Navigation path

Left navigation

Additional tools

Η ΕΕ ενισχύει τα δικαιώματα προξενικής προστασίας και συνδρομής των πολιτών σε τρίτες χώρες

European Commission - IP/11/355   23/03/2011

Other available languages: EN FR DE DA ES NL IT SV PT FI CS ET HU LT LV MT PL SK SL BG RO

IP/11/355

Βρυξέλλες, 23 Μαρτίου 2011

Η ΕΕ ενισχύει τα δικαιώματα προξενικής προστασίας και συνδρομής των πολιτών σε τρίτες χώρες

Κατά τη διάρκεια περιόδων έκτακτης ανάγκης και κρίσεων, όπως στην Ιαπωνία, τη Λιβύη ή την Αίγυπτο, οι πολίτες της ΕΕ στο εξωτερικό έχουν δικαίωμα να ζητήσουν τη συνδρομή οποιουδήποτε προξενείου ή πρεσβείας της ΕΕ όταν το κράτος μέλος του οποίου είναι υπήκοοι δεν αντιπροσωπεύεται στην εκάστοτε χώρα. Τα κράτη μέλη της ΕΕ πρέπει επίσης να βοηθούν τους πολίτες να εγκαταλείψουν την εκάστοτε χώρα σαν να ήταν δικοί τους υπήκοοι. Οι συνθήκες της ΕΕ και ο Χάρτης Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ κατοχυρώνουν αυτό το δικαίωμα, που αποτελεί βασικό στοιχείο της ιθαγένειας της ΕΕ. Επίσης, η προστασία καλύπτει καθημερινές καταστάσεις, όπως την κλοπή διαβατηρίου, ένα σοβαρό ατύχημα ή μια ασθένεια. Ωστόσο, πολλοί Ευρωπαίοι δεν είναι ενημερωμένοι για το δικαίωμα αυτό. Καθώς περισσότεροι πολίτες της ΕΕ ζουν, ταξιδεύουν και εργάζονται στο εξωτερικό (οι Ευρωπαίοι πραγματοποιούν περισσότερα από 90 εκατομμύρια ταξίδια εκτός της ΕΕ κάθε έτος, και περίπου 30 εκατομμύρια Ευρωπαίοι διαμένουν σε τρίτες χώρες), απαιτείται περισσότερο από ποτέ άλλοτε αύξηση της ενημέρωσης. Στη σημερινή ανακοίνωση για την προξενική προστασία σε τρίτες χώρες, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καθορίζει συγκεκριμένες ενέργειες για την καλύτερη ενημέρωση των πολιτών της ΕΕ ως προς τα δικαιώματά τους. Το επόμενο έτος, η Επιτροπή θα προτείνει μέτρα συντονισμού για να διευκολύνει την καθημερινή προξενική προστασία των πολιτών. Επιπλέον, η Επιτροπή εγκαινιάζει ειδικό δικτυακό τόπο για την προξενική προστασία. Αυτός ο δικτυακός τόπος παρέχει διευθύνσεις προξενικών ή διπλωματικών αποστολών σε τρίτες χώρες και πρόσβαση σε όλες τις υπηρεσίες ταξιδιωτικών συμβουλών των κρατών μελών.

«Οι Ευρωπαίοι προσπαθούν να βοηθήσουν τους ανθρώπους στην Ιαπωνία και τη Λιβύη που αντιμετωπίζουν εθνικές καταστάσεις έκτακτης ανάγκης» δήλωσε η Αντιπρόεδρος Viviane Reding, Επίτροπος της ΕΕ για τη δικαιοσύνη. «Εν μέσω αυτών των προκλήσεων, μπορούμε να δούμε την ευρωπαϊκή αλληλεγγύη στην πράξη. Τα κράτη μέλη καταβάλλουν συντονισμένες προσπάθειες για να βοηθήσουν στην απομάκρυνση υπηκόων άλλων κρατών μελών. Με περισσότερους πολίτες της ΕΕ να εργάζονται και να ταξιδεύουν στο εξωτερικό, είναι σημαντικό ο καθένας να γνωρίζει το μέρος και τον τρόπο που μπορεί να αναζητήσει βοήθεια σε περίπτωση κρίσης, οπουδήποτε και αν βρίσκεται στον κόσμο και ανεξαρτήτως της υπηκοότητάς του.»

Ο αριθμός των πολιτών της ΕΕ που ταξιδεύουν σε τρίτες χώρες αυξάνεται, με περισσότερα από 90 εκατομμύρια ταξίδια το 2008, σε σύγκριση με περισσότερα από 80 εκατομμύρια ταξίδια το 2005. Περισσότεροι από 30 εκατομμύρια πολίτες της ΕΕ ζουν μόνιμα σε τρίτες χώρες, αλλά μόνο σε τρεις χώρες (Ηνωμένες Πολιτείες, Κίνα και Ρωσία) αντιπροσωπεύονται διπλωματικά και τα 27 κράτη μέλη.

Οι δημοσκοπήσεις καταδεικνύουν τις υψηλές προσδοκίες των Ευρωπαίων για συνδρομή στο εξωτερικό. Ποσοστό 62% αναμένουν να λάβουν το ίδιο είδος βοήθειας από πρεσβεία άλλης χώρας της ΕΕ με αυτή που θα λάμβαναν από τη δική τους (βλέπε παράρτημα). Παρόλ’ αυτά, πολλοί Ευρωπαίοι και προξενικοί υπάλληλοι εξακολουθούν να μην γνωρίζουν την ύπαρξη αυτού του δικαιώματος προξενικής προστασίας που απολαύουν οι πολίτες της ΕΕ. Η Επιτροπή θα αυξήσει την ενημέρωση των πολιτών της ΕΕ και των προξενικών υπαλλήλων όσον αφορά το δικαίωμα να απευθύνονται σε πρεσβείες/προξενεία άλλων κρατών μελών πέραν των δικών τους, τον τρόπο επικοινωνίας με τις εν λόγω πρεσβείες και προξενεία και το είδος βοήθειας που μπορούν να λάβουν. Τα κράτη μέλη θα μπορούσαν να ενημερώνουν τους πολίτες τους σχετικά με το δικαίωμα αυτό κατά την έκδοση νέων διαβατηρίων. Ήδη 20 κράτη μέλη αποφάσισαν να ακολουθήσουν αυτή την προσέγγιση1.

Τα πρόσφατα γεγονότα στην Ιαπωνία, τη Λιβύη και την Αϊτή κατέδειξαν τη σημασία της προξενικής στήριξης για τους αλλοδαπούς υπηκόους που βρίσκονται αβοήθητοι σε καταστάσεις κρίσης στο εξωτερικό. Περίπου 6.000 πολίτες της ΕΕ βρίσκονταν στη Λιβύη όταν ξέσπασε η κρίση, αλλά μόνο οκτώ κράτη μέλη έχουν αντιπροσωπείες εκεί. Στις 9 Μαρτίου 2011, 1.345 πολίτες της ΕΕ βρίσκονταν ακόμα στη χώρα αυτή. Ο συντονισμός της βοήθειας έγινε μέσω τηλεδιασκέψεων και του ασφαλούς δικτυακού τόπου του Κοινού Κέντρου Διαχείρισης Κρίσεων της ΕΕ. Μερικά κράτη μέλη εφοδίασαν τους πολίτες άλλων κρατών μελών με ταξιδιωτικά έγγραφα έκτακτης ανάγκης και διέθεσαν θέσεις σε αεροπλάνα για την απομάκρυνση υπηκόων τρίτων χωρών. Στην Αϊτή, περίπου 2.700 πολίτες της ΕΕ πλήγηκαν από τον σεισμό το 2010, αλλά μόνον οι μισές χώρες της ΕΕ είχαν διπλωματικές αντιπροσωπείες στη χώρα αυτή. Στην Ιαπωνία, όπου μόνο η Μάλτα και η Κύπρος δεν αντιπροσωπεύονται, περίπου 1.000 πολίτες ήρθαν σε επαφή με τις εθνικές προξενικές υπηρεσίες και ζήτησαν τη συνδρομή τους για να εγκαταλείψουν τη χώρα. Η Γερμανία βοήθησε στην απομάκρυνση γερμανών πολιτών και τουλάχιστον άλλων 18 πολιτών της ΕΕ με τη ναύλωση λεωφορείου από την πόλη Σεντάι.

Η ευρωπαϊκή αλληλεγγύη ήταν καθοριστική σε αυτές τις περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης. Στη Λιβύη, η ΕΕ ανέλαβε ταχεία δράση και κίνησε το μηχανισμό πολιτικής προστασίας, που βοηθά τον συντονισμό και τη συγχρηματοδότηση εξόδων μεταφοράς για την απομάκρυνση πολιτών. Ως εκ τούτου, η Ουγγαρία, για παράδειγμα, μετέφερε αεροπορικά από την Τρίπολη 29 Ρουμάνους, 27 Ούγγρους, 20 Βούλγαρους, 8 Γερμανούς, 6 Τσέχους και 6 υπηκόους άλλων κρατών μελών της ΕΕ και τρίτων χωρών. Δεν θα πρέπει να εγκαταλείπεται αβοήθητος κανένας πολίτης της ΕΕ. Οι αντιπροσωπείες της ΕΕ, ως τμήμα της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης, μπορούν επίσης να αυξήσουν την ενημέρωση των πολιτών σχετικά με την προστασία των κρατών μελών και να παρέχουν στήριξη. Αυτό συνέβη ήδη το 2009, κατά τη διάρκεια της κρίσης στη Γάζα, όταν σχεδόν 100 άνθρωποι απομακρύνθηκαν με θωρακισμένα λεωφορεία χάρη στη στήριξη της αντιπροσωπείας της ΕΕ.

Το δικαίωμα προξενικής προστασίας, παρόλο που έχει ζωτική σημασία σε μια περίοδο κρίσης, καλύπτει επίσης και περισσότερο καθημερινές καταστάσεις, όπως περιπτώσεις απώλειας ή κλοπής διαβατηρίου, σοβαρού ατυχήματος ή ασθένειας ή μετά από βίαια εγκληματική πράξη. Ωστόσο, η προξενική νομοθεσία των κρατών μελών ποικίλλει. Το παρεχόμενο επίπεδο προστασίας μπορεί να διαφοροποιείται ανάλογα με τη χώρα στην οποία απευθύνεται ο πολίτης της ΕΕ. Τα κράτη μέλη μπορούν να χορηγούν χρηματικές προκαταβολές για μικρά ιδίως ποσά (π.χ. για την πτήση επιστροφής στη χώρα ή για ξενοδοχείο). Το κράτος μέλος που παρέχει τη συνδρομή πρέπει να ζητά προηγουμένως άδεια από τη χώρα καταγωγής του πολίτη, η οποία του επιστρέφει κατόπιν τα έξοδα. Μετέπειτα, η χώρα του πολίτη μπορεί να ζητήσει την επιστροφή των χρημάτων από αυτόν.

Επίσης, τα κράτη μέλη αποζημιώνονται για την απομάκρυνση πολιτών της ΕΕ των οποίων οι χώρες δεν αντιπροσωπεύονται. Ωστόσο, στην πράξη οι τρέχοντες κανόνες για την επιστροφή εξόδων συχνά δεν εφαρμόζονται. Για να εξασφαλιστεί η ισότιμη συνδρομή σε πολίτες της ΕΕ των οποίων οι χώρες δεν αντιπροσωπεύονται και για να ενθαρρυνθούν τα κράτη μέλη να αναλάβουν πιο ενεργό ρόλο κατά τη διάρκεια κρίσεων στις οποίες δεν εμπλέκονται δικοί τους υπήκοοι, η Επιτροπή εξετάζει τρόπους για την περαιτέρω διευκόλυνση και απλούστευση των διαδικασιών επιστροφής εξόδων.

Η Επιτροπή θα υποβάλει επίσης νομικές προτάσεις εντός των επόμενων 12 μηνών:

  • για τη βελτίωση της ασφάλειας δικαίου σε σχέση με το περιεχόμενο, τους όρους και τις διαδικασίες χορήγησης της προξενικής προστασίας και τη βελτιστοποίηση της χρησιμοποίησης των πόρων, ιδίως σε περιόδους κρίσης·

  • για τη θέσπιση μέτρων συντονισμού και συνεργασίας που απαιτούνται για να διευκολυνθεί η καθημερινή προξενική προστασία για πολίτες της ΕΕ των οποίων οι χώρες δεν αντιπροσωπεύονται και για τη διευθέτηση του θέματος της οικονομικής αντιστάθμισης της προξενικής προστασίας σε καταστάσεις κρίσης.

Ιστορικό

Οι συνθήκες της ΕΕ κατοχυρώνουν το δικαίωμα ισότιμης μεταχείρισης όλων των πολιτών της ΕΕ όσον αφορά την προστασία από τις διπλωματικές και προξενικές αρχές οποιουδήποτε κράτους μέλους όταν ταξιδεύουν ή διαμένουν εκτός της ΕΕ και η χώρα τους δεν αντιπροσωπεύεται (βλέπε άρθρο 20 παράγραφος 2 στοιχείο γ) και άρθρο 23 της συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης καθώς και άρθρο 46 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ). Σε σχεδόν όλες τις χώρες του κόσμου, τουλάχιστον ένα κράτος της ΕΕ δεν αντιπροσωπεύεται.

Στην Έκθεση για την ιθαγένεια του Οκτωβρίου 2010 (βλέπε IP/10/1390 και MEMO/10/525), η Επιτροπή δεσμεύθηκε να ενισχύσει την αποτελεσματικότητα του δικαιώματος των πολιτών της ΕΕ να τυγχάνουν συνδρομής σε τρίτες χώρες, ιδίως σε περιόδους κρίσης, από τις διπλωματικές και προξενικές αρχές όλων των κρατών μελών, με την υποβολή νομοθετικών μέτρων και με την καλύτερη ενημέρωση των πολιτών μέσω ειδικού δικτυακού τόπου και στοχοθετημένων μέτρων επικοινωνίας.

Περισσότερες πληροφορίες

Δικτυακός τόπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την προξενική προστασία:

http://ec.europa.eu/consularprotection

Αρχική σελίδα της Αντιπροέδρου Viviane Reding, Επιτρόπου της ΕΕ για τη δικαιοσύνη:

http://ec.europa.eu/commission_2010-2014/reding/index_en.htm

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Προσδοκίες των πολιτών της ΕΕ σχετικά με τη προξενική προστασία και συνδρομή

Συναφείς διατάξεις της Συνθήκης

Άρθρο 20 της συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

1. Θεσπίζεται ιθαγένεια της Ένωσης. Πολίτης της Ένωσης είναι κάθε πρόσωπο που έχει την υπηκοότητα ενός κράτους μέλους. Η ιθαγένεια της Ένωσης προστίθεται και δεν αντικαθιστά την εθνική ιθαγένεια.

2. Οι πολίτες της Ένωσης έχουν τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις που προβλέπονται στις Συνθήκες.

Έχουν μεταξύ άλλων:

(…)

γ) το δικαίωμα να απολαύουν στο έδαφος τρίτης χώρας, στην οποία δεν αντιπροσωπεύεται το κράτος μέλος την υπηκοότητα του οποίου έχουν, της διπλωματικής και προξενικής προστασίας κάθε κράτους μέλους, υπό τους ίδιους όρους που ισχύουν και έναντι των υπηκόων του κράτους αυτού,

(…)

Τα δικαιώματα αυτά ασκούνται υπό τους όρους και εντός των ορίων που ορίζονται από τις Συνθήκες και από τα μέτρα που θεσπίζονται για την εφαρμογή τους.

Άρθρο 23 της συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Κάθε πολίτης της Ένωσης απολαύει, στο έδαφος τρίτων χωρών στις οποίες δεν αντιπροσωπεύεται το κράτος μέλος του οποίου είναι υπήκοος, της διπλωματικής και προξενικής προστασίας κάθε κράτους μέλους, υπό τους ίδιους όρους που ισχύουν και έναντι των υπηκόων του κράτους αυτού. Τα κράτη μέλη θεσπίζουν τις αναγκαίες διατάξεις και αρχίζουν τις απαιτούμενες διεθνείς διαπραγματεύσεις για να εξασφαλίσουν την προστασία αυτή.

Το Συμβούλιο, αποφασίζοντας σύμφωνα με ειδική νομοθετική διαδικασία και μετά από διαβούλευση με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, μπορεί να εκδίδει οδηγίες για τη λήψη μέτρων συντονισμού και συνεργασίας που απαιτούνται για να διευκολυνθεί η προστασία αυτή.

Άρθρο 46 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ

Διπλωματική και προξενική προστασία

Κάθε πολίτης της Ένωσης απολαύει, στο έδαφος τρίτων χωρών στις οποίες δεν αντιπροσωπεύεται το κράτος μέλος του οποίου είναι υπήκοος, της διπλωματικής και προξενικής προστασίας κάθε κράτους μέλους, υπό τους ίδιους όρους που ισχύουν και έναντι των υπηκόων του κράτους αυτού.

1 :

Αυστρία, Βέλγιο, Βουλγαρία, Κύπρος, Γαλλία, Γερμανία, Ελλάδα, Ουγγαρία, Ιταλία, Λετονία, Λιθουανία, Λουξεμβούργο, Μάλτα, Κάτω Χώρες, Πολωνία, Ρουμανία, Σλοβενία, Σουηδία, Ισπανία, Ηνωμένο Βασίλειο.


Side Bar

My account

Manage your searches and email notifications


Help us improve our website