Navigation path

Left navigation

Additional tools

Η Επιτροπή προτείνει σαφή περιουσιακά δικαιώματα για τα 16 εκατομμύρια διεθνή ζευγάρια της Ευρώπης

European Commission - IP/11/320   16/03/2011

Other available languages: EN FR DE DA ES NL IT SV PT FI CS ET HU LT LV MT PL SK SL BG RO

IP/11/320

Βρυξέλλες, 16 Μαρτίου 2011

Η Επιτροπή προτείνει σαφή περιουσιακά δικαιώματα για τα 16 εκατομμύρια διεθνή ζευγάρια της Ευρώπης

Τι γίνεται με το σπίτι ενός ζευγαριού αν αυτό πάρει διαζύγιο και οι σύζυγοι δεν έχουν την ίδια ιθαγένεια; Τι γίνεται με έναν κοινό τραπεζικό λογαριασμό σε περίπτωση θανάτου του ενός συζύγου; Τι συμβαίνει σε τέτοιες περιπτώσεις όταν οι σύζυγοι έχουν μεν την ίδια ιθαγένεια, αλλά το περιουσιακό στοιχείο ή ο τραπεζικός λογαριασμός βρίσκεται στο εξωτερικό; Στην Ευρώπη, υπάρχουν περίπου 16 εκατομμύρια διεθνή ζευγάρια, και από αυτά 650.000 τουλάχιστον κάθε χρόνο έρχονται αντιμέτωπα με τις παραπάνω απορίες λόγω λήξης του γάμου ή της καταχωρημένης συμβίωσης. Οι πολίτες χάνουν χρόνο και χρήματα στην προσπάθειά τους να εξακριβώσουν ποιο δίκαιο εφαρμόζεται στην υπόθεσή τους και ποιο δικαστήριο είναι αρμόδιο να τους βοηθήσει. Οι νομικές διαφορές που υπάρχουν μεταξύ των 27 κρατών μελών της ΕΕ παρέχουν στους πολίτες ένα κίνητρο για την καταχρηστική αναζήτηση της πλέον συμφέρουσας έννομης τάξης και την εσπευσμένη προσφυγή στα δικαστήρια. Τούτο συμβαίνει όταν ο ένας σύζυγος – συνήθως ο πλουσιότερος – σπεύδει να καταθέσει αγωγή σε ένα δικαστήριο το οποίο θεωρεί ότι θα εκδώσει την πλέον ευνοϊκή για τα συμφέροντά του απόφαση. Για τον λόγο αυτό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει κανόνες οι οποίοι θα ισχύουν σε ολόκληρη την ΕΕ και με τους οποίους θα επιτευχθεί ασφάλεια δικαίου σε σχέση με τα περιουσιακά δικαιώματα των έγγαμων διεθνών ζευγαριών και των διεθνών ζευγαριών που συνδέονται με σχέση καταχωρημένης συμβίωσης. Χάρη στους δύο προτεινόμενους κανονισμούς, θα είναι ευκολότερο να εξακριβωθεί ποιο δίκαιο εφαρμόζεται στις περιουσιακές σχέσεις ενός ζευγαριού, καθώς και ποιο δικαστήριο είναι αρμόδιο. Οι κανονισμοί περιλαμβάνουν επίσης κανόνες σχετικά με την αναγνώριση και εκτέλεση δικαστικών αποφάσεων για τα περιουσιακά στοιχεία ενός ζευγαριού σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ μέσω ενιαίας διαδικασίας. Οι προτάσεις αποτελούν το πρώτο χειροπιαστό αποτέλεσμα της έκθεσης της Επιτροπής του Οκτωβρίου 2010 σχετικά με την ιθαγένεια (IP/10/1390 και MEMO/10/525), όπου προσδιορίζονταν 25 σοβαρά πρακτικά εμπόδια που οι πολίτες της Ευρώπης εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν στην καθημερινή τους ζωή. Οι προτάσεις που εγκρίνονται σήμερα αποτελούν το λογικό επόμενο βήμα μετά τη συμφωνία που επετεύχθη χωρίς χρονοτριβή πέρυσι σχετικά με τη θέσπιση νομοθεσίας σε επίπεδο ΕΕ για τον προσδιορισμό της χώρας της οποίας το δίκαιο είναι εφαρμοστέο σε μια διασυνοριακή υπόθεση διαζυγίου (IP/10/347 και MEMO/10/695).

«Ο θάνατος ενός συζύγου ή ένα διαζύγιο αποτελεί πολύ επώδυνη δοκιμασία για κάθε άνθρωπο. Οι πολίτες δεν θα πρέπει να επιβαρύνονται ακόμη περισσότερο εξαιτίας περίπλοκων διοικητικών ή νομικών διαδικασιών οι οποίες κοστίζουν χρόνο και χρήματα», δήλωσε η Αντιπρόεδρος και Επίτροπος Δικαιοσύνης της ΕΕ κ. Viviane Reding. «Καθώς ολοένα περισσότεροι πολίτες ερωτεύονται και στη συνέχεια παντρεύονται ή συνάπτουν σχέση καταχωρημένης συμβίωσης εκτός της χώρας τους, χρειαζόμαστε σαφείς κανόνες για τον τρόπο κατανομής της κοινής περιουσίας σε περίπτωση θανάτου ή διαζυγίου. Οι σημερινές προτάσεις θα συμβάλουν στην επίτευξη ασφάλειας δικαίου και θα απλουστεύσουν την περίπλοκη διαδικασία της κατανομής κοινών περιουσιακών στοιχείων χωρίς να έχει σημασία το πού ακριβώς στην Ευρώπη βρίσκονται αυτά. Πρόκειται για μια καλή είδηση για τα διεθνή ζευγάρια και μια καλή είδηση για τους τραπεζικούς τους λογαριασμούς· εκτιμάται ότι οι νέοι κανόνες θα επιτρέπουν την αποφυγή πρόσθετων εξόδων ύψους 400 εκατομμυρίων ευρώ περίπου ετησίως.»

Οι πολίτες έχουν ανάγκη ένα σαφές σύνολο κανόνων προκειμένου να γνωρίζουν ποιο δικαστήριο είναι αρμόδιο να ασχοληθεί με την υπόθεσή τους και ποιο δίκαιο είναι εφαρμοστέο στα περιουσιακά τους στοιχεία. Με τις προτάσεις που εγκρίνει σήμερα, η Επιτροπή επιδιώκει να προσπορίσει ασφάλεια δικαίου στην καθημερινή ζωή των διεθνών ζευγαριών. Μετά τους νέους κανόνες της ΕΕ οι οποίοι θεσπίστηκαν πέρυσι και παρέχουν στα διεθνή ζευγάρια τη δυνατότητα να αποφασίσουν ποιο δίκαιο θα είναι εφαρμοστέο σε περίπτωση διαζυγίου, το επόμενο βήμα τώρα είναι να αποσαφηνισθούν οι κανόνες που διέπουν τις περιουσιακές σχέσεις των διεθνών ζευγαριών.

Η Επιτροπή προτείνει δύο αυτοτελείς κανονισμούς: έναν κανονισμό για την εφαρμογή κανόνων σε σχέση με τα ζευγάρια που έχουν τελέσει γάμο («περιουσιακές σχέσεις των συζύγων») και έναν κανονισμό για τις σχέσεις καταχωρημένης συμβίωσης («περιουσιακές σχέσεις των καταχωρημένων συντρόφων»). Ο νομικός θεσμός του γάμου αναγνωρίζεται και στα 27 κράτη μέλη της ΕΕ. Σε πέντε χώρες, γάμο μπορούν να τελέσουν δύο άτομα είτε του αντίθετου είτε του ιδίου φύλου (Κάτω Χώρες από το 2001, Βέλγιο από το 2003, Ισπανία από το 2005, Σουηδία από το 2009 και Πορτογαλία από το 2010). Η σχέση καταχωρημένης συμβίωσης αποτελεί πιο πρόσφατο νομικό θεσμό, ο οποίος αναγνωρίζεται σε 14 κράτη μέλη της ΕΕ (Αυστρία, Βέλγιο, Τσεχική Δημοκρατία, Δανία, Γερμανία, Φινλανδία, Γαλλία, Ουγγαρία, Ιρλανδία, Λουξεμβούργο, Κάτω Χώρες, Σλοβενία, Σουηδία1 και Ηνωμένο Βασίλειο). Ενώ και οι 14 χώρες παρέχουν τη δυνατότητα σε ζευγάρια του ιδίου φύλου να συνάψουν σχέση καταχωρημένης συμβίωσης, στο Βέλγιο, τη Γαλλία, το Λουξεμβούργο και τις Κάτω Χώρες η δυνατότητα αυτή αναγνωρίζεται σε ζευγάρια τόσο του ίδιου όσο και του αντίθετου φύλου.

Αμφότερες οι προτάσεις που παρουσιάζονται σήμερα είναι ουδέτερες από τη σκοπιά του φύλου και του γενετήσιου προσανατολισμού. Αυτό σημαίνει ότι, επί παραδείγματι, ένας γάμος μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου ο οποίος έχει τελεσθεί σύμφωνα με το πορτογαλικό δίκαιο θα αντιμετωπίζεται όπως ακριβώς και ένας γάμος μεταξύ ετεροφύλων με βάση την πρόταση σχετικά με τις περιουσιακές σχέσεις των συζύγων. Συγχρόνως, ένα ζευγάρι ετεροφύλων μπορεί να συνάψει σχέση καταχωρημένης συμβίωσης στη Γαλλία υπό τους ίδιους όρους που ισχύουν και για την καταχωρημένη συμβίωση ατόμων του ίδιου φύλου, και η πρόταση σχετικά με τις σχέσεις καταχωρημένης συμβίωσης θα είναι εφαρμοστέα και στις δύο περιπτώσεις.

Οι σημερινές προτάσεις δεν συνεπάγονται την εναρμόνιση ούτε τη μεταβολή οποιασδήποτε εθνικής διάταξης ουσιαστικού δικαίου σχετικά με το γάμο ή την καταχωρημένη συμβίωση. Αντ’ αυτού, σκοπός των προτάσεων είναι να είναι πιο εύκολο για τα ζευγάρια να διευθετούν τα περιουσιακά ζητήματα που ανακύπτουν σε περίπτωση που μετοικήσουν σε άλλο κράτος μέλος της ΕΕ ή όταν κατάγονται από διαφορετικές χώρες και έχουν υπό την κυριότητά τους περιουσιακά στοιχεία στο εξωτερικό.

«Θέλουμε να χτίσουμε σήμερα γέφυρες μεταξύ των διαφορετικών συστημάτων της Ευρώπης για να διευκολυνθεί η καθημερινή ζωή των διεθνών ζευγαριών, αλλά πρόθεσή μας δεν είναι η δημιουργία ομοιογένειας σε έναν τομέα στον οποίο οι κοινωνικές και νομικές παραδόσεις εξακολουθούν να διαφέρουν σε μεγάλο βαθμό και θα εξακολουθήσουν να διαφέρουν σε μεγάλο βαθμό στο ορατό μέλλον», δήλωσε η Επίτροπος Δικαιοσύνης της ΕΕ κ. Reding κατά τη σημερινή παρουσίαση των προτάσεων στις Βρυξέλλες. «Ολοένα και περισσότερο, στις εθνικές νομοθεσίες θεσπίζεται ο θεσμός της καταχωρημένης συμβίωσης. Ως εκ τούτου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε σήμερα όχι μόνο να ασχοληθεί με τα ζητήματα ιδιωτικού διεθνούς δικαίου των διεθνών έγγαμων ζευγαριών, αλλά και να ενισχύσει την ασφάλεια δικαίου όσον αφορά τις σχέσεις καταχωρημένης συμβίωσης που έχουν διεθνή χαρακτήρα, με την υποβολή της πρώτης στα χρονικά πρότασης κανονισμού της ΕΕ για τις σχέσεις καταχωρημένης συμβίωσης.»

Οι προτάσεις της Επιτροπής:

  • θα παρέχουν τη δυνατότητα στα έγγαμα διεθνή ζευγάρια να επιλέγουν το δίκαιο που είναι εφαρμοστέο στην κοινή τους περιουσία σε περίπτωση θανάτου ή διαζυγίου,

  • θα ενισχύουν την ασφάλεια δικαίου όσον αφορά τις σχέσεις καταχωρημένης συμβίωσης που έχουν διεθνή χαρακτήρα, με την υπαγωγή, καταρχήν, των περιουσιακών στοιχείων των καταχωρημένων συντρόφων στο δίκαιο της χώρας στην οποία έγινε η καταχώρηση της συμβίωσης,

  • θα προσπορίζουν ασφάλεια δικαίου στα διεθνή ζευγάρια (που έχουν τελέσει γάμο ή έχουν συνάψει σχέση καταχωρημένης συμβίωσης) μέσω συνεκτικού συνόλου κανόνων για τον προσδιορισμό της χώρας της οποίας τα δικαστήρια είναι αρμόδια και του εφαρμοστέου δικαίου, με βάση μια ιεράρχηση αντικειμενικών συνδετικών στοιχείων,

  • θα επαυξάνουν την προβλεψιμότητα για τα διεθνή ζευγάρια, με την απλούστευση της διαδικασίας αναγνώρισης των δικαστικών και λοιπών αποφάσεων και των δημόσιων εγγράφων σε ολόκληρη την ΕΕ. Τα ζευγάρια θα εξοικονομήσουν χρόνο και χρήματα – από 2.000 έως 3.000 ευρώ κατά μέσο όρο ανά υπόθεση. Η εξοικονόμηση αυτή θα προκύψει από τη δυνατότητα των πολιτών να συνενώνουν στην ίδια αγωγή περισσότερες νομικές διαδικασίες. Παραδείγματος χάρη, το ίδιο δικαστήριο θα ασχολείται με τη διαδικασία διαζυγίου ή δικαστικού χωρισμού και συγχρόνως θα κρίνει τα περιουσιακά ζητήματα του εκάστοτε ζευγαριού.

Ιστορικό

Καθώς περισσότεροι Ευρωπαίοι ζουν εκτός της χώρας από την οποία κατάγονται, σήμερα υπάρχουν στην ΕΕ γύρω στα 16 εκατομμύρια διεθνή ζευγάρια. Το 2007, τελέστηκαν 2,4 εκατομμύρια νέοι γάμοι, εκ των οποίων το 13% (310.000 γάμοι) είχαν κάποιο διεθνές στοιχείο. Παρομοίως, οι 41.000 από τις 211.000 σχέσεις καταχωρημένης συμβίωσης στην ΕΕ το 2007 είχαν διεθνή χαρακτήρα.

Πολλά από αυτά τα διεθνή ζευγάρια διαθέτουν περιουσιακά στοιχεία, π.χ. ακίνητη περιουσία ή τραπεζικό λογαριασμό, σε περισσότερες χώρες. Τα ζευγάρια αυτά αντιμετωπίζουν αβεβαιότητες και επιπλέον έξοδα σε περίπτωση κατανομής της περιουσίας τους λόγω διαζυγίου, δικαστικού χωρισμού ή θανάτου. Επί του παρόντος, είναι πολύ δύσκολο για τα διεθνή ζευγάρια να γνωρίζουν ποιο δικαστήριο είναι αρμόδιο και ποιο δίκαιο είναι εφαρμοστέο στην προσωπική τους κατάσταση και στην περιουσία τους. Οι σχετικοί κανόνες διαφέρουν σε μεγάλο βαθμό από χώρα σε χώρα, με αποτέλεσμα να προκύπτουν ενίοτε αντικρουόμενες καταστάσεις. Οι παράλληλες νομικές διαδικασίες σε διαφορετικές χώρες, οι περίπλοκες υποθέσεις και τα συνακόλουθα νομικά έξοδα κοστίζουν περί το 1,1 δισεκ. ευρώ ετησίως. Γύρω στο ένα τρίτο των εξόδων αυτών θα μπορούσε να εξοικονομηθεί εφόσον εγκριθούν οι σημερινές προτάσεις.

Για την έγκριση των προτάσεων απαιτείται ομόφωνη απόφαση του Συμβουλίου των Υπουργών και διαβούλευση με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Περισσότερες πληροφορίες

Αρχική ιστοσελίδα της Αντιπροέδρου και Επιτρόπου Δικαιοσύνης της ΕΕ κ. Viviane Reding:

http://ec.europa.eu/commission_2010-2014/reding/index_en.htm

ANNEX

1. International Marriages in the EU in 2007

2. International Divorces in the EU in 2007

3. Number of new Civil / Registered Partnerships by Year (Trends)

In 2007, 41,000 of the 211,000 registered partnerships in the EU had an international dimension. 8,500 international couples in registered partnerships were dissolved by separation and 1,266 were ended by the death of one of the partners.

1 :

Όταν η Σουηδία θέσπισε τη δυνατότητα τέλεσης γάμου από άτομα του ιδίου φύλου τον Μάιο του 2009, κατήργησε τον θεσμό της καταχωρημένης συμβίωσης· τέτοιες σχέσεις εξακολουθούν να υφίστανται υπό την προϋπόθεση ότι συνάφθηκαν πριν από τον Μάιο του 2009.


Side Bar

My account

Manage your searches and email notifications


Help us improve our website