Salarissen van leraren gekort of bevroren in een toenemend aantal Europese landen

Europese Commissie

Persbericht

Brussel, 5 oktober 2012

Salarissen van leraren gekort of bevroren in een toenemend aantal Europese landen

Zestien Europese landen hebben de salarissen van leerkrachten gekort of bevroren als reactie op de economische recessie. Leerkrachten in Ierland, Griekenland, Spanje, Portugal en Slovenië zijn het zwaarst getroffen door budgettaire inkrimpingen en bezuinigingsmaatregelen, volgens een verslag dat de Europese Commissie heeft gepubliceerd ter gelegenheid van World Teachers' Day. De salarissen van leerkrachten in Bulgarije, Cyprus, Estland, Frankrijk, Hongarije, Italië, Letland, Litouwen, het Verenigd Koninkrijk, Kroatië en Liechtenstein zijn licht gedaald of gelijk gebleven. Uit het verslag "Teachers' and School Heads' Salaries and Allowances in Europe 2011/12" blijkt echter ook dat in vier landen, de Tsjechische Republiek, Polen, Slowakije en IJsland, de salarissen van leerkrachten gestegen zijn sinds halverwege 2010, en in Roemenië zijn de salarissen bijna weer terug op het niveau van voor de crisis.

Androulla Vassiliou, Commissaris voor Onderwijs, cultuur, meertaligheid en jeugdzaken, verklaarde: "Leerkrachten spelen een belangrijke rol in het leven van kinderen en kunnen, zoals iedereen weet, een grote invloed hebben op hun toekomst. De beloning en de arbeidsomstandigheden van leerkrachten moeten hoge prioriteit hebben om goede krachten aan te trekken en te behouden. Maar de beste leerkrachten worden niet alleen aangetrokken door de hoogte van het salaris: het is noodzakelijk dat klaslokalen goed uitgerust zijn en dat leraren inspraak hebben bij modernisering van de onderwijsprogramma's en hervormingen van het onderwijs."

Uit het verslag blijkt dat de economische crisis in de afgelopen twee jaar een negatief effect heeft gehad op salarissen in het onderwijs: steeds meer landen hebben salarissen en toelagen zoals vakantiegeld en bonussen gekort. Griekenland heeft de basissalarissen van leerkrachten met 30% gekort en betaalt geen gratificaties meer met Kerstmis en Pasen. Ierland heeft in 2011 de salarissen voor nieuwe leerkrachten met 13% gekort, en leraren die zijn aangesteld na 31 januari van dit jaar werden geconfronteerd met nog eens een korting van 20% door de afschaffing van toelagen voor bijzondere kwalificaties. In Spanje werden de salarissen van leerkrachten en andere werknemers in de publieke sector in 2010 met ongeveer 5% gekort en sindsdien niet meer voor inflatie gecorrigeerd, en in Portugal zijn vergelijkbare maatregelen genomen.

Het maximumsalaris voor oudere leerkrachten is in Europa over het algemeen tweemaal zo hoog als het minimumsalaris voor nieuwkomers. Maar aangezien het 15-25 jaar duurt om het maximum te bereiken, vrezen veel onderwijsorganisaties dat jonge mensen ervan weerhouden zullen worden om voor het beroep van leraar te kiezen.

De aanvangssalarissen voor leerkrachten zijn over het algemeen weinig aantrekkelijk, maar als toelagen voor extra taken en overwerk in aanmerking worden genomen, komen de meeste leraren toch dicht in de buurt van het wettelijk maximum in veel Europese landen. In Letland bijvoorbeeld is het feitelijke nettosalaris bijna tweemaal zo hoog als het maximale basissalaris. In Denemarken, Litouwen, Polen, Slowakije, Finland, Engeland en Wales is het nettosalaris eveneens hoger dan het maximale basissalaris, als toelagen worden meegerekend. Dit valt tot op zekere hoogte te verklaren uit het feit dat een relatief hoog aantal leraren tot de oudere leeftijdsgroepen behoort. Verschillende landen hebben met een tekort aan leraren te kampen en maken zich zorgen over vergrijzing van de beroepsgroep (Key Data on Education in Europe 2012, IP/12/121).

Uit het verslag "Teachers' and School Heads' Salarissen and Allowances in Europe 2011/12" blijkt verder dat hoewel alle landen beweren dat het verbeteren van de prestaties van leerlingen een topprioriteit is, slechts de helft van de onderzochte landen leerkrachten toelagen toekennen op basis van goede onderwijsprestaties of goede resultaten van leerlingen (Bulgarije, Tsjechische Republiek, Denemarken, Estland, Griekenland, Letland, Hongarije, Oostenrijk, Polen, Roemenië, Slovenië, Finland, Zweden, Verenigd Koninkrijk - Engeland en Wales; VK-Noord-Ierland, en Turkije).

Achtergrond

Teachers' and school heads' salaries and allowances in Europe 2011/12

Dit jaarlijkse verslag bevat een vergelijkend overzicht van salarissen in 32 Europese landen (de lidstaten van de EU, Noorwegen, IJsland, Liechtenstein, Kroatië en Turkije). Het bestrijkt voltijds werkende en volledig gekwalificeerde leerkrachten en schoolhoofden van het kleuteronderwijs tot en met het hoger secundair onderwijs.

Dit verslag bevat informatie over:

• De besluitvormende lichamen die de salarissen van leerkrachten vaststellen;

• Salarissen in de particuliere sector;

• Wettelijke minimum- en maximumsalarissen in verhouding tot het bbp per hoofd en in verhouding tot feitelijke salarissen (wettelijke salarissen plus toelagen);

• Salarisprogressie in verhouding tot beroepservaring;

• Laatste toename/daling van de koopkracht van leerkrachten en het effect van de economische crisis;

• Verschillende typen toelagen en de besluitvormende lichamen die verantwoordelijk zijn voor de toekenning daarvan.

Eurydice

Dit verslag is ten behoeve van de Europese Commissie opgesteld door het Eurydice-netwerk, dat analyses en informatie vertrekt over Europese onderwijsstelsels en onderwijsbeleid. Het netwerk bestaat uit 38 nationale eenheden gebaseerd in de 34 landen die deelnemen aan het EU-programma "Een leven lang leren" (EU-lidstaten, Kroatië, Servië, IJsland, Liechtenstein, Noorwegen, Zwitserland en Turkije). Servië en Zwitserland namen niet deel aan het onderzoek voor het verslag "Teachers' and School Heads' Salaries and Allowances in Europe 2011/12". Eurydice wordt gecoördineerd en beheerd door het Uitvoerend agentschap voor onderwijs, audiovisuele middelen en cultuur van de EU.

Voor meer informatie

Het volledige verslag "Teachers' and School Heads' Salaries and Allowances in Europe 2011/12" is hier beschikbaar (in het Engels): http://eacea.ec.europa.eu/education/eurydice/documents/facts_and_figures/salarissen.pdf

Europese Commissie: Onderwijs en opleiding

Website van Androulla Vassiliou

Volg Androulla Vassiliou op Twitter http://twitter.com/vassilioueu

Bijlagen

Grafiek 1: Ontwikkeling van de wettelijke salarissen van leerkrachten en schoolhoofden in absolute termen in de publieke sector in 2010/11 en 2011/12, vergeleken met het voorafgaande jaar

2010/11	2011/12

Stijging door hervorming van salarissen

Stijging door specifieke aanpassing voor leerkrachten

Alleen aanpassing kosten levensonderhoud

Salarissen bevroren

Daling

Aantekeningen per land

Ierland: De salarissen van de leerkrachten die al in dienst waren, bleven in 2011/12 op het peil van 2010/11. Voor beginnende leerkrachten die na 1 januari 2010 waren aangesteld, werden de salarissen met 10% gekort. Nieuwkomers die na 1 december 2011 begonnen, ondergingen een aanvullende korting van 3,2%.

Frankrijk: De algemene indexering van de salarissen bedroeg 0,5% in 2010 en er was geen indexering in 2011 en 2012. Dit was het gevolg van de bevriezing van de index. In 2011 vond een eerste aanpassing van de salarissen plaats voor beginnende leerkrachten onderaan de indexschalen. Een tweede aanpassing volgde in 2012. In beide gevallen werden de leerkrachten hoger ingeschaald.

Nederland: geen gegevens beschikbaar.

Grafiek 2: Wettelijke bruto minimum- en maximumsalarissen van voltijds werkende volledig gekwalificeerde leerkrachten in het openbaar onderwijs en feitelijke bruto jaarsalarissen van deze categorie leerkrachten, in Euro-koopkrachtstandaard (EURO-KKS) (2011/12)

: Geen gegevens beschikbaar n.v.t. Niet van toepassing

Bron: Eurydice

Aantekeningen per land

Bulgarije: het statuut van de leerkrachten bepaalt alleen het wettelijk minimumsalaris maar niet het maximum. De aangegeven waarden zijn voor beginnende leerkrachten zonder leservaring.

Duitsland: gegevens van 2010/11 school year.

Polen: Minimum- en maximumsalarissen voor leerkrachten voor primair en lager secundair onderwijs zijn berekend voor leerkrachten met de minimaal vereiste kwalificaties. Ongeveer 90% van de leerkrachten zijn echter hoger gekwalificeerd en ontvangen een hoger salaris.

Noorwegen: Leerkrachten met 4-5 jaar opleiding;

Grafiek 3: Ontwikkeling van het wettelijk bruto minimum basissalaris per jaar in EURO-KKS (in prijzen van 2000) voor leerkrachten in het primair en hoger secundair onderwijs (ISCED 1 en ISCED 3), 2000-2012

NB: X-as = referentiejaren; 2000 tot 2012

Y-as = relatieve stijging in procent, 2000=100

Bron: Eurydice.

Verklarende en landspecifieke aantekeningen

Zie het volledige verslag.