwój systemów edukacji integracyjnej oraz do usunięcia barier, które napotykają grupy znajdujące się w trudnej sytuacji, jeżeli chodzi o udział oraz wyniki w kształceniu, szkoleniu zawodowym i na rynku pracy.

„Musimy zwiększyć wysiłki w celu zapewnienia odpowiedniego finansowania polityki edukacji integracyjnej, jeżeli chcemy poprawić warunki życia dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi i dorosłych osób niepełnosprawnych. Nadszedł czas, aby wywiązać się z podjętych zobowiązań. Edukacja integracyjna nie jest dodatkiem dla chętnych, ale koniecznością. Osoby znajdujące się w najtrudniejszej sytuacji muszą być priorytetem naszych działań, których celem jest lepsze życie dla wszystkich”, powiedziała Androulla Vassiliou, europejska komisarz ds. edukacji, kultury, wielojęzyczności i młodzieży.

Około 45 milionów obywateli UE w wieku produkcyjnym to osoby niepełnosprawne, a 15 mln dzieci ma specjalne potrzeby edukacyjne. Ze sprawozdania wynika, że w niektórych przypadkach osoby takie są w ogóle pozbawione możliwości kształcenia i zatrudnienia. Dzieci o specjalnych potrzebach edukacyjnych często opuszczają szkołę z niewielkimi kwalifikacjami lub bez żadnych kwalifikacji, a następnie przechodzą specjalne szkolenia, które niejednokrotnie zmniejszają ich perspektywy zatrudnienia zamiast je zwiększać. W sprawozdaniu czytamy, że osoby niepełnosprawne albo posiadające specjalne potrzeby edukacyjne znacznie częściej są bezrobotne lub nieaktywne zawodowo, a te, które stosunkowo dobrze radzą sobie na rynku pracy, często zarabiają mniej niż pełnosprawne osoby na takich samych stanowiskach.

We wszystkich państwach członkowskich w szkołach specjalnych nieproporcjonalnie dużo jest dzieci będących w trudnej sytuacji (zwłaszcza chłopców), pochodzenia romskiego i wywodzące się z innych mniejszości etnicznych oraz ze środowisk w niekorzystnej sytuacji społecznej i ekonomicznej. W sprawozdaniu podniesiono kwestię tego, czy systemy edukacji specjalnej nie zwiększają izolacji uczniów, którzy i tak są już społecznie zmarginalizowani i czy nie ograniczają ich szans w życiu zamiast je zwiększać. Badania sugerują, że takie dzieci mogłyby uczyć się w zwykłych szkołach, gdyby bardziej inwestowano w rozwijanie ich umiejętności językowych i wykazywano większą wrażliwość na różnice kulturowe.

W sprawozdaniu podkreślono również duże zróżnicowanie między państwami członkowskimi co do sposobu identyfikowania dzieci o specjalnych potrzebach, a także umieszczania ich w zwykłych szkołach lub szkołach specjalnych. Na przykład we Flandrii (Belgia) 5,2 proc. uczniów o specjalnych potrzebach uczy się w szkołach specjalnych, podczas gdy we Włoszech odsetek ten wynosi jedynie 0,01 proc. Ze sprawozdania wynika, że należy zrobić więcej w celu zharmonizowania definicji i poprawy gromadzenia danych, aby państwa mogły bardziej skutecznie porównywać swoje podejścia i uczyć się ze swoich doświadczeń.

Kontekst

Sprawozdanie pt. „Edukacja a niepełnosprawność/specjalne potrzeby – polityka i praktyki w UE w dziedzinie kształcenia, szkolenia i zatrudnienia uczniów niepełnosprawnych i mających specjalne potrzeby edukacyjne”, zostało opracowane dla Komisji Europejskiej przez niezależną sieć ekspertów w dziedzinie nauk społecznych w zakresie kształcenia i szkolenia (NESSE).

Inne ważne wnioski ze sprawozdania

  • Podczas gdy nauka osób głęboko upośledzonych w zwykłych szkołach może być utrudniona, a ich potrzebom lepiej może służyć odrębne otoczenie, istnieje coraz więcej dowodów na to, że bardzo duża liczba uczniów niepełnosprawnych lub o specjalnych potrzebach edukacyjnych może uczyć się w zwykłych szkołach oraz że wysokiej jakości edukacja integracyjna przynosi korzyści wszystkim uczniom.

  • Chociaż dążenie do coraz bardziej integracyjnych systemów edukacji ma kluczowe znaczenie, kształcenie nauczycieli i ich doskonalenie zawodowe nie zawsze jest ukierunkowane na wymiar integracyjny.

  • Aby integracja działała w praktyce, kluczową rolę oprócz nauczycieli odgrywają nauczyciele wspomagający i asystenci nauczycieli.

  • W niektórych państwach europejskich programy nauczania są ustandaryzowane i nieelastyczne, co utrudnia integrację dzieci niepełnosprawnych. Zasady powtarzania klas również utrudniają realizację zasad integracji.

  • Osoby niepełnosprawne podejmują studia wyższe rzadziej niż osoby w pełni sprawne.

  • Osoby niepełnosprawne, które posiadają wyższe wykształcenie, wciąż doświadczają trudności na rynku pracy, ale i tak mają znacznie większe szanse na zatrudnienie niż osoby niepełnosprawne o niższych kwalifikacjach.

  • Brakuje ogólnoeuropejskich danych porównawczych na temat liczby niepełnosprawnych studentów wyższych uczelni, rodzaju niepełnosprawności oraz wyników tych osób w nauce.

  • Nie ma też aktualnych i wiarygodnych danych dotyczących liczby osób niepełnosprawnych zatrudnionych w poszczególnych państwach UE.

  • Renty inwalidzkie zmniejszają ryzyko ubóstwa i wykluczenia społecznego, ale prawdopodobnie będą ograniczane z uwagi na obecne cięcia wydatków publicznych w całej Europie.

  • Model elastycznego rynku pracy i bezpieczeństwa socjalnego (flexicurity) pomaga umożliwić osobom niepełnosprawnym pracę w niepełnym wymiarze godzin bez utraty wszystkich świadczeń.

  • W Europie istnieją znaczne rozbieżności w zakresie polityki dotyczącej osób niepełnosprawnych i zatrudnienia, przy czym większość państw przyjmuje podobne środki wspierania zatrudnienia. Programy wspierania zatrudnienia i programy rehabilitacji zawodowej różnią się jednak pod względem skuteczności w ułatwianiu osobom niepełnosprawnym wchodzenia na rynek pracy lub pomaganiu w utrzymaniu zatrudnienia osobom, które stały się niepełnosprawne, już pracując.

Istnieje już szereg inicjatyw UE mających na celu poprawę jakości nauczania osób o specjalnych potrzebach:

Informacje dodatkowe

Pełne sprawozdanie:

Komisja Europejska: Kształcenie i szkolenie

Strona internetowa Androulli Vassiliou

Czytaj wpisy Androulli Vassiliou na Twitterze: @VassiliouEU

Liczba uczniów objętych obowiązkową nauką i ich odsetek w szkołach i klasach specjalnych

Country

Number of pupils in compulsory education

Number of pupils with special educational needs and as % of total pupil population

Number of pupils in segregated special schools and as % of total pupil population

Number of pupils in segregated special classes and as % of total pupil population

Austria

802,519

28,525 (3.5%)

11,787 (1.5%)

965 (0.1%)

Belgium (Fl.)

871,920

54,336 (6.2%)

46,091 (5.2%)

0

Belgium (Fr.)

687,137

30,993 (4.5%)

30,773 (4.4%)

0

Bulgaria

693,270

14,083 (2.0%)

8,119 (1.1%)

391 (0.05%)

Cyprus

97,938

5,445 (5.5%)

293 (0.3%)

583 (0.6%)

Czech Republic

836,372

71,879 (8.6%)

30,092 (3.6%)

7,026 (0.8%)

Denmark

719,144

33,733 (4.6%)

12,757 (1.8%)

18,986 (2.6%)

Estonia

112,738

10,435 (9.2%)

3,782 (3.0%)

1,459 (1.3%)

Finland

559,379

45,493 (8.1%)

6,782 (1.2%)

14,574 (2.6%)

France

12,542,100

356,803 (2.8%)

75,504 (0.6%)

161,351 (1.3%)

Germany

8,236,221

479,741 (5.8%)

399,229 (4.8%)

0

Greece

1,146,298

29,954 (2.6%)

7,483 (0.6%)

22,471 (2.0%)

Hungary

1,275,365

70,747 (5.5%)

33,014 (2.6%)

0

Iceland

43,511

10,650 (24.0%)

143 (0.3%)

348 (0.8%)

Ireland

649,166

33,908 (5.2%)

4,976 (0.8%)

2,380 (0.4%)

Italy

7,326,567

170,696 (2.3%)

693 (0.01%)

0

Latvia

185,032

9,057 (4.8%)

6,363 (3.4%)

1,175 (0.6%)

Lithuania

440,504

51,881 (11.7%)

4,253 (1.0%)

855 (0.2%)

Luxembourg

64,337

1,374 (2.2%)

663 (1.0%)

0

Malta

48,594

2,645 (5.4%)

137 (0.3%)

13 (0.03%)

Netherlands

2,411,194

103,821 (4.3%)

64,425 (2.7%)

0

Norway

615,883

48,802 (8.0%)

1,929 (0.3%)

5,321 (0.9%)

Poland

4,511,123

127,954 (2.8%)

59,880 (1.3%)

0

Portugal

1,331,050

35,894 (2.7%)

2,660 (0.2%)

2,115 (0.2%)

Slovenia

162,902

10,504 (2.7%)

2,829 (1.7%)

400 (0.24%)

Spain

4,437,258

104,343 (2.35%)

17,400 (0.4%)

0

Sweden

906,189

13,777 (1.5%)

516 (0.06%)

13,261 (1.5%)

Switzerland

777,394

41,645 (5.4%)

16,223 (2.1%)

25,422 (3.3%)

UK (England)

8,033,690

225,920* (2.8%)

96,130 (1.2%)

16,190 (0.2%)

UK (Scotland)

647,923

45,357 (7.0%)

6,659 (1.0%)

1,481 (0.2%)

UK (Wales)

377,503

12,895 (3.4%)

3,070 (0.8%)

2,843 (0.7%)

* Dane dla Anglii obejmują wyłącznie uczniów o stwierdzonych specjalnych potrzebach

Źródło: Europejska Agencja ds. Rozwoju Szkolnictwa Specjalnego, dane dla państw z 2010 r.

Uczniowie o stwierdzonych specjalnych potrzebach edukacyjnych jako odsetek łącznej populacji uczniów

Źródło: Europejska Agencja ds. Rozwoju Szkolnictwa Specjalnego, dane dla państw z 2010 r.

Uwaga: Statystyki dla Bułgarii i Włoch pochodzą od Europejskiej Agencji Rozwoju Edukacji Specjalnej, dane dotyczące państw z 2008 r., ponieważ nie są one uwzględnione w publikacji z 2010 r.

Uczniowie w szkołach i klasach specjalnych jako odsetek całkowitej populacji uczniów

Źródło: Europejska Agencja ds. Rozwoju Szkolnictwa Specjalnego, dane dla państw z 2010

Uwaga: Statystyki dla Bułgarii i Włoch pochodzą od Europejskiej Agencji Rozwoju Edukacji Specjalnej, dane dotyczące państw z 2008, ponieważ nie są one uwzględnione w dokumencie z 2010 r.

Kontakt:

Dennis Abbott (+32 2 295 92 58); Twitter: @DennisAbbott

Dina Avraam (+32 2 295 96 67)


Side Bar

My account

Manage your searches and email notifications


Help us improve our website