Navigation path

Left navigation

Additional tools

Komisja Europejska chce ograniczyć biurokrację w transgranicznych sprawach sądowych dotyczących przedsiębiorstw i konsumentów

European Commission - IP/10/1705   14/12/2010

Other available languages: EN FR DE DA ES NL IT SV PT FI EL CS ET HU LT LV MT SK SL BG RO

IP/10/1705

Strasburg, dnia 14 grudnia 2010 r.

Komisja Europejska chce ograniczyć biurokrację w transgranicznych sprawach sądowych dotyczących przedsiębiorstw i konsumentów

Spółka francuska zawiera ze spółką polską umowę o roboty budowlane dotyczącą wybudowania fabryki w okolicach Paryża. Obie firmy zgodnie postanawiają, że wszelkie spory wynikające z tej umowy będą rozstrzygane przez sąd w Warszawie. W związku z zaległościami w płatnościach spółka polska postanawia pozwać swojego francuskiego kontrahenta. Sąd w Warszawie orzeka, że spółka francuska jest zobowiązana do zapłaty zaległej kwoty. W rezultacie spółka polska chce wykonania tego orzeczenia w stosunku do majątku swego francuskiego kontrahenta. Wedle obowiązujących obecnie przepisów spółka polska musi najpierw przejść przed francuskim sądem czasochłonną procedurę, zwaną „exequatur”, która wiąże się z dodatkowym kosztem sięgającym nawet 3 000 EUR. Procedura „exequatur”, przeprowadzana w całej UE ponad 10 000 razy rocznie, jest instytucją przestarzałą, biorąc pod uwagę rozwój europejskiego jednolitego rynku oraz poziom zaufania między systemami prawnymi państw członkowskich w sprawach cywilnych i handlowych. Kierując się tymi przesłankami, Komisja Europejska wystąpiła w dniu dzisiejszym z wnioskiem przewidującym zniesienie procedury „exequatur”, co pozwoli na oszczędności rzędu 48 mln euro, a także ułatwi transgraniczne stosunki handlowe, w szczególności małym i średnim przedsiębiorstwom (MŚP). Wspomniane oszczędności są częścią przygotowanego przez Komisję wniosku wprowadzającego gruntowną reformę tzw. „rozporządzenia Bruksela I” z 2001 r., czyli aktu prawnego UE zawierającego zasady ustalające, który sąd jest właściwy do rozpatrywania konkretnych spraw transgranicznych oraz w jaki sposób orzeczenia wydawane w jednym państwie członkowskim są uznawane i wykonywane w innym państwie członkowskim. Celem reformy jest wzmocnienie jednolitego rynku i zmniejszenie biurokracji. Reforma wzmocni również ochronę europejskich konsumentów w ich stosunkach z przedsiębiorcami z państw trzecich, zwiększy pewność prawa w odniesieniu do zawieranych przez przedsiębiorstwa umów dotyczących jurysdykcji, a także zwiększy konkurencyjność europejskiej branży arbitrażowej.

„W dniu dzisiejszym Komisja wystąpiła z wnioskiem przewidującym zniesienie skomplikowanej i kosztownej procedury uznawania i wykonywania orzeczeń w sprawach cywilnych i handlowych między państwami członkowskimi. To bardzo dobra wiadomość dla obywateli i MŚP w Unii Europejskiej. Propozycje przedstawione we wniosku Komisji umożliwią szybsze i tańsze rozwiązywanie sporów o charakterze transgranicznym, przynosząc, w zależności od sprawy, oszczędności rzędu 2 000–12 000 euro, powiedział José Manuel Barroso, przewodniczący Komisji Europejskiej.

„W warunkach prawdziwego jednolitego rynku orzeczenia w sprawach cywilnych i handlowych wydawane w jednym państwie członkowskim powinny mieć tę samą moc i cieszyć się takim samym zaufaniem we wszystkich innych państwach członkowskich Unii Europejskiej. Z tego właśnie względu Komisja postanowiła podjąć odpowiednie kroki w celu zniesienia przestarzałej i zbiurokratyzowanej procedury exequatur, a tym samym usunięcia dużej przeszkody dla transgranicznych stosunków handlowych w Europie”, powiedziała Viviane Reding, wiceprzewodnicząca Komisji Europejskiej i komisarz UE ds. sprawiedliwości. „Moim celem jest, aby do 2013 r. orzeczenia w sprawach cywilnych i handlowych mogły być skutecznie, szybko i tanio wykonywane w całej UE, bez względu na to, czy zostały wydane przez sąd krajowy, czy przez sąd innego państwa członkowskiego UE.”

Mimo, iż jednolity rynek daje przedsiębiorstwom dostęp do 500 mln konsumentów, jedynie jedna czwarta z 20 mln europejskich MŚP utrzymuje transgraniczne stosunki handlowe. Jak pokazało przeprowadzone ostatnio badanie, niemal 40 procent przedsiębiorstw byłoby w większym stopniu zainteresowane wymianą handlową poza swym rynkiem krajowym, gdyby uproszczono procedury sądowego rozstrzygania sporów. Dlatego też zniesienie przeszkód natury biurokratycznej, powodujących dodatkowe koszty i brak poczucia pewności prawa wśród przedsiębiorców, jest główną częścią działań Komisji mających na celu ułatwienie życia zarówno przedsiębiorstwom, jak i osobom fizycznym (zob. IP/10/1390 i MEMO/10/525)

W dniu dzisiejszym Komisja przyjęła reformę rozporządzenia „Bruksela I” z 2001 r. Rozporządzenie to ma charakter fundamentalny dla sporów transgranicznych, ponieważ określa ono który sąd jest właściwy dla rozpatrywania danej sprawy o charakterze transgranicznym. Umożliwia ono również uznawanie orzeczeń sądowych wydanych przez sąd jednego państwa członkowskiego w innym państwie członkowskim.

Główne zmiany przewidziane w przyjętej dziś przez Komisję reformie to:

  • zniesienie uciążliwej procedury „exequatur: zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami orzeczenie wydane w jednym państwie członkowskim nie staje się w sposób automatyczny skuteczne w innym państwie członkowskim. W tym celu sąd państwa członkowskiego, w którym orzeczenie ma być wykonane musi najpierw zatwierdzić to orzeczenie, a następnie nadać mu klauzulę wykonalności w drodze specjalnej procedury pośredniej, zwanej procedurą „exequatur”. W sprawach bardziej złożonych koszty tej procedury, obejmujące wynagrodzenie adwokatów, koszty tłumaczenia oraz koszty sądowe, mogą sięgać nawet 12 700 EUR. Ponadto w niektórych państwach uznanie i nadanie orzeczeniu klauzuli wykonalności może trwać nawet kilka miesięcy. W ponad 95 % przypadków procedura ta jest czystą formalnością. Stąd też wniosek Komisji przewidujący jej zniesienie. W przyszłości orzeczenia w sprawach cywilnych i handlowych wydane przez sąd jednego państwa członkowskiego będą automatycznie wykonalne w całej UE. Możliwe będzie wstrzymanie wykonania orzeczenia przez sąd, jednak tylko w wyjątkowych okolicznościach (takich jak naruszenie praw do rzetelnego procesu przez sąd zagraniczny, który wydał dane orzeczenie);

  • zwiększenie ochrony konsumentów w przypadku sporów prawnych, w których stroną są podmioty pochodzące z państw nienależących do UE: obecnie przepisy krajowe poszczególnych państw członkowskich regulujące kwestie prawa właściwego w przypadku pozwanych pochodzących z państw trzecich znacznie różnią się między sobą. Podczas gdy w jednych państwach członkowskich przepisy krajowe zezwalają osobom fizycznym lub prawnym na wytoczenie przed sądem krajowym powództwa przeciwko pozwanemu spoza UE, w innych państwach członkowskich przepisy krajowe takiej możliwości nie przewidują. Zaproponowana w dniu dzisiejszym reforma zmieni ten stan rzeczy. W szczególności sprawy ze stosunków między konsumentem mającym miejsce zamieszkania na terytorium UE a przedsiębiorstwem mającym siedzibę poza UE będą w przyszłości należeć do jurysdykcji sądu właściwego dla miejsca zamieszkania konsumenta, bez względu na to, w którym państwie członkowskim konsument ten zamieszkuje;

  • zapewnienie pewności prawa przedsiębiorstwom przy zawieraniu umów dotyczących jurysdykcji: w stosunkach między przedsiębiorstwami częstą praktyką jest zawieranie przez spółki porozumienia o poddaniu wszelkich sporów wynikających z łączących ich stosunków pod jurysdykcję określonego sądu. Jednakże stosowane taktyki procesowe doprowadziły do powstania praktyki polegającej na celowym podważaniu tego rodzaju umów dotyczących jurysdykcji przed sądem innego państwa członkowskiego w celu opóźnienia rozstrzygnięcia sporu; tego rodzaju praktykę określa się mianem „Italian torpedo” („włoska torpeda”). Zaproponowane w dniu dzisiejszym przez Komisję środki mają położyć kres stosowaniu tego rodzaju praktyk poprzez zagwarantowanie, iż to sąd wskazany przez strony w umowie dotyczącej jurysdykcji będzie jako pierwszy ustalał ważność tego rodzaju porozumień;

  • zwiększenie konkurencyjności europejskiej branży arbitrażowej: wniosek Komisji dotyczący wspomnianej reformy wprowadzi również jasne zasady dotyczące postępowań arbitrażowych, które dotychczas nie były objęte zakresem rozporządzenia „Bruksela I”. Ponad 60 % największych europejskich spółek woli rozwiązywać swe spory na drodze postępowania arbitrażowego, a nie sądowego. Instytucje arbitrażowe w Londynie i Paryżu zajmują się sprawami o łącznej wartości sporów wynoszącej ponad 50 mld euro. Arbitraż w UE to branża warta 4 mld EUR rocznie. Jednakże w obecnym stanie prawnym spółka, która chce uchylić się od wykonania umowy arbitrażowej może zrobić to w stosunkowo łatwy sposób poprzez wysunięcie zarzutu nieważności takiej umowy i skierowanie sprawy do sądu jednego z państw członkowskich, gdzie istnieją szanse uzyskania korzystnej dla niej decyzji orzekającej nieważność umowy arbitrażowej. Dlatego Komisja przedstawiła w dniu dzisiejszym wniosek dający przedsiębiorcom pewność, że umowy arbitrażowe będą chronione przed praktykami stanowiącymi nadużycie procesowe.

Kontekst

Rozporządzenie Bruksela I ułatwia współpracę sądową w sprawach cywilnych w ramach UE poprzez określenie najwłaściwszej jurysdykcji dla potrzeb rozstrzygnięcia sporu o charakterze transgranicznym oraz zapewnienie płynnego procesu uznawania i wykonywania orzeczeń wydanych w innym państwie członkowskim. Uregulowania te pomagają we właściwym funkcjonowaniu jednolitego rynku.

Po ośmiu latach od wejścia w życie pierwotnej wersji wspomnianego rozporządzenia Komisja wystąpiła z wnioskiem reformującym mającym usprawnić jego funkcjonowanie.

Propozycja zniesienia procedury „exequatur” jest konsekwencją wcześniejszych działań, takich jak europejski nakaz zapłaty (uproszczona procedura dotycząca bezspornych roszczeń o charakterze transgranicznym), europejskie postępowanie w sprawie drobnych roszczeń mające zastosowanie do transgranicznych roszczeń o wartości nieprzekraczającej 2 000 EUR czy też unijne rozporządzenie w sprawie zobowiązań alimentacyjnych.

W kwietniu 2009 r. Komisja opublikowała sprawozdanie dotyczące stosowania rozporządzenia Bruksela I wraz z księgą, w której przedstawiła różne warianty strategiczne.

Ponadto w dniu dzisiejszym Komisja opublikowała zieloną księgę zawierającą szereg wariantów mających ułatwić swobodny przepływ aktów stanu cywilnego (por. IP/10/1704).

Następny etap

Wniosek Komisji dotyczący reformy rozporządzenia „Bruksela I” musi teraz zostać przyjęty przez Parlament Europejski i Radę Ministrów.

Dodatkowe informacje:

MEMO/10/677

Aktualności z dziedziny sądownictwa:

http://ec.europa.eu/justice/news/intro/news_intro_en.htm

Strona internetowa Viviane Reding, wiceprzewodniczącej Komisji Europejskiej i komisarza UE ds. sprawiedliwości:

http://ec.europa.eu/commission_2010-2014/reding/index_en.htm

ANNEX

Chart 1: Relevance of rules on jurisdiction and enforcement for cross-border commercial activity

"To what extent would you be inclined to engage in (more) cross-border commercial activity if, in the event of a dispute, a judgement obtained in one Member State would be enforceable in another without additional procedures?"

Figures and graphics available in PDF and WORD PROCESSED

Source: CSES study, Text box 3.3, p. 61

Chart 2: Number of exequatur applications and success rates (2009)

Member State

No. Applications

Success rate %

Austria

244

93

Belgium*†

307

95

Bulgaria

54

56

Cyprus

14

75

Czech Rep

42

93

Denmark*

163

95

Estonia

8

78

Finland

46

100

France

1,176

99

Germany*

1,638

88

Greece*

500

95

Hungary*

53

88

Ireland

127

93

Italy

1,156

93

Latvia

55

76

Lithuania

183

83

Luxemburg

244

95

Malta

7

93

Netherlands*

378

95

Poland

444

88

Portugal

205

93

Romania

153

93

Slovakia

18

83

Slovenia

238

93

Spain

887

93

Sweden

380

90

UK*

1,202

93

Figures and graphics available in PDF and WORD PROCESSED
EU27

9,922

93

Chart 3: Cost and length of exequatur proceedings in the EU Member States

Member State

Estimated cost of exequatur proceedings

(€)

Length of 1st instance exequatur proceedings

Length of 2nd instance exequatur proceedings

Austria

2,786

1 week

n.a

Belgium

1,893

1-4 months

Liège: 1 year; Antwerp: 1 year; Brussels: up to 2 years

Bulgaria

1,102

n.a.

n.a

Cyprus

1,824

1-3 months

n.a

Czech Rep

1,334

n.a

n.a

Denmark

2,666

n.a

n.a

Estonia

1,883

3-6 months

6 months to 1-2 years

Finland

2,765

2-3 months

6 months

France

3,086

10-15 days

n.a

Germany

2,986

3 weeks

1-6 months; applications which obviously have no chance of success are immediately closed within a period of 1-2 weeks

Greece

1,873

10 days-7 months

6-10 months

Hungary

1,878

1-2 hours

3 months (in more than 50 % of the cases)

Ireland

3,565

1 week or more

n.a

Italy

3,855

Milan: 20-30 days ; Bolzano: 7-20 days

about 2 years

Latvia

2,616

10 days

2-6 months

Lithuania

1,309

up to 5 months

up to 2 months

Luxemburg

1,863

1-7 days

10-12 months

Malta

1,449

Exemplary single cases with procedures concluded within days up to 3 months

first hearing after 2 years; decision 3-12 months later

Netherlands

3,136

n.a.

n.a.

Poland

1,299

1-4 months

1-3 months

Portugal

2,193

n.a.

4-5 months

Romania

1,296

n.a.

n.a.

Slovakia

1,308

n.a.

n.a.

Slovenia

1,893

n.a.

2-12 months

Spain

1,048

n.a.

2-4 months

Sweden

2,646

2-3 weeks

n.a.

UK

3,955

1-3 weeks

1-2 months

EU27

2,208

n.a.

n.a.

Source: CSES study, p. 42.


Side Bar

My account

Manage your searches and email notifications


Help us improve our website