Navigation path

Left navigation

Additional tools

IP/11/454

Bruksela, dnia 11 kwietnia 2001 r.

Sprawozdanie Komisji Europejskiej: nakaz aresztowania pomaga zwalczać przestępczość, ale państwa członkowskie UE mogą ulepszyć jego stosowanie

Europejczycy maja prawo do swobodnego podróżowania w ramach UE w celach zawodowych, edukacyjnych lub wypoczynkowych. Jednak otwarte granice nie powinny umożliwiać przestępcom uniknięcia odpowiedzialności poprzez wyjazd do innego państwa członkowskiego. Europejski nakaz aresztowania, który obowiązuje od 2004 r., jest skutecznym narzędziem ekstradycji osób podejrzanych o popełnienie przestępstwa z jednego państwa członkowskiego do innego, aby przestępcy nie mieli gdzie się ukryć w Europie. Przykładowo, dzięki temu systemowi z Hiszpanii z powrotem do Zjednoczonego Królestwa wydalono dziesiątki podejrzanych o przemyt narkotyków, morderstwa i popełnienie przestępstw seksualnych wobec dzieci. Niezależnie od licznych sukcesów, z opublikowanego dziś sprawozdania Komisji Europejskiej wynika, że państwa członkowskie mogą usprawnić funkcjonowanie systemu, który opiera się na wzajemnym zaufaniu przedstawicieli krajowych systemów wymiaru sprawiedliwości. Państwa członkowskie powinny stosować europejski nakaz aresztowania z należytym uwzględnieniem w każdym przypadku praw podstawowych i rzeczywistej konieczności przekazania danej osoby.

„Europejski nakaz aresztowania jest ważnym narzędziem ścigania przestępców, lecz państwa członkowskie powinny dopilnować, by był on stosowany prawidłowo”, oświadczyła wiceprzewodnicząca Viviane Reding, komisarz UE ds. sprawiedliwości. „Aby europejski nakaz aresztowania działał jeszcze bardziej efektywnie, władze krajowe muszą budować zaufanie między przedstawicielami wymiarów sprawiedliwości swoich państw. W związku z poważnymi skutkami dla praw podstawowych, europejski nakaz aresztowania nie powinien być wydawany mechanicznie lub automatycznie, w odniesieniu do stosunkowo drobnych przestępstw, jak kradzież roweru.”

W sprawozdaniu Komisji oceniono jak państwa członkowskie wdrożyły europejski nakaz aresztowania europejski nakaz aresztowania od 2007 r. i podsumowano jego dotychczasowe funkcjonowanie. W latach 2005–2009 państwa członkowskie wydały 54 689 europejskich nakazów aresztowania, które umożliwiły ujęcie 11 630 podejrzanych. W tym samym okresie nakaz aresztowania przyczynił się znacząco do przyspieszenia przekazywania podejrzanych między państwami członkowskimi. Przed wprowadzeniem europejskiego nakazu aresztowania procedura ekstradycji trwała średnio rok, podczas gdy obecnie jej czas trwania skrócił się do 16 dni w przypadku, gdy dana osoba zgodziła się na jej wydanie, lub 48 dni, gdy tej zgody nie udzieliła. Europejski nakaz aresztowania stał się więc niezwykle istotnym narzędziem w walce z przestępczością, a także ważnym aspektem bezpieczeństwa wewnętrznego UE.

Dzięki europejskiemu nakazowi aresztowania wśród wydanych osób znalazł się aresztowany we Włoszech terrorysta, który usiłował podłożyć w Londynie bombę, niemiecki seryjny morderca odnaleziony w Hiszpanii, Maltańczyk podejrzany o przemyt narkotyków wydalony ze Zjednoczonego Królestwa, gang sprawców zbrojnych napadów poszukiwany we Włoszech, którego członkowie zostali aresztowani w sześciu różnych państwach UE. Ostatnio w pięciu krajach rozbito siatkę prowadzącą szeroko zakrojoną działalność w zakresie kradzieży towarów na autostradach.

Komisja docenia sukcesy europejskiego nakazu aresztowania w zapewnianiu skutecznego sposobu wydalenia podejrzanych w Unii bez granic, zaznacza jednak, że jego funkcjonowanie może zostać udoskonalone. W sprawozdaniu podkreślono, że efektywność europejskiego nakazu aresztowania mogą ograniczać obawy dotyczące kwestii poszanowania praw podstawowych w państwach członkowskich oraz możliwość jego nadużywania w mniej poważnych przypadkach.

Komisja stara się rozwiązać niektóre z tych problemów pomagając w zapewnieniu sprawiedliwego procesu dzięki minimalnym unijnym standardom w zakresie praw osób oskarżonych lub podejrzanych o popełnienie przestępstwa. Unia przyjęła już przepisy w sprawie prawa do tłumaczenia ustnego i pisemnego w postępowaniu karnym (IP/10/1305) i przedstawiła wniosek w sprawie wspólnych przepisów zapewniających oskarżonym prawo do informacji (IP/10/1652). Planowane są dalsze środki mające na celu zapewnienie dostępu do adwokata i prawa do kontaktu z rodziną i pracodawcą. Każdy z tych środków będzie miał zastosowanie do podejrzanych objętych europejskim nakazem aresztowania, co pomoże zapewnić poszanowanie ich praw podstawowych.

Jednak to państwa członkowskie odpowiadają za wprowadzenie najważniejszych ulepszeń w stosowaniu europejskiego nakazu aresztowania. Państwa członkowskie powinny zadbać o to, by system europejskiego nakazu aresztowania nie był podważany licznymi nakazami aresztowania dotyczącymi drobnych przestępstw, takich jak kradzież roweru. Przed wydaniem nakazu organy sądowe państw członkowskich powinny uwzględnić wagę przestępstwa, długości kary oraz kosztów i korzyści wykonania nakazu aresztowania. Podczas stosowania nakazu należy ściśle przestrzegać zasady proporcjonalności.

Dlatego aby usprawnić funkcjonowanie systemu Komisja:

  • wezwie państwa członkowskie do wypełnienia luk w ich ustawodawstwie, jeżeli nie jest ono w pełni zgodne z decyzją ramową ustanawiającą europejski nakaz aresztowania;

  • zwróci się do państw członkowskich o zapewnienie, aby funkcjonariusze wymiaru sprawiedliwości, m.in. prokuratorzy, nie wydawali nakazu aresztowania w odniesieniu do bardzo drobnych przestępstw, zgodnie z wytycznymi określonymi w podręczniku europejskiego nakazu aresztowania; dotyczy to również państw, w których obowiązuje zasada legalizmu procesowego;

  • przedstawi przed końcem 2011 r. wnioski mające na celu intensyfikację szkoleń dla organów policyjnych, sądowych i praktykujących prawników na temat nakazu aresztowania, aby zapewnić spójność i skuteczność w sposobie jego stosowania, a także podnieść świadomość w zakresie nowych unijnych gwarancji praw procesowych;

  • zachęci państwa członkowskie do wdrożenia instrumentów uzupełniających (czterech decyzji ramowych) odnoszących się do takich kwestii jak przekazywanie orzeczeń w przypadku nieobecności oskarżonego;

  • podejmie starania zmierzające do poprawy gromadzenia danych statystycznych na temat nakazu aresztowania od państw członkowskich, aby możliwa była należyta ocena systemu;

  • będzie w dalszym ciągu monitorować funkcjonowanie nakazu aresztowania i przeanalizuje wszystkie możliwe warianty usunięcia niedociągnięć, między innymi kolejne środki służące poprawie praw procesowych.

Kontekst

To trzecie sprawozdanie Komisji od czasu wejścia w życie europejskiego nakazu aresztowania jako systemu wydalenia między państwami członkowskimi w styczniu 2004 r.

Więcej informacji

Portal informacyjny Dyrekcji Generalnej ds. Sprawiedliwości:

http://ec.europa.eu/justice/news/intro/news_intro_en.htm

Strona internetowa wiceprzewodniczącej Komisji Europejskiej Viviane Reding, komisarz UE ds. sprawiedliwości:

http://ec.europa.eu/reding

ZAŁĄCZNIK

Europejski nakaz aresztowania w państwach członkowskich — Liczba wydanych europejskich nakazów aresztowania („issued”) oraz liczba europejskich nakazów aresztowania prowadzących do faktycznego wydania poszukiwanej osoby („executed”) w latach 2005–2009


Side Bar

My account

Manage your searches and email notifications


Help us improve our website