Navigation path

Left navigation

Additional tools

Komisja Europejska – Komunikat prasowy

Komisja Europejska wszczyna przyspieszone postępowanie w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego przeciwko Węgrom w trosce o niezależność węgierskiego banku centralnego, organów ochrony danych oraz w kwestiach związanych z sądownictwem

Strasburg, 17 stycznia 2012 r. – Komisja Europejska wszczęła dziś postępowanie przeciwko Węgrom z powodu nowego węgierskiego ustawodawstwa, które weszło w życie na początku roku na mocy nowej węgierskiej konstytucji. Po wymianie pism z węgierskimi władzami w sprawie projektów nowych ustaw – pisma wystosowali przede wszystkim przewodniczący José Manuel Barroso, wiceprzewodnicząca Viviane Reding (komisarz UE ds. sprawiedliwości, praw podstawowych i obywatelstwa) oraz wiceprzewodniczący Olli Rehn (komisarz UE ds. gospodarczych, walutowych i euro) – Komisja zakończyła szczegółową ocenę prawną nowego ustawodawstwa przyjętego na początku stycznia. Zdaniem Komisji, węgierskie ustawodawstwo jest niezgodne z prawem UE, gdyż podważa niezależność krajowego banku centralnego i organów ochrony danych oraz wpływa na sądownictwo.

W związku z tym Komisja podjęła dzisiaj decyzję o wystosowaniu do Węgier trzech wezwań do usunięcia uchybienia – jest to pierwszy etap unijnego postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego. Komisja zdecydowała się również poruszyć kolejne powiązane kwestie z władzami węgierskimi w celu ustalenia, czy podjęcie dalszych działań jest uzasadnione na mocy prawa UE, w szczególności w odniesieniu do niezawisłości sądownictwa. Władze węgierskie mają miesiąc na ustosunkowanie się do uwag Komisji.

Przewodniczący José Manuel Barroso powiedział: „Węgry, tak jak wszystkie państwa członkowskie, są zobowiązane traktatami UE do zapewnienia niezależności krajowego banku centralnego i organu ochrony danych oraz do niedyskryminowania sędziów. Komisja jest zdecydowana podjąć wszelkie kroki prawne niezbędne do utrzymania zgodności z prawodawstwem unijnym".

Wiceprzewodnicząca Viviane Reding, komisarz UE ds. sprawiedliwości, powiedziała: „Już na początku grudnia, kiedy pierwszy raz zobaczyłam projekty ustaw, wyraziłam poważne zaniepokojenie możliwością naruszenia niezależności węgierskiego sądownictwa i organu ochrony danych. Po przyjęciu tych ustaw, pomimo wątpliwości prawnych zgłoszonych przez Komisję, obowiązkiem Komisji jako strażnika Traktatów jest teraz zapewnienie stosowanie prawa UE. Oczekuję, że władze węgierskie niezwłocznie odpowiedzą na uwagi prawne Komisji. Wyłącznie wprowadzenie poprawek do przedmiotowych ustaw bądź ich natychmiastowe zawieszenie może rozwiać wątpliwości prawne Komisji".

Wiceprzewodniczący Olli Rehn, odpowiedzialny za sprawy gospodarcze, walutowe i euro, stwierdził: „Niezależność banku centralnego jest jednym z fundamentów Traktatu. Rządom nie wolno wpływać na decyzje banku centralnego. Nowa ustawa o węgierskim banku centralnym (Magyar Nemzeti Bank) oraz niektóre z postanowień nowej konstytucji naruszają powyższą zasadę. Wzywam rząd Węgier do zapewnienia pełnej niezależności banku centralnego. Obejmuje to przegląd całego odnośnego ustawodawstwa, w tym konstytucji. Powyższe kwestie muszą zostać rozwiązane, zanim będziemy mogli rozpocząć formalne negocjacje w sprawie wniosku o pomoc finansową UE/MFW”.

Trzy główne problemy prawne

Zgodnie z nowym węgierskim ustawodawstwem 274 sędziów (w tym sędziów sądu najwyższego) musi obowiązkowo przejść na emeryturę, co jest sprzeczne z prawem UE. Rząd uzyskał również kontrolę nad organem ochrony danych, co stoi w sprzeczności z traktatami UE – wymagają one niezależności krajowych organów ochrony danych (art. 16 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej / TFUE, art. 8 ust. 3 karty praw podstawowych) oraz niezależności krajowego banku centralnego (art. 130 i art. 127 TFUE, art. 14 Statutu Europejskiego Systemu Banków Centralnych i Europejskiego Banku Centralnego). Węgierski bank centralny jest częścią Europejskiego Systemu Banków Centralnych (ESBC), a prezes węgierskiego baku centralnego zasiada w Radzie Ogólnej Europejskiego Banku Centralnego, która jest trzecim organem decyzyjnym EBC.

1) Niezależność krajowego banku centralnego

Komisja stwierdziła kilka naruszeń prawa pierwotnego, w szczególności naruszeń art. 130 TFUE, który ustanawia całkowitą niezależność banku centralnego, oraz art. 127 ust 4. TFUE, zgodnie z którym „każdy projekt regulacji w dziedzinach podlegających jego kompetencji” powinien być konsultowany z EBC.

  • Zgodnie z art. 130 TFEU: „ani Europejski Bank Centralny, ani krajowy bank centralny (…) nie zwracają się o instrukcje ani ich nie przyjmują od instytucji, organów ani jednostek organizacyjnych Unii, rządów Państw Członkowskich, ani jakiegokolwiek innego organu”.

  • Artykuł 127 ust. 4 TFUE stanowi, że „Europejski Bank Centralny jest konsultowany (…) w sprawie każdego projektu regulacji w dziedzinach podlegających jego kompetencji”.

Ponadto, naruszono art. 14 ust. 2 Statutu Europejskiego Systemu Banków Centralnych i Europejskiego Banku Centralnego oraz art. 4 decyzji Rady (98/415/WE) w sprawie konsultacji Europejskiego Banku Centralnego. Komisja wezwała też władze Węgier do wyjaśnienia szeregu kwestii.

Naruszenia, o których mowa w wezwaniu do usunięcia uchybienia, dotyczą zarówno ustawy o Magyar Nemzeti Bank (MNB), jak i nowej konstytucji.

Zgodnie z ustawą o MNB, minister może brać bezpośredni udział w posiedzeniach rady polityki pieniężnej. Rząd może w ten sposób od wewnątrz wywierać bezpośredni wpływ na MNB. Programy posiedzeń MNB muszą być wcześniej przesyłane do rządu, co ogranicza możliwość przeprowadzania poufnych debat. Również zmiany w systemie wynagrodzenia prezesa stosuje się niezwłocznie w odniesieniu do osoby sprawującej urząd, podczas gdy powinny być one stosowane dopiero od nowej kadencji, aby nie używać wynagrodzeń jako narzędzia wywierania nacisku na MNB. Prezes i członkowie rady polityki pieniężnej muszą także złożyć przysięgę (wierności państwu i jego interesom), której tekst jest problematyczny ze względu na fakt, że prezes MNB jest również członkiem Rady Ogólnej EBC.

Komisja ma również wątpliwości dotyczące zasad odwoływania prezesa i członków rady polityki pieniężnej, które pociągają za sobą ryzyko ingerencji politycznej (nawet Parlament może wystąpić z wnioskiem o odwołanie członka rady polityki pieniężnej) i możliwość nadużyć. Wątpliwości rodzą również częste zmiany instytucjonalnych ram MNB, na przykład poprzez zwiększenie liczby członków rady polityki pieniężnej połączone z możliwością zwiększenia liczby wiceprezesów bez uwzględnienia potrzeb MNB.

Ponadto, postanowienia konstytucji regulują możliwe połączenie MNB z organem nadzoru finansowego. Chociaż połączenie to nie stanowi jako takie problemu, to jednak prezes MNB zostałby w jego wypadku zwykłym zastępcą wiceprzewodniczącego nowej struktury, co stanowi strukturalną ingerencję w jego niezależność.

2) Niezawisłość sądownictwa

Postępowanie w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego w zakresie sądownictwa dotyczy przede wszystkim nowego wieku emerytalnego sędziów i prokuratorów. Węgry podjęły decyzję o obniżeniu obowiązkowego wieku emerytalnego sędziów, prokuratorów i notariuszy z 70 lat do ogólnego wieku emerytalnego wynoszącego 62 lata z dniem 1 stycznia 2012 r.

Przepisy UE w sprawie równego traktowania w zakresie zatrudnienia (Dyrektywa 2000/78/WE) zakazują dyskryminacji w miejscu pracy ze względu na wiek. Zgodnie z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości UE, jeżeli rząd zdecyduje się na obniżenie wieku emerytalnego wyłącznie dla jednej grupy osób, konieczne jest obiektywne i proporcjonalne uzasadnienie tej decyzji. Powyższą zasadę potwierdził wyrok Trybunału z dnia 13 września 2011 r., w którym stwierdzono, że zabronienie pilotom zatrudnionym w przedsiębiorstwach lotniczych pracy po ukończeniu 60 lat stanowi dyskryminację ze względu na wiek.

W przypadku Węgier Komisja nie dopatrzyła się obiektywnego uzasadnienia dla odmiennego traktowania grupy zawodowej sędziów i prokuratorów, zwłaszcza w czasie, kiedy w całej Europie stopniowo podnosi się, a nie obniża wiek emerytalny. Sytuacja ta budzi tym większe wątpliwości prawne, że rząd Węgier powiadomił już Komisję o zamiarze podniesienia ogólnego wieku emerytalnego do 65 lat.

Jeżeli chodzi o niezawisłość sądownictwa, Komisja poprosiła również Węgry o więcej informacji w sprawie nowego ustawodawstwa o organizacji sądów. Zgodnie z nowym prawem, w rękach przewodniczącego nowego Krajowego Biura Sądownictwa skupiona jest władza obejmująca zarządzanie operacyjne sądami, zasoby ludzkie, budżet i przydział spraw sądowych. Zlikwidowano kolegialny proces decyzyjny w ramach zarządzania operacyjnego sądami oraz inne odpowiednie zabezpieczenia. Obecnie jedna osoba samodzielnie podejmuje wszystkie istotne decyzje dotyczące sądownictwa, w tym mianowania sędziów. Ponadto, kadencja byłego prezesa Sądu Najwyższego, wybranego w czerwcu 2009 r. na sześć lat, została z końcem 2011 r. przedwcześnie zakończona. Z kolei inni byli sędziowie Sądu Najwyższego wciąż sprawują swoje funkcje jako sędziowie nowego trybunału, który zastąpił Sąd Najwyższy. Komisja oczekuje, że szczegółowe odpowiedzi władz węgierskich umożliwią podjęcie decyzji, czy dalsze czynności w ramach postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego są konieczne.

3) Niezależność organu nadzorczego ds. ochrony danych

Sprawa nadzoru nad ochroną danych odnosi się do niedawnej decyzji Węgier o stworzeniu nowej Krajowej Agencji Ochrony Danych, która z dniem 1 stycznia 2012 r. zastąpiła Biuro Komisarza ds. Ochrony Danych. W związku z tym sześcioletnia kadencja urzędującego komisarza ds. ochrony danych, rozpoczęta w 2008 r., zakończy się przedwcześnie. Nie przewidziano środków tymczasowych do czasu wygaśnięcia mandatu urzędującego komisarza w 2014 r. Zgodnie z nowymi przepisami premier i prezydent mają również możliwość arbitralnego odwołania osoby sprawującej nowe stanowisko do spraw nadzoru danych .

Niezależność organów nadzorczych ds. ochrony danych osobowych gwarantują art. 16 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej oraz art. 8 karty praw podstawowych. Ponadto, zgodnie z przepisami UE w zakresie ochrony danych (Dyrektywa 95/46/WE), państwa członkowskie są zobowiązane do powołania całkowicie niezależnego organu nadzorczego monitorującego stosowanie dyrektywy. Potwierdził to również Trybunał Sprawiedliwości. W wyroku w sprawie dotyczącej Niemiec (C-518/07 z dnia 9 marca 2010 r.) Trybunał zaznaczył, że organy nadzorcze ds. ochrony danych powinny pozostawać poza jakimkolwiek wpływem z zewnątrz, w tym bezpośrednim czy pośrednim wpływem państwa. Trybunał orzekł, że samo ryzyko wystąpienia wpływu politycznego poprzez nadzór państwa wystarczy, aby przeszkodzić organom nadzorczym w niezależnym wykonywaniu swoich zadań.

Informacje ogólne

W 2011 r., w wyniku szeregu obaw wyrażonych przez Radę Europy, posłów do Parlamentu Europejskiego i inne instytucje, Komisja Europejska zobowiązała się do uważnego obserwowania rozwoju sytuacji na Węgrzech w związku z przyjęciem nowej konstytucji. W ostatnich miesiącach Komisja była w stałym kontakcie z władzami węgierskimi w sprawie przygotowania projektów ustaw zasadniczych wprowadzających w życie nową konstytucję. Komisja wyraziła szereg wątpliwości dotyczących zgodności powyższych ustaw z prawem UE (zob. memo/12/9). W grudniu przewodniczący Barroso oraz wiceprzewodniczący Reding i Rehn wystosowali pisma przedstawiające zastrzeżenia Komisji. Wiceprzewodnicząca Kroes pozostawała w stałym kontakcie z władzami Węgier przez cały 2011 r. Komisja interweniowała już w styczniu 2011 r. w celu zmiany czterech aspektów węgierskiej ustawy medialnej, które były niezgodne z prawem unijnym.

Więcej informacji:

Strona przewodniczącego José Manuela Barroso:

http://ec.europa.eu/president

Strona wiceprzewodniczącej Viviane Reding, komisarz UE ds. sprawiedliwości:

http://ec.europa.eu/reding

Strona wiceprzewodniczącego Olliego Rehna, komisarza UE ds. gospodarczych i euro:

http://ec.europa.eu/commission_2010-2014/rehn/index_en.htm

Zob. też: MEM0/12/12

Kontakt:

Pia Ahrenkilde Hansen (+32 2 295 30 70)

Cezary Lewanowicz (+32 2 298 05 09)

Matthew Newman (+32 2 296 24 06)

Amadeu Altafaj Tardio (+32 2 295 26 58)

Mina Andreeva (+32 2 299 13 82)

Vandna Kalia (+32 2 299 58 24)


Side Bar

My account

Manage your searches and email notifications


Help us improve our website