Navigation path

Left navigation

Additional tools

IP/10/989

Βρυξέλλες, 20 Ιουλίου 2010

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προωθεί το δικαίωμα πληροφόρησης κατά τις ποινικές διαδικασίες

Ένας γερμανός τουρίστας συλλαμβάνεται στην Ιταλία μετά από έναν καυγά σε μπαρ. Δεν μιλά την ιταλική γλώσσα. Κατά συνέπεια, δεν κατανοεί γιατί τελεί υπό κράτηση και ποια κατηγορία τον βαρύνει. Ο αστυνομικός τότε του επιδίδει ένα έγγραφο – στη γλώσσα του τουρίστα – στο οποίο αναφέρονται τα δικαιώματά του: το δικαίωμα συνομιλίας με δικηγόρο, το δικαίωμα ενημέρωσης σχετικά με την αξιόποινη πράξη και το δικαίωμα να λάβει υπηρεσίες διερμηνέα. Το σενάριο αυτό ακούγεται σαν τηλεοπτική αστυνομική ταινία, αλλά σύντομα θα αποτελεί πραγματικότητα σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε σήμερα νέους κανόνες με τους οποίους διασφαλίζεται ότι οι χώρες της ΕΕ θα ενημερώνουν κάθε πρόσωπο το οποίο είναι ύποπτο ή κατηγορείται για την τέλεση αξιόποινης πράξεως σχετικά με τα δικαιώματά του, σε γλώσσα την οποία κατανοεί. Κάθε πρόσωπο που συλλαμβάνεται – ή κατά του οποίου εκδίδεται ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης – θα πρέπει να ενημερώνεται γραπτώς, υπό τη μορφή εγγράφου δικαιωμάτων, σχετικά με βασικά δικαιώματα που του αναγνωρίζονται στο πλαίσιο ποινικής διαδικασίας. Παρά το γεγονός ότι οι χώρες της ΕΕ είναι ελεύθερες να επιλέξουν την ακριβή διατύπωση του εν λόγω εγγράφου, η πρόταση της Επιτροπής παρέχει σχετικό υπόδειγμα σε 22 γλώσσες της ΕΕ. Με τον τρόπο αυτό θα εξασφαλισθεί συνεπής αντιμετώπιση για τους ανθρώπους που ταξιδεύουν στο εξωτερικό και θα περιορισθούν τα έξοδα μετάφρασης. Η πρόταση έχει καθοριστική σημασία για την ενδυνάμωση της εμπιστοσύνης στον ενιαίο χώρο δικαιοσύνης της ΕΕ, ιδίως αν ληφθεί υπόψη ότι ολοένα και περισσότεροι Ευρωπαίοι ταξιδεύουν: το 47% των Γερμανών, το 34% των Βρετανών και το 16% των Ιταλών περνούν τις διακοπές τους σε άλλες χώρες της ΕΕ. Για να γίνει νόμος, η πρόταση της Επιτροπής πρέπει να εγκριθεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο υπουργών δικαιοσύνης της ΕΕ.

Η Αντιπρόεδρος Viviane Reding, Επίτροπος της ΕΕ αρμόδια για τη Δικαιοσύνη, τα Θεμελιώδη Δικαιώματα και την Ιθαγένεια, δήλωσε σχετικά τα εξής: «Έχουμε όλοι δει σε αστυνομικές σειρές αστυνομικούς να διαβάζουν προς υπόπτους τα δικαιώματά τους. Μια τέτοια σκηνή στέκει μια χαρά στην τηλεόραση, αλλά η ανάγνωση των δικαιωμάτων εξυπηρετεί επίσης έναν πολύ σημαντικό σκοπό: επιτρέπει στους ανθρώπους να γνωρίζουν και να διεκδικούν τα δικαιώματά τους. Τους δημιουργεί εμπιστοσύνη στην απονομή της Δικαιοσύνης, όπου και αν βρίσκονται στην Ευρώπη. Οι πολίτες είναι σε θέση να ασκήσουν στο ακέραιο τα δικαιώματα υπεράσπισης που τους αναγνωρίζονται μόνον εφόσον γνωρίζουν το περιεχόμενό τους.

Για να υπάρξει μια δίκαιη δίκη, έχει καθοριστική σημασία να γνωρίζεις τα δικαιώματά σου και την κατηγορία με την οποία βαρύνεσαι. Η εμπλοκή σε μια νομική διαδικασία ενδέχεται να προκαλεί φόβο στους ανθρώπους, και δεν μπορούμε να περιμένουμε από αυτούς να αξιώνουν από τις αρχές τον σεβασμό των δικονομικών τους δικαιωμάτων αν δεν ξέρουν ποια ακριβώς είναι τα δικαιώματα αυτά. Επομένως, με την πρόταση της Επιτροπής θα εξασφαλιστεί ότι κάθε πολίτης, όπου και αν βρίσκεται στην ΕΕ, θα ενημερώνεται για τα δικαιώματά του.»

Κάθε χρόνο διεξάγονται στην ΕΕ πάνω από 8 εκατομμύρια ποινικές διαδικασίες. Προς το παρόν, η πιθανότητα να ενημερωθεί ένας πολίτης σωστά για τα δικαιώματά του σε περίπτωση που συλληφθεί και του απαγγελθεί κατηγορία για ποινικό αδίκημα διαφέρει από τη μία χώρα της ΕΕ στην άλλη, παρότι και τα 27 κράτη μέλη έχουν προσυπογράψει τα δικαιώματα δίκαιης δίκης στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου. Σε ορισμένα κράτη μέλη, οι ύποπτοι ενημερώνονται μόνο προφορικά σχετικά με τα δικονομικά τους δικαιώματα, ενώ σε άλλα οι γραπτές πληροφορίες που διατίθενται είναι τεχνικού χαρακτήρα, περίπλοκες, ή παρέχονται μόνον κατόπιν αιτήσεως.

Η πρόταση της Επιτροπής που υποβάλλεται σήμερα, εάν υιοθετηθεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο υπουργών δικαιοσύνης της ΕΕ, θα συμβάλει στην αποτροπή επισφαλών καταδικαστικών αποφάσεων και περιπτώσεων κακοδικίας και στη μείωση του αριθμού εφέσεων. Οι αρχές που ασκούν την ποινική δίωξη θα πρέπει να εξασφαλίζουν ότι οι ύποπτοι ενημερώνονται για τα δικαιώματά τους. Κάθε φορά που κάποιος συλλαμβάνεται, οι σχετικές πληροφορίες θα του επιδίδονται γραπτώς, με τη μορφή ενός Εγγράφου Δικαιωμάτων, το οποίο θα είναι γραμμένο σε απλή και καθημερινή γλώσσα. Το έγγραφο δικαιωμάτων θα παρέχεται στον ύποπτο κατά τη σύλληψή του σε όλες τις περιπτώσεις, είτε το ζητήσει είτε όχι, και μάλιστα μεταφρασμένο, εάν είναι απαραίτητο.

Όταν η Επιτροπή μελέτησε για πρώτη φορά την καθιέρωση του Εγγράφου Δικαιωμάτων, το 2004, το έγγραφο αυτό προβλεπόταν μόνο σε μία χώρα. Σήμερα, η παροχή εγγράφου δικαιωμάτων προβλέπεται σε 12 χώρες. Η Γερμανία θέσπισε σχετική πρόβλεψη τον Ιανουάριο, και οι Κάτω Χώρες τον Απρίλιο. Σύμφωνα με μελέτη που εκπονήθηκε πέρυσι από το Πανεπιστήμιο του Μάαστριχτ, εννιά από τις υπόλοιπες χώρες παρέχουν ορισμένες πληροφορίες υπό άλλη έγγραφη μορφή (παραδείγματος χάρη, στην οπίσθια όψη του εγγράφου απαγγελίας κατηγορίας), ενώ έξι χώρες παρέχουν πληροφορίες μόνο προφορικώς (βλ. κατάλογο κατωτέρω). Η σημερινή πρόταση θα ενισχύσει τη δυναμική που έχει αναπτυχθεί εν προκειμένω, κάνοντας περισσότερες χώρες να υιοθετήσουν το Έγγραφο Δικαιωμάτων. Το έγγραφο αυτό παρέχει τη βεβαιότητα του γραπτού λόγου και θα αποτελέσει αποτελεσματικό μέσο ενημέρωσης των υπόπτων σχετικά με δικαιώματα σκοπός των οποίων δεν είναι να έχουν θεωρητικό και μόνον χαρακτήρα, αλλά και να γίνονται σεβαστά στην πράξη.

Πρόσφατα, τα δικαστήρια του Ηνωμένου Βασιλείου εκτέλεσαν ένα ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης που είχαν εκδώσει οι πορτογαλικές αρχές για έναν βρετανό υπήκοο. Το ένταλμα, που αφορούσε ποινή διετούς φυλάκισης, απαίτησε πάνω από 14 μήνες και έξι δικαστικές αποφάσεις έως ότου εκτελεστεί. Θα είχε αποδοθεί ταχύτερα δικαιοσύνη και με λιγότερο κόστος αν είχαν παρασχεθεί πληροφορίες σχετικά με το κατηγορητήριο από την αρχή της ποινικής δίωξης. Εκτός αυτού, θα είχαν αποφευχθεί περιττές προσφυγές.

Ιστορικό

Η συνθήκη της Λισαβόνας, η οποία τέθηκε σε ισχύ την 1η Δεκεμβρίου 2009, παρέχει τη δυνατότητα στην ΕΕ να θεσπίζει μέτρα για την ενίσχυση των δικαιωμάτων των πολιτών της ΕΕ, σύμφωνα με τις διατάξεις του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ, ιδίως των δικαιωμάτων των πολιτών σε ποινικές διαδικασίες.

Τα δικαιώματα σε δίκαιη δίκη και υπεράσπιση διατυπώνονται στα άρθρα 47 και 48 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ, καθώς και στο άρθρο 6 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου.

Η σημερινή πρόταση οδηγίας της Επιτροπής σχετικά με το δικαίωμα ενημέρωσης σε ποινικές διαδικασίες αποτελεί το δεύτερο βήμα στο πλαίσιο σειράς μέτρων με σκοπό τη θέσπιση κοινών προτύπων σε επίπεδο ΕΕ στον χώρο του ποινικού δικαίου. Στις 30 Νοεμβρίου 2009, το Συμβούλιο κάλεσε την Επιτροπή να προτείνει τέτοιου είδους μέτρα βάσει σταδιακής προσέγγισης, προκειμένου να δημιουργηθεί βαθμηδόν αμοιβαία εμπιστοσύνη μεταξύ των εθνικών δικαστικών αρχών. Πρόκειται για ολοκληρωμένη δέσμη νομοθεσίας, η οποία θα υποβληθεί κατά τα επόμενα έτη ενόψει της καθιέρωσης ελάχιστου συνόλου δικονομικών δικαιωμάτων στον χώρο του ποινικού δικαίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση:

Για το πρώτο μέτρο, το οποίο αφορούσε τη θέσπιση του δικαιώματος των υπόπτων σε μετάφραση και διερμηνεία, υπάρχει ήδη πολιτική συμφωνία μεταξύ Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και Συμβουλίου (IP/10/746).Τα επόμενα μέτρα, τα οποία προγραμματίζει η Επιτροπή για το 2011, θα είναι μια οδηγία σχετικά με το δικαίωμα πρόσβασης σε δικηγόρο και σχετικά με το δικαίωμα επικοινωνίας με συγγενικά πρόσωπα, εργοδότες και προξενικές αρχές.

Για περισσότερες πληροφορίες

Το κείμενο της πρότασης της Επιτροπής για την έκδοση οδηγίας σχετικά με το δικαίωμα πληροφόρησης κατά τις ποινικές διαδικασίες διατίθεται στην εξής διεύθυνση:

http://ec.europa.eu/justice_home/news/intro/news_intro_en.htm

Αρχική ιστοσελίδα της Επιτρόπου Δικαιοσύνης κας Viviane Reding:

http://ec.europa.eu/commission_2010-2014/reding/index_en.htm

Γραφείο Τύπου Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων:

http://ec.europa.eu/justice_home/news/intro/news_intro_en.htm

ANNEX

How Member States provide information about some or all procedural rights (2009)

(see MEMO/10/351 for breakdown of rights provided)

Country

Letter of Rights

Other type of written notification1

Oral

Austria

Yes

No

Yes

Belgium

No

Yes

Yes

Bulgaria

No

Yes

Yes

Cyprus

No

No

Yes

Czech Republic

Yes

Yes

Yes

Denmark

No

No

Yes

Estonia

No

Yes

Yes

Finland

No

No

Yes

France

No

No

Yes

Germany

Yes

Yes

Yes

Greece

No

No

Yes

Hungary

No

Yes

Yes

Ireland

No

Yes

Yes

Italy

Yes

No

Yes

Latvia

Yes

Yes

Yes

Lithuania

No

Yes

Yes

Luxembourg

Yes

Yes

Yes

Malta

No

Yes

Yes

The Netherlands

Yes

Yes

Yes

Poland

Yes

Yes

Yes

Portugal

No

Yes

Yes

Romania

No

Yes

Yes

Slovakia

Yes

No

Yes

Slovenia

No

No

Yes

Spain

Yes

No

Yes

Sweden

Yes

No

Yes

United Kingdom

Yes

No

Yes

Indicative model Letter of Rights for suspected and accused persons on arrest:

If you are arrested by the police you have the following rights:

A. to be informed of what offence you are suspected

B. to the assistance of a lawyer

C. to an interpreter and translation of documents, if you do not understand the language

D. to know for how long you can be detained

You are entitled to keep this Letter of Rights with you during your detention.

A. Information on the suspicion

  • You have the right to know why you are suspected of having committed a criminal offence immediately after deprivation of liberty, even if the police do not question you.

  • You or your lawyer can ask to see the parts of the case-file relating to your arrest and detention or be informed about their content in detail.

B. Help of a lawyer

  • You have the right to speak to a lawyer before the police start questioning you.

  • If you ask to speak to a lawyer, it does not make you look like you have done anything wrong.

  • The police must help you to get in touch with a lawyer.

  • The lawyer is independent from the police and will not reveal any information you give him without your consent.

  • You have the right to speak with a lawyer in private, both at the police station and/or on the telephone.

  • If you are not able to pay for a lawyer the police have to provide you with information about free or partially free legal assistance.

C. Help of an interpreter

  • If you do not speak or understand the language, an interpreter will be called for you. The interpreter is independent from the police and will not reveal any information you give him without your consent.

  • You can also ask for an interpreter to help you to talk to your lawyer.

  • The help of an interpreter is free of charge.

  • You have the right to receive a translation of any order by a judge allowing your arrest or keeping you in custody. You may also ask to have other essential documents in the investigation translated.

D. How long can you be deprived of your liberty?

  • If you are not released, you must be brought before a judge within * 2hours after you have been deprived of your liberty.

  • The judge must then hear you and can decide whether you are to be kept in custody or released. You have the right to receive a translation of the judge's decision if he decides that you will remain in custody.

  • You have the right to ask for your release at any time. Your lawyer can advise you on how to proceed.

1 :

This refers to written information not containing a detailed explanation of the rights in every day language. It may also not be given systematically but only for example if the suspected person actually requests it. It may also not be translated into other languages.

2 :

To be completed by the Member State authorities in accordance with national rules and the ECHR.


Side Bar

My account

Manage your searches and email notifications


Help us improve our website