Navigation path

Left navigation

Additional tools

Europese Commissie maakt grondrechten tot realiteit voor burgers

European Commission - IP/12/370   16/04/2012

Other available languages: EN FR DE DA ES IT SV PT FI EL CS ET HU LT LV MT PL SK SL BG RO

Europese Commissie - Persbericht

Europese Commissie maakt grondrechten tot realiteit voor burgers

Brussel, 16 april 2012 – Het EU-Handvest van de grondrechten - dat nu al meer dan twee jaar van kracht is en juridisch bindend is - vormt een leidraad voor het wetgevingsproces van de EU, vanaf het eerste ontwerp tot de definitieve wet. In het Handvest staan grondrechten – zoals de vrijheid van meningsuiting en de bescherming van persoonsgegevens – die uitdrukking geven aan de gemeenschappelijke waarden en de constitutionele principes van Europa. Volgens het tweede jaarverslag van de Europese Commissie over de toepassing van het Handvest zijn de grondrechten in toenemende mate verweven met de beleidsvorming van de EU. Passagiers op EU-luchthavens zullen bijvoorbeeld het recht hebben om af te zien van een controle met een scanner en zullen kunnen kiezen voor een andere screeningmethode. De Commissie heeft met nieuwe EU‑wetgeving immers een oplossing geboden voor de betrokken privacyproblemen. Het Europees Hof van Justitie verwijst steeds meer naar het Handvest, met name in baanbrekende arresten over discriminatie op grond van geslacht en over privacy op het internet. Het verslag van vandaag maakt deel uit van de inspanningen van de Commissie om burgers meer bewust te maken van het Handvest, de toepassing ervan, en de rol van de EU-instellingen op het gebied van de grondrechten.

"Mijn belangrijkste doelstelling tijdens de afgelopen twee jaar, d.w.z. sinds het Handvest juridisch bindend is geworden, was op Europese schaal een duurzame grondrechtencultuur op te bouwen. Ik heb van het Handvest een leidraad gemaakt voor het hele EU-beleid," aldus Viviane Reding, vicevoorzitter van de Europese Commissie bevoegd voor justitie, grondrechten en burgerschap. "Wij moeten de burgers nu helpen om hun rechten in de praktijk uit te oefenen, en dit via samenwerking met de lidstaten, zodat de mensen weten tot wie ze zich kunnen wenden wanneer hun rechten zijn geschonden."

Het voornaamste doel van het Handvest is ervoor te zorgen dat de EU-instellingen de grondrechten eerbiedigen wanneer zij nieuwe Europese wetten voorbereiden. De grondrechten zijn daarom een onlosmakelijk onderdeel geworden van deze voorbereiding. In 2011 heeft dit er bijvoorbeeld mede voor gezorgd dat de EU‑regels inzake het gebruik van beveiligingsscanners op luchthavens in overeenstemming zijn met de grondrechten inzake bescherming van persoonsgegevens, het privéleven en de waardigheid (IP/11/1343).

De Commissie garandeert niet alleen dat haar voorstellen verenigbaar zijn met het Handvest, maar kijkt bovendien toe op de naleving ervan wanneer de lidstaten het EU-recht uitvoeren. In 2011 uitte de Commissie haar bezorgdheid over de onafhankelijkheid van de Hongaarse gegevensbeschermingsautoriteit en over maatregelen inzake de pensioenleeftijd voor rechters, openbare aanklagers en notarissen. De Commissie leidde een inbreukprocedure in om ervoor te zorgen dat Hongarije tegemoet komt aan al haar juridische bezwaren (IP/12/222).

Het Handvest wordt ook steeds meer gebruikt bij rechterlijke beslissingen. In 2011 is het aantal arresten waarin de grondrechten uit het Handvest worden aangehaald met 50% gestegen, zowel op Europees als op nationaal niveau. Wanneer het de regels verduidelijkte voor het bepalen van het land dat bevoegd is voor het behandelen van een asielverzoek, heeft het Europees Hof van Justitie in een dergelijk baanbrekend arrest beklemtoond dat asielzoekers recht op bescherming hebben tegen onmenselijke of onterende behandeling (MEMO/11/942). Het Hof verbood de overdracht van asielzoekers naar landen waar de grondrechten zouden kunnen worden geschonden wegens ontoereikende voorzieningen. In maart 2011 heeft het Hof in de zaak Test-Aankoop geoordeeld dat verschillende premies voor mannen en vrouwen een discriminatie op grond van geslacht vormen (MEMO/11/123), en in november 2011 dat het aan een internetprovider opgelegde bevel om een filtersysteem in te voeren om een inbreuk op intellectuele-eigendomsrechten te voorkomen een inbreuk zou kunnen vormen op het recht van klanten om informatie te ontvangen en te verzenden (zaak Scarlet tegen SABAM).

Steeds meer burgers zijn op de hoogte van het bestaan van het Handvest (64% van alle Europeanen, tegenover 48% in 2007), zo blijkt uit een Flash Eurobarometer-enquête (Flash EB 340) over het EU–Handvest van de grondrechten, die ook vandaag is gepubliceerd. 45% van de brieven van burgers aan de Commissie over de grondrechten betrof situaties waarin het Handvest van toepassing zou kunnen zijn. De kennis over de toepassing van het Handvest blijft echter oppervlakkig. 65% van de Europeanen wil meer weten over waar zij terecht kunnen als hun grondrechten worden geschonden.

Er bestaat nog steeds een veel voorkomend misverstand bij de EU‑burgers over de doelstelling van het Handvest, alsook over de situaties waarin het Handvest van toepassing is, en over de rol van de EU hierin. Meer dan de helft van de brieven aan de Commissie (55%) in 2011 viel buiten de werkingssfeer van het EU‑recht. De burgers hebben vaak de indruk dat het Handvest de Commissie een algemeen recht verleent om op te treden wanneer zij vermoedt dat ergens in de EU grondrechten zijn geschonden. Dat is echter niet het geval. Het Handvest is van toepassing op de tenuitvoerlegging van EU-recht door de lidstaten. Elke EU-lidstaat beschermt de rechten via de eigen nationale grondwet en de eigen nationale rechtbanken. Het Handvest beoogt niet deze te vervangen. Wanneer iemand van mening is dat zijn rechten zijn geschonden, dan moet hij in eerste instantie zijn zaak aanhangig maken bij een nationale rechtbank of zich wenden tot een nationale ombudsman.

Achtergrond

Met de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon op 1 december 2009 werd het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie juridisch bindend.

In oktober 2010 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan een strategie die ervoor moet zorgen dat het Handvest daadwerkelijk wordt uitgevoerd. Ook heeft de Commissie een "grondrechten‑checklist" opgesteld om de evaluatie van de effecten van wetgevingsvoorstellen op de grondrechten te verbeteren (zie bijlage). De Commissie heeft zich ook geëngageerd tot het verstrekken van informatie aan de burgers over haar eigen optreden op het gebied van de grondrechten en tot het publiceren van een jaarlijks verslag over de toepassing van het Handvest om toe te zien op de terzake geboekte vooruitgang.

De Commissie werkt ook samen met de bevoegde nationale, regionale en plaatselijke autoriteiten en met de Europese instanties om mensen beter te informeren over hun grondrechten en over waar zij voor hulp terecht kunnen wanneer zij van mening zijn dat hun rechten zijn geschonden. De Commissie geeft nu praktische informatie over de handhaving van uw rechten via het Europees e-justitieportaal en pleegt overleg met ombudsdiensten, organisaties voor gelijke kansen en mensenrechteninstellingen over de behandeling van klachten inzake schending van de grondrechten.

Voor meer informatie

Europese Commissie – Grondrechten:

http://ec.europa.eu/justice/fundamental-rights

Europese Commissie – Newsroom DG Justitie:

http://ec.europa.eu/justice/newsroom/index_en.htm

Flash Eurobarometer-enquête over het Handvest van de grondrechten:

http://ec.europa.eu/public_opinion/index_en.htm

Homepage van vicevoorzitter Viviane Reding, EU-commissaris voor Justitie:

http://ec.europa.eu/reding

BIJLAGE

1. Overzicht van brieven en vragen over de grondrechten

2. Aantal brieven per onderwerp

3. "Grondrechten-checklist" van de Commissie

1. Welke zijn de betrokken grondrechten?

2. Gaat het om absolute rechten (die aan geen enkele beperking kunnen worden onderworpen, bijvoorbeeld het recht op menselijke waardigheid en het verbod van folteringen)?

3. Wat zijn de effecten van de verschillende overwogen beleidsopties op de grondrechten? Gaat het om positieve effecten (bevordering van de grondrechten) of negatieve (beperkingen van de grondrechten)?

4. Hebben de opties zowel positieve als negatieve effecten op de betrokken grondrechten (bijvoorbeeld een negatief effect op de vrijheid van meningsuiting en een positief effect op de intellectuele eigendom)?

5. Worden de eventuele beperkingen van de grondrechten nauwkeurig en voorspelbaar geformuleerd?

6. Zijn de eventuele beperkingen van de grondrechten:

- noodzakelijk om een doelstelling van algemeen belang te bereiken of om de rechten en vrijheden van anderen te beschermen (welke)?

- evenredig met de beoogde doelstelling?

- eerbiedigen zij de wezenlijke inhoud van de betrokken grondrechten?

4. Wanneer is het Handvest van toepassing en wanneer niet?

Contact:

Matthew Newman (+32 2 296 24 06)

Natasha Bertaud (+32 2 296 74 56)


Side Bar

My account

Manage your searches and email notifications


Help us improve our website