Navigation path

Left navigation

Additional tools

Other available languages: EN FR DE IT SV PT EL HU LT SK HR

Komisja Europejska

Komunikat prasowy

Frankfurt/Bruksela, dnia 9 października 2012 r.

Podczas targów książki we Frankfurcie ogłoszono zwycięzców Europejskiej Nagrody Literackiej

Nazwiska laureatów Europejskiej Nagrody Literackiej zostały dziś ogłoszone podczas targów książki we Frankfurcie. Nagroda jest wyróżnieniem dla najlepszych debiutujących lub nowo objawionych autorów w UE. Tegoroczni zwycięzcy to: Anna Kim (Austria), Lada Žigo (Chorwacja), Laurence Plazenet (Francja), Kevin Barry (Irlandia), Giedra Radvilavičiūtė (Litwa), Gunstein Bakke (Norwegia), Piotr Paziński (Polska), Afonso Cruz (Portugalia), Jana Beňová (Słowacja), Sara Mannheimer (Szwecja), Viktor Horváth (Węgry) oraz Emanuele Trevi (Włochy). Każdy ze zwycięzców (zob. szczegóły poniżej) otrzyma nagrodę pieniężną w wysokości 5 tys. euro, a co ważniejsze, będzie mógł uzyskać w trybie priorytetowym dofinansowanie z unijnego programu „Kultura” na przekład swojej książki na inne języki.

„Serdecznie gratuluję wszystkim tegorocznym zwycięzcom. Mam nadzieję, że nagroda pomoże im zyskać na popularności i prestiżu zarówno w kraju pochodzenia, jak i za granicą. Literatura nie zna granic i zapewnienie tego stanu rzeczy jest korzystne nie tylko dla autorów i wydawców, którzy chcą wejść na nowe rynki, lecz również dla czytelników, którzy mają większy wybór i możliwość sięgnięcia po lekturę, na którą w przeciwnym wypadku by się nie natknęli. Nasz nowy program „Kreatywna Europa” pozwoli nam w przyszłości w jeszcze większym stopniu wspierać pisarzy i różnorodność kulturową”, powiedziała Androulla Vassiliou, europejska komisarz ds. edukacji, kultury, wielojęzyczności i młodzieży.

Europejska Nagroda Literacka jest przyznawana pisarzom z 37 państw uczestniczących w unijnym programie „Kultura” (z 27 państw członkowskich UE, jak również z Albanii, Bośni i Hercegowiny, Chorwacji, Islandii, Liechtensteinu, byłej jugosłowiańskiej republiki Macedonii, Czarnogóry, Norwegii, Serbii i Turcji). Kandydatów do nagrody zgłaszają co roku krajowe jury z jednej trzeciej uczestniczących państw. W ten sposób każdy kraj jest reprezentowany w konkursie co trzy lata.

Od 2009 r., kiedy to nagrodę tę przyznano po raz pierwszy, 32 zwycięzców otrzymało z unijnego programu „Kultura” środki finansowe na przekład swoich książek na różne języki. Do dziś ponad 100 przekładów, obejmujących w sumie 19 języków, otrzymało unijne dofinansowanie. Zwycięzcy korzystają również z dodatkowej możliwości promocji na targach książki we Frankfurcie, Londynie i podczas festiwalu Passa Porta w Brukseli.

Tegoroczni laureaci zostaną uhonorowani i odbiorą nagrody podczas uroczystości, która odbędzie się 22 listopada w Brukseli z udziałem komisarz Androulli Vassiliou oraz wiodących przedstawicieli świata literatury, kultury i polityki. Konkurs organizuje Komisja Europejska, Europejska Federacja Księgarzy, Rada Pisarzy Europejskich oraz Federacja Wydawców Europejskich.

Kontekst

Komisja Europejska inwestuje rocznie 3 mln euro w tłumaczenia dzieł literackich i ponad 2,4 mln euro w projekty dotyczące współpracy z branżą księgarską. Branża ta wnosi 23 mld euro do unijnego PKB i zatrudnia 135 tys. osób w pełnym wymiarze czasu. Książki są drugim najczęściej wywożonym dobrem kultury w UE, po dziełach sztuki i antykach.

Branża wydawnicza stanowi istotną część sektora kultury i sektora kreatywnego, które odpowiadają za 4,5% unijnego PKB i zapewniają nawet 8,5 miliona miejsc pracy. Sektory te okazały się stosunkowo odporne na kryzys, stoją jednak w obliczu znacznych wyzwań wynikających ze zmian technologicznych, globalizacji i fragmentacji rynku wynikającej z podziałów kulturowych i językowych.

Komisja zaproponowała nowy program zatytułowany „Kreatywna Europa” mający wzmocnić konkurencyjność tych sektorów i promować różnorodność kulturową. W latach 2014-2020 Komisja zamierza przeznaczyć na program „Kreatywna Europa” budżet w wysokości 1,8 mld euro, co stanowi wzrost o 37% w porównaniu z obecnym poziomem finansowania. Program umożliwi dofinansowanie przekładów ponad 5 tys. książek oraz wsparcie 8 tys. organizacji kulturalnych, zapewni również 300 tys. artystów i osób zawodowo związanych z kulturą możliwość działania za granicą oraz zdobycia międzynarodowych doświadczeń, a ich dziełom – zaistnienia za granicą (IP/11/1399).

W dniu 26 września br. Komisja przedstawiła strategię zatytułowaną „Promowanie sektora kultury i sektora kreatywnego na rzecz wzrostu gospodarczego i wzrostu zatrudnienia w UE”. Jej celem jest zwiększenie potencjału eksportowego tych sektorów, jak również maksymalizacja korzyści w innych obszarach, takich jak innowacyjność, technologie informacyjno-komunikacyjne czy rewitalizacja obszarów miejskich. W strategii wzywa się do podjęcia działań na rzecz rozwoju umiejętności, zwiększenia dostępu do finansowania, promocji nowych modeli biznesowych, poszerzania kręgu odbiorców, ułatwienia dostępu do rynków międzynarodowych oraz wypracowania lepszych powiązań z innymi sektorami (IP/12/1012).IP/12/1012)

Zwycięscy autorzy i ich książki

Anna Kim (Austria)

Anna Kim urodziła się w 1977 r. w Daejeon w Korei Południowej a w 1979 r. jej rodzina wyemigrowała do Niemiec. Anna Kim studiowała filozofię i teatrologię na Uniwersytecie Wiedeńskim. Opublikowała kilka opowiadań, esejów i wierszy, jak również trzy powieści, w tym Die gefrorene Zeit, która została przetłumaczona na język angielski oraz albański. Anna Kim mieszka w Wiedniu.

  • Die gefrorene Zeit (Zastygły czas)

Narratorem powieści Anny Kim jest stosunkowo niedoświadczona naukowiec, która pracuje dla Czerwonego Krzyża i pomaga osobom z byłej Jugosławii w poszukiwaniu zaginionych krewnych. Pomagając mężczyźnie z Kosowa, którego żona zaginęła podczas wojny, natyka się na makabryczne wyniki ekspertyz archeologów, antropologów i lekarzy sądowych. Z czasem coraz silniej i coraz bardziej osobiście angażuje się w historię swojego klienta, któremu towarzyszy w podróży do Kosowa, gdzie na własne oczy przekonuje się o skutkach konfliktu.

Lada Žigo (Chorwacja)

Lada Žigo urodziła się w 1970 r. w Zagrzebiu. Ukończyła studia w zakresie komparatystyki literackiej i filozofii na Uniwersytecie w Zagrzebiu. Współpracowała z wieloma gazetami i czasopismami kulturalnymi i literackimi, gdzie publikowała recenzje literackie i eseje. Prowadzi panel literacki Chorwackiego Stowarzyszenia Pisarzy. Jej pierwsza książka Ljudi i novinari (Ludzie i dziennikarze) wydana w 2007 r. była nominowana do dwóch nagród literackich. Rulet (Ruletka) jest jej trzecią powieścią. Lada Žigo jest członkiem Chorwackiego Stowarzyszenia Pisarzy oraz Chorwackiej Organizacji Artystów Niezależnych. Mieszka i pracuje w Zagrzebiu.

  • Rulet (Ruletka)

Ruletka to studium tego, w jaki sposób hazard może stać się jedynym źródłem nadziei ludzi żyjących w społeczeństwie bez żadnych perspektyw. Główny bohater, żołnierz rozczarowany przywódcami Serbii i Chorwacji, których uważa za zbrodniarzy, popada w nałóg hazardu. Jednocześnie uważa on, że na skutek amerykanizacji kultury i języka jego kraj traci swoją niezależność a zwykli ludzie – miejsca pracy, które składane są na ołtarzu liberalnego kapitalizmu. Ucieka w hazard. Ruletka staje się tym, co decyduje o losie, grą, gdzie może wygrać lub wszystko stracić.

Laurence Plazenet (Francja)

Laurence Plazenet urodziła się w Paryżu w 1968 r. Była studentka École Normale Supérieure, jest docentem literatury klasycznej i posiada tytuł doktora literatury. Swoją karierę zawodową rozpoczęła jako profesor na Sorbonie i studiowała na Uniwersytecie Princeton w 1994 r. Przez kolejnych 10 pracowała na uniwersytecie, zanim opublikowała swoją pierwszą książkę L’amour seul. Od tego czasu napisała dwie kolejne książki La blessure et la soif oraz Disproportion de l’homme. Wykładowca literatury francuskiej na Uniwersytecie Paryskim – Sorbonie, członkini francuskiego Krajowego Ośrodka Badań Naukowych oraz Francuskiego Instytutu Uniwersyteckiego (IUF) oraz wiceprzewodnicząca Stowarzyszenia Przyjaciół Port-Royal, Plazenet pracuje obecnie nad swoją czwartą powieścią.

  • L’amour seul (Samotna miłość)

W wieku 15 lat Louise Catherine d’Albrecht spotyka swojego opiekuna pana de Ramon. Ich potajemny związek miłosny trwa, dopóki ojciec dziewczyny nie zmusza jej, by opuściła miasto i wróciła na wieś. Po powrocie do Paryża Louise ma nadzieję, że jej ukochany ponownie ją odnajdzie, lecz jemu nie udaje się wrócić. Pobożna i pełna obaw, poświęca swoje życie studiom i pisze pierwszą książkę. De Ramon powraca a ich miłość ponownie ożywa. De Ramon, który czuje się jednak stary i niegodny swojej ukochanej, decyduje się ją porzucić. Louise podtrzymuje z nim jednostronną korespondencję, kończąc swe życie w ascezie, którą wspomnienie pożądania czyni jeszcze bardziej surową.

Kevin Barry (Irlandia)

Kevin Barry urodził się w mieście Limerick w 1969 r. W młodości dużo podróżował i do 36 roku życia zmienił miejsce zamieszkania aż 17 razy. Zanim osiedlił się w Sligo, mieszkał w Cork, Santa Barbara, Barcelonie i Liverpoolu. Pisał dla wielu gazet i czasopism, m.in. dla Sunday Herald, Irish Examiner, Guardian, Irish Times oraz Sydney Morning Herald. Jego opowiadania były powszechnie publikowane po obu stronach Atlantyku. W 2007 r. otrzymał nagrodę im. Rooney’a dla literatury irlandzkiej za swój debiutancki zbiór opowiadań There are little kingdoms, opublikowany przez dublińskie wydawnictwo Stinging Fly Press. W 2012 r. zwyciężył w konkursie Sunday Times EFG Private Bank Short Story Award na najlepsze opowiadanie.

  • Bohane, miasto

Autor wybiega czterdzieści lat w przyszłość, kiedy to Bohane, niegdyś kwitnące miasto na zachodnim wybrzeżu Irlandii, znajduje się na skraju upadku i moralnego bankructwa, rozdzierane przez wewnętrzne konflikty plemienne. Nadal posiada eleganckie dzielnice, lecz prawdziwe życie miasta rozgrywa się w slumsach i ubogich uliczkach Smoketown, wieżowcach Northside Rises oraz pełnych grozy bagnach Big Nothin'. Od lat Bohane jest w rękach Logana Hartnetta, szykownego szefa gangu Hartnett Fancy. Jego zaufani poplecznicy stają się jednak coraz bardziej ambitni, jego partnerka domaga zaś, by porzucił dotychczasowe życie i stał się uczciwy, a jego matka…

Giedra Radvilavičiūtė (Litwa)

Radvilavičiūtė to pseudonim Giedry Subačienė, urodzonej w 1960 r. w mieście Panevėžys na Litwie. Po szkole średniej ukończyła studia w zakresie języka i literatury litewskiej na Uniwersytecie Wileńskim. Początkowo pracowała jako nauczycielka w swoim rodzinnym regionie, później zajęła się pracą dziennikarską w Wilnie. Od 1994 r. do 1998 r. mieszkała w Chicago, gdzie jej mąż Giedrius Subačius wykładał na uniwersytecie. Obecnie mieszka w Wilnie i pracuje w instytucji rządowej jako redaktor językowy.

  • Šiąnakt aš miegosiu prie sienos (Dziś będę spać przy ścianie)

Tematem zebranych w tym tomie opowiadań są codzienne zdarzenia, pozornie nieistotne doświadczenia i spostrzeżenia. Bohaterką kilku z nich jest kobieta w średnim wieku, żyjąca ze swą córka w małym mieszkaniu na starym mieście w Wilnie. W opowiadaniu Urok tekstu określono pięć kryteriów udanego utworu literackiego, które zostają następnie zilustrowane przez autorkę za pomocą rozwijanej historii. Kolejne opowiadanie Ci, których chciałabym ponownie spotkać: Wprowadzenie to narracyjne rozważania poświęcone różnorodnym postaciom.

Gunstein Bakke (Norwegia)

Gunstein Bakke urodził się w 1968 r. w Setesdal w południowej Norwegii. Zadebiutował w 2000 r. powieścią Kontoret. Wszystkie jego powieści zostały dobrze przyjęte, ale to właśnie dzięki Maud i Aud zyskał ostatecznie uznanie jako jeden z najbardziej oryginalnych pisarzy norweskich. Skłaniająca do refleksji książka Bakke’go łączy poetycki język, wielogłosową narrację i trafną analizę. Bakke dzieli obecnie swoje życie między Oslo i Gotlandią.

  • Maud og Aud: ein roman om trafikk (Maud i Aud: powieść o ruchu drogowym)

Skomponowana z narracyjnych wstawek i poetyckich opisów powieść zawiera rozważania na temat ruchu ulicznego i fizycznych aspektów ludzkiego życia w społeczeństwie, gdzie technologia staje się coraz ważniejsza. Centralnym punktem historii jest rodzina zniszczona przez wypadek drogowy. Matka zginęła, ojciec żyje jedynie dzięki sztucznym organom, zaś siostry bliźniaczki, Maud i Aud, doznały obrażeń fizycznych i mentalnych.

Piotr Paziński (Polska)

Piotr Paziński, urodzony w 1973 r., jest autorem trzech książek: monografii o Ulissesie Jamesa Joyce’a, osobistego przewodnika śladami Joyce’a po Dublinie oraz powieści Pensjonat opublikowanej w 2010 r. przez wydawnictwo Nisza. Za tę ostatnią nagrodzony został Paszportem Polityki. Piotr Paziński mieszka w Warszawie, gdzie pełni funkcję redaktora naczelnego miesięcznika Midrasz, poświęconego kulturze żydowskiej, i pracuje nad zbiorem opowiadań.

  • Pensjonat

Akcja Pensjonatu jest stosunkowo prosta – opisuje wycieczkę młodego mężczyzny do domu wypoczynkowego pod Warszawą. Jako chłopiec często bywał tam ze swą babcią, a teraz spotyka szereg starszych gości pensjonatu, którzy pamiętają go jako dziecko. Nie jest to jednak zwykły pensjonat: jego mieszkańcami są Żydzi, którzy przetrwali Holocaust, więc wszystko, co się w nim dzieje jest jak sen o przeszłości, to zgromadzenie duchów, wskrzeszenie ludzi, wydarzeń, rozmów i ideologicznych argumentów sprzed wielu lat.

Afonso Cruz (Portugalia)

Afonso Cruz urodził się w mieście Figueira da Foz w 1971 r. Jest reżyserem filmów animowanych, ilustratorem, muzykiem i pisarzem. Studiował w Wyższej Szkole Sztuk Pięknych António Arroio w Lizbonie, Kolegium Sztuk Pięknych oraz Instytucie Sztuk Kreatywnych na Maderze. W swoim dorobku reżyserskim ma kilka filmów animowanych i seriali. W 2007 r. nagrał płytę ze swoim bluesowo-rootsowym zespołem The Soaked Lamb, do której skomponował muzykę i napisał teksty oraz na której grał na gitarze, bandżo i ukulele. Karierę pisarską rozpoczął w 2008 r., wydając powieść A carne de deus (Ciało Boga).

  • A Boneca de Kokoschka (Lalka Kokoschki)

Powieść ta jest metaforą historii przyjaźni, znaczenia Innego dla naszej tożsamości. Jednym z bohaterów powieści jest Isaac Dresner, Żyd, który zaczął utykać na lewą nogę na skutek traumy spowodowanej wspomnieniem śmierci swego najlepszego przyjaciela zabitego na jego oczach w trakcie II Wojny Światowej. Czytelnik poznaje również inne postacie: Bonifaza Vogla, którego świadomość zanika, Tsilię Kaceva, ortodoksyjnego Żyda ze stygmatami oraz milionera Zsigmonda Vargę pragnącego zważyć ludzką duszę za pomocą wagi hydraulicznej mierzącej zło i grzechy.

Jana Beňová (Słowacja)

Urodzona w 1974 r. Jana Beňová jest poetką i pisarką. Ukończyła Akademię Muzyki i Sztuk Teatralnych w Bratysławie na wydziale dramaturgii teatralnej. Pisała dla magazynów Dotyky, Fragment oraz Slovenské Pohľady, a następnie jako dziennikarka dla gazety SME, tworząc pod pseudonimem Jana Parkrová. Obecnie pracuje jako redaktor w Instytucie Teatralnym w Bratysławie. Zadebiutowała tomem wierszy Svetloplachý. Jest również autorką dwóch innych zbiorów poezji Lonochod i Nehota, powieści Parker oraz zbioru opowiadań Dvanásť poviedok a Ján Med.

  • Café Hyena: tradycyjna kawiarnia w centrum Bratysławy, gdzie turyści przeplatają się ze stałymi bywalcami i parami zakochanych. To książka o tym, jak ważne jest to, by towarzyszyć tym, których kochamy i ich chronić – szczególnie przy pokonywaniu labiryntu dzielnicy Petržalka (zwłaszcza że Minotaur wymknął się niepostrzeżenie).

Sara Mannheimer (Szwecja)

Sara Mannheimer dorastała w Göteborgu w Szwecji i kształciła w Stanach Zjednoczonych, Holandii i Czechach. Obecnie mieszka w Sztokholmie. Zajmuje się nie tylko pisarstwem, prowadzi również pracownię wyrobów ze szkła Stockholm Heta Glas. W latach 2011–2012 sztokholmski teatr Stadsteater gościł szeroko uznany przez krytyków spektakl taneczno-teatralny Come Rushing, nad którym pracowała wspólnie z choreografką Birgittą Egerbladh. Reglerna, jej powieść z 2008 r., była nominowana do nagrody literackiej Augustpriset i zdobyła nagrodę dla debiutujących pisarzy przyznawaną przez gazetę Borås Tidning. Handlingen była nominowana do nagrody szwedzkiego radia za najlepszą powieść (Sveriges Radios Romanpris).

  • Handlingen (Działania)

Handlingen to historia kobiety, która pragnie zdobyć Bibliotekę, w której zgromadzono wszystkie dzieła światowej literatury. U podstaw jej neurotycznej potrzeby kontrolowania świata wokół siebie i zgłębienia złożonych teorii Rolanda Barthesa i Julii Krystewej leży ogromne cierpienie po utracie ciąży. W poetyckiej prozie Sary Mannheimer splatają się realizm i magia. Dzięki zatarciu cienkiej granicy pomiędzy rzeczywistością a wyobraźnią pisarce udaje się przedstawić kruchość codziennego życia, często starannie ukrytą.

Viktor Horváth (Węgry)

Viktor Horváth urodził się w 1962 r. w Peczu. W latach 2003–2006 skończył studia doktoranckie na Uniwersytecie w Miszkolcu. Od 2003 r. wykłada teorię poetyki oraz historię formy średniowiecza i późnego średniowiecza na Uniwersytecie w Peczu. Tłumaczy z angielskiego, niemieckiego i hiszpańskiego.

  • Török tükör (Tureckie zwierciadło)

Powieść Tureckie zwierciadło to pełna przygód podróż do szesnastowiecznych Węgier, przenosząca czytelnika w czasy, kiedy kraj ten dostał się pod panowanie sułtana Sulejmana Wspaniałego. Opisuje niestabilną sytuację na granicy pomiędzy dwoma mocarstwami i przedstawia barwna mozaikę wydarzeń, języków i świętych tekstów oraz kawalkadę królów, monarchów, potężnych sułtanów, węgierskiej szlachty oraz otomańskich bejów, kupców, sędziów a – od czasu do czasu – nawet aniołów, dżinów i dziwnych maszyn latających.

Emanuele Trevi (Włochy)

Emanuele Trevi urodził się w Rzymie w 1964 r. Jest pisarzem i krytykiem literackim. Był dyrektorem artystycznym wydawnictwa Fazi i współredaktorem antologii przygotowanej wspólnie z Marco Lodolim. Autor licznych esejów poświęconych poetom i pisarzom, za pracę na temat poety Pietro Tripodo otrzymał nagrodę Sandro Onofri. Pracuje obecnie dla radia Rai 3 nad audycją Lucyfer. Współpracuje również z czasopismami, m.in.: Il Caffè Illustrato i Nuovi Argomenti, oraz włoskimi dziennikami La Repubblica, La Stampa i Il Manifesto.

  • Qualcosa di scritto (Cokolwiek na piśmie)

Rzym, początek lat dziewięćdziesiątych. Pisarz, koło trzydziestki, cyniczny i naiwny, znajduje pracę w archiwum fundacji Piera Paolo Pasoliniego, gdzie poznaje Laurę Betti, złośliwą starszą kobietę. Spotkanie z szaloną bohaterką tej książki jest na swój sposób spotkaniem z samym Pasolinim. Tymczasem historia ukryta w niedokończonej powieści reżysera, Petrolio, staje się przewodnikiem po rozczarowaniach naszych czasów i tajemnicach życia.

Więcej informacji

Strona internetowa poświęcona Europejskiej Nagrodzie Literackiej: http://www.euprizeliterature.eu/

Portal UE poświęcony kulturze: http://ec.europa.eu/culture

Strona internetowa komisarz Androulli Vassiliou

Komisarz Androulla Vassiliou na Twitterze @VassiliouEU

Kontakt:

Dennis Abbott (+32 2 295 92 58); Twitter: @DennisAbbott

Dina Avraam (+32 2 295 96 67)


Side Bar

My account

Manage your searches and email notifications


Help us improve our website