Navigation path

Left navigation

Additional tools

Coraz więcej krajów europejskich obniża lub blokuje wynagrodzenia nauczycieli

European Commission - IP/12/1073   05/10/2012

Other available languages: EN FR DE DA ES NL IT SV PT FI EL CS ET HU LT LV MT SK SL BG RO

Komisja Europejska

Komunikat prasowy

Bruksela, 5 października 2012 r.

Coraz więcej krajów europejskich obniża lub blokuje wynagrodzenia nauczycieli

Szesnaście krajów europejskich obniżyło lub zablokowało płace nauczycieli w związku z pogorszeniem koniunktury gospodarczej. Zgodnie z raportem opublikowanym przez Komisję Europejską z okazji Światowego Dnia Nauczyciela, ograniczenia budżetowe i środki oszczędnościowe w największym stopniu dotykają nauczycieli w Irlandii, Grecji, Hiszpanii, Portugalii i Słowenii. Płace nauczycieli w Bułgarii, na Cyprze, w Estonii, Francji, na Węgrzech, we Włoszech, na Litwie, Łotwie, w Zjednoczonym Królestwie, Chorwacji i Liechtensteinie spadły nieznacznie lub utrzymały się na tym samym poziomie. Ze sprawozdania poświęconego wynagrodzeniom i świadczeniom pracowniczym nauczycieli i dyrektorów szkół w Europie w okresie 2011/12 wynika jednak również, że od połowy 2010 r. w czterech krajach, tj. w Czechach, Polsce, na Słowacji i w Islandii, płace nauczycieli wzrosły, podczas gdy w Rumunii wróciły niemal do poziomu sprzed kryzysu.

„Nauczyciele odgrywają zasadniczą rolę w życiu dzieci i, jak powszechnie wiadomo, mogą w decydujący sposób kształtować ich przyszłość”, powiedziała Androulla Vassiliou, komisarz ds. edukacji, kultury, wielojęzyczności i młodzieży. „Wynagrodzenia nauczycieli i warunki ich pracy powinny być głównym priorytetem, aby przyciągać i zatrzymywać w zawodzie najlepszych pracowników. Przyciąganie najlepszych nauczycieli nie jest tylko kwestią płac: należy zapewnić odpowiednie wyposażenie klas a nauczyciele muszą mieć prawo głosu w kwestiach unowocześniania programów nauczania i reform systemu edukacji".

Ze wspomnianego sprawozdania wynika, że od połowy 2010 r. kryzys gospodarczy wywiera wpływ na płace nauczycieli, gdyż coraz więcej krajów wprowadza zarówno cięcia wynagrodzeń, jak i ograniczenia w zakresie świadczeń pracowniczych takich jak płatne urlopy wypoczynkowe i premie. Grecja zmniejszyła wynagrodzenia podstawowe nauczycieli o 30 proc. i przestała wypłacać dodatki na Boże Narodzenie i Wielkanoc. W 2011 r. Irlandia obcięła pensje początkujących nauczycieli o 13 proc., a wynagrodzenia tych, którzy zostali mianowani po 31 stycznia br. zostały obniżone o kolejne 20 proc. w związku ze zniesieniem dodatku za kwalifikacje. W Hiszpanii dokonano cięć wynagrodzeń nauczycieli i innych pracowników sektora publicznego o około 5 proc. w 2010 r. i od tamtej pory nie zostały one zrewaloryzowane o poziom inflacji. Podobne środki zastosowano też w Portugalii.

W Europie maksymalne wynagrodzenia doświadczonych nauczycieli są zazwyczaj dwukrotnie wyższe od minimalnych wynagrodzeń początkujących pracowników. Jednak zważywszy, że potrzeba średnio 15-25 lat kariery, aby dojść do maksymalnego poziomu wynagrodzenia, organizacje nauczycieli obawiają się, że może to zniechęcać młodych ludzi do podejmowania pracy w tym zawodzie.

Podczas gdy wynagrodzenia dla początkujących nauczycieli stają się nieatrakcyjne, jeśli uwzględni się dodatki za dodatkowe obowiązki lub godziny nadliczbowe, w wielu krajach europejskich poziom większości wynagrodzeń jest zbliżony do maksymalnego poziomu wynagrodzeń podstawowych nauczycieli. Na przykład na Łotwie w praktyce zarobki netto są prawie dwukrotnie wyższe od maksymalnego wynagrodzenia podstawowego. Również w Danii, na Litwie, w Polsce, Słowacji, Finlandii, Anglii i Walii przy uwzględnieniu świadczeń pracowniczych zarobki netto są wyższe od maksymalnego wynagrodzenia podstawowego. Można to w pewnej mierze wytłumaczyć faktem, że stosunkowo wysoki odsetek nauczycieli należy do starszych grup wiekowych. Niektóre państwa zmagają się z niedoborem nauczycieli i starzeniem się siły roboczej w tej grupie zawodowej („Kluczowe dane o edukacji w Europie – 2012”, IP/12/121).

Ze sprawozdania poświęconego wynagrodzeniom i świadczeniom pracowniczym nauczycieli i dyrektorów szkół w Europie w okresie 2011/12 wynika również, że choć wszystkie kraje utrzymują, że poprawa wyników uczniów i studentów należy do ich głównych priorytetów, tylko połowa państw objętych sprawozdaniem przyznaje nauczycielom dodatki na podstawie pozytywnych wyników nauczania lub osiągnięć studentów (są to: Bułgaria, Czechy, Dania, Estonia, Grecja, Łotwa, Węgry, Austria, Polska, Rumunia, Słowenia, Finlandia, Szwecja, w Zjednoczonym Królestwie – Anglia i Walia, Irlandia Północna i Turcja).

Kontekst

Wynagrodzenia i świadczenia pracownicze nauczycieli i dyrektorów szkół w Europie 2011/12

Omawiane sprawozdanie roczne zawiera zestawienie porównawcze wynagrodzeń w 32 państwach Europy (tj. w państwach członkowskich UE, Norwegii, Islandii, Liechtensteinie, Chorwacji i Turcji). Obejmuje ono nauczycieli i dyrektorów szkół zatrudnionych w pełnym wymiarze czasu pracy, w pełni wykwalifikowanych, na poziomach kształcenia przedszkolnym, podstawowym, gimnazjalnym i ponadgimnazjalnym.

Sprawozdanie zawiera informacje na temat:

  • organów decyzyjnych odpowiedzialnych za ustalanie siatki płac nauczycieli;

  • wynagrodzeń w sektorze prywatnym;

  • minimalnego i maksymalnego wynagrodzenia podstawowego w stosunku do PKB na mieszkańca i w stosunku do realnych zarobków (wynagrodzenie podstawowe plus świadczenia pracownicze);

  • wzrostu wynagrodzenia w zależności od stażu pracy;

  • niedawnego wzrostu/spadku siły nabywczej nauczycieli oraz skutków kryzysu gospodarczego;

  • różnego rodzaju świadczeń pracowniczych i organów decyzyjnych odpowiedzialnych za ich przyznawanie.

Eurydice

Sprawozdanie jest opracowywane dla Komisji Europejskiej przez sieć Eurydice, która dostarcza analiz i informacji na temat europejskich systemów kształcenia i polityki w zakresie edukacji. Do sieci tej należy 38 jednostek krajowych znajdujących się w 34 państwach uczestniczących w unijnym programie „Uczenie się przez całe życie” (państwa członkowskie UE, Chorwacja, Serbia, Islandia, Lichtenstein, Norwegia, Szwajcaria i Turcja). Serbia oraz Szwajcaria nie zostały objęte sprawozdaniem w sprawie wynagrodzeń i świadczeń pracowniczych nauczycieli i dyrektorów szkół w Europie w okresie 2011/12. Koordynacją i zarządzaniem Eurydice zajmuje się UE Agencja Wykonawcza ds. Edukacji, Kultury i Sektora Audiowizualnego.

Dodatkowe informacje

Pełny tekst sprawozdania w sprawie wynagrodzeń i świadczeń pracowniczych nauczycieli i dyrektorów szkół w Europie w okresie 2011/12 w języku angielskim jest dostępny na stronie:

http://eacea.ec.europa.eu/education/eurydice/documents/facts_and_figures/salaries.pdf

Komisja Europejska: Edukacja i kształcenie (w językach EN/FR/DE)

Strona internetowa Androulli Vassiliou (w językach EN/FR/DE/EL)

Śledź wypowiedzi Androulli Vassiliou na Twitterze @VassiliouEU

Kontakt:

Dennis Abbott (+32 2 295 92 58); Twitter: @DennisAbbott

Dina Avraam (+32 2 295 96 67)

Załączniki

Wykres 1: Zmiany podstawowych wynagrodzeń nauczycieli i dyrektorów szkół w wartościach bezwzględnych w sektorze publicznym w latach 2010/2011 i 2011/2012, w porównaniu do poprzedniego roku

2010/11

2011/12

Wzrost w związku z reformą wynagrodzeń

Wzrost w związku z szczególnymi dostosowaniami dla nauczycieli

Wyłącznie waloryzacja o wzrost kosztów utrzymania

Wynagrodzenia zablokowane

Obniżki wynagrodzeń

Uwagi odnośnie do poszczególnych krajów

Irlandia: W roku szkolnym 2011/2012 wynagrodzenia nauczycieli aktywnych zawodowo pozostały niezmienione w stosunku do roku szkolnego 2010/11. Wynagrodzenia początkujących nauczycieli, mianowanych po 1 stycznia 2010 r., zmniejszono o 10 proc. Dodatkową obniżkę o 3,2 proc. zastosowano w odniesieniu do zatrudnionych po 1 grudnia 2011 r.

Francja: W 2010 r. ogólna indeksacja wynagrodzeń wyniosła 0,5 proc., natomiast w 2011 i 2012 r. nie przeprowadzono indeksacji. Blokada wynagrodzeń w latach 2011 i 2012 dotyczy punktu odniesienia indeksacji. W 2011 r. początkujących nauczycieli z dołu siatki płac objęto pierwszą rewaloryzacją wynagrodzeń. Druga rewaloryzacja miała miejsce w 2012 r. Obie polegały na przesunięciu nauczycieli na wyższy poziom siatki płac.

Holandia: Brak danych

Wykres 2: Minimalne i maksymalne roczne wynagrodzenia podstawowe brutto dla zatrudnionych w szkołach publicznych w pełnym wymiarze godzin, w pełni wykwalifikowanych nauczycieli oraz średnie roczne realne wynagrodzenia brutto tej kategorii nauczycieli, w standardzie siły nabywczej w euro (2011/2012)

Szkoły podstawowe

Gimnazja

Szkoły ponadgimnazjalne

Minimalne wynagrodzenie podstawowe

Maksymalne wynagrodzenie podstawowe

Średnie realne zarobki

Minimalne wynagrodzenie podstawowe

Maksymalne wynagrodzenie podstawowe

Średnie realne zarobki

Minimalne wynagrodzenie podstawowe

Maksymalne wynagrodzenie podstawowe

Średnie realne zarobki

Belgia (wspólnota francuska)

25 815

44 483

:

25 815

44 483

:

32 120

56 286

:

Belgia (wspólnota niemieckojęzyczna

23 282

40 009

:

23 282

40 009

:

29 337

51 012

:

Belgia (wspólnota Flamandzka)

26 262

45 507

37 805

26 262

45 507

37 457

32 812

57 625

49 229

Bułgaria

6 010

nd.

10 405

6 010

nd.

10 405

6 010

nd.

10 405

Republika Czeska

13 412

16 201

16 820

13 412

16 201

16 853

13 412

16 201

17 958

Dania

29 640

35 741

46 152

29 640

35 741

46 152

30 307

39 114

56 336

Niemcy

38 395

51 168

:

42 873

56 864

:

46 374

63 944

:

Estonia

10 308

15 066

13 446

10 308

15 066

13 446

10 308

15 066

13 446

Irlandia

25 430

54 272

:

25 430

54 272

:

25 430

54 272

:

Grecja

15 327

27 990

22 213

15 327

27 990

22 213

15 327

27 990

22 213

Hiszpania

30 061

42 625

:

33 662

47 190

:

33 662

47 190

:

Francja

20 649

39 385

25 227

23 029

41 898

25 227

23 219

42 107

25 227

Włochy

22 394

32 924

26 359

24 141

36 157

28 257

24 141

37 799

29 568

Cypr

29 614

64 839

:

29 614

64 839

:

29 614

64 839

:

Łotwa

6 257

6 512

12 948

6 257

6 512

12 948

6 257

6 512

14 608

Litwa

6 155

11 341

:

6 155

11 341

14 711

6 155

11 341

14 711

Luksemburg

54 600

96 343

75 471

63 358

110 132

86 745

63 358

110 132

86 745

Węgry

8 598

14 722

14 419

9 126

18 485

14 419

9 126

18 485

16 581

Malta

23 326

30 904

:

23 326

30 904

:

23 326

30 904

:

Holandia

:

:

:

:

:

:

:

:

:

Austria

26 426

50 738

:

29 074

61 181

52 308

29 074

61 181

52 308

Polska

9 021

14 992

22 170

10 159

17 092

22 506

11 484

19 562

21 998

Portugalia

25 758

52 441

34 727

25 758

52 441

36 386

25 758

52 441

36 386

Rumunia

5 024

14 205

9 614

5 345

14 205

9 775

5 345

14 205

9 775

Słowenia

22 094

34 241

:

22 094

34 241

:

22 094

34 241

:

Słowacja

8 860

11 996

13 968

8 860

11 996

13 968

8 860

11 996

13 925

Finlandia

25 617

33 317

34 553

27 666

35 983

38 333

29 338

38 843

42 524

Szwecja

22 439

31 188

26 762

22 439

31 188

26 762

24 394

33 452

28 923

Zjednoczone Królestwo (Anglia, Walia)

24 430

41 594

41 304

24 430

41 594

44 134

24 430

41 594

44 134

Zjednoczone Królestwo (Irlandia Północna)

24 430

41 594

38 040

24 430

41 594

41 635

24 430

41 594

41 635

Zjednoczone Królestwo (Szkocja)

29 101

38 702

36 375

29 101

38 702

36 375

29 101

38 702

36 375

Liechtenstein

44 454

72 142

:

52 502

85 210

:

52 502

85 210

:

Norwegia

31 236

nd.

37 537

31 236

nd.

37 537

32 663

nd.

40 213

Chorwacja

13 394

15 950

17 103

13 394

18 139

17 103

13 394

18 139

18 249

Islandia

21 983

27 465

:

21 983

27 465

:

27 089

36 044

29 110

Turcja

20 039

23 547

:

20 039

23 547

:

18 977

22 485

:

: Brak danych nd. Nie dotyczy

Źródło: Eurydice

Uwagi odnośnie do poszczególnych krajów

Bułgaria: Karta nauczyciela określa jedynie minimalne wynagrodzenie podstawowe, lecz nie maksymalne. Podane wartości dotyczą początkujących nauczycieli bez stażu w zawodzie.

Niemcy: Dane za rok szkolny 2010/11.

Polska: Minimalne i maksymalne wynagrodzenia podstawowe nauczycieli dla szkół podstawowych i gimnazjalnych obliczono dla nauczycieli z minimalnymi pełnymi kwalifikacjami. Jednak ok. 90 proc. nauczycieli posiada wyższy poziom kwalifikacji i otrzymuje wyższe wynagrodzenie.

Norwegia: Dane dla nauczycieli z cztero- pięcio- letnim przygotowaniem zawodowym.

Wykres 3: Tendencje w zakresie minimalnego podstawowego wynagrodzenia rocznego brutto w standardzie siły nabywczej w euro (ceny z 2000 r.) dla nauczycieli w szkołach podstawowych i ponadgimnazjalnych (ISCED 1 i ISCED 3), 2000-2012

Szkoły podstawowe

Szkoły ponadgimnazjalne

Nota bene: Oś X = lata referencyjne; 2000-2012 r.

Oś Y = względny procentowy wzrost, rok 2000 = 100

Źródło: Eurydice.

Wyjaśnienia i uwagi odnośnie do poszczególnych krajów

Zob. pełny tekst sprawozdania


Side Bar

My account

Manage your searches and email notifications


Help us improve our website